ҰБТ 2027 Қазақстан тарихы📖

​📌 46. Б.з.б 165 ж. ғұндар мен юэчжилер арасындағы соғыстың нәтижесі: ​✅ Дұрыс жауап: D) Ғұндардың толық жеңісімен аяқталды ​🧠 Неліктен дұрыс? – Теориясы мен тарихи негізі: Б.з.б. II ғасырда (атап айтқанда б.з.б. 165 жылы) Ғұн мемлекетінің шаньюйі Лаошань (Лаошань-шаньюй) юэчжи (юэчжилер) тайпаларына қарсы үлкен жорық жасап, оларды тас-талқан етіп жеңді. – Себеп-салдары: Жеңіліске ұшыраған юэчжилер Батысқа қарай ығысып, Жетісуға, сосын Орта Азияға (Бактрияға) ауып кетті. Олардың орнын Жетісуда кейін үйсіндер басты. ​❌ Неліктен қалған жауаптар қате? – A) Юэчжилердің толық жеңісімен аяқталды: Қате, бұл соғыста юэчжилер мүлдем жеңілді және өз мекендерінен қуылды. – B) Ғұндар екіге ыдырап, Хань империясына қосылды: Бұл оқиға әлдеқайда кейін, б.з.б. 55 жылы (оңтүстік және солтүстік ғұндар болып бөлінуі) болды. – C) Ғұн мемлекеті әлсірейді: Б.з.б. 165 ж. керісінше Ғұн империясының ең қуатты, гүлденген шағы болды. ​🎯 Есте сақтау үшін: – Ассоциация: 165 жыл = Юэчжилерді ығыстыру. Ғұндар "Юэчжилерді жеңіп, батысқа қуды". ​⭐ Маңызды факт: – Юэчжилерді жеңген соң Ғұн шаньюйі Лаошань юэчжи көсемінің бассүйегінен алтынмен апталған аяқ-тостаған (кубок) жасатқан деген дерек бар. ​🗓 Даталар мен тұлғалар: – б.з.б. 165 ж. — Ғұндардың юэчжилерді толық жеңуі. – Лаошань шаньюй — Ғұндардың билеушісі (Мөде шаньюйдің ұлы).

​📌 45. Арал теңізінің арғы жағы мен Сырдарияның төменгі ағысында мекендеген: ​✅ Дұрыс жауап: D) Парадарайя ​🧠 Неліктен дұрыс? – Теориясы мен ғылыми негізі: Парсы патшаларының (Дарий I) тастағы жазбаларында сақтар 3 топқа бөлінеді. Соның ішінде сақ-парадарайя атауы "теңіздің/судың арғы жағындағы сақтар" дегенді білдіреді. Олар Арал 🌊теңізінің төңірегін және Сырдарияның төменгі ағысын мекендеген. – 📖 Терминге анықтама: Парадарайя — көне парсы тілінен аударғанда: "пара" — арғы жағы, "дарайя" — теңіз/су. ​❌ Неліктен қалған жауаптар қате? – A) Дай: Сарматтар құрамына кіретін, Каспийдің шығысында өмір сүрген кейінгі тайпалар тобы. – B) Массагет: 🇬🇷 Грек авторларының жазбаларында кездесетін ортақ атау (негізінен Каспий/Арал маңы), бірақ ҰБТ-да нақты "Сырдарияның төменгі ағысы мен Аралдың арғы жағы" парсыша Парадарайя деп сұралады. – C) Хаомаварга: Жетісу, Памир, Ферғана өңірін мекендеген ("хаома сусынын дайындайтын сақтар"). ​🎯 Есте сақтау үшін: 1) Сақ тобы: Парадарайя Мекені: Арал, Сырдың төменгі ағысы Есте сақтау лайфхагы:"Пара" = Судың арғы жағы (Арал). 2) Сақ тобы: Хаомаварга Мекені: Жетісу, Мургаб алқабы Есте сақтау лайфхагы: "Хаома" = Сусын/Өсімдік (Жетісу табиғаты) 3) Сақ тобы: Тиграхауда Мекені: Тянь-Шань, Сырдың орта ағысы Есте сақтау лайфхагы: "Тигра" = Шошақ бөріктілер ⭐ Маңызды факт: – Бехистун жазбаларында Дарий I б.з.б. 519 жылы Скунха бастаған сақ-тиграхаудаларды жеңгені туралы айтылады. ​🗓 Даталар мен тұлғалар: – б.з.б. VI(6) ғ. — Персия патшалары Кир II мен Дарий I-нің сақтарға жасаған жорықтары.

​📌 44. Б.з.б II ғ. Сырдарияның орта ағысында күшейген мемлекет: ​✅ Дұрыс жауап: A) Қаңлы ​🧠 Неліктен дұрыс? – Теориясы мен тарихи негізі: Б.з.б. III(3)–II(2) ғасырларда Оңтүстік Қазақстан аумағында, атап айтқанда Сырдарияның орта ағысы, Қаратау бөктері мен Жетісудың батысында Қаңлы (Кангюй) мемлекеті қалыптасып, күшейді. Олардың орталығы Битянь қаласы (Ташкент маңы) болған. – 🗣 Қарапайым тілмен: Сырдарияның ортасын мекендеген негізгі тайпалық бірлестік — Қаңлылар. – 📖 Маңызды термин: Қаңлы (Кангюй) — Қытай деректерінде б.з.б. III—II ғасырлардан бастап белгілі болған көшпелі және отырықшы-егінші тайпалар одағы. ​❌ Неліктен қалған жауаптар қате? – B) Үйсін: Жетисуда, Иле алқабы мен Ыстықкөл маңында мекендеген (астанасы — Чигу). – C) Дайлар: Каспий теңізінің шығыс жағалауы мен Арал маңын мекендеген сақ-сармат тайпалары. – D) Сармат: Батыс Қазақстан, Орал, Еділ мен Жайық аралығын мекендеген. ​🎯 Есте сақтау үшін: – Географиялық мнемоника: Орта Сырдария = Қаңлы (Сырдарияның ортасы — Қаңлы, төменгі ағысы — Парадарайя сақтары/Дайлар, жоғарғы жағы — Ферғана/Үйсінге жақын). ​⭐ Маңызды факт: – Қаңлылар Ұлы Жібек жолының маңызды бөлігін бақылап, 🇨🇳 Қытай, Ғұн және Үйсін мемлекеттерімен белсенді дипломатиялық әрі сауда қатынасын жүргізген. ​🗓 Даталар мен тұлғалар: – б.з.б. III(3)–II(2) ғғ. — Қаңлы мемлекетінің 🌸 гүлденуі мен 💪 күшею кезеңі.

10 сынып, 55 бет.

10 сынып, 103 бет.