مدرسهٔ مطالعات نقد‌اقتصاد‌سیاسی | باشگاه‌اندیشه

فهم مارکس از مدرنیته 📝میلاد عمرانی پیشرفت از مقولات محوری مدرنیته است. برای نمونه در تفکر هگل - که می‌توان او را مهم‌ترین فیلسوف مدرنیته دانست- مفهوم پیشرفت به‌معنای آزادی از اهمیت بنیادی برخوردار است. به زعم وی تاریخ به‌سوی حصول آزادی بیشتر در حرکت است. پرسش محوری نشست این خواهد بود که آیا مارکس نیز ذیل چنین فهمی از مدرنیته قرار می‌گیرد یا نه؟ برای پاسخ به این پرسش سعی خواهم کرد تا دو‌ رویکرد مختلف مارکس را به مقوله‌ی پیشرفت بازنمایم تا به‌وساطت آنها به پرسش محوری نشست نیز پاسخ دهم. رویکرد اول، نگاه پرومته‌ای مارکس به تاریخ است. در این نوع نگاه، تاریخ عبارت است از سیر تکامل نیروهای مولده‌ی تولید که در نتیجه‌ی این امر آزادی آدمی نیز متحقق می‌شود. پرومته نماد تلاش و تولید بی‌وقفه برای غلبه بر طبیعت و‌ زندگی است. رویکرد دوم عبارت است از نگاه به تاریخ از منظر تغییر و‌ تکامل مناسبات سلطه و استثمار. گویی که در روند تکامل این الگوها، نه تنها آزادی بشر تأمین نشده بلکه حتی از آن کاسته نیز شده است. بنابراین در رویکرد اول با قسمی دیالکتیک ترقی و در این رویکرد با قسمی دیالکتیک‌ تباهی مواجهیم. @bashgahandishe

. مدرسه مطالعات مدرنیته و نقد متافیزیک باشگاه اندیشه برگزار می‌کند: فهم مارکس از مدرنیته با ارائهٔ میلاد عمرانی 📝دربارهٔ نشست ۲۸ خرداد ۱۴۰۴، ساعت ۱۸ خیابان انقلاب، خیابان وصال شیرازی، کوچه ناییی، پلاک ۲۳ @bashgahandishe

. پوشهٔ شنیداریِ گفت‌و‌گویی دربارهٔ کتاب تک‌شاخ؛ یک مدل اقتصادی-سیاسی بر مبنای سوسیالیسم با حضورِ بیژن صباغ میلاد عمرانی ۲۵اردیبهشت ۱۴۰۴ ساعت ۱۷:۳۰ @eghtesadesiasischool @bashgahandishe

فرشاد مؤمنی: حرکت به سمت توزیع عادلانه قدرت، راه نجات امروز ماست. به مناسبت روز جهانی کارگر، ۱۱ اردیبهشت۱۴۰۴ ، گروه علمی، تخصصی صلح انجمن جامعه شناسی ایران با همکاری مدرسه مطالعات نقد اقتصاد سیاسی باشگاه اندیشه، نشستی با موضوع «جایگاه کارگران در ساخت ساختمان صلح اجتماعی» را برگزار کردند که گزارش مکتوب این نشست را می‌توانید اینجا بخوانید. #انجمن_جامعه‌شناسی #صلح #اقتصاد_سیاسی #باشگاه_اندیشه @eghtesadesiasischool @bashgahandishe

پوشهٔ شنیداریِ نشستِ جایگاه کارگران در ساختمان صلح اجتماعی گروه علمی - تخصصی صلح انجمن جامعه‌شناسی ایران با همکاری مدرسه مطالعات نقد اقتصاد سیاسی باشگاه‌اندیشه به مناسبت روز جهانی کارگر با حضورِ فرشاد مومنی محمد مالجو مهسا اسدالله‌نژاد خلیل میرزایی دبیر نشست: حسن امیدوار #انجمن_جامعه‌شناسی #صلح #اقتصاد_سیاسی #باشگاه_اندیشه @eghtesadesiasischool @bashgahandishe

. گزارش دیداریِ نشستِ جایگاه کارگران در ساختمان صلح اجتماعی گروه علمی - تخصصی صلح انجمن جامعه‌شناسی ایران با همکاری مدرسه مطالعات نقد اقتصاد سیاسی باشگاه‌اندیشه به مناسبت روز جهانی کارگر با حضورِ فرشاد مومنی محمد مالجو مهسا اسدالله‌نژاد خلیل میرزایی دبیر نشست: حسن امیدوار #انجمن_جامعه‌شناسی #صلح #اقتصاد_سیاسی #باشگاه_اندیشه @eghtesadesiasischool @bashgahandishe

تک‌شاخ در آینه‌ی نقد: گفت‌وگو با بیژن صباغ درباره‌ی یک مدل سوسیالیستی برای برنامه‌ریزی اقتصادی در ادامه‌ی سلسله‌نشست‌های مدرسه‌ی نقد اقتصاد سیاسی باشگاه اندیشه، جلسه‌ای به نقد و بررسی کتاب تک‌شاخ، نوشته‌ی بیژن صباغ، اختصاص یافت. این کتاب تلاشی است برای ارائه‌ی الگویی نوین در برنامه‌ریزی اقتصادی بر مبنای سوسیالیسم، و در پاسخ به خلأ نظری و راهبردی نیروهای چپ در مواجهه با بحران‌های اخیر ایران نوشته شده است. آنچه در این گزارش می‌خوانید، گفت‌وگوی مستقیم میان میلاد عمرانی، دبیر مدرسه‌ی مطالعات نقد اقتصاد سیاسی، و نویسنده‌ی کتاب است؛ گفت‌وگویی که در آن سؤالاتی بنیادی درباره‌ی ساختار نظری، امکان‌پذیری عملی و نسبت الگوی پیشنهادی کتاب با تجربه‌ی تاریخی سوسیالیسم مطرح می‌شود. میلاد عمرانی: انگیزه‌ی اصلی شما برای نوشتن این کتاب چه بود؟ بیژن صباغ: بعد از اعتراضات شهریور ۱۴۰۱، شاهد بودم که هیچ‌یک از نیروهای چپ موجود، پاسخی سوسیالیستی برای وضعیت ارائه ندادند. حتی در فضای موجود ایران، بسیاری از نیروهای چپ نیز الگوهای لیبرالی را پذیرفته بودند. بنابراین، تصمیم گرفتم کتاب تک‌شاخ را با الهام از کتاب پیش‌سوی یک سوسیالیسم مدرن بنویسم تا تصویری اولیه از یک پاسخ سوسیالیستی به وضعیت ارائه دهم. میلاد عمرانی: چارچوب فکری و نظری کتاب چیست؟ بیژن صباغ: این کتاب تلاش دارد الگویی برای برنامه‌ریزی سوسیالیستی در سطح اقتصاد خرد و کلان ارائه دهد. برخلاف الگوی مشارکتی که سعی می‌کند درون مناسبات سرمایه‌داری و به‌شکل خرد در کارخانه‌ها فضای دموکراتیکی برای کارگران ایجاد کند، و همچنین برخلاف برنامه‌ریزی مبتنی بر بازار که تعیین قیمت و توزیع درآمد را به مکانیزم‌های بازار واگذار می‌کند، الگوی پیشنهادی من مبتنی بر برنامه‌ریزی متمرکز سوسیالیستی است. این الگو نه در سرمایه‌داری، بلکه پس از یک انقلاب سوسیالیستی قابل اجراست. می‌توان گفت سیستم برنامه‌ریزی تک‌شاخ در مناسبات سوسیالیستی، فضایی شبه‌بازار ایجاد می‌کند. میلاد عمرانی: نسبت این سیستم با بازار به‌عنوان مکانیزم شناسایی قیمت‌ها در مناسبات سرمایه‌داری چیست؟ با توجه به اینکه در جامعه‌ی سوسیالیستی دیگر بازاری برای کشف قیمت‌ها وجود ندارد، شبه‌بازاری که شما مطرح می‌کنید، صرفاً اشتراک لفظی با بازار دارد. بنابراین، مکانیزم عملی برنامه‌ی شما چیست و چه جایگزینی برای بازار ارائه می‌کند؟ بیژن صباغ: یکی از مشکلات بازار در سرمایه‌داری این است که عوامل متعدد و مبهمی بر قیمت‌گذاری تأثیر می‌گذارند و برنامه‌ریز کنترلی بر تطابق قیمت با ارزش واقعی کالاها ندارد. در نتیجه، قیمت‌ها معمولاً به یک میانگین اتفاقی می‌رسند که تحت تأثیر همان عوامل نامشخص است و ممکن است فردا تغییر کند. اما در تک‌شاخ، فضای شبه‌بازار به گونه‌ای طراحی شده که تمامی ابهامات و عوامل انحراف‌زا از بین می‌روند. در این فضا، قیمت دقیقاً با ارزش کالا منطبق می‌شود، چراکه همه‌ی کالاها و فرایند تولید آن‌ها برای شورایی که مسئول برنامه‌ریزی و کنترل است، کاملاً شفاف و قابل رؤیت است. در واقع، بازار در این‌جا مکانیزم نیست، بلکه فضاست. میلاد عمرانی: برنامه‌ی شما چه پاسخی به چالش‌هایی می‌دهد که شوروی، به‌عنوان کشوری که تجربه‌ی انقلاب سوسیالیستی را پشت سر گذاشته، با آن‌ها مواجه بود؟ اگر برنامه‌ی شما نتواند با واقعیت تاریخی پیوند بخورد و با چالش‌های اساسی درگیر نشود، تبدیل به یک نظرورزی تخیلی و سترون می‌شود. بیژن صباغ: بله، این درست است که برنامه‌ی من بر مبنای جامعه‌ی سوسیالیستی طراحی شده، و از این نظر می‌توان آن را تخیلی دانست. اما این تخیل، صرفاً نظرورزی نیست. نمونه‌هایی از این برنامه در دوران آلنده در شیلی پیاده‌سازی شد (گرچه با کودتا متوقف شد)، و در برخی بخش‌های شوروی نیز اجرا شد و موفق بود. درباره‌ی شوروی باید گفت که این کشور از همان ابتدا مسیر سوسیالیسم را در پیش نگرفت. به‌جای سوسیالیستی کردن زمین‌های کشاورزی، آن‌ها را میان دهقانان تقسیم کرد تا حمایت‌شان را جلب کند. سپس، با اجرای برنامه‌ی توسعه‌ی صنعتی (نپ) و در ادامه، روی کار آمدن استالین، روشن شد که شوروی در واقع یک سرمایه‌داری دولتی است و نه یک دولت سوسیالیستی برآمده از جامعه‌ای سوسیالیستی. با این حال، در جاهایی که صنایع بزرگ و سنگین ملی شدند، برنامه‌ریزی اقتصادی ـ با وجود نقدهایی که تروتسکی به آن وارد می‌کرد ـ مؤثر واقع شد. @bashgahandishe

. گفت‌و‌گویی دربارهٔ کتاب تک‌شاخ؛ یک مدل اقتصادی-سیاسی بر مبنای سوسیالیسم با حضورِ بیژن صباغ میلاد عمرانی ۲۵اردیبهشت ۱۴۰۴ ساعت ۱۷:۳۰ فقط به صورت آنلاین این کتاب تلاشی است برای معرفی یکی از معروف‌ترین مدل‌های اقتصاد سوسیالیستی که بر مبنای برنامه‌ریزی استوار است؛ اما برای مخاطبان فارسی‌زبان تا حد زیادی ناآشنا است. این مدل نخستین بار در دهه نود میلادی در کتابی به نام «پیش به سوی سوسیالیسمی نوین در انگلستان» منتشر شد و ترجمهٔ آن طی سال‌ها و دهه‌های بعد در دیگر کشورها به چاپ رسید. طراحان این مدل توانستند با انتشار کتابی که مبنا و ایدهٔ مرکزی کتاب حاضر است، نظریهٔ ارزش کار را به صحنه بازگردانند. ایدهٔ مرکزی این پروژه، برنامه‌ای است برای ایجاد روابط اجتماعی میان تولیدکنندگان و مصرف‌کنندگان، بر مبنای ارزش حاصل از کار به‌گونه‌ای که با حذف میانجی بازار، که عملکردی ضرورتاً پرهرج و مرج دارد، نیاز صنعت و مصرف‌کنندگان با استفاده از سیستم مکانیزه، به‌طور مستقیم از سوی تولیدکنندگان شناسایی شده و به آن پاسخی آگاهانه داده شود. این نوع مدل‌سازی از سوسیالیسم به سایبرسوسیالیسم معروف است. @eghtesadesiasischool @bashgahandishe

. گروه علمی - تخصصی صلح انجمن جامعه‌شناسی ایران با همکاری مدرسه مطالعات نقد اقتصاد سیاسی باشگاه‌اندیشه به مناسبت روز جهانی کارگر برگزار می‌کند: جایگاه کارگران در ساختمان صلح اجتماعی با حضورِ فرشاد مومنی محمد مالجو پرویز صداقت مهسا اسدالله‌نژاد خلیل میرزایی دبیر نشست: حسن امیدوار دربارهٔ نشست: حساسیت توجه به مسئله گروه‌های اجتماعی به دلیلِ اهمیت بالانس تنظیمات اجتماعی و تناسب استراتژیک گروه های اجتماعی در ساخت ساختمان صلح اجتماعی است. لذا به نظر می رسد عدم توجه به گروه‌های مهم اجتماعی، همچون کارگران، معلمان، بازنشستگان و ...، جامعه ایران را به یک جامعه ناپایدار و شکننده تبدیل کرده است. به باورِ پژوهشگران جوامع برابر ، استرس را کاهش می‌دهند و با سطوح بالای اعتماد و سطوح پایین خشونت مشخص می شوند و از پایداری بیشتری بر خوردار هستند. چهارشنبه ۱۰ اردیبهشت ۱۴۰۴ ساعت ۱۷:۳۰ خیابان انقلاب، خیابان وصال شیرازی، کوچه نایبی، پلاک ۲۳ حضور برای عموم آزاد و رایگان است پخش از صفحه اینستاگرام لایو باشگاه اندیشه #انجمن_جامعه‌شناسی #صلح #اقتصاد_سیاسی #باشگاه_اندیشه @eghtesadesiasischool @bashgahandishe

https://youtu.be/XVgAvQRsp3c?si=8Qcfk72AqGmYKrnM

https://youtu.be/XcFuMNI5n7Y?si=ePhM_UcOdzxE8SBU

https://youtu.be/3vb4DGRQvw4?si=5bZT2TNbuNyA7Q4_