فقهێ ئافرەتێ

https://t.me/MalaHasan1/451

تێبینی: ١_ دەستکرنا قوڕئانێ دروستە ب مەرجەکی ئەگەر تشتەک دناڤبەرا تە و قوڕئانێ دا هەبیت ئانکو ئافرەت دشێت دەستگوڕکان بکەتێ و قوڕئانێ بخوینیت. ٢_ ڕابرین ل مزگەفتێ مەبەست پێ ئەوە کو ل سەردەمی ئافرەتان ئێک یان دوو دەستێن جلکان بتنێ هەبوون، ڤێجا ئەگەر ئافرەت…

وَيَحْرُمُ بِالْحَيْضِ عَشَرَةُ أَشْیَاءَ: (دە‌ھ)تشت ل سەر ئافره‌تان دحە‌یزێ دا حە‌رامن: ​الصَّلَاةُ. نڤێژکرن. ​وَالطَّوَافُ. و طە‌وافا ل دوور کە‌عبێ. ​وَمَسُّ الْمُصْحَفِ. و دە‌ستکرنا قورئانێ. ​وَحَمْلُهُ. ​و هە‌لگرتنا قورئانێ. 5. وَاللُّبْثُ فِي الْمَسْجِدِ. و مانا د مزگە‌فتێ ڤه 6. وَقِرَاءَةُ الْقُرْآنِ. خواندنا قورئانێ، خۆ ژبە‌ر ژی بیت، به‌لێ ئە‌گە‌ر ددلی دا بیت دروسته . 7. وَالصَّوْمُ. و ڕۆژی گرتن، ڤیجا چ ڕۆژیین فەرز بیت یان ژی یێن سوننەت . *تیبینی: ئە‌گە‌ر ئافره‌ت کە‌ڤته د حە‌یزێ دا هنگى نڤێژین خۆ قە‌زا ناکەت، بە‌لی ل سەر واجبە ڕۆژیین خۆ ییت ڕەمەزانێ قە‌زا بکەت. 8. وَالطَّلَاقُ. و تە‌لاق دان، ئانکو بە‌ردانا ژنێ. 9. وَالْمُرُورُ فِي الْمَسْجِدِ إِنْ خَافَتْ تَلْوِيثَهُ. و هاتن و چوون و ڕابرین د مزگە‌فتێ ڤه ئە‌گە‌ر بزانیت دێ پیس کە‌ت ، بە‌لێ ئە‌گە‌ر بزانیت پیس ناکە‌ت هنگى دروسته د مزگە‌فتی ڕا ببوریت. 10. وَالِاسْتِمْتَاعُ بِمَا بَيْنَ السُّرَّةِ وَالرُّكْبَةِ. و خۆشی پێ برنا د نافبە‌را ناڤکێ هە‌تا چوکیت ئافره‌تێ ل سەر ڕيساتییێ حە‌رامە.

وَيَحْرُمُ عَلَى الْجُنُبِ سِتَّةُ أَشْیَاءَ: و حە‌رامە ل سەر یى ب جه‌نابە‌ت (شه‌ش) تشت. ​الصَّلَاةُ. نڤێژکرن. ​وَالطَّوَافُ. و طە‌وافا ل دوور کە‌عبێ. ​وَمَسُّ الْمُصْحَفِ. و دە‌ستکرنا قورئانێ. ​وَحَمْلُهُ. و هە‌لگرتنا قورئانێ. ​وَاللُّبْثُ فِي الْمَسْجِدِ. و مانا د مزگە‌فتی ڤه، به‌لێ ئە‌گەر دمزگە‌فتێ ڕا ببوریت نه حه‌رامە . ​وَقِرَاءَةُ الْقُرْآنِ. و خواندنا قورئانا پیرۆز، ئە‌گە‌ر خۆ ل بە‌ر ژی بیت هە‌ر حە‌رامە . ​

مَنِ انْتَقَضَ وُضُوءُهُ.. حَرُمَ عَلَيْهِ أَرْبَعَةُ أَشْیَاءَ: هەر کەسێ دەستنڤێژ لێ کەفت چوار تشت لێ حەرام دبن. حەرام: ئەڤ و تشتە کو کەسەك بکەت دێ گونەحکار بیت، و ئەگەر نەکر بۆ وی خێرە. ​الصَّلَاةُ. نڤێژکرن. ​وَالطَّوَافُ. طەوافا ل دوور کەعبێ، ئەوا ل مەککەھێ. ​وَمَسُّ الْمُصْحَفِ. دەستکرنا قورئانی، ڤیجا هەر تشته‌کێ قورئان ل سەر هاتییە نفیسین، ڤیجا چ دار بیت یان كاغەز یان جلده‌کێ کو قورئان ل سەر هاتیتە نفیسین، نابیت بێی دەستنڤێژ دەست بکەتێ. ​وَحَمْلُهُ. و هەلگرتنا وی دڤێت هە‌ر ب دەستنڤێژ بیت. و ئەو هە‌لگرتنه دبیته دوو جۆر :- ئیکه‌م: ئە‌گەر ئە‌ڤە و تشتێ هە‌لبگری یى تایبه‌ت بیت ب قورئانی ڤه یان ژی ب ئنیه‌تا قورئانی هە‌لبگری، هنگى نابیت بێی دەستنڤێژ هە‌لبگری. دوویه‌م: ئە‌ڤ تشتێ قورئان تێدا یێ تایبه‌ت نەبیت ب قورئانێ ڤه وە‌كى چەنته‌که یان سندوقە که تشت یێ تێدا و قورئانیش یا تیدا هنگى دروسته هە‌لگری بە‌س نه ب ئنیه‌تا قورئانی ، به‌لی ئە‌گەر ب ئنیه‌تا قورئانی هە‌لگری هنگى حە‌رامه، و خودێ یا دروستتر دزانیت. ​

​فەسڵ: (فِيمَا يَحْرُمُ عَلَى الْمُحْدِثِ) پشکا سێزدێ: ئەڤ تشتێن حەرام دبن ل سەر وی کەسێ دەستنڤێژ لێ کەفتی یان ژی ئەڤەی سەر شۆشتن ل سەر پێدڤی بیت. ئانکۆ: «حەدث» دوو جۆرن: ​حَدَثٌ الْأَكْبَر: هەر تشتەکێ کەسێ سەر شۆشتنی ل سەر مرۆڤی واجب بکەت، وەکی جەنابەت و خلاس بوونا ل خوینا عادى و نيفاسێ. ​حَدَثٌ الْأَصْغَر: هەر تشتەکێ کەسێ دەستنڤێژ شۆشتنی ل سەر مرۆڤی واجب بکەت، وەکی بێهن (با دەڕچوون) و میز و خوینا ئیستیحاضێ. ​

ئەو شەوە ل دەمژمێر10:50 دێ بابێ چەوانیا خو شوشتنێ دەست پێکەین

المقدمة الحضرمية

فەسڵ: (في نَواقِضِ الْوُضُوءِ) ​پشکا دوازدێ: ڕۆنکرنا(حەدەثان) ئەو تشتێن دەستنڤێژێ دئێخن. ​نَواقِضُ الْوُضُوءِ أَرْبَعَةُ أَشْياءَ: ئەو تشتێن دەستنڤێژێ دئێخن چوارن. ​الْأَوَّلُ: الْخَارِجُ مِنْ أَحَدِ السَّبِيلَيْنِ مِنْ قُبُلٍ أَوْ دُبُرٍ : رِيحٌ أَوْ غَيْرُهُ ، إِلَّا الْمَنِيَّ ​ئێکەم: هەر تشتەکێ دەربکەڤیت ل هەر دوو لایان(پاش و پێش) دەستنڤێژ پێ دکەڤیت، وەکی بێهنێ یان ژبلی وێ ​ڤێجا ئەو تشتێ کو ل دەردکەڤیت، چ ل وان تشتان بیت کو عادەتەن دهێن وەکی بێهـن و میز، یان ژی ئەو تشتە بیت کو زۆر کێم دەرکەڤیت وەکى بەرەک یان ژى کرمەک دەرپچیت، هەر دێ دەستنڤێژ کەڤیت. ​پاشى خودانێ پەرتووکێ گۆت: «منى» چونکى دەرچوونا «منى» دەستنڤێژ ناکەڤیت، بەس هنگى سەر شۆشتن پێدڤى دبیت. ​بۆ نموونە: ئەگەر کەسەک بەس ب سەحکرنێ «منى» لێ دەرچوو هنگى دەستنڤێژ لێ ناکەڤیت، بەلێ ئەگەر ب جوتبوونى بوو هنگى دێ دەستنڤێژ لێ کەڤیت و پێدڤى سەرێ خۆ بشووت. ​الثَّانِي: زَوَالُ الْعَقْلِ بِنَوْمٍ أَوْ غَيْرِهِ ، إِلَّا نَوْمَ قَاعِدٍ مُمَكِّنٍ مَقْعَدَتَهُ مِنَ الْأَرْضِ ​دوویەم: چوونا عاقلى ب نڤستنێ یان ب هەر ڕێیەکا دى بیت؛ وەکی کەسەک سەرخۆش بیت هەر دێ دەستنڤێژ لێ کەڤیت. ​پاشى خودانێ پەرتووکێ دبێژیت: ژبلى ئەوێ دنڤیت، بەلێ ب ڕوینشتنا چارمێرکانى و جهێ ڕوینشتنێ ب عەردى ڤەبیت، هنگى دەستنڤێژا وى ناکەڤیت ئەگەر ب وى شێوازى یێ ڕوینشتێ بیت. ​الثَّالِثُ: الْتِقَاءُ بَشَرَتَيْ رَجُلٍ وَامْرَأَةٍ كَبِيرَيْنِ أَجْنَبِيَّنِ مِنْ غَيْرِ حَائِلٍ. ​سییەم: گەهشتنا پیستێ زەلامى و ژنەکێ کو هەردوو دبالغ بن و دبیانى بن(نە محەرەم بن) بێ پەردە. ​ئانکو: ئەگەر د سەر جلکان ڕا بوو دەستنڤێژ پى ناکەڤیت. ​یان ژى یێن بیانى نەبوون وەکى دایک و خوشک و کچ و خالەت و مەت، ئەڤانە دەستنڤێژ پى ناکەڤیت. ​الرَّابِعُ: مَسُّ قُبُلِ الْآدَمِيِّ أَوْ حَلْقَةِ دُبُرِهِ بِبَطْنِ الرَّاحَةِ أَوْ بُطُونِ الْأَصَابِعِ ​چوارەم: دەستکرنا پێشیا مرۆڤى چ نێر بیت یان مێ بیت، یان ژى دەست خەلەکا پشت ڤە کو(دوبوڕه) بەس هنگی دەستنڤێژ لێ دەکەڤیت. ​ئەگەر پانیا دەستى بوو یان ژى ناڤدایا تبلان، بەلێ ئەگەر پشتا دەستى یان ژى پشتا تبلان گەهشتێ دەستنڤێژ ناکەڤیت - خودێ یا دروستتر دزانیت.

​فصلٌ: (فِي شُرُوطِ الْوُضُوءِ) ​پشكا یازدێ: ل مەرجێن دەست نڤێژێ ​شُرُوطُ الْوُضُوءِ عَشَرَةٌ: مەرجێن دەست نڤێژێ دەهن . ​١ -الإِسْلامُ. موسلمان بوون، ئانکو: کافر نەبیت . ​٢ -وَالتَّمْيِيزُ. ئەو کەسه بشێت باشییێ و خرابیێ لێک جودا بکەت. ئانکو: نەکو زارۆک بیت یان ژی کەسەکێ دین . ​٣ -وَالنَّقَاءُ عَنِ الْحَيْضِ وَالنِّفَاسِ. و پاقژبوونا ئافرەتێ ل خوینا عادی و نیفاسی، ئانکو: دبیژنێ (چلک). ​٤ -وَعَمَّا يَمْنَعُ وُصُولَ الْمَاءِ إِلَى الْبَشَرَةِ. و چ تشت ل سەر پێستی وی نەبن ، کو وەنەکەت ئاڤ ب گەهیتە پێستی وی، وەکی ڕوین یان بویاغا نینوکا ، ئەڤە ناهێلن پێستی مرۆڤی و نینوکێن مرۆڤی تەڕ ببن، دەستنڤێژ ب ڤانە یا دروست نیه، و دڤێت ئەڤە بهێنە لێبرن و پاشی دەست نڤێژێ بشووت. ​٥ -وَأَلا يَكُونَ عَلَى الْعُضْوِ مَا يُغَيِّرُ الْمَاءَ. و هەر وەتوڤ ئەو تشتە ل سەر ئەندامێن مرۆڤی یێن جهێ دەستنڤێژ شۆشتنێ نەبیت یێ کو ڕەنگی ئاڤێ ب گوهوریت ل دەمێ دەستنڤێژ شۆشتنێ دا، وەکی کێم یان ژی حبر یان ژی هەر تشتەکێ دی کو مرۆڤ ب کاربینیت ببیته ئەگەرێ گوهورینا ئاڤێ دەستنڤێژ یا پێ دروست نابیت، بەلکو دڤێت ئێکەم جار وی تشتەی لابدەت و پاشی دەست نڤێژێ بشۆت. ​٦ -وَالْعِلْمُ بِفَرْضِيَّتِهِ. و بزانیت کۆ دەستنڤێژ گرتن فەرزە ، ئانکو: ئەگەر دەست نڤێژێ بشۆت دێ خێر گەهنی و ئەگەر نەشۆت دێ گونەهبار بیت . ​٧ -وَأَلا يَعْتَقِدَ فَرْضاً مِنْ فُرُوضِهِ سُنَّةً. و باوەریا وی ئەو نەبیت کۆ فەرزەک ل فەرزێن دەست نڤێژێ سوننەتە ، ئانکو: ئەو فەرزێن مە بەحسکری ئنیەت و شۆشتنا سەروچاڤا و شۆشتنا هەردوو دەستا هەتا تەنیشکا و مەسحکرنا سەری و شۆشتنا هەردوو پێیا دگەل گوزەكا و تەرتیب، ئانکو: دڤێت باوەریا وی ئەو بیت کۆ ئەڤە هەمی سوننەتن. ​٨ -وَالْمَاءُ الطَّهُورُ. و ئەو ئاڤا دەست نڤێژێ پێ دگریت یا پاکژ بیت، و کەسێ ئەو ئاڤە ب کار نەئینابیت. ​٩ -وَدُخُولُ الْوَقْتِ ​ ئانکو: دەمێ نڤێژێ هات بیت و پاشی دەست ب نڤێژێ کربیت. ١٠- وَالْمُوَالاةُ لِدَائِمِ الْحَدَثِ. ئانکو: ئەو فەرزێن دەست نڤێژێ ئێک ل دویف ئێکێ بکەت و چ ڤالاتی نەکەتنه دناڤبەرا وان دا، ئانکو: دەمێ سەروچاڤێن خۆ دشۆت دڤێت ئێکڕاست پشتی وێ دەستێن خۆ بشۆت . ​بەلێ پاشی خودانێ پەرتووکێ گۆت: (لِدَائِمِ الْحَدَثِ) ئانکو: ئەو هەردوو حالە تایبەتن ب کەسەکی ڤە کو هەر دەم دەستنڤێژ لێ دکەفیت، وەکی خوینا (ئستیحاضێ).

فصل: (فِي فُرُوضِ الْغُسْلِ) پشکا دەهێ: ل فەرزێن سەر شۆشتنێ ​فُرُوضُ الْغُسْلِ أَثْنَانِ: فەرزێن سەر شۆشتنێ دوونە: ​١ - النِّيَّةُ. ئنیەت ئینان. ​٢ - وَتَعْمِيمُ الْبَدَنِ بِالْمَاءِ . و شۆشتنا هەمی لەشی ب ئاڤێ.

فصل:(فِي مُوجِبَاتِ الْغُسْلِ) ​پشکا نەهێ: ئەو تشتێن سەر شۆشتنێ واجب دکەن. ​مُوجِبَاتُ الْغُسْلِ سِتَّتٌ: ئەو تشتێن سەر شۆشتنێ واجب دکەن «شەش» تشتن. ​١- إِيلَاجُ الْحَشَفَةِ فِي الْفَرْجِ. داخل بوونا سەرێ زەکەرێ زەلامی بۆ ناڤ ڕەحما دایکێ دا. ​٢- وَخُرُوجُ الْمَنِيِّ. دەرکەفتنا ئاڤا شەهوەتێ یا زەلامی یان ژی یا ژنێ بیت. ​٣- وَالْحَيْضُ. ئەڤە تایبەتە ب ئافرەتانڤە، و دبێژنێ (حەیز، عادە) . ​٤- وَالنِّفَاسُ. ئەڤە ژی هەر تایبەتە ب ئافرەتێ ڤە، ئانکو (چلك) و دبێژنێ: ئەو خوینە ئەوا پشتی زارۆکبوونێ دهێت. ​٥- وَالْوِلَادَةُ. و زارۆکبوون، ئەگەر ئافرەتێ زارۆک بوو و چ خوین ددویف ڕا نەهات دێ سەرێ خۆ شووت و نڤێژێن خۆ کەت و ڕۆژیێن خۆ گریت. ​بەلێ ئەگەر خوین دیت دێ ڕاوەستیت ل کرنا نڤێژا و گرتنا ڕۆژیا هەتا خوین ڕادوەستیت، و زۆربەیا ئافرەتان چل ڕۆژا پشتی زارۆک بوونێ خوینا وان ڕادوەستیت، و هندەک دگەهنە شێست ڕۆژان ، و ئەگەر شێست ڕۆژ دەرباز بوون و هەر خوین دیت، ئەو خوین(استیحاضه)یە نەک نیفاس، دێ سەرێ خۆ شووت، و پاشی بۆ هەر نڤێژەکێ دێ دەست نڤێژا خۆ شووت. ​٦- وَالْمَوْتُ. و مرن، هەر کەسێ بمریت چ زەلام بیت یان ژی ژن، دڤێت بهێته شۆشتن و ژ بلی «شەهیدی» و پاشی ب هێته کفن کرن.

فصل:(فِي أَحْكَامِ الْمَاءِ) ​پشکا هەشتێ: حوکمێ ئاڤێ ​الْمَاءُ قَلِيلٌ وَكَثِيرٌ ئاڤ دبیته دوو جۆر: یان ئاڤەکا کێمه یان ژی ئاڤەکا زۆره. ​فَالْقَلِيلُ: مَا دُونَ الْقُلَّتَيْنِ ئاڤا کێم ئەوه کو ژ دوو جەڕان کێمتر بیت، کو نوکه دبنه(١٦٥,٥) لتر. ​وَالْكَثِيرُ: قُلَّتَانِ فَأَكْثَرَ ئاڤا زۆر ئەوه کو دوو جەڕبن یان ل دوو جەڕان زێدەتر ئانکو: زێدەتر بیت ل (١٦٥,٥) لتران. ​القَلِيلُ يَتَنَجَّسُ: بِوُقُوعِ النَّجَاسَةِ فِيهِ وَإِنْ لَمْ يَتَغَيَّرْ ئاڤا کێم پیس دبیت ب کەفتنا تشتەکێ پیس، هەتا ئەگەر ڕەنگ و بێهن و تاما وێش نەهێته گوهورین، هەر دێ پیس بیت. ​وَالْمَاءُ الْكَثِيرُ لَا يَتَنَجَّسُ إِلَّا إِذَا: تَغَيَّرَ طَعْمُهُ أَوْ لَوْنُهُ أَوْ رِيحُهُ ​و ئاڤا زۆر پیس نابیت ئەگەر تشتەکێ پیس ب کەڤیته تێدا، به لێ ئەگەر هات و تاما وێ یان ڕەنگی وێ یان بێهنا وێ هاته گوهورین دێ پیس بیت.

​فصلٌ: (فِي النِّيَّةِ وَالتَّرْتِيبِ): پشکا حەفتێ: ل ئنیەتێ و تەرتیبێ ​ئانکو: د ڤێ پشکێ دا خودانێ پەرتووکێ دێ پێناسا ئنیەتێ و تەرتیبێ کەت. ​النيةُ: قَصْدُ الشَّيْءِ مُقْتَرِنًا بِفِعْلِهِ. مەبەست ب تشتەکی یه و ئەو تشتە ب کاری ڤە بیت. ​وَمَحَلُّهَا: القَلْبُ، وَالتَّلَفُّظُ بِهَا سُنَّةٌ. و جهێ ئنیەتێ دله، و گۆتن ب زمانی سوننەتە. ​وَوَقْتُهَا: عِنْدَ غَسْلِ أَوَّلِ جُزْءٍ مِنَ الْوَجْهِ. ​و دەمێ ئنیەتێ: ل شۆشتنا ئێکەم ئەندامێ مرۆڤی دەستپێ دکەت، ئانکو: ئنیەتێ بینن ل دەمێ شۆشتنا سەروچاڤا. ​وَالتَّرْتِيبُ: أَلَّا يُقَدَّمَ عُضْوٌ عَلَى عُضْوٍ. و تەرتیب: وەکی مە بەحس کری ل پشکا فەرزێن نڤێژێ.

​فَصْلٌ:(فِي فَرَائِضِ الْوُضُوءِ) ​پشکا شەشێ: ل فەرزێن دەست نڤێژێ ​فُرُوضُ الْوُضُوءِ سِتَّةٌ: ​فەرزێن دەست نڤێژێ شەشن. ​الأَوَّلُ: النِّيَّةُ. ​ئێکەم: ئنیەت ئینان و جهێ وێ دلە. ​الثَّانِي: غَسْلُ الْوَجْهِ. ​دووەم: شوشتنا سەر و چاڤا، و دڤێت ب فرەهیا دنافبەرا هەردوو گوهان و دریژیا ژ سەرێ ئەنیێ هه‌تا سەرێ ئەرزینکێ بشووت. ​الثَّالِثُ: غَسْلُ الْيَدَيْنِ مَعَ الْمِرْفَقَيْنِ. ​سێیەم: شۆشتنا هەردوو دەستا دگەل ئەنیشکا. ​الرَّابِعُ: مَسْحُ شَيْءٍ مِنَ الرَّأْسِ. چوارەم:​ مەسحکرنا هندەک ژ سەری، بەلێ یا دروستتر خودێ دزانیت - مەسحکرنا سەری هەمیێ یە. ​الْخَامِسُ: غَسْلُ الرِّجْلَيْنِ مَعَ الْكَعْبَيْنِ. ​پێنجەم: شۆشتنا هەردوو پێیان دگەل گۆزەکان. ​السَّادِسُ: التَّرْتِيبُ. ​شەشەم: ب تەرتیب بن ئێک ل دویف ئێکێ. ​ئانکو: دەستپێکێ دڤێت ئنیەتێ بینیت و پاش شۆشتنا سەروچاڤا و پاش شۆشتنا هەردوو دەستا دگەل ئەنیشکا و پاش مەسحکرنا سەری و پاش شۆشتنا هەردوو پێیان دگەل گۆزەکا.

​فصل:(شُرُوطُ إِجْزَاءِ الْحَجَرِ فِي الِاسْتِنْجَاءِ) پشکا پێنجێ: مەرجێن دروستیا خۆ پاقژکرنا ب بەرا: ​شُرُوطُ إِجْزَاءِ الْحَجَرِ ثَمَانِيَةٌ: مەرجێن خۆ پاقژکرنا ب بەرا هەشتن. ١ - أَنْ يَكُونَ بِثَلَاثَةِ أَحْجَارٍ. دڤێت سێ بەڕ بن، یان ژی بەرەکێ مەزن بیت سێ لا هەبن. ٢ - وَأَنْ يُنْقِيَ الْمَحَلَّ. و ئەو جهـ ب هێتە پاقژ کرن، ب شێوازەکی کو چ پیسی پێڤە نەمینیت. ٣ - وَأَلَّا يَجِفَّ النَّجَسُ. و ئەو پیسی هشک نەبیت، چونکی هنگی ب بەرا لێ ناچیت. ٤ - وَلَا يَنْتَقِلَ. و ل وی جهێ پیساتی لێ دەرکەفیت زێدەتر نەهاتبیتە ڤەگوهاستن، ئەگەر زێدەتر هاتە ڤەگوهاستن، دڤێت ب ئاڤێ ب هێته پاقژ کرن. ٥ - وَلَا يَطْرَأَ عَلَيْهِ آخَرُ . ئەو پیساتیه ل کەسەکی دی بۆ نەهات بیت، ئانکو دڤێت پیساتی یێ وی بخۆ بیت، هەتا بشێت ب بەرا پاقژ بکەت . ٦ - وَلَا يُجَاوِزَ صَفْحَتَهُ وَحَشَفَتَهُ. دڤێت ئەو پیساتیه دەرباز نەبیت ل (صَفْحَتَهُ)، (حَشَفَتَهُ). صَفْحَتَهُ ئانکو: هەر دوو ڕەخێن پاشیا مرۆڤی. حَشَفَتَهُ ئانکو: سەری زەکەرێ مرۆڤی یە. ئانکو: ئەگەر پیساتی ل ڤان هەر دوو جهان زێدەتر چوو، دڤێت ب ئاڤێ ب هێته پاقژ کرن. ​٧ - وَلَا يُصِيبَهُ مَاءٌ. و ئاڤ دگەل وی پیساتیێ نەهاتبیتە تێکەهەل کرن، هەتا ئەگەر ئەو ئاڤە یا پاقژیش بیت، ئەگەر ئاڤ دگەل پیساتیێ تێکەهەل بوو هنگی پێدڤیه پیساتی ب ئاڤێ بهێته پاقژکرن. ٨ - وَأَنْ تَكُونَ الْأَحْجَارُ طَاهِرَةً. و دڤێت ئەو بەره د پاقژ بن.

فصل: (فِي عَلَامَاتِ الْبُلُوغِ): ​پشکا چوارێ: ل نیشانێن بالغبوونیێ ​عَلَامَاتُ الْبُلُوغِ ثَلَاثٌ: ​نیشانێن بالغبوونیێ سێ نە :- ​١ - تَمَامُ خَمْسَ عَشْرَةَ سَنَةً فِي الذَّكَرِ وَالْأُنْثَىٰ. پازده سالان تەمام بکەت نێر بیت یان ژی مێ بیت ، ئانکو: هەر گاڤا پازده سال تەمام کرن دێ بێژین ئەڤ کەسه یێ بالغ بووی. ​٢ - وَالِاحْتِلَامُ فِي الذَّكَرِ وَالْأُنْثَىٰ لِتِسْعِ سِنِينَ. دەرکەفتنا «مَني» چ نێر بیت یان ژی مێ ل نەهـ سالیێ. ​٣ - وَالْحَيْضُ فِي الْأُنْثَىٰ لِتِسْعِ سِنِينَ. ئەڤە تایبەتە ب ئافرەتان ڤە:- ئانکو: دەرکەفتنا خوینێ ل نەهـ سالیێ. ​* تیبینی: پێدڤییه ل سەر دایک و بابان زارۆکێن خۆ فێری پاکژیێ و نڤێژا و هەمی عیبادەتان بکەن، ئەگەر ئەو نەکەن دڤێت کەسەکێ دی بکەنە وەکیل دا کو زارۆکێن وان فێربکەن.

سفينة النجاة (1).pdf

متن سفینة النجاة یا هاتییە وەرگێڕان بۆ زمانێ ڪوردی، ژلایێ(د. زێدان ملا عارف زێباری)ڤە.

حوکمێ وێ خوینێ چییە یا کو پشتی ژبەرچوونا زاڕۆکی (لەبارچوون) پەیدا دبیت؟ ئەرێ ئافرەت دشێت د وی دەمی دا نڤێژان بکەت و ڕۆژیان بگریت؟ ​پرسیار: ئەگەر ئافرەتەکێ نەشتەرگەرییا کورتاجێ بۆ هاتە کرن، یان ژی زاڕۆکێ وێ ژبەر چوو و تووشی خوینبەربوونێ بوو، ئەرێ یا دروستە بۆ وێ نڤێژان بکەت و ڕۆژیان بگریت، یان ژی دڤێت بۆ ماوەیەکێ دیارکری چاڤەڕێ بکەت؟ ​بەرسڤ: بۆ ئەو ئافرەتێن د ناڤ نیفاسێ دا، دروست نینە نڤێژان بکەن و ڕۆژیان بگرن. ئەگەر ژبەر ڤێ عوزرێ ڕۆژیێن فەرز (ڕەمەزانێ) نەگرتبن، پێدڤییە پشتی هینگێ قەزا بکەنەڤە. ​نیفاس ژی: ئەو خوینەیە یا کو ئافرەت ژبەر ئەگەرێ زاڕۆکبوونێ دبینیت، بەلێ دەما زاڕۆک ژبەر دچیت، ئەو خوینا پشتی ژبەرچوونێ دهێت، حوکمێ وێ د سێ حالەتان دا خۆ دبینیت شێوەیی: ​حالەتێ ئێکێ: ئەگەر خوینێ هات ژبەرچوونا زاڕۆکی بیت بەری زاڕۆک ب تەمامی چێببیت (بەرجەستە ببیت)، حوکمێ خوینا نیفاسێ نینە، بەلکو وەک خوینا نەساخیێ (الاستحاضة) یە؛ نڤێژ و ڕۆژی ل سەر فەرزن، بەلێ بۆ هەر نڤێژەکێ دڤێت دەستنڤێژا خۆ نوی بکەتەڤە. دروستبوونا زاڕۆکێ تەمام ژی ئەوە کو وەک مرۆڤەکێ ئاسایی، هەمی ئەندامێن وی یا پڕانییا ئەندامێن لاشەی دروستببن. ​حالەتێ دووێ: ئەگەر ژبەرچوون پشتی ١٢٠ ڕۆژان بیت، ئەوا ئەو خوینە خوینا زەحمەتێ و نیفاسێ یە؛ نڤێژان ناکەت، ڕۆژیان ناگریت، و نابیت جیماع (سەرجێهی)دگەل دا بهێتەکرن هەتا پاقژ دبیت. ​حالەتێ سێێ: ئەگەر ژبەرچوون پشتی ٨٠ ڕۆژان و بەری ١٢٠ ڕۆژان بیت (واتا د ناڤبەرا وان دا بیت)، د ڤی حالەتی دا ل دیڤ دیتنا پزیشکان سەحکرنا زاڕۆکی دهێتە کرن؛ ئەگەر پشکێن لاشەیێ وی چێببوون، ئەوا ئەو خوینە خوینا نیفاسێ یە، و ئەگەر پشکێن لاشەیێ وی چێنەببوون، ئەوا خوینا نەساخیێ (الاستحاضة) یە. ​شێخ ئیبن عوسەیمین (ڕەحمەتا خودێ لێ بیت) دبێژیت: «نیفاس دروست نابیت، ئیللا ئەگەر زاڕۆکی پشکێن لاشەی چێببوون، و ئەگەر پشکێن لاشەی وەک مرۆڤەکێ ئاسایی دیار نەببوون، ئەوا ئەو خوینە خوینا دەمارانە و حوکمێ نەساخیێ هەیە. ئەو ئافرەتێن تووشی نیفاسێ دبن، نابیت نڤێژان بکەن و ڕۆژیان بگرن تا کو پاقژ دبن و خۆ دشوون».