استخدامی‌علوم‌آزمایشگاهی /گروه آموزشی حدیثی/med.lab_education

"مثلث منیزیوم، PTH و کلسیم" منیزیوم برای حفظ سطح نرمال کلسیم خون نقش "کلید ورودی" را ایفا می‌کند. کمبود شدید منیزیوم (Hypomagnesemia) از دو طریق باعث سقوط سطح کلسیم می‌شود: ۱. مهار ترشح PTH: غده پاراتیروئید برای آزاد کردن هورمون PTH (که وظیفه‌اش بالا بردن کلسیم است) به منیزیوم نیاز دارد. در غیاب منیزیوم، غده پاراتیروئید "فلج" شده و نمی‌تواند هورمون ترشح کند. ۲. مقاومت اندام هدف (Target Organ Resistance): حتی اگر مقداری PTH در خون وجود داشته باشد، استخوان‌ها و کلیه‌ها در غیاب منیزیوم نمی‌توانند به دستورات این هورمون پاسخ دهند. در واقع، پاسخ استخوان برای آزادسازی کلسیم به خون مختل می‌شود.

بیمار آقای ۴۸ ساله‌ای است که به دلیل سوء‌مصرف طولانی‌مدت الکل و سوءتغذیه شدید در بخش داخلی بستری شده است. در آزمایش‌های اولیه، کلسیم تام بیمار ۶.۵ mg/dL (بسیار پایین) گزارش شده است. بیمار علائمی نظیر انقباضات عضلانی و حس گزگز در انگشتان دارد. پزشک دستور تزریق وریدی گلوکونات کلسیم را صادر می‌کند. پس از دو روز درمان مداوم با کلسیم، در آزمایش مجدد، سطح کلسیم همچنان ۶.۷ mg/dL باقی مانده و علائم بیمار بهبود نیافته است. پزشک مشکوک می‌شود که یک عامل ثانویه مانع از اثربخشی درمان شده است. ❓ سوال : با توجه به مقاومت بیمار به درمان با کلسیم، بررسی سطح کدام الکترولیت در اولویت است و مکانیسم این مقاومت چیست؟

🛑 یک کیس و یک نکته دیگر

🛑 بریم برای تفسیر این کیس مون: نکته اول اینکه وقتی ACTH پایین است یعنی افزایش کورتیزول غیروابسته به ACTH میباشد کورتیزول بالاست و تست سرکوب دگزامتازون یا DST : عدم سرکوب کورتیزول اتفاق افتاده یعنی کورتیزول خودمختار تولید میشود و غیروابسته به ACTH است در بیماری کوشینگ ACTH معمولاً نرمال یا بالا است در ترشح نابجای ACTH، ACTH باید بالا باشد مصرف خارجی و طولانی استروئید هم معمولاً ACTH و کورتیزول اندوژن را سرکوب می‌کند بنابراین تشخیص صحیح تومور آدرنال ترشح‌کننده کورتیزول است.

🛑 خانم ۳۹ ساله با چاقی مرکزی، صورت ماه‌گونی، فشار خون بالا و ضعف عضلانی مراجعه کرده است. نتایج آزمایش‌ها: Cortisol سرم (۸ صبح): بالا Cortisol ادرار ۲۴ ساعته: بالا ACTH: پایین تست سرکوب دگزامتازون دوز پایین: عدم سرکوب کورتیزول

💢 یک‌ کیس‌ جذاب ‌دیگه

بخش ضخیم لام‌ مالاریا چه کاربردی داره اصلا؟ و چرا گسترش ضخیم تهیه میکنیم؟

💢 چندتا سوال ساده از مصاحبه ها مطرح کنیم ببینیم چند نفر نکاتشو بلد هستن

گزینه صحیح: ب) بیماری فون‌ویلبراند (vWD)؛ تست اگرگاسیون پلاکت با ریسبوستین (Ristocetin). تحلیل نتایج آزمایشگاهی: ۱. تعداد پلاکت نرمال: نشان می‌دهد که مشکل از کمیت پلاکت‌ها نیست. ۲. PT نرمال: نشان‌دهنده سلامت مسیر خارجی انعقاد (فاکتور ۷) است. ۳. PTT طولانی: نشان‌دهنده نقص در مسیر داخلی است (فاکتورهای ۸، ۹، ۱۱ یا ۱۲). ۴. BT طولانی: نشان‌دهنده اختلال در عملکرد اولیه پلاکت (تشکیل میخ پلاکتی) است. تفسیر نهایی (چرا گزینه ب؟): • فاکتور فون‌ویلبراند (vWF) دو نقش حیاتی دارد: ۱. اتصال پلاکت به دیواره عروق (Primary Hemostasis) و ۲. محافظت از فاکتور ۸ در خون (Secondary Hemostasis). • در بیماری فون‌ویلبراند، به دلیل نقص این پروتئین، چسبندگی پلاکت مختل شده و BT بالا می‌رود. از طرفی، چون فاکتور ۸ محافظ خود را از دست داده و سریع تجزیه می‌شود، سطح آن کاهش یافته و PTT بالا می‌رود. • این تنها بیماری شایعی است که در آن هم فاکتورهای انعقادی (PTT) و هم عملکرد پلاکتی (BT) همزمان مختل می‌شوند. بررسی سایر گزینه‌ها: • گزینه الف و ج: در هموفیلی‌ها، زمان خونریزی (BT) نرمال است چون پلاکت‌ها به درستی عمل می‌کنند؛ فقط PTT طولانی می‌شود. • گزینه د: در بیماری برنارد سولیه، BT طولانی است اما PTT معمولاً نرمال باقی می‌ماند (مگر در موارد بسیار خاص) و تعداد پلاکت نیز معمولاً کمی پایین است.

🛑 بیمار، خانم ۲۸ ساله‌ای است که به دلیل خونریزی شدید و غیرطبیعی قاعدگی (منوراژی) و کبودی‌های خودبه‌خودی روی اندام‌ها به درمانگاه مراجعه کرده است. وی ذکر می‌کند که از دوران کودکی هنگام کشیدن دندان یا بریدگی‌های سطحی، خونریزی‌اش دیر قطع می‌شده است. در آزمایش‌های اولیه نتایج زیر حاصل شده است: • Platelet Count: 240,000 /mu L (نرمال: 150,000-450,000) • PT (Prothrombin Time): 12.5 { sec} (نرمال: 11-13.5) • PTT (Partial Thromboplastin Time): 48 { sec} (نرمال: 25-35) • Bleeding Time (BT): 12 { min} (نرمال: 2-7) سوال: با توجه به طولانی بودن همزمان زمان خونریزی (BT) و PTT، در حالی که تعداد پلاکت و PT نرمال است، محتمل‌ترین نقص فاکتوری کدام است و تست تائیدی اختصاصی آن چیست؟

✅✅✅✅✅✅✅✅✅✅✅

تحلیل علمی: • گزینه ۳ (صحیح): در بیماران مبتلا به پانکراتیت ناشی از هایپرتری‌گلیسریدمی (معمولاً تری‌گلیسرید بالای ۱۰۰۰)، تری‌گلیسرید زیاد در سنجش رنگ‌سنجی (Colorimetric assay) آمیلاز تداخل ایجاد می‌کند. این پدیده باعث می‌شود دستگاه مقدار آمیلاز را به اشتباه نرمال یا حتی پایین نشان دهد. با رقیق کردن نمونه، اثر این تداخل کاهش یافته و مقدار واقعی و بالای آمیلاز آشکار می‌شود. • گزینه ۱ (غلط): در پانکراتیت ناشی از سنگ صفرا، معمولاً آمیلاز از همان ابتدا بسیار بالا (بیش از ۳ برابر) است و نیازی به رقیق‌سازی برای تشخیص نیست. • گزینه ۲ (غلط): در ماکروآمیلازمی، آمیلاز به پروتئین‌های بزرگ (مثل ایمونوگلوبولین‌ها) متصل شده و نمی‌تواند توسط کلیه دفع شود. در این حالت ما با افزایش کاذب و پایدار آمیلاز روبرو هستیم (بدون وجود التهاب در پانکراس)، نه نرمال بودن کاذب. • گزینه ۴ (غلط): نارسایی کلیه باعث بالا رفتن سطح آمیلاز خون می‌شود (به دلیل عدم دفع)، نه پایین آمدن آن.