ANKARA İL MÜFTÜSÜ DR. HASAN ÇINAR'IN FETVALARI

*Soru*: Önceden okunmuş bulunan secde ayetinin tilavet secdesi kerahat vaktinde yapılabilir mi? *Cevap*: Hayır, yapılamaz, caiz değildir. Ancak üç kerahat vaktinde, yani güneş doğduktan 45 dakika sonrasına kadar, öğlen namazı vaktinden yaklaşık yarım saat öncesi içinde veya güneş batmadan 45 dakika öncesinden itibaren bu zaman içerisinde secde ayeti okunduysa tilavet secdesini yapmak caizdir, sahihtir. Kur’an-ı Kerim’de 14 yerde secde ayeti vardır. Bunlardan herhangi birini okuyana, dinleyene veya işitene tilavet secdesini yapması vaciptir. Secde ayeti olduğunu anlamayan mesul değildir. Ama okuyanın uyarıda bulunması uygun olur. Uyarılırsa tilavet secdesi uyarana gerektiği gibi, uyarılana da vacip olur.Abdestsiz tilavet secdesini yapmak caiz değildir. Selam ve Hürmetlerimle Dr. Hasan ÇINAR Ankara Müftüsü

*Soru:* Ticari ortağım benim haberim ve iznim olmadan ortak malımızdan hem kendinin hem de benim zekâtımı vermiş. Böyle bir durumdan haberim olunca muvafakat gösterip razı olsam verdiği zekâtım geçerli olur mu? *Cevap:* Hayır, geçerli olmaz. "benim hissemin zekâtını da hesap et ve ver" dememişseniz ve buna rağmen sizin zekâtınızı vermiş ise bunu size geri ödemesi gerekir. Ortağınızın zekâtı geçerlidir ama sizinki geçerli değildir. *Sizin içinde geçerli olması için,* verilen para veya mal fakirin elinde olup harcamamış, sarf etmemişse, hemen zekâta niyet edilir, temlik gerçekleşir ve geçerli olur. Harcanmışsa verilen miktar sadakaya dönüşür, siz zekâtınızı yeniden verirsiniz. Selam ve Hürmetlerimle Dr. Hasan ÇINAR Ankara Müftüsü

*Soru*:Bir tüccara kullanmak üzere şartlı olarak yüz bin türk lirası verebilir miyim? Şartım; verdiğim paramın tamamını bana geri verinceye kadar her ay bin türk lirası bana vermesidir. Bu parayı almam caiz midir? *Cevap*:Hayır, böyle bir şartla parayı kullanması için tüccara vermek caiz değildir. Bu faizli bir muameledir ve helal olmaz. Fakat, dinimizin helal kabul ettiği bir işle meşgul olan tüccara, kâr-zarar ortaklığı şartıyla para verebilir. Şöyle ki; “ Sana, bu ticari işte kullanmak üzere şu kadar para vereceğim, her ay veya her yıl kârın yüzde onbeşini bana ödeyeceksin.” diyen birisi, hissesi oranında zarara da ortak olmak şartıyla, bu parayı alabilir, caizdir. Bu bir şirket ortaklığıdır. Ortak olduğu nisbette zarara da ortak olması muameleyi faizli olmaktan çıkarmaktadır. Selam ve Hürmetlerimle Dr. Hasan ÇINAR Ankara Müftüsü

*Soru*: Cuma namazının sonunda kılınan iki rekat vaktin son sünnetini kılmak gerekir mi? Delili var mıdır? *Cevap*: Evet, farzdan önce ve sonra kılınan namazlara "Cuma'nın sünneti"diye niyet ederken son iki rekat için de; “ niyet ettim vaktin son sünnetini kılmaya “ diye niyet ederek kılarız. Bu “Haleb-i Sağir” isimli eserin “ Nevafil “ bahsinde geçmektedir. Ebu Yusuf ( ra. ) göre de bu iki rekat kılınır. Dayanağı da Hz. Ali ( kv. )’den gelen bir rivayettir. Selam ve Hürmetlerimle Dr. Hasan ÇINAR Ankara Müftüsü

*Soru:* Camide veya başka yerlerde cemaatle namaz kılarken saf düzeni parmak uçlarından mı yapılır? *Cevap:* Hayır, parmak uçlarından yapılmaz. Çünkü cemaatle namazda, saf düzeni parmak uçlarından değil topuklardandır. Topuklar (ökçeler) aynı hizada olacak ki, omuzlar da bir birini geçmesin. Cemaatle namaz kılarken saf düzenini topuklardan yapmak sünnettir. Camilerimizdeki saf düzeni için çekilen ipler yada cami halılarında saf düzeni için bulunan çizgi vb. göre namaza dururken saflar ayak parmak uçlarından hizalanmamalıdır. Zaten öyle olduğunda omuzlar denk gelmez. Uygun olan omuzların birbirine değmesi ve aynı hizada olmasıdır. Selam ve Hürmetlerimle Dr. Hasan ÇINAR Ankara Müftüsü

*Soru*: Kaza kılarken yanında cemaatle namaza başlanırsa kaza namazını bozup cemaate katılmak gerekir mi? *Cevap*: Hayır, gerekmez. İster tertip sahibi (üzerinde altı vakit namazdan az kaza borcu olana tertip sahibi denir.) olsun ister olmasın, başladığı kaza namazını kıldıktan sonra cemaate katılır. Yani sünnetlere benzemez. Yerine göre (rekat durumuna göre) sünnet kılanın yanı başında cemaat namaza başlarsa sünneti keser cemaate uyar. Kazaya başlanmamışsa ve tertip sahibi de değilse önce cemaatle vaktin namazı, sonra da kaza namazı kılınır. Asıl itibariyle namaz kazaya bırakılmaz. Büyük günahlardandır. Ölmeden namaz borçlarımızdan kurtulalım. Devir ve İskatın namaz borçlarımızı düşüreceği asla kesin değildir. Selam ve Hürmetlerimle Dr. Hasan ÇINAR Ankara Müftüsü

*Soru* : Otellerin banyolarında kullandığımız diş macunu, sabun, şampuan vb. şeylerden artanları hediye, hatıra veya daha sonra kullanmak üzere yanımıza alabilir miyiz? *Cevap* : Türkiye’de veya yurtdışındaki herhangi bir otelin müşterisi olarak oranın havlu, bornoz, çarşaf vb. tekrar kullanılabilecek ürünlerini almamız caiz değildir. Banyoda kullanılan ve duvara sabitlenmiş olmayan ambalajlı ürünleri (sabun, şampuan, diş macunu, bez terlik,tarak,jilet vb.) otelden ayrılınca yanımıza alabilmemiz için yetkiliden izin almamız doğru olanıdır. Eğer yetkili, banyoda kullanılmayan ürünler "Otel ücretinize dahildir, alabilirsiniz" derse almak caizdir. "Ücrete dahil değildir." derse, o zaman dokunamayız. Helal olmaz. Selam ve Hürmetlerimle Dr. Hasan ÇINAR Ankara Müftüsü

*Soru*:Yeminini bozan birisinin ne yapması gerekir? *Cevap*:İnsan, bozması gereken yemin de edebilir, bozmayıp devam etmesi gereken yemin de edebilir. Babasıyla konuşmamaya, namaz kılmamaya vb. yemin eden bu gibi yeminlerini bozmalıdır (mesela babasıyla konuşmaması günahtır) ve imkan ölçüsünde keffaretini ödemelidir. Ama içki içmemeye, sigara içmemeye, kumar oynamamaya vb. yemin eden, yeminini bozmamalıdır. Çünkü bozmaması sevaptır. Ama yeminini bozarsa keffaret gerekir. Keffaret; ->on fakiri sabah-akşam doyurması veya ->bir fakiri on gün sabah-akşam doyurması veya ->on fakiri giydirmesidir (on fakire ayrı ayrı vereceğini bir fakire verse bir günü vermiş olur) ->Bunlara gücü yetmezse üç gün peş peşe oruç tutmasıdır. Kasden, bilerek yalan yere yeminin keffareti olmaz. Çünkü büyük günahtır. Mesela; Borcunu vermediğini bilen birisinin “Vallahi borcumu ödedim” demesi gibi. Bir hak ihlali olursa kul hakkına girer. Helallik almalı hem de gönülden tevbe etmek gerekir. Selam ve Hürmetlerimle Dr. Hasan ÇINAR Ankara Müftüsü

*Soru* : Hipodromdaki at yarışlarından elde edilen kazanç caiz midir? *Cevap* : Hayır, caiz değildir. Alın teri, çaba ve gayret olmadan elde edilen hiç bir kazancı dinimiz uygun görmez. Dinimiz meşru sporlara cevaz veriyorken, bunlar üzerinden şansa ve iddiaya (bahis) dayalı toto, loto, ganyan, iddaa vb. oyunlara helal demez. Yani, yarışmaya katılanlardan birinin kazanıp diğerinin kaybedeceği spor müsabakaları vb. oyunlar üzerine kurulan bahis ve elde edilen kazanç haramdır. Bunlar kumar çeşitlerindendir ve caiz değildir. Selam ve Hürmetlerimle Dr. Hasan ÇINAR Ankara Müftüsü

*Soru* : Ben sanayide çalışıyorum. İş elbiselerimle namaz kılabilir miyim? *Cevap* : Namaz kıldığımız yerin, elbisemizin ve vücudumuzun necasetten (namaza engel pisliklerden) temiz olması farzdır. Kendisiyle namaz kıldığımız İş elbisesinde boya, yağ, toz, çamur gibi dinimizin necaset saymadığı şeylerin bulunması namaza engel değildir. Böyle iş elbiseleriyle namaz kılmanın mahzuru yoktur. Bununla birlikte Camiye gideceğimiz zaman en temiz elbiselerimizi giymemiz dinimizin tavsiyesidir. Selam ve Hürmetlerimle Dr. Hasan ÇINAR Ankara Müftüsü

*Soru*:Namaz içinde bazen düşünce daldığım oluyor. Bu durumun namazıma bir zararı var mıdır? *Cevap*:Duruma göre değişir. Düşünce bir rükün zamanı kadar olursa sehiv secdesi vacip olur. Bir rükün miktarı üç defa “ Sübhanallah “ diyecek kadar zaman geçmesidir. Mesela; namaz kılan biri Fatiha’dan sonra hangi sureyi okusam diye düşünceye dalsa veya kaç rekat kıldığında tereddüt edip, tefekküre dalsa sehiv secdesi gerekir. Dünyevi düşünceler sehiv secdesini gerektirmez. Namazın farz ve vaciblerini eda esnasındaki düşünceler de zarar vermez. Tabiki böyle düşünceler namazın huşusunu zedeler. Selam ve Hürmetlerimle Dr. Hasan ÇINAR Ankara Müftüsü

*Soru*: Nikahımız kıyılınca Hocamız otuz iki farzı sorarmış. Bilemezsek nikahımız olmaz mı? *Cevap*: Evet, olur. Nikah akdinin şartları arasında otuz iki farzı bilmek yoktur. Bilinmese de kıyılan nikah sahih ve geçerlidir. Ancak otuz iki farzı bilmek erkek / kadın her müslümana farz - ı ayın’dır. Yani her bir müslümanın ayrı ayrı bilmesi gerekir. Selam ve Hürmetlerimle Dr. Hasan ÇINAR Ankara Müftüsü

*Soru*: Bir kabre, zamanla ikinci bir cenazeyi defnedebilir miyiz? *Cevap*: Normal hallerde, yer var ise ve zarurette yoksa ikinci cenazeyi aynı yere defnetmek caiz değildir. Ama zaruret varsa ve içindeki cenaze de çürümüş, toprak olmuşsa oraya bir zaman sonra ikinci, herhangi bir cenazeyi ve daha sonra bir zamanda üçüncü cenazeyi...defnetmek caizdir. Yalnız cenazenin çürüdüğüne kanaat getirmek gerekir. Bu iklim ve toprakla ilgilidir. Zaruret yoksa kabri açmak da caiz değildir. Kabir açıldığında eğer kemikler halen varsa, onlar toplanır ve yeni defnedilenle arasına toprak koyarak kenara konulur. Selam ve Hürmetlerimle Dr. Hasan ÇINAR Ankara Müftüsü

*Soru*:Safer ayı uğursuz bir aydır, deniliyor. Bu anlayış dinimizde doğru mudur? *Cevap*: Hayır, doğru değildir. Dinimizde Hicri ayların sayısı on ikidir ve hepsi Allah Teala’nın aylarıdır. Yine dinimizde ayların uğursuzluğu söz konusu değildir. Safer ayının fitne, fesat, bela ve musibet ayı olarak düşünülmesi ise İslam öncesine dayanır. Cahiliye döneminin bir çok hurafe düşünceleri arasında safer ayının uğursuzluğu da vardır. İbadetlerimize diğer aylarda dikkat ettiğimiz gibi bu ayda da dikkat ederiz. Selam ve Hürmetlerimle Dr. Hasan ÇINAR Ankara Müftüsü

*Soru* : Kurumumuz dışarıya kapalıdır. İçeriye girmek ise izne tabidir. Kurum içinde de camimiz vardır. Bu camide kılacağımız Cuma namazımız geçerli midir? *Cevap* : Evet, geçerlidir. Bazı kurumlar güvenlik nedeniyle sadece izin ile insanları kabul edebilir. Ama kurum içinde bulunan ve isteyen herkes bu camiye rahatça izinsiz giriş- çıkış yapabilmektedir. Bu da cuma kılınacak yerin herkese açık olması şartına uygundur. Müftülükten izin alınıp cuma ve diğer namazlar kılınabilir. Ayrıca cezaevlerimizde bulunan mescitlerde de cuma namazı kılınabilir. Hatta mahkumlardan İmamlık yapabilecek biri de Cuma namazını kıldırabilir. Selam ve Hürmetlerimle Dr. Hasan ÇINAR Ankara Müftüsü

*Soru*:Nikahım kıyılırken mehir konusu hiç konuşulmadı. Eşim, bana neye göre mehir vermelidir? *Cevap*:Erkeğin evleneceği hanımefendiye mehir vermesini Allah (cc) vacib kılmıştır. Mehir; erkeğin evleneceği eşine vermesi gereken para veya mala denir. Nikahın rükn veya şartlarından değildir. Nikah esnasında kararlaştırılmamış dahi olsa kadının hakkıdır. Nikah akdi gecerlidir.Böyle nikah kıyılıyorken belirlenmeyen mehre “ mehr i misil “ denir. Mehrin en azı on dirhem yani iki kurbanlık koyun bedelidir. En çoğu için sınır yoktur. Çünkü mehir kadın için mali güvencedir. Mehr i misil, kadının baba tarafından akrabalarının mehri ölçü alınarak verilmelidir. Kadının, kız kardeşleri, halaları, hala kızları gibi akranları için tesbit edilen miktar verilir. Kadın isterse, kendi rızasıyla, mehir hakkının bir kısmından veya tamamından vaz geçebilir. Selam ve Hürmetlerimle Dr. Hasan ÇINAR Ankara Müftüsü

*Soru*: Kaza namazlarından önce kamet getirmek gerekir mi? *Cevap*: Evet, sünnettir. Kamet erkekler için sünnettir, kadınlar için değildir. Kazaya kalan farz namazların her biri için ayrı ayrı kamet getirmek sünnettir. Bunun için ezan ve kamet vaktin değil namazın sünnetlerindendir. Vitir namazının kazasında kamet getirilmez. Kamet ile namaz arasına yeme-içme girmemelidir. Böyle olursa kamet yeniden okunmalıdır. Ölmeden önce tövbe ve istiğfar edip, kaza borçlarımızı ödememiz üzerimize gereklidir. Selam ve Hürmetlerimle Dr. Hasan ÇINAR Ankara Müftüsü

*Soru*:İş yerimde namaz kılmama izin vermiyorlar. İmayla kılsam veya kazaya bıraksam olur mu? *Cevap*:İmayla namaz kılma baş ile namaz kılma demektir. Bu da secde yapamayacak kadar hasta veya yere inip secdeyle namaz kılamayacak şekilde yolcu olanlar için geçerlidir.Bu haller dışında, sağlıklı birinin imayla namaz kılması caiz değildir. Kazaya bırakmaya gelince; müslüman normal şartlarda namazını kazaya bırakmaz. İş yerleri çalışanların inançlarına göre ibadet yapmalarına yardımcı olmalıdır. Çalışan da bu izni kötüye kullanmamalıdır. Gerekirse farzları kılıp, işine dönmeli veya dinlenme vakitlerinde kılmalıdır. İş veren, kişinin namaz kılmasına kesinlikle müsaade etmiyorsa başka iş araştırır. Bu arada ailenin nafakasını temin etmek mecburiyetinde ve başka çaresi de yoksa işine devam eder ama namazlarını kazaya bırakmaktansa zaruretten dolayı (keyfi değil) cem ederek kılar. (Tabi namazı cem ile kılmanın şartlarını öğrenmek gerekir. Bu konuya inşaallah değineceğiz.) Selam ve Hürmetlerimle Dr. Hasan ÇINAR Ankara Müftüsü

*Soru*: Üzerinde Allah lafzı, Ayet-i Kerime yazılı veya Kabe resmi olan seccadede namaz kılınır mı? *Cevap*: Allah ( cc ) lafzı, Ayet-i Kerime vb. yazılı seccade, halı ve buna benzer sergilerin yere, ayak altına serilmesi caiz değildir. Kabe-i Muazzama vb. resimli seccadeler üzerinde namaz kılmak mekruhtur. Kılınan namazın iadesi gerekmez. Ancak, huşu içerisinde ibadet yapmak isteyenin dikkati dağılabilir. Şüphesiz namazda ayakta iken secde mahalline bakarız. Secde mahallindeki her türlü resim vb. namazda huşûya mani olabilir. Onun için, seccadeler sade olmalıdır. Selam ve Hürmetlerimle Dr. Hasan ÇINAR Ankara Müftüsü