حکایت معماری_شهرسازی و حفاظت آن در دانشگاه حکیم سبزواری

برج کلاه فرنگی عمارت باغ شاه یکی از شاخص‌ترین بناهای #تهران در دوره قاجار بود که در مجموعه باغ شاه قرار داشت.این برج در زمان ناصرالدین شاه قاجار ساخته شد این بنا تا سالها بلندترین سازه تهران به شمار می آمد

قلعه غنجعلیخان افشار ، بافت ، #کرمان معروف به قلعه نارنج یا هشون از آثار ملی دوره صفوی در روستای هشون پدر مسیر جاده بافت_سیرجان، در شهرستان بافت است که اقامتگاه تابستانی ایلخان افشارهای کرمان بوده است این قلعه تاریخی با چهار برج خود محل درگیری با سردار ظفر بختیاری بوده وهنوز جای گلوله توپ های ان نبرد بر روی یکی از برج هایش باقی مانده است.

پل کشکان از جاهای دیدنی #لرستان و آثار ملی ایران است و در شهرستان چگنی قرار دارد. پل کشکان با قدمتی که به قرن چهارم هجری قمری و دوره حکومت آل حسنویه بازمی‌گردد، در فاصله ۱۵ کیلومتری سراب‌دوره، در شهرستان چگنی و روی رود کشکان قرار دارد. با حدود ۳۰۰ متر طول، هم‌اکنون تنها ۱۲ دهنه از پل باقی مانده است و ارتفاع آن از ۱۰ تا ۲۶ متر تغییر می‌کند. در گذشته این پل شهر شاپورخواست را به مناطق غرب استان لرستان و کرمانشاه متصل می‌کرد و در متون تاریخی از آن با نام کژکی یاد شده است. مصالح به‌کار رفته در ساخت پل شامل سنگ، گچ و آجر می‌شود و برخی از پایه‌های پل با سنگ‌های بزرگ و حجاری‌شده ساخته شده‌اند. این سازه که به‌عنوان یکی از جاهای دیدنی لرستان شناخته می‌شود، در سال ۱۳۸۲ در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسیده است

۱۴مرداد روز تبریز خجسته باد

کاخ هشت بهشت یکی از زیباترین سازه های دوره صفوی در #اصفهان است که در سال۱۰۸۰هجری قمری به دستور شاه سلیمان صفوی در باغ بلبل (باغ بهشت) ساخته شد

حسینیه امینی‌ها : یکی از مشهورترین جاذبه‌های گردشگری #قزوین است که در دوره قاجار ساخته شد و در سال ۱۳۲۷ در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسید. این حسینیه در ابتدا یکی از خانه های زیبا و اعیانی قزوین بود که توسط حاج محمد رضا امینی از ثروتمندان قزوین ساخته شد و در سال ۱۲۷۵ هجری قمری بخشی از آن وقف حسینیه شد.

خانه حریری ، روایتی از هنر و تاریخ در قلب #تبریز

قلعه الموت ، دژ افسانه‌ای حسن صباح

آسیاب‌های بادی نشتیفان ، خواف

ببقعه یا گنبد هارونیه توس ، مشهد ، #خراسان_رضوی این بنا مربوط به سده۸هجری قمری می‌باشد و تنها بنای بجا مانده از شهر تاریخی توس است. برخی این بنا را مدرسه و خانقاه و محل دفن غزالی می‌نامند و برخی آن را زندان هارون الرشید می نامند

چهل‌ستون یا عمارت کلاه فرنگی #قژوین که تنها کوشک باقی مانده از مجموعه بزرگ کاخ های سلطنتی صفوی در قزوین محسوب میشود

در دلِ غبارآلودِ محله‌ی قدیمی باب‌الدشت، جایی که تاریخ در انتهای بازار رنگ‌رزان نفس می‌کشد، رازی نهفته است… اینجا «مسجد حکیم» است. اما نه یک مسجد معمولی! قصه اینجا، قصه‌ی خاکستر و شکوه است. قرن‌ها پیش، وقتی «مسجد جورجیر» (شاهکار دوران دیلمیان) به ویرانه‌ای تبدیل شد، شاه‌عباس دوم دست به دامان پزشک دربارش، «حکیم داوود» شد. حکیم در همان نقطه‌ای که ردپای صاحب بن عباد (وزیرِ دانشمند ایرانی) باقی مانده بود، این چهارایوانیِ باشکوه را بنا کرد. حالا هر آجری که در این مسجد می‌بینید، پژواکِ طبابتِ حکیم و شکوهِ دوران صفوی است. اصفهان

در دل #قزوین کلیسایی کوچک ایستاده که روایتگر بخشی کمتر شنیده شده از تاریخ ایرانه کلیسای کانتور در سال‌های جنگ جهانی دوم و به دست مهندسان و کارکنان روسی که برای ساخت راه‌آهن به ایران آمده بودند ساخته شد. یادگاری از روزگاری که قزوین گذرگاه فرهنگ ها وقدرت های بزرگ بود

مسابقه بین‌المللی طراحی معماری ۲۰۲۶–۲۰۲۷ سوئیت باغ ایرانی طراحی یک پاویون (کوشک) باغ معاصر با الهام از باغ ایرانی در تورنتو آغاز ثبت‌نام: ۱ اوت ۲۰۲۶ وب‌سایت: www.icaaf.ca/competition این مسابقه جهانی طراحی، به بررسی و ارائه تفسیرهای معاصر از باغ ایرانی از طریق معماری، معماری منظر و فضای عمومی می‌پردازد. ICAAF انجمن معماران و هنرمندان ایرانی–کانادایی (لوگوهای حامیان و همکاران در پایین پوستر) #حکایت_معماری @hekayatmemary🍀🍀🍀

✏️درباره‌ی رساله‌ی نویافته‌ی میرزا جعفرخان معمارباشی [ص ۲ از ۳] 🔺بنده در جای دیگری (در مقاله‌ی «تاریخ مفهومی مهندس در نیمه‌ی نخست دوره‌ی قاجاریان») دگرگونی مفهوم مهندس را از اوایل دوره‌ی قاجاریان نشان داده و گفته‌ام که چگونه جریان متکی بر معماران و بنّایان سنتی (همراه با باری از مفهوم کهن «مهندس») در کنار جریان مهندسان فرنگ‌رفته (و نوعاً آموخته‌ی مهندسی نظامی) به‌موازات هم ادامه می‌یابند و در معماری مدرسه‌ی دارالفنون تلاقی می‌کنند. این رساله شاهد دیگری است بر این تعامل‌ها و تلاقی‌ها و نگرانی‌ها. شواهد این تلاقی‌ها، با فایده‌ها و نگرانی‌های درونی و بیرونی‌اش، بسیار است و این نوشته مجال توضیح یا حتی معرفی آنها نیست. ناگفته نماند که جمعی از پژوهشگران دانا و فروتن و آشنا با تاریخ معماری و زبان فارسی و زبان عربی و متخصص در تصحیح متون کهن و نسخ خطی، به هدایت آقای سیدمحمدناصر طباطبایی و خانم فاطمه پناهی، پروژه‌ی خجسته‌ای را آغاز کرده‌اند با عنوان «میراث مکتوب معماری ایران». نخستین کار ایشان شناسایی متون قدیم فارسی چاپ‌شده درباره‌ی معماری (در حدود هشتاد متن) است و سپس کار بزرگ تصحیح رساله‌ی حاج محمدکریم‌خان کرمانی با عنوان رسالۀ شاغولیه: سؤالاتی چند از علم بنّایی و طرّاحی، که به‌زودی به‌دست انتشارات علمیه منتشر خواهد شد. پس از آن نیز به یافتن و تصحیح و نشر دیگر متون فارسی مربوط به معماری خواهند پرداخت.   #یادداشت #مهرداد_قیومی @asmaaneh

✏️درباره‌ی رساله‌ی نویافته‌ی میرزا جعفرخان معمارباشی مهرداد قیومی بیدهندی با خوشحالی بسیار خبردار شدم که تصویر کامل رساله‌ی «هندسه میرزا جعفرخان معمارباشی» در اختیار عموم قرار گرفته است. به گمانم ده سالی هست که از یافته شدن این رساله در خانه‌ی احفاد علی‌محمدخان معمارباشی، معمار نامی روزگار محمدعلی‌شاه قاجار، اطلاع داشته‌ام و واقعاً به وجد آمدم که صاحب رساله آن را به سیمرغ‌نامه سپرده و سیمرغ‌نامه هم کریمانه آن را در اختیار عموم گذاشته است: https://simurghnameh.com/artwork/e03b6063-198c-49cc-90a4-e788b9201bc5/1 از این شادی‌ها که بگذریم، آنچه مایه‌ی نگرانی است انتشار اطلاعات نادرست درباره‌ی این رساله است. تجربه نشان داده است که گاهی انتشار اطلاعات نامربوط یا نادرست درباره‌ی معماری ایران می‌تواند پژوهشگران را دهه‌ها گمراه کند. امیدوارم مجالی دست دهد و بتوانم آنچه را به نظرم می‌‌رسد درباره‌ی محتوای این رساله بگویم یا بنویسم. فعلاً به اندکی بسنده می‌کنم. در این معرفی اجمالی، به ویژگی‌های سندشناختی این رساله، که در صدر هر کار پژوهشی‌ای در منابع اولیه است، نمی‌پردازم. همین‌قدر بگویم که این رساله در دفترچه‌ای آماده (صحافی‌شده) با مداد گرافیتی به رنگ سیاه و سرخ، به خط نسخ تحریری ایرانی، به ظن قوی به دست خود نویسنده، کتابت شده است. نویسنده در صدر کتابچه، عنوان آن را «هندسه میرزا جعفرخان معمارباشی» نوشته و در زیر عنوان، تاریخ کتابت را در دو سطر «توسقان ئل، ۱۳۳۳» درج کرده است، که قاعدتاً مصحّف «توشقان ئیل» (سال خرگوش) و ۱۳۳۳ هجری قمری است. این که نویسنده دقیقاً کیست نیازمند مطالعه است و مقاله‌ی مندرج در دائرةالمعارف بزرگ اسلامی، که به آن ارجاع می‌کنند، معتبر نیست. اما با توجه به تاریخ ۱۳۳۳، احتمال می‌رود همان استاد جعفر، معمار بزرگی باشد که در نزد معماران تهرانی به «اوس جعفر خَر» شهره بوده است (این لقب را از دو تن از معماران برجسته‌ی سنتی تهران شنیده‌ام و سببش گویا تمجیدی طعنه‌آمیز بوده است از کارهای شگرف و نامتعارف او؛ و «حُر» خواندن این کلمه وجهی ندارد). در همان بدو رساله، می‌گوید حال که علوم طریقه و صنایع ظریفه از این مُلک بیرون رفته است، باید کاری کرد که آیندگان، صنایعی (هنرهایی) را که گذشتگانشان به تجربه به‌دست آورده بوده و به‌مرور از کف داده‌اند به قلاب قواعد و قوانین مستحکم کنند و برای اولاد و احفاد خود به یادگار بگذارند. باری، قصدش این است که یافته‌های معماران قدیم را در قالب زبان جدید بیان کند. اما او در این رساله به همه‌ی آن یافته‌ها نمی‌پردازد؛ بلکه فقط به هندسه می‌پردازد. در همان آغاز، هشدار (تنبیه) می‌دهد که کسی می‌تواند از این رساله استفاده کند که هندسه‌ی مقدماتی بداند. سپس فهرستی از ۲۱ اصطلاح هندسه‌ی «معماران» و اصطلاحات مترادف آنها را در نزد «مهندسین» به‌دست می‌دهد که شایان نهایت توجه است. در پایان صفحه‌ی ۳ و ابتدای صفحه‌ی ۴، محتوای رساله را تحت عنوان «تبصره» معرفی می‌کند: «هر معمار ماهر باید سی‌وسه رشته معلومات ذیل را که پنج رشته آن در این کتاب تعلیم می‌شود عالم باشد که بتواند از عهده انجام کار خود براید»؛ اما بدون ذکر آن ۳۳ رشته، فقط همان پنج رشته را معرفی می‌کند که عنوان «مقاله»ها یا فصول رساله است: «مقاله اولیٰ در رشته اوّل ........... مساحت است مقاله ثانی در رشته دویّم ........... براورد و بازدید است مقاله ثالث در رشته سیّم .......... زَدَنِ اَدْوار است مقاله رابع در رشته چهارم ........ در ساختن رسمي است مقاله خامس در رشته پنجم ..... در کره‌سازي [=گِره‌سازی] است.» نویسنده در همه‌ی ۲۹۶ صفحه‌ی رساله به این موضوعات مقید مانده است. به عبارت دیگر، این رساله نه رساله‌ی نظریه‌ی معماری ایرانی است، نه حکمت معماری ایرانی، نه آموزش «اصول معماری ایرانی» (به معنای جدیدی که از این اصول مراد می‌کنند)؛ بلکه نتیجه‌ی کوشش معمار ماهر و دردمندی است در زمانه‌ای که در مواجهه با هندسه‌ی جدید و مهندسان مدرن، تجارب قدیم معماران را در شُرُف فراموشی می‌یابد. بخشی از آن تجارب را که مربوط است به هندسه‌ی عملی معماران و بنّایان (که در واقع، هندسه‌ی «پیشه‌ورزانه» است و با هندسه‌ی معماری غیاث‌الدین جمشید و ابوالوفا مرتبط، اما متفاوت، است) به زبان هندسه‌ی جدید «دارالفنونی» بیان کند تا بماند و به آیندگان منتقل شود.🔻 #یادداشت #مهرداد_قیومی @asmaaneh