KONLET

Simulyatsiya va hashorat miyasi. Olimlar birinchi marta meva pashshasi (Drosophila melanogaster) miyasini virtual tanaga yuklab, uni simulyatsiya qilishdi. Ushbu raqamli miya 125 000 dan ortiq neyron va 50 millionga yaqin bog'lanishlarni o'z ichiga oladi, bu esa pashshaning tabiiy harakatlarini takrorlash imkonini beradi. Eon Systems kompaniyasi ushbu texnologiyani sichqonlar va kelajakda odam miyasi (70 million neyron) uchun ham qo'llashni rejalashtirmoqda. @konletofficial

🌍 Yer va sirli Teya: Oy qanday paydo bo‘lgan? Taxminan 4,5 milliard yil oldin Quyosh tizimi endigina shakllanayotgan paytda, Teya (Theia) deb atalgan, Mars kattaligiga yaqin sayyora Yerga juda yaqinlashgan. 💥 Natijada tarixdagi eng ulkan kosmik to‘qnashuvlardan…

🌍 Yer va sirli Teya: Oy qanday paydo bo‘lgan? Taxminan 4,5 milliard yil oldin Quyosh tizimi endigina shakllanayotgan paytda, Teya (Theia) deb atalgan, Mars kattaligiga yaqin sayyora Yerga juda yaqinlashgan. 💥 Natijada tarixdagi eng ulkan kosmik to‘qnashuvlardan biri sodir bo‘lgan. 🪐 Yer hali yosh va notekis holatda edi. Teya yon tomondan Yerga urilgan. Kuchli zarba tufayli ikki sayyoraning moddalari kosmosga sochilgan va shu sochilgan moddalar asta-sekin bir nuqtaga yig‘ila boshlagan. Shu tariqa Oy paydo bo‘lgan. 🌀 Vaqt o‘tib Oy Yer atrofida barqaror aylana boshladi, Yerning aylanish tezligi sekinlashdi, o‘qining qiyaligi paydo bo‘ldi va okeanlarda to‘lqinlar yuzaga keldi. 🌊 Aynan shu to‘lqinlar suvni harakatga keltirib, kimyoviy moddalarning aralashishiga sabab bo‘ldi va oxir-oqibat hayotning paydo bo‘lishiga yo‘l ochdi. Oy tarkibi Yer mantiyasiga juda o‘xshashligi, oyda og‘ir metallarning kamligi va yer – oy tizimining noodatiy dinamikasi tufayli olimlar aynan shu gipotezaga ishonishadi. ✨ Ba’zan koinotda yo‘qotish yangi dunyoning tug‘ilishi bo‘ladi. @konletofficial

“Bizga Koinot qanday ‘ko‘z’ bilan qarayotganini ko‘rishni xohlaysizmi? Unda suratga bosing.” Bu — Hoag obyekti. U yosh yulduzlardan iborat deyarli mukammal doira shaklidagi halqa bo‘lib, markazida eskiroq, sariq rangli yadro joylashgan. Astronomlar bunday obyektlarni halqasimon galaktikalar deb atashadi. Odatda ular kichik galaktika katta disk shaklidagi galaktikaning markaziga kelib urilganda paydo bo‘ladi. Bu xuddi suvga tosh tashlangandagi kabi: zarba to‘lqini tashqariga tarqaladi. Shu to‘lqinlar ta’sirida ma’lum masofada gaz siqilib, ko‘plab yangi yulduzlar tug‘ila boshlaydi. Ammo Hoag obyektida hech qanday to‘qnashuv izlari topilmagan. Demak, u boshqacha yo‘l bilan paydo bo‘lgan. Yaxshilab qaralsa, uning markazi bilan halqasi orasida yana bir kichik, o‘xshash galaktikani ham ko‘rish mumkin. Hozir aynan sizni qaysi mavzular qiziqtiryapti? @konletofficial

Hali tasdiqlanmagan, lekin to'g'ri bo'lishi mumkin bo'lgan 5 ta g'aroyib nazariyalar (sabablari bilan): 1. Parallel olamlar nazariyasi: Bu nazariyaga ko'ra, bizning olamdan tashqari boshqa ko'plab cheksiz olamlar mavjud. Bu olamlar biznikiga o'xshash bo'lishi mumkin, yoki tubdan farq qilishi mumkin. Bu olamlarda fizik qonunlar boshqacha bo'lishi, hayot shakllari umuman boshqacha bo'lishi mumkin. Ba'zi nazariyalarga ko'ra, har bir kvant hodisasi (ehtimollik) yangi olam yaratadi. Tasdiqlanmaganlik sababi: Parallel olamlarni aniqlashning hozircha imkoni yo'q. Bizning olamimizdan tashqariga chiqishning yo'li topilmagan. Bu nazariya olam haqidagi tasavvurlarimizni butunlay o'zgartirib yuborishi mumkin. Agar parallel olamlar mavjud bo'lsa, unda bizning olamimiz - ulkan okeandagi bir tomchi xolos. 2. Tor (String) nazariyasi: Bu nazariya bo'yicha, fundamental zarrachalar nuqta shaklida emas, balki juda kichik bir o'lchovli "torlar" shaklida mavjud. Bu torlar turli xil vibratsiyalar orqali turli xil zarrachalarni hosil qiladi. Tor nazariyasi kvant mexanikasi va nisbiylik nazariyasini birlashtirishga harakat qiladi. Nazariya, shuningdek, olam 10 yoki 11 o'lchovga ega ekanligini taxmin qiladi (biz ko'radigan 3 fazoviy va 1 vaqt o'lchovi bilan bir qatorda). Tasdiqlanmaganlik sababi: Torlar nazariyasi juda murakkab matematik formulalarga asoslangan va uni amaliyotda tekshirish juda qiyin. Agar torlar nazariyasi to'g'ri bo'lsa, unda olamning eng kichik qismlari biz tasavvur qilganimizdan ham murakkabroq tuzilgan. 3. Simulyatsiya gipotezasi (Simulation hypothesis): Bu nazariyaga ko'ra, bizning olamimiz - kelajakdagi yuqori darajada rivojlangan sivilizatsiya tomonidan yaratilgan kompyuter simulyatsiyasi. Bu nazariya, agar texnologiya yetarlicha rivojlansa, bunday simulyatsiyani yaratish mumkinligiga asoslanadi. Tasdiqlanmaganlik sababi: Simulyatsiyani aniqlashning usuli hozircha yo'q. Agar biz simulyatsiyada yashayotgan bo'lsak, unda bizning "haqiqat" haqidagi barcha tasavvurlarimiz yolg'on bo'lishi mumkin. 4. Solipsizm: Bu falsafiy nazariya bo'yicha, faqatgina insonning o'z ongi mavjud, tashqi dunyo va boshqa odamlar esa faqat shu ongning mahsuli. Boshqacha aytganda, boshqa odamlarning his-tuyg'ulari, fikrlari va mavjudligi isbotlanmagan, faqat shaxsiy tajriba haqiqat bo'lib qoladi. Tasdiqlanmaganlik sababi: Solipsizmni rad etuvchi yoki tasdiqlovchi eksperimental dalillar yo'q. Bu asosan falsafiy argument. Agar solipsizm to'g'ri bo'lsa, unda bizning atrofimizdagi dunyo, shu jumladan boshqa odamlar ham bizning ongimizning yaratilishi bo'ladi. 5. Warp drive: Bu nazariyaga ko'ra, kosmos-vaqtni deformatsiya qilish orqali yorug'lik tezligidan tezroq harakatlanish mumkin. Warp-dvigatel kosmos-vaqtni kemaning oldida siqib, orqasida esa kengaytiradi. Bu kema atrofida "warp-pufak" yaratadi va kema o'zi joylashgan kosmos-vaqtni harakatlantiradi. Tasdiqlanmaganlik sababi: Warp-dvigatelni yaratish uchun juda katta miqdorda energiya kerak bo'ladi, hatto ekzotik materiya (qora energiya bilan bog'liq) kerak bo'lishi mumkin, uning xususiyatlari va mavjudligi hali isbotlanmagan. Agar warp-dvigatel yaratilsa, unda odamlar yulduzlararo sayohat qilish va galaktikalarni kashf qilish imkoniyatiga ega bo'ladi. Yuqoridagi nazariyalar ilmiy fantastikaga yaqinroq tuyulishi mumkin, lekin ular ilmiy doiralarda ham muhokama qilinadi. Ularni eslatib o'tishdan maqsad - olamning qanchalik sirli ekanligini ko'rsatish. @konletofficial

🧪 Agar proton massasi atigi 1% ga oshsa, nima bo'ladi? 1% juda ham kichik ko'rinadi: Ammo gap proton massasi haqida ketganda, shunchalik kichik o'zgarish ham butun koinotni begona, dushman va g'amgin joyga aylantirishi mumkin. 🧬 Atomlarning buzilishi, Protonlar — materiyaning g'ishtlari. Ularning massasining hatto 1% ga oshishi ham yadrolarning barqarorligini ushlab turgan nozik muvozanatni buzadi. ⚠️ Bizning dunyomizni tashkil qiluvchi ko‘pchilik elementlar beqaror holga keladi. 💥 Uglerod, kislorod, oltin: Ular umuman bo'lmaydi. Faqat vodorod va ehtimol bir oz geliy qoladi — qolgan hamma narsa radioaktiv kulga aylanadi. ⚡️ Kimyo inqirozi, Elektron va proton massalari orasidagi nisbat o'zgaradi, nozik tuzilma doimiysi ham o'zgaradi. Bu ideal tort retseptidagi gramm o'lchovni o'zgartirgandek — faqat tort o'rniga sizda erigan falokat bo'ladi. 🔬 Elektronlar orbitalariga "bo'ysunmay" qoladi: molekulalar parchalanadi. Suv, DNK, havo — hayotni imkonli qiladigan barcha narsa yo‘q bo'ladi. 🌡 Kimyo biz bilgan ma'noda mavjud bo'lmaydi, u bilan birga — biologiya, tana, his-tuyg'ular, barcha tiriklik ham. 🌠 Koinot boshqacha bo'ladi: Yulduzlar ichidagi termoyadro sintezi boshqa qonunlarga bo'ysunadi. 🔥 Yulduzlar beqaror bo‘ladi, umrlar qisqaradi, portlashlar kuchayadi. ⚫️ Qora tuynuklar (qora tuynuklar) tez-tez paydo bo‘lib, galaktikalarni yutib yuboradi. 🌍 Sayyoralar shakllana olmaydi, yoki shakllansa ham — u yerda hech qachon hayot paydo bo'lmaydi. @kvant_uzb

Quyoshda tanangiz bilan nima sodir bo'ladi? Shubhasiz, Quyosh sizni bir zumda yoqib yuboradi, chunki uning sirt harorati 5,499 °C. (Quyosh haqiqatda sirtga ega bo'lmasa-da, yadro va toj orasidagi qism shunday deb ataladi). Lekin bir zumda bo'sh tushunchadir. NASAning sobiq xodimi, fizik Randall Munroning fikricha, agar siz Quyoshga bir nanosekund (sekundning milliarddan bir qismi) teleportatsiya qilsangiz va keyin qaytib kelsangiz, tirik qolasiz. Sizning teringiz butan mash'alining ikkinchi tegishidan ko'ra besh marta kamroq issiqlik oladi, ya'ni siz hech narsani sezmaysiz. Ammo agar siz harorat 14 999 727 ° C ga yetadigan yadroga bir oz yaqinroq teleportatsiya qilinsangiz, siz bir femtosekundda (nanosoniyaning milliondan biri yoki soniyaning kvadrilliondan biri) bug'lanib ketasiz. O'rtacha ishlash muddati: 10^(-15) soniya. @kvant_uzb

Sertifikat bo'yicha xalq maqollari:😅😅😅 Onangni otangga C1siz ko'rsatma😝 Pulingdan bir puli qolsa ham C1 ol, umringdan bir kuni qolsa ham C1 ol😎 Sertifikati bor senga gapiraman, sertifikatsiz sen eshit☺️ O'qituvchini urma so'kma, sertifikatini yirt😃 Diplomi bor birni yiqar Sertifikati bor mingni😎 Do'st C1 ololmaganingda bilinadi😊 Oltin olma C1 ol, C1 oltin emasmu☺️ C1 bilan obod uying, gar bo'lsa u vayrona ham, Gar C1 yo'q ersa, vayronadur koshona ham😄 O'qituvchini kelganda ko'r, C1 nini yoyganda ko'r😁 B2 si yo'q C1 borga kulibdi😂 Aptisi bor shoh bo'lgunga IELTSi bor gado bo'l😄 C1 siz qiz erga yolchimas, taqsimotda darsga yolchimas...😄 C1 bilan topganing, qandu asal totganing...😉 Sertifikati yo'q arazlasa, oyligiga zarar😉 Yigit kishiga 40ta sertifikat ham oz☺️ Sertifikati borning sertifikati yo'q bilan nima ishi bor😜 Sertifikatni kopiyasi ham sertifikat😂 Og'zi qiyshiq bo'lsa ham sertifikati bor gapirsin😜 Sertifikating soz bo'lsa, mashaqqating oz bo'lur😀 Yo sertifikating bo'lsin yo direktor fondidan ustamang😁 @konletofficial

Siz qachondir yulduzlar nimaga rangdor bo'ladi deb o'ylab ko'rganmisiz ? Yulduzlar o'zlarining rangiga, haroratiga qarab turli xil ko'rinishlarga ega bo'ladi. Bu ranglar, yulduzlarning ichki harorati bilan bog'liqlikdan. Issiq (yoki ko'k) yulduzlar eng yuqori haroratga ega bo‘ladi. Ular 30,000 K dan yuqori haroratda porlaydi. Ko‘k rang, ularning juda yuqori haroratdagi nurlarini aks ettiradi. Misol tariqasida Sirius yulduzini olamiz, u Quyoshdan ancha issiqroq yulduz, ko‘k-oq rangda porlaydi. O‘rta haroratli yulduzlar oq rangda bo‘ladi, ular 5,500 K atrofida yonadi. Bizning Quyoshimiz ham shular jumlasidan. Ha ha, adashmadingiz, Quyosh ham oq rangda. Sovuq yulduzlar past haroratda yonadi — 3,000 K yoki pastroq va ular qizil rangda porlaydi. Betelgeuse, u qizil gigant bo‘lib, Quyoshdan ancha sovuqroq. @konletofficial

Koinot nega va qanday kengayadi? XX asrning boshlarida, xususan 1910–1920-yillarda, Albert Eynshteyn tomonidan ishlab chiqilgan umumiy nisbiylik nazariyasi asosida koinotning tabiati haqida yangi tushunchalar paydo bo‘ldi. Bu nazariyaga ko‘ra, koinot statik emas, balki doimiy ravishda o‘zgaruvchan holatda bo‘ladi. Keyinchalik, 1927–1931-yillar orasida belgiiyalik astrofizik Jorj Lemetr va amerikalik astronom Edvin Xabblning kuzatuvlari bu nazariyani tasdiqladi. 1929-yilda Edvin Xabbl o‘tkazgan kuzatuvlar shuni ko‘rsatdiki: Galaktikalar bizdan qancha uzoqda joylashgan bo‘lsa, ular shuncha tezlikda bizdan uzoqlashmoqda. Bu esa shuni anglatadiki — koinot doimiy ravishda kengaymoqda. 2000-yillarga kelib astronomlar kutilmagan va hayratlanarli xulosaga kelishdi: Koinot nafaqat kengaymoqda, balki bu kengayish tobora tezlashmoqda! Bu hodisa nimaga bog‘liq bo‘lishi mumkin? Olimlar bu tezlashayotgan kengayishni "qorong‘u energiya" deb ataluvchi, tabiatdagi hozircha tushunib bo‘lmaydigan turdagi bir energiya bilan izohlashmoqda. U koinotdagi umumiy energiyaning taxminan 68–70% ini tashkil etadi va kengayishni "itaruvchi kuch" sifatida qaralmoqda. Bu nima bilan yakunlanishi mumkin? Agar kengayish shu tarzda davom etsa: Galaktikalar orasidagi masofa tobora oshib boradi. Bir vaqt kelib, boshqa galaktikalarning nuri bizgacha yetib kelmay qoladi. Hattoki galaktikalar ichidagi yulduzlar, sayyoralar, hatto atomlar ham bir-biridan ajralib ketadi. Bu holat ilm-fanda "Big Rip" (Katta Yirtilish) deb ataluvchi nazariyada bayon qilingan. @konletofficial

АЛИШЕР НАВОИЙ "КАШФ ҚИЛГАН" 5 ЗАМОНАВИЙ ТЕХНОЛОГИЯ 1️⃣ Эскалатор. “Сабъаи сайёр” достонида Зайд ҳақидаги ҳикоя келтирилади. Зайдга подшоҳ тахт ясашни буюради. Подшоҳ тахтнинг биринчи зинасига оёқ қўйса, зинанинг ўзи уни тахтга олиб чиқиб қўяди. 2️⃣ Телевизор. “Фарҳод ва Ширин” достонида “жоми Жамшид” ҳақида гап боради. У тўрт юздан ортиқ олим томонидан кашф қилинган бўлиб, инсонга хоҳлаган одамини истаган вақтда кўрсата олган. 3️⃣ Роботлар. Фарҳод Юнонистонга сафар қилганда у енгиши керак бўлган тўсиқлардан бири темир одамлар эди. Темир одамларнинг ўртасида энг кучлисининг кўксида кўзгу бўлиб, Фарҳод ёйи билан ана шу кўзгуни нишонга олиши керак. Агар у нишонга тўғри урса, марказдаги темир одамнинг атрофидаги юзтаси ҳам у билан бирга йиқилади. 4️⃣ Оловга қарши махсус ёғ. Достонда Фарҳод учун яна бир мушкул вазифа – оғзидан ўт сочувчи даҳшатли дев Аҳриманни енгиш эди. Донишманд Суҳайло бутун умри давомида тоғдаги гиёҳлардан оловга қарши ёғ йиғади. Фарҳод Аҳриман билан жангга чиқишидан аввал ўзининг ва отининг танасига ана шу ёғни суради. Натижада олов унга таъсир қилмайди. Бугунги кунда биз филмларда ёнаётган ҳолатда югураётган актёрларни кўрамиз. Актёрлар танасига махсус ёғ суриб олишгани учун уларга олов ҳеч қандай таъсир қилмайди. 5️⃣ Телескоп. Фанда телескоп XVII асрда Галилео Галилей томонидан кашф этилган. Навоий достонида эса у – ердан осмонни кузатувчи қурилма эмас, осмондан ерни кузатувчи қурилма – нуж сифатида тасвирланган. @kvant_uzb

Ehtiyot bo'ling, agar sezgir bo'lsangiz, spoyler ostidagi fotosuratlarni ochmang. Suratlarda ari ustidagi ochiq miya operatsiyasi ko'rsatilgan! Aytgancha, Bumblebee yaxshi. Operatsiya vaqtida uning faoliyatini skanerlash uchun uning miyasiga elektrod ulangan. Unga anesteziya berilmagan, ammo operatsiyadan oldin u sovutilgan. @konletofficial

Erkak 2 yil nogironlar aravachasida o'tirganidan keyin orqa miyadagi chip tufayli oyoqqa turdi! Va boshida ham. Xitoylik olimlar odamga signallarni orqa miya shikastlangan hududini chetlab o'tayotgandek uzatish imkonini beruvchi chiplarni joylashtirdilar . Dvigatel signallari miyadagi chipga kiradi va orqa miyadagi chipga uzatiladi. Reabilitatsiya sur'ati hayratlanarli - unchalik invaziv bo'lmagan protseduradan atigi 15 kun o'tgach, erkak qo'llab-quvvatlash bilan bir oz yurishni boshladi. Ammo, afsuski, bu usul barcha turdagi zararlarga mos kelmaydi. @konletofficial

2022-yilda astronomlar Yerdan 12,7 milliard yorug‘lik yili uzoqlikdagi sirli radiosignalni aniqlashdi. Bu signalning manbasi galaktikamiz chegarasidan ancha uzoqda joylashgan bo‘lib, eng uzoq masofadan yetib kelgan radio to‘lqinlardan biri hisoblanadi. Signal FRB (Fast Radio Burst) — ya’ni, tez radio portlash kategoriyasiga kiradi. Bunday signallar bir necha millisekund davom etadigan juda kuchli radio impulslar bo‘lib, ularning kelib chiqish sababi hali to‘liq tushunilmagan. FRB 20220610A deb nomlangan bu signal Breakthrough Listen loyihasi doirasida aniqlangan. Olimlarning taxminicha bu signallar sun’iy ravishda yaratilgan bo‘lishi ham mumkin. Bu signal bizgacha 12,7 milliard yil sayohat qilgan, ya’ni u Koinot juda yosh bo‘lgan davrga tegishli. FRBlar odatda odam tomonidan yaratilgan har qanday radiosignaldan millionlab marta kuchliroq bo‘ladi. Ayrim tadqiqotchilar FRBlarning intellektual sivilizatsiyalar tomonidan jo‘natilgan bo‘lishi ehtimolini ham ko‘rib chiqishmoqda. @konletofficial

Bu Gavayidagi Kilauea vulqoni. Va bu Yerdagi eng faol vulqonlardan biri! Xozir u milliy bog' hududida joylashgan bo'lib, odamlar osmonda lava otilishlarini ko'rish uchun maxsus sayohatlar uyushtirishadi. Siz ham xohlaysizmi? @konletofficial

Agar siz biron bir ma'naviy, resurs yoki moliyaviy cheklovlarsiz bitta ilmiy tajriba o'tkazishingiz mumkin bo'lsa, qanday tajriba o'tkazgan bo'lardingiz?