مدرسهٔ مطالعات اجرا | باشگاه‌اندیشه

بزرگ‌ترین مانع در توسعۀ پایدار، خلأ ارتباطی میان مسئول و شهروند است. این کتاب نشان می‌دهد که «تئاتر برای توسعه» چطور در نقش یک کنش‌یار، دیوارهای بی‌اعتمادی و الگوهای سنتیِ بالا به پایین را فرو می‌ریزد.   با اجرای تمرین‌های مشارکتی این اثر، تئاتر به زبانی مشترک، پویا و بی­ واسطه تبدیل می‌شود؛ فضایی خلاق که در آن شهروندان دغدغه‌های واقعی خود را به تصویر می‌کشند و مسئولان، نه در مقام ناظر، که در قامت همکار و هم‌فکر، در حل مسائل محلی مشارکت می‌کنند.   یک راهنمای بی‌نظیر برای مدیران شهری، فعالان اجتماعی و تسهیلگرانی که به دنبال توسعه‌ای دموکراتیک و مبتنی بر تفاهم هستند. این کتاب با ۱۴۰ تمرینِ میدانی و کاربردی، به شما می‌آموزد که چگونه از هنر تئاتر برای ایجاد بستری امن، شفاف و همدلانه میان مدیران و اجتماعات محلی استفاده کنید. رویکردی خلاق برای تبدیل کردنِ مطالباتِ شهروندی به پروژه‌های مشارکتیِ موفق. باهم، به هم، و از هم بیاموزیم- نشر باهمستان @bahamestanpb

منتشر شد: «تکنیک های تئاتری برای توسعۀ مشارکتی» نوشته: جولی مک کارتی و کارلا گالوائو ترجمه: علی ظفرقهرمانی نژاد نشر باهمستان، تابستان-1405 قطع: پالتویی تعداد صفحات: 422 قیمت: 650 هزار تومان

. مدرسه مطالعات اجرای باشگاه اندیشه برگزار می‌کند: نشست دوازدهم تاریخ شفاهی تئاتر ایران دُرّ یتیم انقلاب بازخوانی اجرای «آن دُرّ ناب» اثر داوود دانشور، از گروه تئاتر آیین؛ سال ۱۳۷۸ با حضور داوود دانشور منصور براهیمی و جمعی از هنرمندان حاضر در این اجرا…

. مدرسه مطالعات اجرای باشگاه اندیشه برگزار می‌کند: نشست دوازدهم تاریخ شفاهی تئاتر ایران دُرّ یتیم انقلاب بازخوانی اجرای «آن دُرّ ناب» اثر داوود دانشور، از گروه تئاتر آیین؛ سال ۱۳۷۸ با حضور داوود دانشور منصور براهیمی و جمعی از هنرمندان حاضر در این اجرا یکشنبه ۱۰ خرداد ۱۴۰۵ ساعت ۱۷:۳۰ خیابان انقلاب، خیابان وصال شیرازی، کوچه نایبی، پلاک ۲۳، باشگاه اندیشه #مطالعات_اجرا #تاریخ‌شفاهی‌تئاتر #دانشور #براهیمی #باشگاه_اندیشه @ejraaschool @bashgahandishe

. بهرام بیضایی ۱۴۰۴ـ۱۳۱۷ در آب‌ روان می‌بینم؛ در خواب‌هایم و میانِ دو انگشتِ خودم‌، ما سَرو می‌کاریم و مرگ می‌درویم. ما همه جوان می‌میریم... سیاوش‌خوانی بهرام بیضایی @bashgahandishe

مردم سالاری تئاتری این صرفا یک ایدهٔ هنری نیست، بلکه یک صورت‌بندی نظری–تاریخی از یک راه‌حل ایرانی برای عبور هوشمندانه و عقلانی از بن‌بست‌های پی در پی سیاسی-اجتماعی است! بر اساس تجربه تاریخی ایران، می‌توان این ایده را در چند لایه به هم پیوسته مورد تٲمل قرار داد: ۱. مسئله تاریخی ایران: شکاف پایدار میان «قدرت» و «مردم» در تاریخ معاصر ایران (از مشروطه تا امروز) یک الگوی تکرارشونده دیده می‌شود:  مردم در لحظات بحرانی بسیج می‌شوند، اما پس از تغییر ظاهری، مشارکت نهادمند شکل نمی‌گیرد. و قدرت دوباره متمرکز، غیرپاسخگو و مستعد فساد می‌شود. این چرخه باعث شده تا مردم یا به انفعال و تفسیر صرف (غر زدن، تحلیل، نوستالژی) پناه ببرند یا رو به نفرت و حذف‌طلبی بیاورند. دولت‌ها نیز بین اقتدارگرایی و نمایشِ مشارکت، همواره در  نوسان بوده اند برای حل این معضل، دموکراسیِ صرفاً انتخاباتی یا کاغذی هرگز کارایی نداشته است. ۲. چرا «مردم‌سالاری تئاتری»؟ «دموکراسی تئاتری» در اینجا به معنای نمایشی‌بودن یا فریب نیست، بلکه یعنی دموکراسی به‌مثابه تجربه زیسته، تمرین‌شده و جمعی در جامعه‌ای که گفت‌وگوی افقی ضعیف است، و تمرین مشارکت کم است؛ ترس، بی‌اعتمادی و عادت به تماشاگری، امری ریشه‌دار است؛ دموکراسی باید دائماً تمرین شود، نه اینکه صرفا اعلام و ادعا شود. امتیاز مهم تئاترهای کاربردی در این است که بدن، احساس، عقل و تخیل را هم‌زمان درگیر می‌کنند؛ مردم را از «تماشاگرِ وضعیت» به «بازیگرِ تغییر» تبدیل می‌کنند؛ و امکان آزمودنِ امن و بی‌خطرِ کنش اجتماعی را برای شهرندان فراهم می‌سازند به همین دلایل، تئاتر می‌تواند مدرسه‌ٔ مردم‌سالاری باشد. ۳. چرا شبکه شهام (شبکه همبستگی اجتماعات محلی)؟ یکی از ضعف‌های تاریخی ایران، فقدان میانجی‌های پایدار بین فرد و دولت است. یا فرد تنهاست، یا با دولتی عظیم طرف است. شبکه‌ای مانند «شهام»: مشارکت را محلی، ملموس و قابل انجام می‌کند قدرت را از بالا به سطح تجربه زیسته مردم می‌آورد و مانع تبدیل کنش جمعی به هیجان‌های زودگذر می‌شود. وقتی تئاتر کاربردی در بستر اجتماعات محلی اجرا شود: مسئله‌ها واقعی‌اند، نه انتزاعی راه‌حل‌ها جمعی‌اند، نه قهرمان‌محور و مسئولیت‌پذیری جای نارضایتی صِرف را می گیرد. ۴. عبور از «زانوی غم بغل کردن» و «نفرت» در تجربه تاریخی ایران، همواره دو جور واکنش رایج بوده است: سوگواری دائمی برای گذشته/ناکامی‌ها خشمِ کوری که منجر به حذف می‌شود! تئاتر کاربردی راه سومی را پیشنهاد می‌کند: تبدیل رنج به روایت مشترک تبدیل خشم به کنش آزمایشی و تبدیل نقد به پیشنهاد عملی این دقیقاً همان چیزی است که جامعه را از فروپاشی روانی و اخلاقی نجات می‌دهد. ۵. چرا این مسیر به نفع مسئولین هم هست؟ از منظر تاریخی، قدرت متمرکز در ایران همواره مستعد فساد و نهایتاً قربانیِ "بحران مشروعیت" است؛ وقتی مسئولین از «تصمیم‌گیر مطلق» به «تسهیلگر» تبدیل شوند، شهروندان را مشاوران موثق خود بدانند، و به جای انحصار قدرت، آن را دموکراتیزه کنند، خود را از انزوای مهلک نجات می‌دهند؛ فساد را قبل از شکل‌گیری مهار می‌کنند؛ و مشروعیت را از راه مشارکت واقعی بازسازی می‌کنند. این نه عقب‌نشینی، بلکه عقلانیت بخشیدن به قدرت است. ۶. جمع‌بندی ایران به "مردم‌سالاری تئاتری" نیاز دارد، چون: دموکراسی بدون تمرین تاریخی شکست خورده، و جامعه نیاز به بازسازی اعتماد و کنشگری دارد. تئاتر کاربردی ابزار امن، خلاق و بومی این تمرین است؛ شبکه‌های محلی حلقه مفقوده میان مردم و قدرت‌اند؛ و این مسیر، هم جامعه را فعال می‌کند و هم قدرت را انسانی‌تر و سالم‌تر؛ مردم‌سالاری تئاتری یعنی تمرین مسئولیت پیش از مطالبه قدرت، و تمرین شنیدن پیش از اعمال قدرت. @bahamestanpb @ejraaschool @bashgahandishe

⭐تحلیل شخصیت شمس الحافظ شیرازی، بر اساس اصول گرافولوژی، با بررسی چهار نمونه دستخط موجود 📌 این بررسی مبتنی بر اصول گرافولوژی تطبیقی، شناخت زمینه‌های خوشنویسی سنتی ایران و شواهد موجود انجام شده است. 🔎 خلاصه‌ی چهار نمونه خط: ۱. تصویر بالا سمت راست: تصویری از ترقیمه هشت بهشت امیرخسرو دهلوی به خط نسخ با نام کاتب «شمس‌الحافظ شیرازی». محل و تاریخ کتابت، شیراز ۷۵۶ هجری ۲. تصویر پایین سمت راست: تصویری از ترقیمه اسکندرنامه امیرخسرو دهلوی به خط نسخ با نام کاتب «شمس‌الحافظ شیرازی». محل و تاریخ کتابت، شیراز ۷۵۶ هجری ۳. تصویر بالا سمت چپ: تصویری از ترقیمه کلیله و دمنه به خط نسخ متمایل به نستعلیق . فاقد نام کاتب. محل و تاریخ کتابت، شیراز ۷۸۰-۷۸۵ هجری. ۴. تصویر پایین سمت چپ (سیاه و سفید): قطعه‌ای تمرینی در بالا به خط ثلث و پایین خط نسخ متمایل به نستعلیق با ذکر «شمس‌الحافظ شیرازی». 🧠 تحلیل گرافولوژیک و شخصیت‌شناختی کاتب بر اساس هر چهار خط: ۱. ویژگی‌های ساختاری و هماهنگی کلی خطوط در هر چهار خط نوعی تناسب کلاسیک و رعایت نظم در ترکیب‌بندی مشهود است. این نشان از شخصیتی منظم، متعهد به اصول سنتی، و دارای نظم ذهنی و درونی دارد. انحنای خطوط و گرایش به حرکت دایره‌وار حاکی از وجود روحیه‌ای خلاق، حساس و زیبایی‌جو است. ثبات در کشیده‌ها و کنترل فشار قلم، نشان از خویشتن‌داری، وقار و مهارت بالا دارد. این فرد تمرین زیادی داشته و احتمالاً در مشاغل دینی، فرهنگی یا هنری بوده است. حرکات نرم ولی کنترل‌شده قلم، بیانگر شخصیت متعادل، با انضباط و در عین حال دارای لطافت و انعطاف‌پذیری در تفکر است. ۲. مقایسه فشار قلم فشار یکنواخت اما نه ضعیف، مخصوصاً در نمونه‌های نسخه‌نویسی، نشانگر ثبات در خلق و خو، کنترل احساسات و اعتماد به نفس است. در نمونه تمرینی (ثلث)، فشار بیشتر و آزادی حرکتی بالاتر دیده می‌شود که این نشان از شور درونی و لذت شخصی از عمل نوشتن دارد. عدم وجود تغییرات ناگهانی در سرعت یا شیب، گویای آرامش نسبی درونی حداقل در زمان نوشتن این متون است. ۳. ریتم حرکتی و فاصله‌گذاری فاصله‌گذاری بین کلمات متعادل و قابل پیش‌بینی است. این ویژگی در گرافولوژی به فردی اجتماعی، با ارتباطات شفاف و بدون پرخاشگری پنهان اشاره دارد. با این همه در خطی که تاریخ کتابت جدیدتری دارد ( تصویر بالا چپ) فاصله کلمات بیشتر شده که یا به علت کاربرد خاص متن بوده است یا نشان از این دارد که صاحب دستخط در گذر زمان، انزوا طلب‌تر و درونگراتر شده و احتمالا روابط اجتماعی خود را کاهش داده است. ریتم حرکتی در خطوط کتابتی به‌مراتب آرام‌تر از خط تمرینی است، که حاکی از دو حالت متفاوت روانی در موقع نوشتن است: یکی وظیفه‌مدار، دیگری آزاد و خودانگیخته. ۴. ویژگی‌های رفتاری برگرفته از فرم حروف حروف «ل» و «ک» بلند و ایستاده نوشته شده‌اند، که معمولاً نشان‌دهنده احساس عزت‌نفس و وقار است. دایره‌ها و منحنی‌های نرم در حروف «ع»، «م» و «س» ، به روحیه‌ای درون‌نگر، عاطفی و خیال‌پرداز اشاره دارد. در ترقیمه‌های متقدم ( تصاویر سمت راست) ، گرایش به رعایت ترکیب دقیق، همراه با امضای رسمی (مشخصا ذکر نام و کنیه) نشان از اهمیت دادن به شأن فردی و اجتماعی دارد. در مجموع حفظ فرم پایه‌ای حروف در طول سال‌ها یعنی فرد تمایلی به ریسک‌های بزرگ در شیوهٔ نوشتن نداشته، ولی در عین حال درون‌مایهٔ سبک خود را با نیاز زمان و نوع زبان هماهنگ کرده است که این نشان  از روحیه‌ای تجربه‌گرا همراه با محافظه‌کاری دارد. ۵. تحلیل تطبیقی شخصیت در دوره‌های مختلف زندگی اگر بر اساس تاریخ کتابت، خط بالا چپ را متعلق به دوران پیری و باقی خطوط را متعلق به دوران میانسالی بدانیم: در خط بالا چپ، حرکت‌ها کندتر، فرم‌ها اندکی سست‌تر و گاه لرزش جزئی دیده می‌شود که می‌تواند نشانه افت فیزیکی، ولی نه زوال ذهنی باشد. دقت ساختاری هنوز حفظ شده. در خطوط دیگر، کنترل بهتر، فرم واضح‌تر و اعتماد به حرکت بیشتر دیده می‌شود. این تفاوت‌ها از روند طبیعی تغییرات سنی ناشی می‌شوند، نه تغییر شخصیت. شخصیت پایه‌ای اما ثابت مانده: فردی متعهد، اهل زیبایی‌شناسی، متوازن، درون‌گرا و با وقار. 📌 نتیجه نهایی: این چهار نمونه دستخط، با وجود تغییرات جزئی ناشی از زبان (عربی/فارسی) و کهولت سن، ساختاری ثابت و ویژگی‌های شخصی یکسانی دارند و بسیار محتمل است که همگی توسط یک نفر نوشته شده باشند. شخصیت نویسنده را می‌توان در مجموع منضبط، ثبات‌طلب، با ذوق هنری، خلاق، دارای پشتکار و تعهد قوی، اما محافظه‌کار  توصیف کرد. ✍ احسان عظیمی 📎 تصاویر مربوط به دستخط‌ها را می‌توانید اینجا ببینید. 📎 مقاله تحلیل تطبیقی این چهار خط به روش گرافولوژی را می توانید اینجا و اینجا بخوانید. @ejraaschool @bashgahandishe

مدرسه مطالعات اجرای باشگاه اندیشه برگزار می‌کند: نشست چهارم تجربه‌نگاری تئاتر کاربردی بحران به زبان چینی تجربه‌ای میدانی از کاربرد تئاتر همراه با معرفی گروه تئاتر شورا با حضور و ارائه حمزه عالی‌پیام پژوهش‌گر و ژوکر تئاتر شورایی چهارشنبه ۲۹ مرداد ۱۴۰۴…

تصاویر نشست چهارم تجربه‌نگاری تئاتر کاربردی بحران به زبان چینی تجربه‌ای میدانی از گروه تئاتر شورا با حضور و ارائه حمزه عالی‌پیام پژوهش‌گر و ژوکر تئاتر شورایی چهارشنبه ۲۹ مرداد ۱۴۰۴ @ejraaschool @bashgahandishe

دانمارک زندان است چگونه شکسپیر می‌تواند به ما در غلبه بر تنهایی در عصر دیجیتال کمک کند؟ 📝مدرسهٔ مطالعات دیالوگ در جهانی که روزبه‌روز بیش‌تر در شبکه‌های اجتماعی و فضاهای آنلاین غوطه‌ور می‌شود، انسان مدرن احساس تنهایی را بیش از هر زمان دیگری تجربه می‌کند. الگوریتم‌ها به‌جای آنکه ارتباطات را تعمیق بخشند، ما را در دایره‌ای بسته از داده‌ها، تصاویر و پیام‌های تکراری زندانی می‌کنند؛ درست همان‌طور که هملت می‌گفت: «دانمارک زندان است». اما آیا راهی برای خروج از این زندان دیجیتال وجود دارد؟Marie Trotter (دانشجوی دکترای زبان انگلیسی دانشگاه مک‌گیل) و Paul Yachnin (استاد مطالعات شکسپیر در همان دانشگاه)، با رجوع به تجربه‌ی تئاتر و آثار شکسپیر، پاسخی روشن پیشنهاد می‌کنند: بازگشت به تجربه‌ی زنده‌ی تئاتر و گفت‌وگو. تئاتر، بر خلاف صفحه‌ی سرد در دوران شکسپیر، سالن‌های تئاتر مکانی برای دیدار، بحث و هم‌نشینی بودند. مخاطب نه یک تماشاگر منفعل، بلکه عضوی از تجربه‌ی زنده بود. همین امر به پیدایش صدای عمومی و بذرهای فرهنگ دموکراتیک کمک کرد. امروز نیز، در برابر تنهایی دیجیتال، تئاتر می‌تواند ما را دوباره به هم پیوند دهد. همدلی و بیداری وجدان مونولوگ‌های شکسپیر – مانند سخن گفتن هملت با خود – تماشاگر را به درون شخصیت می‌کشند. تحقیقات نشان داده است که تئاتر می‌تواند همدلی را افزایش دهد و حتی به مشارکت اجتماعی بیشتر منجر شود. نمونه‌هایی از آموزش شکسپیر در زندان‌ها نیز نشان می‌دهند که چگونه زندانیان با شخصیت‌هایی چون ریچارد دوم یا مکبث هم‌ذات‌پنداری کرده و امکان بازاندیشی در زندگی خویش را یافته‌اند. صحنه‌ای برای زندگی روزمره تئاتر الزاما به سالن‌های رسمی محدود نیست. یک کلاس درام، اتاق نشیمن، مرکز اجتماعی یا حتی یک جلسه‌ی آنلاین می‌تواند به صحنه‌ای برای گفتن و شنیدن بدل شود. ایفای نقش جمعی یا فردی، فرصتی است برای فرار از پیش‌بینی‌های خشک الگوریتم‌ها و بازپس‌گیری ظرفیت انسانی برای ارتباط. در برابر انزوایی که جهان دیجیتال بر ما تحمیل می‌کند، شکسپیر و سنت تئاتر راهی دیگر نشان می‌دهند: حضور زنده، تجربه‌ی مشترک و گفت‌وگویی که همدلی و مسؤولیت اجتماعی را بیدار می‌کند. اگر بخواهیم از تنهایی دیجیتال رها شویم، باید گاهی صفحه‌ها را خاموش کنیم، در کنار هم بنشینیم و داستان‌هایمان را با صدای بلند بازگو کنیم. متن کامل مقاله را اینجا بخوانید. @Dialogeschool @bashgahandishe

ضرورت «تسهیل‌گری محلی» برای دموکراسی پایدار دموکراسی صرفاً یک نظام سیاسی در سطح کلان نیست، بلکه نوعی شیوه زیست جمعی است که باید در لایه‌های خرد جامعه تمرین و بازتولید شود. اگر این تمرین در سطح محله اتفاق نیفتد، دموکراسی در سطح کلان هم شکننده و ناپایدار خواهد بود. در این میان، نقش تسهیل‌گر محلی نقشی کلیدی است، چون می‌تواند شرایط زیر را رقم بزند: ۱. ایجاد بستر گفتگو و مشارکت: در هر محله تنوعی از دیدگاه‌ها، نیازها و منافع وجود دارد. تسهیلگر کمک می‌کند افراد با یکدیگر بنشینند، به‌طور برابر به هم گوش دهند و درباره مسائل مشترک تصمیم بگیرند. ۲. تبدیل تضاد به فرصت: اختلاف‌نظر همیشه هست. بدون میانجی‌گری و مهارت‌های گفتگو، این اختلاف می‌تواند به شکاف و دشمنی تبدیل شود. تسهیلگر تضادها را مدیریت می‌کند و آنها را به فرصتی برای خلاقیت جمعی و یافتن راه‌حل‌های پایدار بدل می‌سازد. ۳. توانمندسازی شهروندان: خیلی از مردم حس می‌کنند در تصمیم‌گیری‌های اجتماعی و سیاسی صدایی ندارند. تسهیلگر مهارت‌ها و ابزارهایی را به آنها معرفی می‌کند تا بتوانند در سطح محله فعال شوند و اعتمادبه‌نفس مشارکت پیدا کنند. ۴. تقویت شبکه‌های اعتماد اجتماعی: دموکراسی بدون اعتماد جمعی دوام نمی‌آورد. وقتی همسایه‌ها در کنار هم مشکلات محله‌شان را حل کنند، اعتماد و همبستگی اجتماعی تقویت می‌شود و این اعتماد پایدار، برای مشارکت سیاسی گسترده‌تر است. ۵. پل میان جامعه و حاکمیت: تسهیلگر می‌تواند صدای محله را به نهادهای شهری یا دولتی منتقل کند و همزمان سیاست‌ها را به زبان ساده برای مردم توضیح دهد؛ یعنی واسطه‌ای برای شفافیت و پاسخگویی باشد. به بیان ساده، تسهیل‌گر در محله مثل تمرین‌دهنده دموکراسی روزمره است. همان‌طور که بدن برای سالم ماندن نیاز به ورزش مستمر دارد، دموکراسی هم برای پایدار ماندن نیازمند تمرین مداوم مشارکت و گفتگو در کوچک‌ترین سلول‌های اجتماعی یعنی محله‌هاست. بازنشر از باهمستان @ejraaschool @bashgahandishe

مدرسه مطالعات اجرای باشگاه اندیشه برگزار می‌کند: نشست چهارم تجربه‌نگاری تئاتر کاربردی بحران به زبان چینی تجربه‌ای میدانی از کاربرد تئاتر همراه با معرفی گروه تئاتر شورا با حضور و ارائه حمزه عالی‌پیام پژوهش‌گر و ژوکر تئاتر شورایی چهارشنبه ۲۹ مرداد ۱۴۰۴ ساعت۱۷ درباره نشست: گروه تئاتر شورا در سال ۱۳۹۲، برای مطالعه، پژوهش، معرفی، آموزش، نشر اندیشه‌های پائولو فریره و آگوستو بوآل، و اجرای عملی تکنیک‌های متفاوت تئاتر مردم ستمدیده، در تهران شروع به فعالیت نمود. از آن سال تا کنون گروه تئاتر شورا علاوه بر برگزاری ده‌ها کارگاه آموزشی، موفق به ارائه صدها اجرا با تکنیک‌های مختلف تئاتر مردم ستمدیده در اماکن و فضاهای متفاوت، از جمله در دانشگاه‌ها، مدارس، مهدهای کودک، مترو، اتوبوس، کانون شهرزیبا، پارک‌ها، کافه، رستوران و... در جای جای ایران، و تألیف، ترجمه و انتشار مقاله‌ها و آثار پژوهشی شده است. در این نشست درباره تجربه ۱۲ ساله این گروه صحبت می‌کنیم و بعضی از اجراهای این گروه را با هم مرور می‌کنیم. @ejraaschool @bashgahandishe

مدرسه مطالعات اجرای باشگاه اندیشه برگزار می‌کند: نشست سوم تجربه‌نگاری تئاتر کاربردی معرفی و گفتگو درباره کتابِ تئاتر شورایی در زندان نگرش جامعه شناختی به جرم از منظر تئاتر شورایی با حضورِ فوآد ابراهیمیان؛ نویسنده کتاب و اعضای حلقه گفتگو منصور براهیمی…