🔰នីតិសាស្ត្រ និង រដ្ឋបាលសាធារណៈ 🇰🇭👩‍🎓👮

ការសម្លាប់មនុស្សក្នុងស្ថានភាពសេពគ្រឿងញៀន នៅក្នុងច្បាប់ព្រហ្មទណ្ឌនៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា មិនត្រូវបានចាត់ទុកជាមូលហេតុសម្រាលទោស ឬដោះលែងឱ្យរួចខ្លួននោះទេ ផ្ទុយទៅវិញ វាអាចក្លាយជា ស្ថានទម្ងន់ទោស និងត្រូវប្រឈមមុខនឹងការចោទប្រកាន់ពីបទឧក្រិដ្ឋយ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរ។ យោងតាមក្រមព្រហ្មទណ្ឌ និងច្បាប់ស្តីពីការត្រួតពិនិត្យគ្រឿងញៀន ជនបង្កហេតុនឹងត្រូវប្រឈមមុខនឹងទោសទណ្ឌដូចខាងក្រោម៖ ១. ការចោទប្រកាន់ពីបទមនុស្សឃាតតុលាការនឹងពិនិត្យទៅលើអង្គហេតុ និងចេតនាជាក់ស្តែង ដើម្បីចោទប្រកាន់៖បទមនុស្សឃាតគិតទុកជាមុន (ឃាតកម្មគិតទុកជាមុន): ប្រសិនបើជននោះមានគម្រោងសម្លាប់ជនរងគ្រោះទុកជាមុន ហើយប្រើប្រាស់គ្រឿងញៀនដើម្បីបង្កើនភាពក្លាហានក្នុងការប្រព្រឹត្តល្មើស ត្រូវផ្តន្ទាទោស ដាក់ពន្ធនាគារអស់មួយជីវិត (តាមមាត្រា ២០០ នៃក្រមព្រហ្មទណ្ឌ)។ បទមនុស្សឃាតដោយអចេតនា៖ ប្រសិនបើការសម្លាប់កើតឡើងដោយសារការបាត់បង់ស្មារតី គ្រប់គ្រងខ្លួនឯងមិនបាន ឬការវង្វេងវង្វាន់ដោយសារឥទ្ធិពលគ្រឿងញៀន (គ្មានចេតនាសម្លាប់តាំងពីដំបូង) ជននោះនៅតែត្រូវទទួលខុសត្រូវចំពោះមុខច្បាប់ពីបទមនុស្សឃាតដោយអចេតនា ដែលត្រូវផ្តន្ទាទោស ដាក់ពន្ធនាគារពី ១ ឆ្នាំ ទៅ ៣ ឆ្នាំ និងពិន័យជាប្រាក់ (តាមមាត្រា ២០៧ នៃក្រមព្រហ្មទណ្ឌ)។ ២. ការបន្ថែមទោសពីបទល្មើសគ្រឿងញៀនក្រៅពីបទល្មើសសម្លាប់មនុស្ស ជនល្មើសនឹងត្រូវចោទប្រកាន់បន្ថែមទាក់ទងនឹងច្បាប់គ្រឿងញៀន «ការប្រើប្រាស់ខុសច្បាប់នូវសារធាតុញៀន» ត្រូវផ្តន្ទាទោសបន្ថែមតាមច្បាប់ស្តីពីការត្រួតពិនិត្យគ្រឿងញៀន។ ស្ថានទម្ងន់ទោស៖ ការសេពគ្រឿងញៀនរហូតដល់បាត់បង់ម្ចាស់ការលើខ្លួនឯង ហើយបង្កគ្រោះថ្នាក់ដល់ជីវិតអ្នកដទៃ ត្រូវបានតុលាការចាត់ទុកជាអំពើអនាចារ និងគ្មានការទទួលខុសត្រូវ ដែលជាហេតុធ្វើឱ្យចៅក្រមសម្រេចផ្តន្ទាទោសក្នុងកម្រិតអតិបរមា (ទោសធ្ងន់បំផុត) នៃបទល្មើសនោះ។ ៣. ការទទួលខុសត្រូវផ្នែករដ្ឋប្បវេណី (ការសងជំងឺចិត្ត)ក្រៅពីទោសទណ្ឌខាងផ្លូវធម៌ និងការជាប់ពន្ធនាគារ ជនល្មើស ឬក្រុមគ្រួសារ (ករណីជនល្មើសជាអនីតិជន) ត្រូវមានកាតព្វកិច្ច៖សងថ្លៃការខូចខាត និងថ្លៃបុណ្យសពដល់គ្រួសារជនរងគ្រោះ។សងជំងឺចិត្តចំពោះការបាត់បង់សមាជិកគ្រួសារ និងការខកខានរកចំណូលរបស់ជនរងគ្រោះ។ សរុបមក ជនដែលសេពគ្រឿងញៀនរហូតដល់សម្លាប់មនុស្ស មិនអាចដោះសារថាខ្លួន "វង្វេងស្មារតីដោយសារថ្នាំ" ដើម្បីគេចពន្ធនាគារបានឡើយ ព្រោះការសេពគ្រឿងញៀនគឺជាទង្វើខុសច្បាប់តាំងពីដំបូង។

«អ្នកអាចភ្លេចថាអ្នកធ្លាប់បានសេពសារធាតុញៀន តែសារធាតុញៀន មិនបានភ្លេចអ្នកនោះទេ» យើងមិនអាចវាយតម្លៃលើនរណាម្នាក់តាមសំបកក្រៅនោះទេ ទាល់តែតេស្ដទឹកនោម ទើបអាចវាយតម្លៃគេបាន។

លិខិតបទដា្ឋនគិតយុទ្ធនឹងលិខិតរដ្ឋបាល✍️

តាមច្បាប់នៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា ការជិះឡានបុកគេបណ្ដាលឲ្យស្លាប់ ហើយបានរត់ចោលកន្លែងកើតហេតុ (រត់គេចខ្លួន) គឺត្រូវប្រឈមមុខនឹងបទល្មើសព្រហ្មទណ្ឌធ្ងន់ធ្ងរចំនួន ២ ឬជាបទល្មើសមានស្ថានទម្ងន់ទោស ដូចខាងក្រោម៖ ១. បទល្មើសចម្បង៖ "បទមនុស្សឃាតដោយអចេតនា" យោងតាម មាត្រា ៨៥ នៃច្បាប់ស្តីពីចរាចរណ៍ផ្លូវគោក ការបើកបរដោយធ្វេសប្រហែស ខ្ជីខ្ជា មិនប្រុងប្រយ័ត្ន ឬមិនគោរពកាតព្វកិច្ចដែលបទប្បញ្ញត្តិស្តីពីចរាចរណ៍ផ្លូវគោកតម្រូវ ៖ -ទោសជាប់ពន្ធនាគារ៖ ពី ១ ឆ្នាំ ទៅ ៣ ឆ្នាំ -ពិន័យជាប្រាក់៖ ពី ៤,០០០,០០០ រៀល ទៅ ១៥,០០០,០០០ រៀល ២. ស្ថានទម្ងន់ទោស៖ "ការរត់គេចខ្លួន" (បន្ថែមទោស) ប្រសិនបើអ្នកបើកបរ បានរត់គេចខ្លួន ពីកន្លែងកើតហេតុ ដើម្បីគេចវេះពីការទទួលខុសត្រូវ ទោសនឹងត្រូវបង្កើនជា ស្ថានទម្ងន់ទោស (មាត្រា ៨៥ កថាខណ្ឌទី២) ៖ -ទោសជាប់ពន្ធនាគារ៖ កើនឡើងដល់ ២ ឆ្នាំ ទៅ ៥ ឆ្នាំ -ពិន័យជាប្រាក់៖ កើនឡើងដល់ ១០,០០០,០០០ រៀល ទៅ ២៥,០០០,០០០ រៀល ៣. បទល្មើសបន្ថែម៖ "បទមិនជួយសង្គ្រោះជនរងគ្រោះ" ក្រៅពីច្បាប់ចរាចរណ៍ផ្លូវគោក អ្នកបើកបរក៏អាចត្រូវចោទប្រកាន់បន្ថែមតាម មាត្រា ៥៣៤ នៃក្រមព្រហ្មទណ្ឌ ស្តីពី "បទរវើរវាយ ឬលះបង់មិនជួយសង្គ្រោះបុគ្គលជួបគ្រោះថ្នាក់" ៖ ប្រសិនបើតៃកុងឡានដឹងថាជនរងគ្រោះកំពុងស្ថិតក្នុងគ្រោះថ្នាក់ថ្នាក់ដល់ជីវិត ហើយអាចជួយបាន (ឬដឹកទៅមន្ទីរពេទ្យ) ប៉ុន្តែបែរជាជិះរត់ចោល ត្រូវផ្តន្ទាទោសដាក់ពន្ធនាគារពី ១ ខែ ទៅ ១ ឆ្នាំ និងពិន័យជាប្រាក់ពី ១០០,០០០ រៀល ទៅ ២,០០០,០០០ រៀល។ ៤. ការទទួលខុសត្រូវផ្នែករដ្ឋប្បវេណី (ការសងជំងឺចិត្ត) បន្ថែមលើទោសព្រហ្មទណ្ឌ (ជាប់គុក) ជនបង្ក ឬម្ចាស់យានយន្តនៅតែមានកាតព្វកិច្ច៖ សងសំណងរដ្ឋប្បវេណី (ថ្លៃបុណ្យសព ថ្លៃខូចខាត និងជំងឺចិត្ត) ទៅឲ្យគ្រួសារជនរងគ្រោះ។ ចំណាំ៖ ទោះបីជាបានសងប្រាក់ ឬសម្រុះសម្រួលបញ្ចប់រឿងផ្នែករដ្ឋប្បវេណីជាមួយគ្រួសារសពក៏ដោយ សំណុំរឿងព្រហ្មទណ្ឌមិនត្រូវរលត់ឡើយ (តុលាការនៅតែបន្តចំណាត់ការផ្តន្ទាទោសដាក់ពន្ធនាគារដដែល)។ #ក្រមព្រហ្មទណ្ឌ #ច្បាប់ស្តីពីចរាចណ៍ផ្លូវគោក

ច្បាប់គឺច្បាប់ ខ្ញុំជឿច្បាប់ ករណីធម្មតា (ធ្វេសប្រហែស):ជាប់ពន្ធនាគារពី ១ ឆ្នាំ ដល់ ៣ ឆ្នាំ និងពិន័យជាប្រាក់ពី ៤ លាន ដល់ ១៥ លានរៀល (មាត្រា ៨៥ នៃច្បាប់ស្តីពីចរាចរណ៍ផ្លូវគោក)។ ករណីមានស្ថានទម្ងន់ទោស (ស្រវឹង មានអត្រាជាតិអាល់កុលខ្ពស់ គ្មានប័ណ្ណបើកបរ ឬរត់គេចខ្លួន):ជាប់ពន្ធនាគារពី ២ ឆ្នាំ ដល់ ៥ ឆ្នាំ និងពិន័យជាប្រាក់ពី ១០ លាន ដល់ ២៥ លានរៀល។ បទល្មើសបន្ថែម (ករណីរត់គេចខ្លួនមិនជួយសង្គ្រោះ):ការមិនឈប់នៅកន្លែងកើតហេតុ ឬរត់គេចខ្លួនដើម្បីគេចផុតពីការទទួលខុសត្រូវ គឺជាបទល្មើសបន្ថែមដាច់ដោយឡែកមួយទៀត ដែលត្រូវផ្ដន្ទាទោសបន្ថែមតាមច្បាប់។

គណៈកម្មការរៀបចំប្រឡងប្រជែង កំពុងបើកទទួលពាក្យសុំសិទ្ធិចូលរួមប្រឡងប្រជែងជ្រើសរើសមន្ត្រីផ្អែកលើកិច្ចព្រមព្រៀងការងារ ចំនួន ១៦នាក់ ឱ្យចូលបម្រើការងារនៅវិទ្យាស្ថានជាតិស្តិតិនៃក្រសួងផែនការ សម្រាប់មុខតំណែងវិជ្ជាជីវៈ ចំនួន៥ ដែលគណៈកម្មការរៀបចំការប្រឡងប្រជែង ត្រូវជ្រើសរើសរួមមាន៖ (១)មន្ត្រីជំនាញជាន់ខ្ពស់ ចំនួន ១នាក់ ទទួលបៀវត្សចាប់ពី ៤,០០០,០០០០រៀល ដល់ ៦,០០០,០០០រៀល, (២)មន្ត្រីជំនាញគោលនយោបាយនិងយុទ្ធសាស្ត្រអភិវឌ្ឍន៍ស្ថិតិ ចំនួន ១នាក់ ទទួលបៀវត្សចាប់ពី ២,៥០០,០០០រៀល ដល់ ៤,០០០,០០០រៀល, (៣)មន្ត្រីជំនាញសេដ្ឋកិច្ច ចំនួន ៦នាក់ ទទួលបៀវត្សចាប់ពី ២,៥០០,០០០រៀល ដល់ ៤,០០០,០០០រៀល , (៤)មន្ត្រីជំនាញស្ថិតិ ចំនួន ៥នាក់ ទទួលបៀវត្សចាប់ពី ២,៥០០,០០០រៀល ដល់ ៤,០០០,០០០រៀល និង (៥)មន្ត្រីជំនាញព័ត៌មានវិទ្យា ចំនួន ៣នាក់ ទទួលបៀវត្សចាប់ពី ២,៥០០,០០០រៀល ដល់ ៤,០០០,០០០រៀល។ សម្រាប់សាធារណជនដែលមានបំណងចង់ចូលរួមការប្រឡង សូមបំពេញព័ត៌មានសុំសិទ្ធិប្រឡងប្រជែង និងស្កេនបញ្ចូលឯកសារតម្រូវ ក្នុងការដាក់ពាក្យ តាមរយៈ QR Code ឬចូលទៅកាន់គេហទំព័រ https://go.gov.kh/era/mcs26mop ចាប់ពីថ្ងៃទី២០ ខែកក្កដា រហូតដល់ថ្ងៃទី១៨ ខែសីហា ឆ្នាំ២០២៦ វេលាម៉ោង ១៧:០០នាទីជាកំហិត។

យោងតាមច្បាប់នៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា ការបើកបររថយន្តបុកមនុស្សស្លាប់ និងការជួយដឹកជនល្មើសរត់គេចខ្លួន ត្រូវកំណត់ជាបទល្មើសដាច់ដោយឡែកពីគ្នា ដូចខាងក្រោម៖ ១. បើកឡានបុកមនុស្សស្លាប់ សកម្មភាពនេះត្រូវចាត់ចូលជា «បទមនុស្សឃាតដោយអចេតនា» (បង្កឡើងដោយការធ្វេសប្រហែស ខ្ជីខ្ជា ឬមិនប្រុងប្រយ័ត្ន)៖ [1, 2] ច្បាប់ប្បញ្ញត្តិ៖ មាត្រា ៨៥ នៃច្បាប់ស្តីពីចរាចរណ៍ផ្លូវគោក។ ទោសទណ្ឌកម្រិតស្រាល៖ ជាប់ពន្ធនាគារពី ១ ឆ្នាំ ទៅ ៣ ឆ្នាំ និងពិន័យជាប្រាក់ពី ៤ លាន ទៅ ១៥ លានរៀល។ ស្ថានទម្ងន់ទោស (បើរត់គេចខ្លួន ស្រវឹង ឬគ្មានប័ណ្ណបើកបរ)៖ ទោសនឹងត្រូវកើនឡើង ដោយត្រូវជាប់ពន្ធនាគារពី ២ ឆ្នាំ ទៅ ៥ ឆ្នាំ និងពិន័យជាប្រាក់ពី ១០ លាន ទៅ ២៥ លានរៀល។ [1, 2, 3] ២. ការជួយដឹកជនល្មើសរត់គេចខ្លួន (អ្នកឌុប ឬអ្នកដឹកតាមឡាន/កង់បី) សម្រាប់អ្នកដែលដឹងថាជននោះទើបតែបង្កគ្រោះថ្នាក់ចរាចរណ៍បុកគេស្លាប់ ហើយព្រមឌុប ឬដឹកជនល្មើសរត់គេចពីកន្លែងកើតហេតុ ដើម្បីជួយលាក់ខ្លួន ឬគេចវេះពីសមត្ថកិច្ច ត្រូវចាត់ចូលជា «បទបក្ខានុគ្រោះ» (ការផ្តល់ជម្រក ទីកន្លែង លាក់បំបាំង ឬជួយសម្រួលដល់ការរត់គេចរបស់ជនល្មើស)៖ [1] ច្បាប់ប្បញ្ញត្តិ៖ មាត្រា ៦០០ នៃក្រមព្រហ្មទណ្ឌ។ ទោសទណ្ឌ៖ ត្រូវផ្ដន្ទាទោសដាក់ពន្ធនាគារពី ៦ ខែ ទៅ ២ ឆ្នាំ និងពិន័យជាប្រាក់ពី ១ លាន ទៅ ៤ លានរៀល។ [1] ចំណាំ៖ ប្រសិនបើអ្នកបើកបរឡានបង្កហេតុ រត់គេចខ្លួនដោយខ្លួនឯង នោះអ្នកបើកបរនឹងត្រូវរងការចោទប្រកាន់បន្ថែមមួយបទល្មើសទៀតគឺ «បទរត់គេចខ្លួន» តាមមាត្រា ៥៤៣ នៃក្រមព្រហ្មទណ្ឌ (ទោសពី ៦ខែ ទៅ ២ឆ្នាំ) បន្ថែមលើបទល្មើសចរាចរណ៍ខាងលើ។ [1, 2]

មកដឹងពីតម្លៃសេវា និងរយៈពេលនៃការផ្តល់សេវារដ្ឋបាល របស់រដ្ឋបាលក្រុង ស្រុក ខណ្ឌ លើការងារនីត្យានុកូលកម្ម! នេះជាតម្លៃសេវាដែលក្រសួងបានកំណត់កម្រិតខ្ពស់បំផុត តែក្រុង ស្រុក ខណ្ឌ នីមួយៗ អាចពិនិត្យស្ថានភាពជាក់ស្ដែងថាគួរយកប៉ុន្មាន ឬមិនយក។ ដូចគ្នាដែរចំពោះរយៈពេលផ្ដល់ ក៏ក្រុង ស្រុក ខណ្ឌ អាចកំណត់ក្រោមនេះក៏បានតាមភាពជាក់ស្ដែង។

យោង៖ មាត្រា ២៥៤ នៃក្រមព្រហ្មទណ្ឌ ច្បាប់៖ បុគ្គលដែលចាប់បុគ្គលផ្សេងទៀត ដោយគ្មានបញ្ជាពីអាជ្ញាធរស្របច្បាប់ ឬដោយគ្មានករណីដែលច្បាប់អនុញ្ញាត ត្រូវផ្ដន្ទាទោសដាក់ពន្ធនាគារពី ១៥ឆ្នាំ ទៅ ៣០ឆ្នាំ បើការចាប់នេះមានគោលដៅជំរិតយកទ្រព្យសម្បត្តិ ឬ ទាមទារឱ្យបំពេញលក្ខខណ្ឌអ្វីមួយ។

៦ យ៉ាងគិតមុនចូលទៅរៀននៅសាកលវិទ្យាល័យ ជូនចំពោះប្អូនៗដែលជិតប្រលងទី១២÷ ១-មុននិងរើសជំនាញរៀន ត្រូវសួរនាំពីសាលាដែលចង់រៀនអោយច្បាស់សិន ២-រៀនជំនាញដែលខ្លួនស្រលាញ់ ប៉ុន្តែជំនាញដែលទីផ្សារត្រូវការ អាចរៀនបានក៏ល្អម្យ៉ាងដែរ ៣-សាលាថោកឬថ្លៃ ល្បីឬមិនល្បី មិនសំខាន់ សំខាន់រៀនចេះ មានការងារធ្វើ ៤-រៀនបណ្ដើរធ្វើការបណ្ដើរមិនខុសទេ ខុសត្រង់ធ្វើការបានលុយ ស្រលាញ់លុយជាងការសិក្សា ៥-សាកលវិទ្យាល័យមិនមែនជាកន្លែងអួតសម្ភារ:និយមទេ ប្រកាន់ចិត្តថាមកភ្នំពេញគឺមករៀន ៦-អ្នកផ្ទះរកលុយពិបាកណាស់ដើម្បីអោយយើងរៀន បើយើងមិនរៀនទេ ធ្វើការជួយគ្រួសារវិញក៏ល្អដែរ។ សហគំនិតដោយ ៖ ផាន សុគន្ធា 🇰🇭🙏💕