Айаал Бурцев

Ахсынньы 19 күнүгэр сарсыарда Ил Дархан Айсен Сергеевич Николаев Саха Өрөспүүбүлүкэтин Судаарыстыбаннай Мунньаҕар – Ил Түмэҥҥэ Туһаайан этиитин оҥордо, онтон киэһэ Арассыыйа Президена Владимир Владимирович Путин үгэс буолбут быһа эфирыгар түмүктэрин билиһиннэрдэ, суруналыыстары уонна дойду олохтоохторун долгутар ыйытыктарыгар хоруйдаата. Бүгүн ыйыллыбыт, биһигиттэн инникитин болҕомтону эрэйэр хайысхаларга тус бэйэм санаабын үллэстиэхпин баҕарабын. Таатта улууһугар тыа хаһаайыстыбата сүрүн дьарык буолар. Айсен Сергеевич олохтоох тыа хаһаайыстыбатын бородууксуйатын оҥорон таһаарыы кээмэйин улаатыннарыы наадатын тоһоҕолоон бэлиэтээтэ. Ону сэргэ эһиилгиттэн улуустар, муниципальнай тэриллиилэр дьаһалталара тыа хаһаайыстыбатын сайыннарыы политикатын бэйэлэрэ быһаарыахтара. Саха сирин баһылыга биһиэхэ 15 хайысханан государственнай боломуочуйалары биэрэрин, субвенция кээмэйин улаатыннарбыттарын эттэ. Бу биһиэхэ улахан эппиэтинэс буолар. Ону таһынан Айсен Сергеевич 2030 сылга дылы туристическай сүүрүүнү 700 тыһыынча киһиэхэ диэри улаатыннарар соругун эттэ. Бу биһиги улууспутугар урбааны сайыннарарга ону тэҥэ ураты культурнай уонна айылҕа ресурсаларын харыстааһыҥҥа көмөлөһөр дьоһуннаах көҕүлээһин буолар. Биһиги улууспутугар туризмы сайыннарар усулуобуйалар бааллар, ол курдук, музейдар, культура пааматынньыктара, айылҕаҕа сынньанарга дьикти сирдэр арааһа бааллара кистэлэҥ буолбатах. Быйылгы Ил Дархан Туһаайан этиитигэр сүрүн таарыллыбыт хайысха - анал байыаннай дьайыы буолла. Анал байыаннай дьайыы тиэмпэтэ, туруга, кыттыылаахтара кэпсэтиигэ элбэхтэ таарылыннылар. Ол курдук, Айсен Сергеевич 2025 сылы Аҕа дойду көмүскээччитин сылынан эппитин олуһун диэн долгуйа, астына иһиттим. Итиэннэ Ил Дархан дохуоту улаатыннарыыга, элбэх оҕолоох дьиэ кэргэннэри өйөөһүҥҥэ, демографияҕа, олорор дьиэни тутууга, Улуу Кыайыы 80 сылын таһымнаахтык бэлиэтээһиҥҥэ уо.д.а. хайысхаларга болҕомтотун уурда. Арассыыйа Президена Владимир Владимирович Путин, буоларын курдук, туох баар боппуруостарга барытыгар сиһилии, толору эппиэтээтэ. Демография, экономика, инфляция, уо.д.а. боппуруостарга, билиҥҥи буола турар политическай быһыыга-майгыга, СВО-ҕа дьон мунчаарар ыйытыктарыгар чуолкай хоруйдары биэрдэ. Владимир Владимирович тыа хаһаайыстыбата Россия экономикатын биир тутаах салааларыттан биирдэстэрэ буоларын бэлиэтээтэ, тыа сиригэр кадр тиийбэтин боппуруоһугар хоруйдаан, тыа сиригэр социальнай боппуруостар баалларын, сүрүннээн — дохуот таһымын үрдэтии наадалааҕын бэлиэтээтэ. «Россия - сүүнэ улахан дойду. Ол эрээри бу территория эрэ буолбакка, бу история, культура уонна биһиги үгэстэрбит. Ол эрээри, саамай кылаабынайа – дьон. Мин Россияҕа бэйэм дьиэ кэргэммэр курдук сыһыаннаһабын», - диэн Владимир Владимирович ис сүрэҕиттэн билиннэ. Бу кылгас этии - биһиги президеммыт дойдуга сыһыанын көрдөрөр. Маннык лидердаах биһиги инникибитигэр бигэ эрэллэхпит.

Бүгүн айылҕаттан айдарыылаах тимир ууһа, норуот маастара, бөлүһүөк, Таатта улууһун, Саха Өрөспүүбүлүкэтин бочуоттаах олохтооҕо, ытык кырдьаҕаспыт Борис Федорович Неустроев-Мандар Уус төрөөбүт күнэ. Ытыктыыр киһибитин бүгүҥҥү үөрүүлээх күнүнэн ис сүрэхпиттэн эҕэрдэлиибин! Ытыктабыллаах Борис Федорович! Эн норуоппут култууратын, духуобунай баайын сайыннарыыга, историябытын үйэтитиигэ киллэрбит кылааккар биһиги бары сүгүрүйэбит. Бу күн эйиэхэ баҕа санаа бастыҥын, ыра санаа ырааһын аныыбыт. Оҕолоруҥ, сиэннэриҥ, аймах-билэ дьонуҥ амарах сыһыанынан арыалланан, үөрүү-көтүү үктэллэнэн, ырыа-тойук аргыстанан, чэгиэн туруктанаргар, дьоллоох олохтоноргор баҕарабыт!

Бугүн биһиги күн курдук саныыр дьоммутугар - төрөппүттэрбитигэр эҕэрдэ тылларын аныыбыт. Таатта улууһун салалтатын уонна тус бэйэм ааппыттан эһигини барыгытын Россияҕа Аҕалар уонна Саха Өрөспүүбүлүкэтигэр бэлиэтэнэр Ийэлэр күннэринэн итиитик-истиҥник эҕэрдэлиибин! Күндү ийэлэр! Эһиги дьиэ кэргэн эргийэр киинэ буолаҕыт, дьиэ кэргэҥҥитин көмүскүүгүт, араҥаччылыыгыт, тапталынан угуттуугут, сайдарга көҕүлүүгүт. Эһиги тапталгыт кынаттыыр, олоххо тирэх буолар, инникигэ эрэли биэрэр. Ийэ күнэ - ийэҕэ дириҥ ытыктабылы, тапталы биллэрии күнэ эрэ буолбакка, эһиги уопсастыбаҕа улахан оруолгутун бэлиэтээһин буолар. Дьоллоох ийэ дьоллоох олоҕу түстүүр. Саха норуота уйгута улаатарын, чэчирии сайдарын туһугар хас биирдии ийэ дьоллоох буоларын туһугар кыһаллыах тустаахпыт. Күндү аҕалар! Аҕа – көмүскээччи, Аҕа - бигэ тирэх, Аҕа - үтүө сүбэһит, Аҕа – иллээх дьиэ кэргэн тутааҕа. Кини оҕо олоҕо сатабыллаах, майгыта кытаанах, тулуурдаах улаатарыгар тус холобур буолар. Аҕа ыарахан түгэннэргэ үтүө сүбэтинэн өйүүр, саҥа саҕахтары арыйарга, саҥа чыпчааллары дабайарга көмөлөһөр суолталаах. Аҕа оҕолоругар хорсун санааны, дойдуга тапталы уонна бэриниилээх буолууну, тулалыыр эйгэтигэр, айылҕаҕа, үгэстэргэ ытыктабылы иҥэрэр.  Эһиэхэ уонна чугас дьоҥҥутугар чэгиэн-чэбдик туругу, энчирээбэт эрчими, этэҥҥэ буолууну, дьолу-соргуну баҕарабын!

Бүгүн СӨ Конституционнай сэбиэтин бэрэссэдээтэлин Гоголев Петр Васильевичтыын, философскай билим доцена, юридическай колледж директорын солбуйааччыта Маякунов Александр Эдисоновичтыын уонна СӨ Конституционнай сэбиэтин бэрэссэдээтэлин көмөлөһөөччүтэ Сивцев Сергей Гаврильевичтыын, Таатта улууһун дьокутаатарын Сэбиэтин бэрэссэдээтэлэ Максимов Петр Петровичтыын Ытык-Күөллээҕи 1 №-дээх оскуолатыгар Саха сиригэр доктора юридическай билим доктора, профессор, Саха Өрөспүүбүлүкэтин, Таатта улууһун бочуоттаах олохтооҕо, Саха ССР үтүөлээх юриһа, Аҕа дойду сэриитин бэтэрээнэ, Саха ССР-ын прокурора, Саха сиригэр үрдүкү юридическай үөрэхтээһин төрүттээчитэ Михаил Михайлович Федоровка анаммыт стенданы астыбыт. Саха сирин прокурорунан үлэлии сылдьан Михаил Михайлович сокуоннайа суох репрессияламмыт дьоннор үтүө ааттарын чөлүгэр түһэриигэ күүскэ үлэлээбитэ. Ол курдук, кини көҕүлээһининэн Саха литературатын төрүттээччилэртэн биирдэстэрэ Анемподист Иванович Софронов, Саха биллиилээх государственнай деятеллэрэ Степан Максимович Аржаков, Александр Гаврилович Габышев уо. д. үтүө ааттарын сымыйа буруйдааһынтан ыраастаабыта. Бу тэрээһиҥҥэ быйыл арыллыбыт юридическай кылаас үөрэнээччилэрин, учууталлары кытта көрүстүбүт. Петр Васильевич, Александр Эдисонович уонна Сергей Гаврильевич оҕолору кытта бэйэлэрин баай опыттарыттан быһа тардан кэрэхсэбиллээх түгэннэрин кэпсээтилэр.

Уһулуччулаах инфраструктурнай бырайыагынан буолар Өлүөнэ муостатын тутуу сүрүн кэрдииһэ саҕаламмытын истэн олус үөрдүм. Бу Илин эҥээр улуустага уонна өрөспүүбүлүкэ экэнэмиичэскэй сайдыытыгар саҥа саҕахтары арыйар историческай түгэн буолар. Өлүөнэ өрүс кытылыгар бастакы сыбаайаны түһэрии — улахан инженернэй тутуулары оҥорууга бастакы хардыы эрэ буолбатах, бу барыбытыгар эрэл уонна саҥа кыахтар ураты бэлиэлэрэ буолар. Бу муоста тутуллуута биһиги эрэгийиэммит үгүс олохтоохторугар ыра санаа буолар. Өр сыллар усталарыгар күүппүт түгэммит билигин чахчы олоххо киирэр буолла. Бастыҥ институттар көмөлөрүнэн оҥоһуллубут бырайыак Ил Дархаммыт Айсен Николаев көҕүлээһининэн, дойдубут Бэрэсидьиэнэ Владимир Путин өйөөһүнүнэн олоххо киирэн тырааныспар сибээһинэн хааччыйыа, олох хаачыстыбатын тупсарыа, таһаҕаһы, табаары тиэйиини судургутутуо. Ону тэҥэ экэнэмиичэскэй сайдыыга, эргиэҥҥэ суолу-ииһи арыйыа диэн бигэ эрэллээхпин. Биһиги өрөспүүбүлүкэ экэниэмикэтин сайдыытыгар уонна дьон олоҕун тупсарыыга туһуламмыт бу курдук улахан бырайыактар олоххо киирэллэринэн киэн туттабын. Таатта улууһун олохтоохторун ааттарыттан Ил Дархаммытыгар Айсен Николаевка, дойдубут Бэрэсидьиэнигэр Владимир Путиҥҥа махталбын тиэрдэбин! Иннибитигэр үчүгэй уларыйыылар эрэ күүтэллэр, итиэннэ биһиги оҕолорбутугар, сиэннэрбитигэр толору кыахтары үөскэтиэхпит диэн эрэнэбин.

Бүгүн Таатта улууһун бастакы баһылыга Артемьев Георгий Михайлович күн сириттэн барда. Оҕолоругар, сиэннэригэр, чугас дьонугар дириҥ кутурҕаммын биллэрэбин. Георгий Михайлович улууспут сайдыытыгар хатыламмат кылааттаах сүдү киһи. Кини сыралаах үлэтин түмүгэр Тааттабыт улууһа бэйэтин историческай аатын төннөрбүтэ. Ханна да үлэлээтэр, дьонун-сэргэтин кытта истиҥник кэпсэтэр, иккис дойдум диэбит Тааттатын хаһан да умнубат, үөрүүтүн-хомолтотун тэҥҥэ үллэстэр этэ. Георгий Михайлович саха норуотун биир чулуу киһитэ. Кини аҕалыы сылаас сыһыанын, сүбэтин-аматын иһин махталым, ытыктабылым муҥура суох! Быдан дьылларга быраһаай ытык киһибит.

С Днём работников сельского хозяйства и перерабатывающей промышленности! Кэм-кэрдии ааһар, олох сайдан иһэр, ол эрээри тыа сирин сыралаах үлэтэ суолтатын сүтэрбэт. Ханнык даҕаны ыарахаттартан толлубакка, тыа сиригэр олорор, сүөһү иитиитигэр, тыа хаһаайыстыбатын бородууксуйатын оҥорон таһаарыыга сыралаахтык, таһаарыылаахтык үлэлиир дьоммут өрөспүүбүлүкэбит сайдыытыгар сүдү кылааттарын киллэрэллэр. Кинилэр бука бары - биһиги киэн туттуубут! ▫️Этот праздник – дань уважения всем тем, кто трудится на земле, кто вкладывает свои силы, знания и душу в развитие аграрного сектора нашей страны. Для Якутии сельское хозяйство всегда было и остаётся одной из жизненно важных отраслей, которая обеспечивает продовольственную безопасность, занятость населения, способствует развитию сельских территорий, увеличению доходов населения. Мы продолжаем делать все, чтобы поддерживать наши аграрии. За последние шесть лет финансирование государственной программы развития сельского хозяйства значительно увеличилось. И эта работа продолжается. Выражаю искреннюю признательность всем нашим труженикам за ежедневный, кропотливый труд! С праздником! Крепкого здоровья, счастья и благополучия! t.me/aisen_nikolaev

"Таатта улууһа" муниципальнай оройуон салалтатын уонна тус бэйэм ааппыттан тыа хаһаайыстыбатын уонна астыыр-үөллүүр салаа үлэһиттэрин, бэтэрээннэрин идэлээх бырааһынньыккытынан ис сүрэхпиттэн, итиитик-истиҥник эҕэрдэлиибин! Бу кэрэ күн биһиги эти-үүтү, бурдугу уонна оҕуруот аһын дэлэтиигэ сыралаһан үлэлиир дьону чиэстиибит. Эһиги үлэҕит түмүгүттэн дойду аграрнай сиэктэрин туруга, ас-үөл өттүнэн хааччыллыыга куттал суох буолуута, тыа сирин күннээҕи олоҕун таһыма, тыа сирин дьылҕата улахан тутулуктаах. Уустук кэмнэргэ хаһан баҕарар дойду аһын-үөлүн бэйэтэ оҥорон таһаарар- эрэллээх уонна кыайыылаах буолар. Хороҕор муостааҕы иитиигэ киһи ахсаанынан таһаардахха өрөспүүбүлүкэ үрдүнэн таатталар бастакы миэстэҕэ туттарбытынан киэн туттабыт! Ытыктабыллаах тыа хаһаайыстыбатын уонна астыыр-үөллүүр салаа үлэһиттэрэ, бэтэрээннэрэ! Улуус тыатын хаһаайыстыбатын үлэтэ туруктаах буоларын туһугар таһаарыылаах үлэ бара туруо, төбө ахсаана элбиэ, биир санаалаахтар түмүстэхпитинэ, күүспүтүн холбоотохпутуна туох барыта кыаллыа диэн бигэ эрэллээхпин. Барыгытыгар байылыат олоҕу баҕарабын, өбүгэбит дьарыгынан дьарыктанар идэбит салгыы сүппэттии тэнийдин, уйгу-быйаҥ буолуохтун! Түбүктээх улэҕит үтүөтэ түмүктээх буолуохтун, мэлдьи ситиһии эрэ эҥэрдэстин, куруук дьол-соргу эрэ тосхойдун!

Бүгүн Россия Геройун Родимир Максимовы аэропортка көрүстүбүт. 68 армейскай куорпус "Шторм" этэрээтин пулеметчига, Родимир, Новомихайловка иһин киирсиигэ уһулуччулаах хорсун быһыытын иһин РФ Президенин Ыйааҕынан Россия Геройун аата иҥэриллибитэ. Наҕараадатын алтынньы ый 4 күнүгэр Москва куоракка оборона министра Андрей Белоусов туттарда. Родимир Максимов-Бурхаат биһиги улууспуттан бастакы дьоруой буолла. Бу күннэргэ уолбут Тааттаҕа тахсан биир дойдулаахтарын кытта көрсүө.

Биир дойдулаахпыт, Россия Героя Родимир Максимов дойдубут киин куоратыттан Москваттан Дьокуускайга көтөн кэллэ. Чулуу уолбутун дьиэ кэргэнэ, аймахтара, чугас табаарыстара, Туора Күөл баһылыга Олег Дмитриевич Осипов уонна улуус баһылыга Айаал Семенович Бурцев аэропортка көрүстүлэр.