Edubba

Ana ilə oğul arasındakı güclü sevgi və bağlılıq normal ailə münasibətinin bir hissəsidir. Lakin bəzi sosioloqlar bu vəziyyəti yeni qurulan ailələrdə meydana gələn problemlərin əsas predmeti kimi nəzərdən keçirir. Məsələ burasındadır ki, problem sevginin özündə deyil, valideynlə uşağın münasibətində sağlam sərhədlərin itməsi zamanı yaranır. Psixologiyada belə münasibətləri izah etmək üçün “enmeshment”, yəni həddindən artıq iç-içə keçmiş ailə münasibəti anlayışından istifadə olunur. Bu vəziyyətdə valideyn uşağın müstəqil şəxsiyyət kimi formalaşmasını çətinləşdirəcək dərəcədə onun şəxsi münasibətlərinə, seçimlərinə və emosional həyatına müdaxilə edə bilər. Daha ciddi hallarda “emosional insest” və ya “covert incest” anlayışı işlədilir. Burada söhbət cinsi münasibətdən getmir. Valideyn öz emosional ehtiyaclarını həyat yoldaşı və ya başqa bir yetkin insan əvəzinə uşağın üzərinə qoyur və uşağı özünə emosional tərəfdaş, sirdaş və ya əsas dayaq roluna gətirir. Belə vəziyyətdə uşaq valideyninin tənhalığına, kədərinə və münasibətlərindəki problemlərə görə özünü məsul hiss etməyə başlaya bilər. Məsələn, ana oğlunun böyüyüb ailə qurmasını qəbul etməkdə çətinlik çəkir, onun həyat yoldaşını özünə rəqib kimi görür, oğlunun qərarlarına daim müdaxilə edir və ya “məni qoyub onu seçdin” kimi ifadələrlə onda günahkarlıq yaradırsa, münasibətdə sağlam sərhədlərin pozulması ehtimalı artır. “Səni mən böyütmüşəm”, “sənin üçün nələr etmişəm”, “südümü halal etmərəm” kimi ifadələrin davamlı şəkildə emosional təzyiq vasitəsinə çevrilməsi də oxşar nəticə yarada bilər. Belə münasibətlərdə oğulun müstəqilliyi tədricən zəifləyə bilər. O, anasının narazılığından qorxaraq şəxsi qərarlarını dəyişə, həyat yoldaşının yanında özünü günahkar hiss edə və iki tərəf arasında seçim etməyə məcbur olduğunu düşünə bilər. Nəticədə evlilik münasibətində gərginlik yarana, həyat yoldaşına qarşı emosional məsafə və ya anadan ayrılmaq qorxusu meydana çıxa bilər. Psixologiyada bu vəziyyətin başqa bir tərəfi də parentifikasiya adlanır. Parentifikasiya zamanı uşaq valideynin emosional və ya praktiki ehtiyaclarını öz üzərinə götürür. Məsələn, ana ailə problemlərini uşağı ilə bölüşür, ondan özünə emosional dayaq kimi istifadə edir və uşağın yaşına uyğun olmayan məsuliyyət daşımasına səbəb olur. Uşaq belə şəraitdə valideyninin hisslərinə həddindən artıq diqqət yetirməyi öyrənir və sonrakı həyatında da başqalarının emosiyalarına görə özünü məsul hesab edə bilər. Yetkinlik dövründə sağlam münasibətin əsas göstəricilərindən biri sərhədlərin qorunmasıdır. İnsan valideynini sevə, ona hörmət edə və qayğı göstərə bilər, lakin bununla yanaşı öz həyatını, şəxsi seçimlərini və ailəsini ayrıca qura bilməlidir. Valideynin övlad üzərində təsiri onun yetkinləşməsi ilə tədricən dəyişməlidir. Övladın ailə qurması isə valideynlə münasibətin bitməsi deyil, münasibətin formasının dəyişməsidir. “Jocasta kompleksi” ifadəsi isə bu mövzuda tez-tez işlədilsə də, müasir psixiatriyada ayrıca rəsmi diaqnoz deyil. Buna görə hər oğluna həddindən artıq bağlı olan və ya gəlini ilə problem yaşayan anaya bu adı vermək elmi baxımdan düzgün deyil. Psixoloji qiymətləndirmədə konkret davranışlara, emosional sərhədlərə və münasibətin ailə üzvlərinə necə təsir etdiyinə baxılır. Sağlam ana-oğul münasibətində sevgi və bağlılıq insanın müstəqilliyinə mane olmur. Ana oğlunun böyüməsini, ailə qurmasını və öz qərarlarını verməsini qəbul edir; oğul isə anasına hörmət etməklə yanaşı, öz həyatına görə məsuliyyət daşıyır. Problem sevginin çoxluğunda deyil, sevginin nəzarətə, günahlandırmaya və emosional asılılığa çevrilməsində başlayır. 🟣 http://t.me/edubbamedia

Su elektriki yaxşı keçirirsə ildırım dənizə düşəndə niyə balıqlar ölmür? Çünki, ildırımın yaratdığı elektrik enerjisi suya daxil olduqdan sonra bütün dənizə eyni şəkildə yayılmır. İldırım dənizin səthinə düşəndə cərəyanın böyük hissəsi zərbənin düşdüyü nöqtənin ətrafında və əsasən səthə yaxın təbəqələrdə yayılır. Məsafə artdıqca elektrik sahəsi sürətlə zəifləyir. Buna görə ildırımın düşdüyü yerdən bir qədər uzaqda və xüsusilə daha dərinlikdə olan balıqların bədənindən keçən cərəyan çox az ola bilər. Balıqlar üçün əsas təhlükə suyun özünün elektrik keçirməsi deyil, balığın bədəninin iki nöqtəsi arasındakı elektrik gərginliyidir. Əgər balığın başı ilə quyruğu arasında böyük gərginlik fərqi yaranarsa, cərəyan onun bədənindən keçə və öldürücü ola bilər. Lakin balıq ildırımın düşdüyü nöqtədən uzaqdırsa, onun bədəninin müxtəlif hissələri arasında yaranan gərginlik fərqi xeyli kiçik olur. Burada maraqlı bir məqam da var: dəniz suyu şirin sudan daha yaxşı elektrik keçirir. Duzlar suda həll olaraq elektrik yükünü daşıyan ionlar əmələ gətirir. Buna görə dənizdə ildırımın yaratdığı cərəyan daha geniş sahəyə yayıla bilər. Lakin bu, dənizdəki bütün balıqların təhlükəsiz olduğu demək deyil. İldırımın çox yaxın məsafəyə düşməsi balıqlar üçün təhlükəli, hətta ölümcül ola bilər. Deməli, “su elektrik keçirir, ona görə ildırım dənizə düşəndə bütün balıqlar ölməlidir” düşüncəsi düzgün deyil. Elektrik cərəyanının keçməsi ilə onun hər bir canlı üçün öldürücü olması eyni şey deyil. Təhlükəni müəyyən edən əsas amillərdən biri cərəyanın canlı orqanizmin bədənindən nə qədər keçməsi və onun üzərində nə qədər gərginlik fərqi yaranmasıdır. Ən maraqlı tərəfi isə budur: ildırımın enerjisi nəhəng olsa da, onun təsiri bütün dənizə eyni gücdə yayılmır. Bir neçə santimetr və ya metr məsafənin belə elektrik sahəsində böyük fərq yaratması mümkündür. Buna görə ildırımın yaxınlığında olan canlı ilə ondan uzaqda və dərinlikdə olan canlı tamamilə fərqli elektrik təsirinə məruz qala bilər. 🟣 http://t.me/edubbamedia

Sünnət İslamdan çox-çox əvvəl mövcud olmuş qədim adətlərdən biridir və İslama yəhudilərdən keçib. Yəhudilər isə bunu misirlilərdən öyrənib. Qədim Misirdə sünnətin edildiyini göstərən təsvirlər məlumdur. Onlardan ən məşhurlarından biri təxminən e.ə. XXIV əsrə aid Saqqaradakı məzar təsviridir. . Qədim yunan tarixçisi Herodot da e.ə. V əsrdə Misir haqqında yazarkən misirlilərin sünnət etdiklərini qeyd etmişdir. O, misirlilərin bunu təmizliklə əlaqələndirdiklərini bildirirdi. Herodot həmçinin Fələstin ərazisində yaşayan bəzi xalqların bu adəti misirlilərdən götürdüyünü yazmışdı. Lakin müasir tarixçilər sünnətin bütün qədim xalqlara məhz Misirdən yayıldığını qəti şəkildə sübut edilmiş fakt hesab etmirlər. Müxtəlif xalqlarda bu adət müstəqil şəkildə də meydana gəlmiş ola bilər. Sünnətin ilk dəfə nə üçün yarandığı isə dəqiq məlum deyil. Qədim Misirdə onun bir neçə mümkün məqsədi olduğu düşünülür. Bu məqsədlərdən biri bədənin təmizliyi və gigiyena ola bilərdi. Digər ehtimala görə, sünnət oğlanın uşaqlıqdan kişilik dövrünə keçməsini bildirən xüsusi mərasim idi. Bəzi qədim cəmiyyətlərdə isə sünnət dini mərasim və ya müəyyən icmaya mənsubiyyətin əlaməti kimi qəbul edilirdi. Sonralar sünnət Yəhudilikdə tamamilə xüsusi dini məna qazandı. Tövrata görə, sünnət İbrahimlə Allah arasında bağlanan əhdin əlaməti hesab olunur. Buna görə yəhudilərdə oğlan uşağının adətən doğulduqdan sonra səkkizinci günündə sünnət edilməsi dini ənənəyə çevrilmişdir. Beləliklə, əvvəllər müxtəlif qədim xalqlarda fərqli məqsədlərlə həyata keçirilən bu adət Yəhudilikdə dini əhdin rəmzinə çevrildi. İslam sünnəti sıfırdan yaranmış bir adət kimi deyil, daha qədimdən mövcud olan və İbrahim peyğəmbərlə əlaqələndirilən bir ənənə kimi qəbul etdi. İslamda onun qorunmasının əsas səbəblərindən biri fitrət, yəni insanın təmiz və təbii yaradılışına uyğun həyat tərzi anlayışı idi. Sünnət həm şəxsi təmizlik və gigiyena ilə əlaqələndirilir, həm də müsəlmanın dini ənənəyə və İbrahim peyğəmbərin yoluna bağlılığının əlaməti hesab olunur. Buna görə sünnət müsəlman cəmiyyətlərində müsbət və yerinə yetirilməsi təşviq olunan bir əməl kimi qorunub. Bununla belə, onun dini hökmü bütün İslam hüquq məktəblərində eyni deyil: bəzi məzhəblərdə vacib, bəzilərində isə güclü şəkildə tövsiyə olunan əməl sayılır. Müasir tibbdə sünnətə başqa tərəfdən də baxılır. Sünnət dərisinin götürülməsi bəzi hallarda gigiyenanı asanlaşdıra və müəyyən xəstəliklərin riskini azalda bilər. Elmi araşdırmalara görə, sünnət bəzi sidik yolu infeksiyalarının, sünnət dərisinin iltihabının və müəyyən cinsi yolla keçən infeksiyaların riskini azalda bilər. Kişilərdə HİV-in heteroseksual yolla ötürülməsi riskinin də müəyyən qədər azalması ilə əlaqələndirilir. 🟣 http://t.me/edubbamedia

e.ə. XXIV əsrə aid Saqqaradakı məzar rəsmləri. Qədim Misir

Almaniya–Kuba əsilli müğənni və aktrisa Karen Danger-Manafzadə Almaniyanın Münhen şəhərində anadan olub. O, cəmi 6 yaşından Almaniyanın Regensburq şəhərində yerləşən "Ballett-Tanz-Akademie" Bonivento Dazzi məktəbində balet və müasir rəqs təhsili almağa başlayıb. Anası Karenin musiqiyə olan böyük marağını erkən yaşlarından görərək onun sənətçi kimi formalaşmasına dəstək verib. Karen isə 11 yaşında artıq müğənni və rəqqas kimi peşəkar səhnəyə çıxaraq solo ifaçı və müxtəlif müzikllərin iştirakçısı kimi fəaliyyətə başlayıb. Gənc yaşlarından uğurlar qazanan Karen Almaniyanın nüfuzlu "Jugend Musiziert" müsabiqəsində 2010-cu ildə "Pop ifaçılığı" üzrə III yerə, 2012-ci ildə "Müzikl" kateqoriyasında I yerə, 2013-cü ildə isə "Pop ifaçılığı" üzrə yenidən I yerə layiq görülüb. 19 yaşında (2016–2019) təhsilini davam etdirmək üçün Vyanaya köçən Karen Konservatoriyada vokal, aktyorluq, rəqs və musiqili teatr üzrə təhsil alıb. Daha sonra, 2021–2022-ci illərdə Vyana Şəhər Musiqi və İncəsənət Universitetində "Klassik Operetta" ixtisası üzrə oxuyaraq Vyana Raimund Teatrında vokal, rəqs və aktyorluq üzrə Avstriya Dövlət Diplomunu əldə edib. O, vokal ustalığını Viviana Araiza Staffini, Julia Leiter, Previn Moore və Patricia Nessy kimi tanınmış müəllimlərin yanında təkmilləşdirib. Konservatoriyada təhsil aldığı illərdə Karen kino və reklam layihələrində aktrisa və model kimi də fəaliyyət göstərməyə başlayıb. 2018-ci ildə "Lucky Stiff" müziklında Dominique du Monaco, 2019-cu ildə Avstriyada "Carmen The Muzikal"ın Almaniya premyerasında, 2021-ci ildə dünyanın ən böyük açıq hava operetta və klassik musiqi festivalında nümayiş etdirilən "West Side Story" tamaşasında Consuelo obrazını canlandırıb. 2021–2022-ci il mövsümündə isə Vyanada Yohann Ştrausun "Die Fledermaus" operettasında Prinz Orlofsky və Frosch rollarında çıxış edib. Karen 2019-cu ildə azərbaycanlı dirijor, pianoçu və bəstəkar Abuzər Manafzadə ilə ailə qurub. Məhz bundan sonra o, Azərbaycan və türk musiqisinə maraq göstərməyə başlayıb və repertuarına bu mahnıları da daxil edib. Sənət fəaliyyəti ərzində Karen Almaniyanın bir çox şəhərlərində, eləcə də Vyana, Zalsburq, Varşava, Pozitano, Amsterdam, İstanbul, Barselona və Bakıda – Azərbaycan Dövlət Filarmoniyasında solist kimi çıxış edib. Hazırda o, Vyanada yaşayır və klassik müğənni, kino aktrisası kimi yaradıcılığını davam etdirir. 🟣 http://t.me/edubbamedia

Alman-Kuba əsilli müğənni və aktrisa Karen Danger-Manafzade

"Gün keçdi" filminin yadda qalan sonluğu əslində tamamilə fərqli olmalı idi. İlk ssenariyə görə, Oqtay Əsməri öz evinə dəvət edir və onların münasibətinin xəyanətlə nəticələndiyini göstərən sevgi səhnəsi çəkilməli idi. Lakin Oqtay obrazını canlandıran Xalq artisti Həsən Məmmədov buna qəti etiraz edir. O hesab edirdi ki, belə bir sonluq həm Azərbaycan ailə-mənəvi dəyərlərinə, həm də obrazın xarakterinə uyğun deyil. Hətta bildirir ki, bu səhnə çəkilərsə, filmdə rol almaqdan imtina edəcək. Nəticədə müəlliflər ssenarini dəyişməyə məcbur qalırlar və film xəyanətlə nəticələnməyən sonluqla bitir. 🟣 http://t.me/edubbamedia

Əməliyyatsız insan bədənində hərəkət edə bilən "robot" artıq reallığa çevrilməyə başlayıb. Amma bu, filmlərdə gördüyümüz metal robot deyil. Alimlər maqnit hissəciklərindən və yumşaq polimerdən hazırlanmış "maqnit şlam robotu" (magnetic slime robot) hazırlayıblar. Xaricdən tətbiq olunan maqnit sahəsi sayəsində bu robot formasını dəyişə, dar boşluqlardan keçə və müəyyən istiqamətdə hərəkət edə bilir. Gələcəkdə bu texnologiyanın: - udulmuş kiçik yad cisimlərin çıxarılmasında, - dərmanların birbaşa xəstə nahiyəyə çatdırılmasında, - minimal invaziv tibbi prosedurlarda istifadə olunacağı gözlənilir. 🟣 http://t.me/edubbamedia

Tarixçilərin böyük hissəsi hesab edir ki, Almaniyanın məğlubiyyətində təkcə müttəfiq ordularının gücü deyil, Adolf Hitlerin verdiyi strateji səhvlər də həlledici rol oynayıb. Ən böyük strateji səhvlər bunlardır: - Moskva əməliyyatı (1941): Alman qoşunları Moskvaya çox yaxınlaşsa da, Hitler əsas qüvvələrin bir hissəsini Ukrayna və Qafqaz istiqamətinə yönəltdi. Bu, hücumun tempini zəiflətdi və SSRİ-yə müdafiəni bərpa etmək üçün vaxt qazandırdı. - Stalinqrad (1942-1943): Şəhəri nəyin bahasına olursa-olsun ələ keçirmək əmri Almaniyanın 6-cı Ordusunun mühasirəyə düşməsi ilə nəticələndi. Təxminən 300 minə yaxın Alman və müttəfiq əsgəri məhv oldu və ya əsir düşdü. - Dünkirk (1940): Hitler tanklara dayanmaq əmri verdi. Bu fasilədən istifadə edən Britaniya təxminən 338 min İngilis və Fransa əsgərini La-Manş boğazı vasitəsilə təxliyə etməyə nail oldu. Sonradan həmin hərbçilərin bir hissəsi müharibənin davamında almanlara qarşı yenidən döyüşdü. 🟣 http://t.me/edubbamedia

🚇 15 avqustdan Bakı metrosunda mühüm dəyişiklik! 15 avqust 2026-cı il tarixindən etibarən Dərnəgül istiqamətindən hərəkət edən qatarlar yalnız Nizami stansiyasına qədər işləyəcək və geri qayıdacaq. Dəyişiklik Qırmızı və Yaşıl xətlərin ayrılması çərçivəsində aparılan tikinti işləri ilə əlaqədardır. İşlərin təxminən 10–11 ay davam edəcəyi gözlənilir. Nələri bilməlisiniz? 🔹 Dərnəgül istiqamətindən gələn qatarlarla 28 May stansiyasına getmək mümkün olmayacaq. 🔹 Nizami stansiyasında düşdükdən sonra 28 May stansiyasına piyada və ya avtobusla getmək lazım olacaq. 🔹 28 May stansiyası bağlanmır. Buradan yalnız Həzi Aslanov istiqamətində hərəkət edən qatarlardan istifadə etmək mümkün olacaq. 🔹 İçərişəhər-Həzi Aslanov xəttində isə heç bir dəyişiklik olmayacaq. 🟣 http://t.me/edubbamedia

Riyaziyyatda "Tuesday Boy Problemi" nə deməkdir? Bu paradoks 2010-cu ildə amerikalı riyaziyyatçı və yazıçı Martin Gardner tərəfindən geniş müzakirəyə çıxarılmışdı. O, ehtimal nəzəriyyəsində kiçik görünən əlavə məlumatın nəticəni necə dəyişdirdiyini göstərmək üçün bu sualı təqdim etmişdi. Paradoksun əsas ideyası budur ki, Əlavə məlumat həmişə ehtimalı dəyişə bilər. Yuxarıdakı paylaşım da qeyd etdiyimiz sualda əgər sadəcə "ən azı bir uşaq oğlandır" deyilsə idi, cavab 1/3 olardı. Ancaq "ən azı biri çərşənbə axşamı günü doğulmuş oğlandır" məlumatı əlavə ediləndə ehtimal 13/27 olur. Göründüyü kimi, əlavə edilmiş kiçik bir detal ehtimalı dəyişdirir. Bu paradoks universitetlərdə tələbələrə şərti ehtimal (conditional probability) anlayışını öyrətmək üçün istifadə olunur. O, göstərir ki, hadisənin nəticəsi təkcə faktlardan deyil, həmin faktların necə təqdim edilməsindən də asılıdır. 🟣 http://t.me/edubbamedia

Sosial şəbəkələrdə yayılan bu sualın İstanbul Teknik Universitetinin Kompüter Mühəndisliyi fakültəsində Ehtimal Nəzəriyyəsi imtahanında tələbələrin böyük hissəsi tərəfindən səhv cavablandırıldığı bildirilir. Sual əslində ehtimal nəzəriyyəsinin ən məşhur paradokslarından biri – Tuesday Boy Problem (Çərşənbə axşamı oğlan paradoksu) ilə bağlıdır. Sual belə idi: Bir ailənin iki övladı var. Məlumdur ki, bu uşaqlardan ən azı biri çərşənbə axşamı günü doğulmuş oğlandır. Digər uşağın da oğlan olma ehtimalı nə qədərdir? A) 1/2 B) 1/3 C) 13/27 (duzgün cavab) D) 13/28 🟣 http://t.me/edubbamedia

Ümidin son anı... 1816-cı ildə Fransanın "Meduse" adlı hərbi gəmisinin kapitanı ciddi səhvlərə yol verdi və gəmi Afrika sahillərində qayalara oturdu. Xilasetmə qayıqları hamıya çatmadığı üçün təxminən 150 nəfər tələsik hazırlanmış taxta salın üzərində okeanda taleyin ümidinə buraxıldı. Sonrakı 13 gün ərzində aclıq, susuzluq, ümidsizlik və dənizin amansızlığı səbəbindən onların böyük əksəriyyəti həyatını itirdi. Sağ qalan cəmi 15 nəfər oldu. Fransız rəssamı Teodor Jeriko bu faciədən dərin sarsıldı və "Meduzanın salı" əsərini yaratdı. Maraqlıdır ki, o, tablonu mümkün qədər real çəkmək üçün sağ qalanlarla şəxsən görüşdü, gəminin salının dəqiq modelini hazırlatdı, hətta xəstəxana və morqlarda insan bədənlərini öyrənərək rəng və anatomiyanı gerçəyə uyğun təsvir etməyə çalışdı. Tabloda ən təsirli məqam isə üfüqdə görünən kiçik gəmi siluetidir. Bəziləri artıq ümidi itirib yerə çöküb. Bəziləri isə son gücü ilə parçanı yelləyərək "Kömək" deyə hayqırır. 🟣 http://t.me/edubbamedia

Gecə vaxtı güzgüyə baxmaq qorxuludur? İlk cilalanmış güzgülər təxminən e.ə. 6000-ci illərdə Anadoluda obsidian daşından hazırlanmışdı. Maraqlıdır ki, sonrakı minilliklərdə demək olar ki, hər mədəniyyət güzgüyə adi əşya kimi yox, sirli bir vasitə kimi yanaşıb. İslam mədəniyyətinin xalq inanclarında gecə güzgünün qarşısında uzun müddət dayanmağın cinlərin diqqətini çəkə biləcəyinə inanılır. Roma Katolik folklorunda güzgünün insanın ruhunu əks etdirdiyi düşünülür, buna görə yas evlərində bəzən güzgülərin üstü örtülür. Yəhudi ənənəsində də yas mərasimləri (Şiva) zamanı evdəki güzgülər örtülür. Pravoslav inanclarında gecə güzgüyə baxmaq pis ruhlar və ya şeytani vəsvəsələrlə əlaqələndirilir. Afrika xalqlarının inanclarında güzgünün insanın ruhundan iz saxladığı, cadugərlərin isə bu izdən istifadə edə bildiyi deyilir. Cənubi Amerikanın bəzi yerli inanclarında güzgünün ruhlar aləminə açılan keçid olduğuna, gecələr isə bu keçidin daha "aktiv" olduğuna inanılır. Cənub-Şərqi Asiya folklorunda gecə yarısından sonra güzgüyə uzun baxmağın görünməyən varlıqları cəlb edə biləcəyi haqqında əfsanələr var. Slavyan mifologiyasında gecə güzgüyə baxmağın o biri dünya ilə əlaqə yarada biləcəyi, buna görə gecələr güzgünün örtülməsinin uğur gətirdiyi deyilir. Türk xalq inanclarında güzgünün bəd nəzəri və pis enerjini özünə çəkdiyinə inanılır. Buna görə bəzi bölgələrdə toy mərasimlərində gəlinin yanında güzgü tutulması adəti onu bəd nəzərdən qoruduğu, mənfi enerjini özünə çəkməsi ilə əlaqələndirilir. Ona görə də belə "işlənmiş" güzgüyə baxmağın xeyirli sayılmadığı, xüsusilə körpələrin və insanların yatdığı yerə qoyulmasının uğursuzluq yarada biləcəyinə inanılır. Elm araşdırmalar, xüsusilə psixologiya üzrə tədqiqatlar göstərir ki, qaranlıqda güzgüyə uzun müddət (gözünü ayırmadan) baxdıqda beyin öz əksimizi təhrif edə və bizə tanış olmayan simalar yarada bilir. Bəlkə də məhz buna görə min illərdir insanlar gecə güzgünün qarşısında özlərini narahat hiss edirlər. 🟣 http://t.me/edubbamedia

Hindistanda bəzi dini ənənələrdə guru (şagirdlərinə mənəvi yol göstərən ruhani müəllim) və ya sadhu (dünyəvi həyatdan uzaqlaşıb özünü ibadət və mənəvi həyata həsr edən zahid) ayaqlarını masaj etdirmək sadəcə rahatlama məqsədi daşımır. Bu, "pada seva" adlanan qədim bir ayindir. Pada sanskrit dilində "ayaq", seva isə "hörmət və fədakarlıqla xidmət etmək" deməkdir. Buna görə də pada seva - "ayaqlara ehtiramla xidmət" mənasını verir. Bu ənənəyə inananlar hesab edirlər ki, gurunun ayaqlarına toxunmaq, onları yumaq və ya masaj etmək insanın təvazökarlığını göstərir, müəllimin mənəvi biliyinə hörmət ifadə edir və onun xeyir-duasını almağın rəmzidir. Buna görə də bu ayin tibbi masaj deyil, əsrlərdir davam edən dini və mənəvi bir ənənə hesab olunur. 🟣 http://t.me/edubbamedia

İlon Mask "The Economist" jurnalının baş redaktoru Zanni Minton Beddoesa verdiyi yarim saatlıq müsahibədə bildirib ki, süni intellekt insan tarixində ilk dəfə onu yaradan növü intellekt baxımından geridə qoya bilər. Onun fikrincə, yaxın təxminən 5 il ərzində ən qabaqcıl süni intellekt sistemlərinin ümumi intellekt səviyyəsi bütün bəşəriyyətin birlikdə malik olduğu intellekti üstələyə bilər. Mask hesab edir ki, bu prosesi artıq dayandırmaq mümkün deyil. Buna görə əsas məqsəd inkişafı ləngitmək yox, onu mümkün qədər təhlükəsiz istiqamətdə idarə etməkdir. O, süni intellektin fəlakətli nəticələr doğurma ehtimalını 10–20% səviyyəsində qiymətləndirsə də, müsbət ssenarinin daha real olduğunu düşünür. Əgər bu ssenari baş versə, robotlar məhsul və xidmətlərin böyük hissəsini istehsal edə, istehsal xərclərini minimuma endirə və nəticədə pulun, eləcə də ənənəvi əmək bazarının bugünkü rolu köklü şəkildə dəyişə bilər. 🟣 http://t.me/edubbamedia

Gülben Ergen Instagram-da ödənişli abunə sistemini aktiv edib. Türkiyə mətbuatında yayılan məlumata görə, aylıq 79,99 TL olan xidmətə ilk 24 saat ərzində təxminən 1 136-1 188 nəfər qoşulub. İlk gecənin özündə 1 136 abunəçi hesablandıqda, bu, təxminən 100 min TL ümumi gəlir deməkdir. Təbii ki, söhbət platforma komissiyası və vergilər çıxılmamış məbləğdən gedir. Müğənni yeni xidməti bikinili videoları ilə təqdim edib. Abunəçilər isə adi izləyicilərin görə bilmədiyi xüsusi foto, video və hekayələrə baxmaq imkanı əldə edirlər. Bu zaman maraqlı bir sual ortaya çıxır: Əcəba, həmin abunəçilərdən biri pul ödədiyi üçün Gülben Ergenin yalnız abunəçilərə göstərdiyi foto və videoları yükləyib öz səhifəsində hamı üçün pulsuz paylaşa bilərmi? Cavab: Xeyr! Niyə? Çünki abunə haqqı ödəmək həmin foto və videoları satın almaq demək deyil. İnsan yalnız onlara baxmaq hüququ əldə edir. Məzmunun müəlliflik və yayım hüquqları isə sahibində qalır. Bu bilirsiz nəyə bənzəyir? Siz bilet alıb filmi izləyə bilərsiniz. Amma bilet aldığınız üçün filmi özünüzlə aparıb internetdə hamıya göstərə bilməzsiniz. Instagram abunəliyində də məntiq eynidir. Məsələn, bir nəfər 79,99 TL ödəyərək xüsusi videoya baxır, sonra həmin videonu götürüb 100 min izləyicisi olan səhifəsində pulsuz yayımlayırsa, artıq minlərlə insana ödənişli məzmunu icazəsiz təqdim etmiş olur. Türkiyədə müəllif hüquqlarını qoruyan 5846 saylı qanun da əsərin çoxaldılması və ictimaiyyətə çatdırılması kimi hüquqları qoruyur. Beynəlxalq müəllif hüququ sistemində də oxşar prinsip mövcuddur. 🟣 http://t.me/edubbamedia

Türkiyəli müğənni və aktrisa Gülben Ergen 25 avqust 1972-ci ildə İstanbulda anadan olub, 53 yaşındadır. İki evlilikdən üç övladı olan sənətçi hazırda subaydır.

Qurani-Kərimdə Adəmin (ə) adı dəfələrlə çəkilsə də, onun həyat yoldaşı olan Həvvanın adı heç bir ayədə qeyd edilmir. Müqəddəs kitabda o, sadəcə "sənin zövcən" və ya "onun zövcəsi" ifadələri ilə xatırlanır. Buna baxmayaraq, İslam ənənəsində və hədislərdə onun adı Həvva kimi tanınır. Təfsirçilərin fikrincə, bunun hikmətlərindən biri də odur ki, Qurani-Kərim hadisəni qadını günahın əsas səbəbkarı kimi təqdim etməklə deyil, bütün insanlara aid bir ibrət kimi çatdırır. Buna görə də ayələrdə günah yalnız Həvvanın üzərinə qoyulmur. Əksinə, "Hər ikisi o ağacdan yedilər" (Taha, 121) ifadəsi ilə məsuliyyətin həm Adəmə, həm də onun həyat yoldaşına aid olduğu göstərilir. Bu isə o deməkdir ki, Qurani-Kərimdə əsas diqqət günahkar axtarmağa deyil, insanın şeytanın vəsvəsəsinə aldanmasının nəticələrinə və bundan çıxarılacaq dərsə yönəldilir. 🟣 http://t.me/edubbamedia

Tolstoyun, Dostoyevskinin və Turgenyevin romanlarını oxuyanda maraqlı bir şey diqqəti çəkir: balolar, ziyafətlər, geyimlər, rəqslər və salon söhbətləri bəzən səhifələrlə təsvir olunur. Bəs niyə? Axı XIX əsr Rusiyası müharibələrin, yoxsulluğun, kəndli məsələsinin və böyük ictimai dəyişikliklərin yaşandığı bir imperiya idi. Məsələ burasındadır ki, yazıçılar baldan yox, bal vasitəsilə cəmiyyətdən danışırdılar. O dövrdə rus aristokratiyasının böyük hissəsi Avropa, xüsusilə Fransa mədəniyyətinin güclü təsiri altında idi. Zadəgan ailələrində fransız dili geniş yayılmışdı, Paris modası izlənilir, Avropa davranış qaydaları nüfuz əlaməti sayılırdı. Hətta Tolstoyun “Hərb və sülh” romanının ilk səhifələrində söhbətin böyük hissəsinin fransızca aparılması təsadüfi deyil. Bal salonu isə bu dünyanın kiçik modeli idi. Orada insanın necə geyindiyi, kiminlə rəqs etdiyi, kimə yaxınlaşdığı, kimin dəvətini qəbul etmədiyi belə onun cəmiyyətdəki yerini göstərə bilirdi. Bir baxış, bir rəqs və ya qısa söhbət bəzən uzun dialoqdan daha çox məna daşıyırdı. Tolstoy üçün bal zahiri parıltı ilə insanın daxili dünyası arasındakı fərqi göstərmək vasitəsi idi. Salonlarda musiqi çalınır, insanlar rəqs edir, həyat gözəl görünürdü. Amma həmin parıltının arxasında müharibə, ailə faciələri, mənəvi boşluq və həyatın ağır sualları dayanırdı. Dostoyevski də insanı başqa tərəfdən göstərirdi. Onun dünyasında bahalı geyim və yüksək cəmiyyət insanı daxili tənhalıqdan xilas etmir. Ən böyük mübarizə küçədə və ya döyüş meydanında deyil, insanın öz daxilində - vicdanı, qorxuları və arzuları arasında gedir. Turgenyev isə Rusiyanın Avropa ilə münasibətinə daha fərqli yanaşırdı. Qərbdən öyrənməyi vacib hesab etsə də, başqa bir mədəniyyətin yalnız zahiri əlamətlərini təkrarlamağın inkişaf olmadığını göstərirdi. Buna görə rus klassiklərində bal səhnəsi sadəcə rəqs səhnəsi deyil. O, bütöv bir cəmiyyətin portretidir. Maraqlıdır ki, iki əsrə yaxın vaxt keçsə də, bu səhnələr bizə hələ də tanış görünür. Sadəcə bal salonlarının yerini sosial şəbəkələr tutub. O vaxt insanlar salona ən yaxşı geyimləri ilə gəlir, başqalarının onları necə gördüyünə diqqət edir, nüfuzlu insanlarla görünməyə çalışırdılar. Bu gün isə eyni ehtiyac bəzən foto, video, bahalı məkan, avtomobil və ideal həyat görüntüsü ilə ifadə olunur. Dekorasiya dəyişib, insanın başqasının gözündə necə göründüyünə verdiyi əhəmiyyət isə qalır. Bəlkə də rus klassiklərinin iki əsr sonra belə oxunmasının sirri elə bundadır: onlar öz dövrlərini təsvir edərkən insanın dəyişməyən tərəflərini yazmışdılar. 🟣 http://t.me/edubbamedia