مرکز اسناد انقلاب اسلامی

▪️میراث از دست رفته 🔹غفلت از موقعیت راهبردی بحرین؛ نقدی بر سیاست منطقه‌ای رژیم پهلوی ▪️درک نادرست رژیم پهلوی از مؤلفه‌های قدرت ملی، منجر به خسارتی جبران‌ناپذیر در جغرافیای سیاسی ایران شد. نگاه صرفاً اقتصادی و تقلیل‌گرایانه به بحرین، باعث شد تا ارزش حیاتی این مجمع‌الجزایر در حوزه ژئواستراتژی نادیده گرفته شود. https://irdc.ir/0002y4 @irdc_ir

▪️به روایت رهبر شهید انقلاب 🔹ماجرای گریه‌های آیت الله سید مجتبی خامنه‌ای در حرم امام رضا(ع) ▪️همسرم برایم نقل کرد که مادرش پسرم مجتبی را به حرم حضرت رضا (ع) می‌برده و به او می‌گفته: به وسیله امام رضا به خدای متعال متوسل شود و از خدا بخواه که پدرت را از زندان آزاد کند. کودک، معصومانه رو به امام (ع) می‌کرده و به او توسل می‌جسته. گریه و زاری کرده و با لحنی که حاکی از لبریز شدن کاسه صبر کودک و سوز و گداز عمیق او بوده، با امام رضا صحبت کرده. دو روز بعد، تلفن خانه به صدا در می‌آید تا صدای من را بشنوند؛ من آزاد شده بودم و از خانه برادرم در تهران با آنها تماس گرفته بودم. https://irdc.ir/0002y1 @irdc_ir

▪️بسته تصویری 🔹تصاویری از رهبر شهید انقلاب در حرم امام رضا (ع) ▪️همزمان با شهادت امام رضا (ع) تصاویری از حضور رهبر شهید انقلاب در حرم مطهر امام هشتم از نظر می‌گذرد. https://irdc.ir/0002y0 @irdc_ir

▪️به روایت اسناد 🔹از «تعطیلی بازار» تا «تظاهرات دامنه‌دار»؛ نگرانی رژیم پهلوی از عزاداری روز‌های آخر ماه صفر در سال ۱۳۴۲ ▪️اسناد به جای مانده در تابستان ۱۳۴۲ نشان می‌دهد که دستگاه امنیتی رژیم پهلوی، چهل روز پس از قیام ۱۵ خرداد در عزاداری دهه آخر ماه صفر به خصوص ایام شهادت پیامبر اسلام (ص)، امام حسن (ع) و امام رضا (ع)؛ از تبدیل آیین‌های مذهبی و محافل سوگواری به بستری برای خیزش مردمی به‌شدت هراس داشته است. این اسناد مراقبت همه‌جانبه دستگاه سرکوب رژیم پهلوی از جلسات مذهبی حکایت دارد؛ اقدامی که نه‌تنها نتوانست از گسترش اعتراضات بکاهد، بلکه خود به تأیید نفوذ عمیق گفتمان دینی در میان توده‌های مردم انجامید. https://irdc.ir/0002y2 @irdc_ir

▪️از تحصن تا تجمعات سراسری 🔹اصفهان و شعله‌های اعتراض در روز ۲۰ مرداد ۱۳۵۷ ▪️تجمعات روز ۲۰ مرداد ۱۳۵۷، در تلاقی با ۶ رمضان ۱۳۹۸ قمری، یکی از مقاطع برجسته بسیج مردمی علیه رژیم پهلوی بود؛ روزی که مساجد، منابر و خیابان‌ها همزمان به صحنه اعتراض بدل شدند. در این میان، اصفهان مرکز ثقل تحولات بود و در چند شهر دیگر نیز موجی هماهنگ از تظاهرات، درگیری و حکومت نظامی شکل گرفت. https://irdc.ir/0002xz @irdc_ir

▪️مرداد ۱۳۶۱ 🔹عملیات مهندسی منافقین؛ یادگاری یک جلاد + تصاویر ▪️«عملیات مهندسی» در مرداد ماه ۱۳۶۱ تحت نظر بخش ویژه سازمان شکل گرفت. طی این عملیات منافقین که مبتنی بر شکنجه‌های سخت، شنیع و طاقت‌فرسا بود، تعدادی از پاسداران به طرز وحشتناکی به شهادت رسیدند. در میان تمامی قربانیان عملیات مهندسی، بدون شک وحشیانه‌ترین و دلخراش‌ترین شکنجه‌ها روی طالب طاهری و محسن میرجلیلی، دو پاسدار کمیته‌های انقلاب اسلامی صورت گرفت؛ شکنجه‌هایی که حتی اعضای بخش ویژه سازمان نیز سعی داشتند از زیر بار آن شانه خالی کنند و مسئولیت آن را برعهده نگیرند. https://irdc.ir/0002xv @irdc_ir

🔹جواد حیدری| چگونه به آبادانی ایران فکر کنیم؟ ▪️علی میرسپاسی، جامعه‌شناس ایرانی، در کتاب بسیار مهم خودش، «چگونه به آبادانی ایران فکر کنیم؟» می‌گوید پرسشی که از دوران مشروطه تا امروز نسل به نسل تکرار کرده‌ایم، «چرا ما عقب ماندیم و غرب پیشرفت کرد؟» خودش بخشی از بیماری است، نه راه درمان. پیشنهاد او جایگزینی این پرسش با پرسشی دیگر است: «جامعه‌ی نیک برای ایرانیان چه معنایی دارد و چگونه می‌توان آن را ساخت؟» تفاوت ظاهراً کوچک است، اما یکی نگاه به عقب و غرق در حسرت است؛ دیگری نگاه به جلو و همراه با مسئولیت. میرسپاسی نسخه‌ای برای اصلاح ایران نمی‌پیچد و وعده‌ی راه‌حل نمی‌دهد. کاری که می‌کند مهم‌تر و دشوارتر است: جای پرسش را عوض می‌کند و شاید همین کافی باشد. https://irdc.ir/0002xu @irdc_ir

▪️امنیت بدون بروکراسی؛ 🔹روایت محسن رضایی از اولین گام‌های اطلاعاتی و امنیتی پس از انقلاب ▪️یکی از موفق‌ترین مراکز تامین امنیت کشور در اولین سال‌های انقلاب، واحد اطلاعات سپاه بود که نهاد نوپای برآمده از انقلاب اسلامی عهده‌دار آن شده بود. محسن رضایی موسس و اولین مسئول واحد اطلاعات سپاه روایت قابل تأملی از نحوه تاسیس و نوع نگاه جوانان انقلابی در راه‌اندازی سازمانی برای تامین امنیت مردم و حفظ انقلاب دارد. https://irdc.ir/0002xy @irdc_ir

▪️۱۹ مرداد| درگذشت هوشنگ ابتهاج (سایه) 🔹اسنادی از سایه ▪️این اسناد نشان می‌دهند که چگونه دستگاه امنیتی، فعالیت‌های ادبی و فرهنگی چهره‌های سرشناس را مورد ارزیابی قرار می‌داد، اشعار آنان را از منظر تأثیرات اجتماعی و سیاسی تحلیل می‌کرد و ارتباطات و حضور آنان در محافل مختلف را زیر نظر می‌گرفت. در این گزارش‌ها، افزون بر ثبت برخی مشخصات فردی، سوابق شغلی و فعالیت‌های فرهنگی ابتهاج، به دیدگاه‌های ساواک درباره برخی سروده‌ها، ارتباطات اجتماعی و نقش فرهنگی او نیز اشاره شده است. https://irdc.ir/0002xw @irdc_ir

▪️در آیینه خاطرات پرویز خسروانی 🔹«همیشه بن‌بست»؛ روایتی از ناکامی اپوزیسیون سلطنت‌طلب در خارج از کشور ▪️پس از پیروزی انقلاب اسلامی، جریان‌های مخالف نظام و بقایای رژیم پهلوی در تبعید، با بحران انسجام و شکاف‌های عمیق درون‌گروهی مواجه شدند. این آشفتگی که ریشه در رقابت‌های قدرت و وابستگی به بیگانگان داشت، در اسناد و خاطرات چهره‌های آن دوران به وضوح دیده می‌شود. پرویز خسروانی در این روایت، بخشی از این بن‌بست سیاسی و اختلافات درونی را بی‌پرده بازگو می‌کند. https://irdc.ir/0002xt @irdc_ir

▪️به بهانه سالروز قرارداد ۱۹۱۹ 🔹ننگ اعطای درجه توسط بیگانه/ خودکشی افسران ایرانی در اعتراض به پلیس جنوب ▪️در سال‌های پایانی جنگ جهانی اول و آستانه اجرای قرارداد ۱۹۱۹، خودکشی دو تن از افسران ارشد ژاندارمری در فارس و جنوب کشور به‌نام‌های کلنل فضل‌الله‌خان آق‌اولی و سرگرد علی‌قلی‌خان پسیان به نمادی از جانفشانی در برابر نفوذ بریتانیا بدل شد. این دو افسر که مطابق با مقررات تحمیل شده نظامی که ارتقای درجه را مشروط به موافقت و اعطا توسط مستشاران نظامی بیگانه در پلیس جنوب می‌کرد، در اعتراض به این ننگ، خودکشی کردند. https://irdc.ir/0002xs @irdc_ir

▪️۱۷ مرداد روز خبرنگار 🔹خبرنگاری در قاب تاریخ معاصر ▪️گاهی خبرنگاران یا عکاسان خبری با یک گزارش و یک عکس تاریخ‌ساز می‌شوند و گاهی یک مصاحبه مطبوعاتی در تاریخ ماندگار می‌شود. به مناسبت ۱۷ مرداد گرامیداشت روز خبرنگار تصاویر تاریخی از خبرنگاران در تاریخ معاصر ایران از نظر می‌گذرد. https://irdc.ir/0002xq @irdc_ir