خزینة‌النکات برای دانشجویان باانضباط

مقاله‌ای تازه در کارراههٔ تفکیک عمومی از خصوصی حدود یک سال پیش متن کامل مقاله «حدود وظایف و مسئولیت‌های مهندس ناظر در ایمنی عملیات ساختمانی: مطالعه نظام حقوقی ایران» که همراه با دانشجوی پیشینم سرکار خانم سپیده شفیعی نوشته بودم، منتشر شد و تا کنون آن را در این‌جا معرفی نکرده بودم. جدای از موضوع اصلی مقاله که در صدد تصحیح خطای خلط نقش مهندس ناظر و بازرسی کار در کارگاه‌های ساختمانی است؛ این مقاله دومین اثرم در کارراههٔ تحقیقی تفکیک عمومی-خصوصی است. نخستین مقالهٔ این کارراهه به شرحی از ماده ۱۰۴۱ قانون مدنی راجع به شرایط ازدواج کودکان اختصاص داشت. در بخش نخست آن مقاله گفته بودم قوانین کنونی ایران هیچ مجوزی برای ازدواج کودکان پیش از سن بلوغ نمی‌دهند و ولی طفل نمی‌تواند به عنوان ولایت بر طفل، او را به عقد ازدواج دیگری دربیاورد. در بخش دوم مقاله مبنای خود برای تفکیک امر عمومی از خصوصی را شرح کرده، و توضیح داده‌ام چرا بخش‌هایی از قانون مدنی -از جمله مباحث مربوط به ولایت- را باید با روش حقوق عمومی و مبتنی بر اصل عدم صلاحیت تفسیر کرد. آثار و مقالاتی که در این کارراهه منتشر می‌شوند، به نوعی تفصیل این مبنا در حیطه‌های گوناگون حقوقی اند. در مقاله‌ای که اینک معرفی می‌کنم به جنبهٔ دیگری از این تفکیک پرداخته ام. ملاک عمومی یا خصوصی بودن یک سمت چیست؟ آیا چنان‌که نگرهٔ ارتکازی می‌گوید مقام عمومی تنها کسی است که در استخدام دولت باشد؟ در این مقاله توضیح داده ایم نقش‌هایی که توسط قانون‌گذار تعریف می‌شوند، مقام عمومی به شمار می‌آیند، ولو آن که مستخدم دولت نباشند. «مهندس ناظر» از این جمله است و در حیطهٔ موضوع مقاله ثمرهٔ شناسایی مهندس ناظر به عنوان مقام عمومی، بهره‌مندی او از ترتیبات مربوط به مسئولیت مدنی در امور حاکمیتی است. مبنای گفته‌شده در مورد طیف وسیعی از نقش‌های سیاسی قابل اعمال است و تصور دکترین حقوقی را به نحو منسجمی دگرگون خواهد کرد: از نقش‌های خانوادگی مثل همسری گرفته تا نقش‌های اجتماعی مثل مدیریت ساختمان. از این کارراهه، به تازگی مقاله‌ای در نقد «خصوصی‌سازی اجرا» بخصوص، خصوصی‌سازی اجرای احکام همراه با دانشجوی پیشینم جناب آقای امیررضا ایزدی مورد پذیرش مجله مطالعات حقوقی قرار گرفته و آثاری دیگر در شرف انتشارند. از جمله مقالهٔ دیگری دربارهٔ حق پوشش و سیاست بدن نیز در طول دوو‌نیم سال‌ گذشته به رشتهٔ تحریر درآمده است و هنوز موفق به دریافت پذیرش برای آن نشده ام. @tammat1

قضا در نظم پارسی با تکیه بر حقوق کیفری، ویراست دوم، سه جلدی، 1401 ش/ نشر و اهدا مجمع ذخائر اسلامی https://t.me/alfehrest

فرهنگ روش ـــــــــــــــــــــــــــــــــــ روزنوشت‌های دکتر فرهنگ مهروش مفهوم «مرور ادبیات بحث» و ضرورت آن فرستۀ اول از دو فرسته. در مقالاتِ پژوهشی و هم در رساله‌های دکتری و پایان‌نامه‌های کارشناسیِ ارشد از دانش‌جویان خواسته می‌شود ضمنِ طرحِ مسئلۀ خود…

من به دفعات دانش‌آموزان مشتاق به تحصیل در انسانیات و علوم اجتماعی را از علائقشان برحذر داشته و به تحصیل در حقوق ترغیب کرده‌ام. استدلالم ساده بوده است: آموزش دانشگاهی محتاج سنت است و تقریباً تنها رشته حقوق است که در نسخه دانشگاهی توانسته امتداد سنت آموزشی ایران باشد. وانگهی، رشته حقوق با همه رشته‌های انسانیات و علوم اجتماعی ارتباط دارد. یعنی در جهان امروز، تمام این معارف و علوم علی‌الادعا باید به نقطه‌ اثرگذاری اجتماعی ختم شوند و حقوق، چهارراه برخورد همه آن‌هاست؛ پس می‌توانید برای تحصیلات تکمیلی، سراغ هر کدام از این رشته‌ها بروید. مع‌هذا، درباره تحصیل حقوق در ایران هشداری هم می‌دهم: تحصیل حقوق روشمند -به معنای دقیق کلمه- نیست. بار روش را درس «اصول فقه» به دوش می‌کشد که در واقع روش حقوق نیست، بلکه روش تفسیر متن حقوقی است. هدف آموزش دانشگاهی حقوق، -در امتداد سنت خود- ایجاد ملکه‌ اجتهاد یا نوعی شهود مشترک (ارتکاز) است. روش ایجاد این ارتکاز، غرقه‌سازی ذهن دانشجو در ساختار جهان حقوقی است. به همین خاطر، گام اول آموزش حقوق، حصول اطمینان از یادگیری زبان مغلق حقوقی و ریختن ترس دانشجو از به‌کارگیری اصطلاحات آن است. به همین دلیل، دانشجوی حقوق در دو سال نخست تحصیل احساس می‌کند در سرزمین یأجوج و مأجوج گرفتار شده است، اما پس از این مدت، خود به یکی از کاربران این زبان تبدیل می‌شود. حالا که «مقلد» خوبی ساخته‌ایم، راه محقق‌شدنش چیست؟ این نکته‌ای است که در آموزش دانشگاهی حقوق در ایران مغفول مانده است. کسی که حقوق می‌خواند باید بداند که دانستن زبان حقوق کافی نیست؛ بلکه باید معارف همسایه را نیز نسبتاً بفهمد تا بداند این زبان و این تنظیمات منحصربفرد از چه چشمه‌ای جریان یافته‌اند. در شرایطی که حجم دانشجویان خوابگاهی کم شده، دانشگاه‌ها اوقات بسیاری را غیرحضوری گذرانده‌اند و یادگیری دروس حقوقی به اتکای جزوه پیش می‌رود، به نظر می‌رسد روش «غرقه‌سازی» در حال احتضار است؛ چه رسد به فهم عمیق نظریه حقوقی و چه رسد به این رؤیا که با مدرک لیسانس حقوق، توانایی کافی برای تحصیلات تکمیلی در سایر گرایش‌ها حاصل شود. برای رها شدن از این مصیبت، مطالعات جانبی را جدی بگیرید؛ اگر توانستید، در دانشگاه مدرک کهاد بگیرید؛ با دانشجویان رشته‌های دیگر در ارتباط باشید؛ و از همه مهم‌تر، مطالعه کتاب‌های جدی حقوقی و فقهی را در برنامه خود داشته باشید. #طرح

آمار توصیفی درس حقوق بشر در اسلام. جزئیات نمرات در فایل پیوست

چهار فایل بالا، چهار نوشته‌ای هستند که بیشترین نمره را در درس حقوق بشر در اسلام کسب کردند. نکته جالب این بود که برترین نوشته‌های کلاس، متن‌های انسان‌نوشته و روایت‌های خلاقانه شخصی بوده اند. در مورد نوشته‌های دیگر این برایم جالب بود که کسانی که نوشته را شخصاً نوشته بودند، شاید کارشان استانداردهای شکلی را کمتر داشت و نمره‌شان حتی در برخی موارد پایین‌تر از دیگرانی شد که کار را برون‌سپاری کرده بودند؛ اما مطالعه جستارهای انسان‌نوشته غیراستاندارد برایم بسیار آسان‌تر از نوشته‌های شابلونی هوش‌‌واره‌ها بود. برای وکیلی که می‌خواهد با لایحه‌اش توجه قاضی را کسب کند در این نکته‌هاست. #ویرایش #طرح

Say it to me now, Glen Hansard. قسمت آهنگ پایان این ترم، این بود. چون هانسارد دیروز در تصادف رانندگی جان باخت. نحن اقرب الیه من حبل الورید. #سرسکو

به این فکر کرده اید که در ترکیب «مدّ نظر»، مد یعنی چه؟ فارسی‌زبانان بی‌دقت امروزه به گونه‌ای این ترکیب را به کار می‌برند، انگار که «مد» حرف اضافه است و منظورشان «در نظر» است. مد در لغت یعنی کشش و امتداد. مدّ دریا یعنی کشیده شدن دریا به ساحل. مدّ نظر هم به…

نسبت به پیام‌هایی که به طور متعارف ارسال می‌شوند، چنین سخت‌گیری‌هایی ندارم، اما ایمیل‌هایی که در آن پاسخ امتحان ارسال می‌شود، نامه‌های رسمی هستند و باید اصولی در آن رعایت شود. ساختار مرسوم نامه‌های اداری را در این ایمیل‌ها رعایت کنید. این قبیل مسائل تشریفاتی…

آمار توصیفی و نمودار جعبه و ریشه درس مالیه عمومی در این پیوند: اکسل کامل گزارش نمرات در نیمسال پی‌نوشت: به این نتیجه رسیدم که در این درس ضریب فزاینده برای آزمون‌های چهارگزینه‌ای را بردارم. مقداری در بالای جدول تمایزهای دانشجویان به درستی شناخته نمی‌شود. البته سعی کردم نمرات منفی را تا جای ممکن اعمال کنم که نمرات متمایزتر از هم شوند. #طرح

تدافع: اسم مصدر. مدافع: اسم فاعل. وقتی بخواهیم عمل دفاع در برابر عامل دارای اراده را توصیف کنیم از «تدافعی» استفاده می‌کنیم چون حامل معنای فعل است؛ و آن را به فاعل نسبت نمی‌دهیم و نمی‌گوییم «مدافعی». پی‌نوشت: ممکن است بگوییم مدافعی هم اشکالی ندارد، بالأخره این هم ظرفیت زبان است. ایراد فقط در زیر پاگذاشتن اصل کم‌کوشی است یعنی وصف را به سختی به خواننده منتقل کرده ایم. کنایه‌ای که خواننده از اسم فاعل به اسم مصدر منتقل شود، یک هزینهٔ اضافی است و به همین خاطر کسی از آن استفاده نمی‌کند. #ویرایش

قاعدهٔ طلایی: جواب صحیح یکی است؛ جواب غلط به عدد نوافس. ==> قانون جهانی: سرنخ تقلب برای معلم، مشابهت در پاسخ‌های نادرست است. #طرح

در فارسی گفتاری نیز ماضی ساده و ماضی نقلی را شبیه به هم به کار نمی‌بریم! به عنوان مثال به تفاوت «رفته‌ اند» با «رفتند» در گفتار توجه کنید. وقتی می‌خواهیم رفته‌ اند را در گفتار بگوییم فشار را روی مصوت حرف ت می‌گذاریم: «رفتـَـَن» و وقتی می‌خواهیم «رفتند» را بیان کنیم، فشار روی هجای اول است و سبک می‌گوییم: «رفتن». غرض این که فکر نکنید تمییز بین ماضی نقلی و ماضی ساده در فارسی برداشته شده است. این‌ها دو شکل فعلی متفاوت با دو معنای مختلفند. بسیاری اوقات در نوشته‌هایمان به صورت بی‌دقت ماضی‌های نقلی را ساده می‌نویسیم. ایرادی که در هنگام ویرایش باید مرتفع شود. #ویرایش