متون فارسی

🎶 آهنگ: غلام چشم  🎵 آهنگساز: حسین علیزاده 🎼 آواز بیات ترک 🎤 خواننده: محمدرضا شجریان 🖊 شاعر: حافظ مرا چشمی‌ست خون‌افشان ز دست آن کمان‌ابرو جهان بس فتنه خواهد دید از آن چشم و از آن ابرو غلام چشم آن ترکم که در خوابِ خوشِ مستی نگارین گلشنش روی است و مشکین سایبان ابرو هلالی شد تنم زین غم که با طغرا‌ی ابرو‌یش که باشد مه که بنماید ز طاق آسمان ابرو؟ رقیبان غافل و ما را از آن چشم و جبین هر دم هزاران گونه پیغام است و حاجب در میان، ابرو روانِ گوشه‌گیران را جبینش طرفه گلزار‌ی‌ست که بر طرْف سمن‌زارش همی گردد چمان ابرو دگر حور و پری را کس نگوید با چنین حسنی که این را این چنین چشم است و آن را آن چنان ابرو تو کافر‌دل نمی‌بندی نقاب زلف و می‌ترسم که محرابم بگرداند خم آن دل‌ستان ابرو اگر چه مرغ زیرک بود حافظ در هوادار‌ی به تیر غمزه صیدش کرد چشم آن کمان‌ابرو #تصنیف #حافظ @motunefarsi

#طنزیمات_ادبی‌ روزی که حجّاج بن یوسف که بسیار ستمگر بود از دنیا رفت،مردی به قصر او آمد و خواستار ملاقات با حجاج شد. نگهبان به او گفت: حجاج درگذشت! مرد ساعتی بعد برگشت و درخواست را تکرار کرد. نگهبان به او گفت: گفتم حجاج مُرد... مَرد برای بار سوم برگشت و درخواست را تکرار کرد. ‏نگهبان به او گفت: نفهمیدی بهت گفتم حجاج مُرد...؟! مرد گفت: می‌فهمم اما از شنیدن این خبر، لذت می‌برم... @tanz20

#مسمط #دهخدا

۲۵ فروردین روز بزرگداشت پیر دلریش و عشق ستای ایران، شیخ فریدالدین عطار نشابوری، که در عمر پر مصیبت خود زهر دو واقعه خونبار غُز و مغول را چشید! بر هموطنان گرامی باد @seyedimotun @seyedibeyhaghi

جلسه چهارم خوانش #چهارمقاله مقاله در ماهیت نجوم و دو حکایت خیام به مناسبت بزرگداشت خیام و شرحی بر مکان آرامگاه خیام @seyedimotun

یادداشتِ روز ــــــــــــــــــــــــــــ آزاد عندلیبی فردوسیِ بزرگ در شاهنامه انگار ایران و نوروز را دو هم‌بستهٔ مادرزاد یا یک وجودِ واحد می‌بیند؛ سخت‌ترین دوران‌های تاریکِ ایران را با استعارهٔ تیره‌شدنِ نوروز و مردنِ آتش نوشته است: زوالِ یزدگرد. و هرگاه ایران پیروز و در رفاه است نوروز هم روشن و پرغوغا و آتش‌رنگ است. ولی این نوروز، نوروزِ امسالِ هم‌میهنانِ فردوسی، شاید از غریب‌ترین نوروزهای ایران باشد: تاریکی و روشنی، فقر و در عینِ حال شادی، هراس‌افکنی و فریادِ دلیری، توهمِ ایدئولوژیک و واقع‌نگریِ میهن‌دوستانه، سرکوبی و مقاومتِ هرروزه، آشکاره و تمام‌عیار چنگ در چنگِ هم انداخته‌اند و در مهیب‌ترین و ای‌بسا در واپسین جدالِ این چهار دههٔ آزگار قرار گرفته‌اند. کشور در آستانهٔ سرنوشت‌سازترین لحظاتِ قرن‌های اخیرِ خودش قرار دارد. در این مصیبت‌باران و سقوطِ همه‌جانبه به‌سادگی می‌توان انتظار داشت که یک ملّت کم‌کم مهیای شکست و تباهی و سقوط باشد و سپر بیندازد و خودش را به دستِ حوادث بسپرد اما حیرتا که این ملّت ـــ‌با همهٔ زخم‌ها و ضعف‌هایش‌ـــ شورمندانه‌ترینِ سوری‌ها و نوروزهایش را برپا کرده، با همهٔ اسطوره‌ها و قصه‌ها و روایت‌هایش ایستاده، و حاضر نیست این سقوط و تباهی را بپذیرد. بله، شاید این نخستین‌بار است که در تاریک‌ترین دوران‌های ایران، نوروز به‌طرزی شگفت‌آور بالا گرفته و رازش را بیش از همیشه آشکار کرده است. ملّتی «با دلِ خونین لبِ خندان آورده»، گویی با پاهای خونین و مالین به پیش‌بازِ نوروزِ موعود می‌رود که از همیشه نزدیک‌تر به نظر می‌رسد و تصویرش در خیال واضح‌تر از تمامِ سال‌های آزگارِ گذشته است‌ـــــ‌نوروزی در روحِ یک ملّت. با یادِ جاودانِ آن زیباترین فرزندانِ ایران، و به‌خاطرِ این زیباترین فرزندانِ ایران، تا نوروزِ نزدیکِ پیشِ رو، به امیدِ نوروز... به پیش! نوروزتان پیروز. ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ ■ به بارو بپیوندید. ■ Telegram | Instagram

‍ ‍ ⁠چهارشنبه‌سورى كهن‌ترين جايى كه از آتش‌افروزى چهارشنبه سورى ياد شده، در تاريخ بخاراست، تأليف ابوجعفر نرشخى (۲۴۸-۲۶۸). اين كتاب را ابونصر احمد بن محمد بن نصر القباوى در سال ۵۷۲ از عربى به فارسى گردانيده است. دربارۀ جشن سورى گويد: «و چون امير سديد منصور بن نوح به ملك بنشست، اندر ماه شوال سال به سيصد و پنجاه به جوى موليان، فرمود تا آن سرايها را ديگر بار عمارت كردند و هر چه هلاك و ضايع شده بود، بهتر از آن به حاصل (كردند). آنگاه امير سديد (به سراى) بنشست. [هنوز] سال تمام نشده بود كه چون شب ‌سورى چنان كه عادت قديم است، آتشى عظيم افروختند. پاره آتش بجست و سقف سراى درگرفت و ديگر باره جمله سراى بسوخت و امير سديد هم در شب به جوى موليان رفت...» چنان كه ديده می‌شود، در سخن از آتش‌افروزى شب‌ سورى گفته شده «عادت قديم است» ديگر اينكه گفته شده «شب سورى» بدون چهارشنبه. شك نيست كه اين آتش‌افروزى در پايان سال، همان جشن چهارشنبه‌سورى كنونى است. از اينكه اين جشن در سه‌شنبه‌‌شب گرفته مى‌شود، از‌اين‌رو است كه نزد ايرانيان شب پيش از روز به شمار مى‌رود. بسا در اوستا گفته شده: «در هنگام سه شب يا در هنگام نُه شب به جاى سه روز و نُه روز.» در آتش بهرام نيايش در پارۀ ۱۵ آمده: «بشود كه رمه‌اى از چارپايان از آنِ تو شود و گروهى از مردان بشود كه از منش ورزيده و از زندگى ورزيده برخوردار شوى، بشود شاد زندگى كنى به شب هايى كه خواهى زيست.» در فروردين‌يشت، پارۀ ۴۹ آمده: «فرورهاى نيك تواناى پاكان در هنگام (جشن گهنبار) همسپتمدم از آرامگاهان خود به سوى زمين فرود آيند و ده شب پى درپى از براى آگاهى يافتن از بازماندگان درين جا بسر برند». در سور جهان شدم وليكن بس لاغر بازگشتم از سور زين سور ز من بسى بتر رفت اسكندر و اردشير و شاپور گر تو سوى سور مى‌روى رو روزت خوش باد و سعى مشكور                                         ناصرخسرو در پايان بايد يادآور شد: در جشن چهارشنبه‌سورى از روى شعلۀ آتش جستن و ناسزايى چون سرخى تو از من و زردى من از تو گفتن از روزگارانى است كه ديگر ايرانيان مانند نياكان خود، آتش را نمايندۀ فروغ ايزدى نمى‌دانستند، آن‌چنان‌كه در آتش‌افروزى جشن سده كه به گفتۀ گروهى از پيشينيان، پرندگان و چارپايان را به قير و نفت اندوده، آتش مى‌زدند، از روزگاران پس از اسلام است. ابراهیم پورداود، آناهیتا، تهران، ۱۳۱۲، صص ۱۰۰-۱۰۲. @kheradsarayeferdowsi

#حاجی_فیروز#عمو_نوروز دکتر ابوالقاسم اسماعیل‌پور، دربارهٔ حاجی فیروز معتقد است که عمونوروز به جشن‌های آخر سال مربوط می‌شود، اینان کسانی هستند که در روزهای پایانی سال همچون نوروزخوان‌ها در شمال کشور، برای شادی مردم به کوچه‌ها و محلات می‌آیند. وی این رسم را ادامه همان جشن یا آیین کهن فیروزی می‌داند. آیین فیروزی، جشن و رسمی کهن بوده که مکمل جشن‌هایی همچون سده، چهارشنبه‌سوری و نوروز است. لباس سرخ عمو نوروز، نماد خورشید و گرم شدن زمین و هواست، چهرهٔ سیاه او، نشان از ظلمت زمستان دارد و کلاه او به کلاه فریجیِ مهرپرستان برمی‌گردد. دکتر اسماعیل‌پور لفظ «حاجی» را لفظی متأخر می‌داند که به آیین فیروزی اضافه شده است. این جشن در گذشته به‌صورت آیینی و بسیار آراسته برگزار می‌شده است. بنابراین باید با فرهنگ‌سازی، وجه مردم شناختی آیین فیروزی تقویت شود تا از حالت لودگی بیرون بیاید. دکتر اسماعیل‌پور در کتاب اسطوره، بیان نمادین، چنین می‌گوید: آیین‌های مربوط به سوگ سیاوش (سووشون) نیز پیش از نوروز بوده که پس از آن، عمو (حاجی)فیروز در خیابان‌ها آشکار می‌شده و نوید شادی می‌آورده است. مهرداد بهار در این باره می‌نویسد: اگر باور کنیم که افسانه‌های مربوط به سیاوش با دوموزی یا تموز بین‌النهرین مرتبط است و او همان خدایی است که هر ساله به هنگام عید نوروز از جهان مردگان باز می‌گردد، همچنین آیین‌های عیاشی و راه افتادن دسته‌های مردم با صورتک‌های سیاه در بین‌النهرین باستان را به یاد آوریم، شاید نام سیاوش (مرد سیاه) نیز معنای آیینی و اسطوره‌ای دقیق‌تری پیدا کند. دوموزی از جهان مردگان باز می‌گردد و ازدواج آیینی او با ایزدبانوی باروری باعث برکت‌بخشی و رویش می‌شود. پس، فروشی‌ها نیز چون دوموزی از جهان مردگان به خانه باز می‌گردند تا بازماندگان خویش را ببینند. این جنبه آیینی و دینی جشن نوروزی باعث گردید که نوروز از دیرباز بزرگ‌ترین جشن ملی ایرانیان تلقی می‌شود و دوام می‌یابد، چنان‌که جشن‌های دیگر، چون مهرگان و سده را تحت‌الشعاع قرار دهد. در گذشته، در روزهای فروردگان، در گورستان‌ها و پشت بام‌ها برای پذیرایی از ارواح خوراکی می‌گذاشتند و می‌توان احتمال داد که سفرهٔ هفت‌سین برای فروهرها بوده است. بنابه مندرجات فروردین یشت، فروشی‌های پاک در کار آفرینش نیز به اهورا مزدا یاری می‌رسانند و از پرتو فرّ و شکوه آنان است که او آسمان و زمین، رودها، گیاهان، جانوران و انسان‌ها را نگاه می‌دارد. باز در اینجا به آفرینش و نوشدگی کیهان برمی‌خوریم. پس با مقایسه نوروز سومری، بابلی، مصری و ایرانی، می‌توان چنین برداشت کرد که همه جشن‌های سال نو بُنی مشترک دارند و لایه‌های این بن اسطوره‌ای در هر جامعه با توجه به شرایط اقلیمی و فرهنگی دیگرگونه است. در سومر، مرگ دوموزی و زنده شدن دوباره او را داریم؛ و در ایران، سوگ سیاوش و آیین‌های شادخواری حاجی فیروز را. دوموزی خدای برکت، بخشنده، مذکر و همسر اینانا، ایزدبانوی آب‌هاست که با هم زمین‌ها را آبیاری و بارور می‌کنند. آن‌گاه هستی او از نو آغاز می‌شود. بنابراین این جشن و آیین رسمی کهن و اصیل ایرانی بوده و ارتباط آن به بحث نژادپرستی و برده‌داری، بس مهمل و پوچ است. نوروز ایرانی به راستی جشن آفرینش، جشن فروهرها و مهم‌تر از آن‌ها جشن برکت، بخشی، رویش و کشاورزی است. به عبارت دیگر، نوروز رستاخیز حیات است، چون نباتات می‌رویند و می‌پندارند که آدمیان از نو آفریده می‌شوند. در آغاز نوروز، خورشید از برج حوت (ماهی) به برج حمل (بره) می‌آید، یعنی آفتاب به نزدیک‌ترین فاصله خود به زمین می‌رسد و تقدس دارد. البته این نکته درباره نوروز متأخر، از تاریخ جلالی یا ملکشاهی، یعنی سده پنجم صدق می‌کند، چون پیش از آن سال در گردش بود و نوروز قدیم گاه در آغاز بهار و گاه در آغاز تابستان یا پاییز بوده است. در سال جلوس یزدگرد سوم ساسانی در ۶۳۲ مسیحی و سال ۱۱ هجری از نوروز باستانی یاد شده و نوشته‌اند که نوروز در اول فروردین ماه در ۱۶ حزیران رومی (ژوئن)، یعنی در روز نود و یکم از آغاز بهار واقع شده است. برگرفته از سخنرانی و درس‌گفتارهای #دکتر_ابوالقاسم_اسماعیل‌پور و کتاب #اسطوره_بیان_نمادین تهیه و تنظیم: مریم بدیعی @banovan_va_shahnameh

🏛۲۵ اسفند ماه سالروز پایان سرایش شاهنامه همایون باد. در پایان شاهنامه اینگونه می‌خوانیم... سرآمد کنون قصه ی یزدگرد به ماه سِپندارمَذ روز اِرد زهجرت شده پنج هشتاد بار به نام جهان داورِ کَردگار (شاهنامه، دفتر هشتم، پادشاهی یزدگرد، تصحیح دکتر جلال خالقی مطلق، انتشارات دایره المعارف) روز اِرد از ماه سپندارمذ برابر می شود با بیست و پنجم اسفند. یعنی تاریخ پایان سرایش شاهنامه به گفته خود شاعر بیست و پنجم اسفند سال ۴۰۰ هجری قمری(برابر ۸ مارس ۱۰۱۰ میلادی) است.  منبع: (یادداشتهای شاهنامه، دکتر جلال خالقی مطلق، انتشارات دایره المعارف، جلد ۱۱ ص ۳۱۹.) برای تفصیل این مطلب و اینکه تاریخ روز ارد سپندازمذ، یعنی ۲۵ اسفند، در اصل مربوط به تاریخ پایان نخستین نظم شاهنامه، یعنی سال ۳۸۴ بوده، یا مربوط به سال پایان نهایی آن که سال ۴۰۰ هجری باشد...ر.ک به کتاب سخن های دیرینه(مجموعه مقاله درباره فردوسی و شاهنامه) تالیف استاد دکتر جلال خالقی مطلق، تاریخ روز پایان نظم شاهنامه، ص ۴۱۹. @shahnamehferdowsiii

❇️ پوشهٔ شنیداری ✅ موضوع: «نظامی و حافظ» 🎙 سخنران: دکتر منصور رستگار فسائی ⏳ مدت زمان: یک ساعت و چهارده دقیقه 📆 زمان سخنرانی: ۲۱ اردیبهشت ۱۳۹۰ 🔸منبع پوشه: کانال «شهر کتاب» #حافظ #نظامی_گنجوی #سخنرانی #پوشه_شنیداری @motunefarsi

۸ مارس = ۱۸ اسفند روز جهانی زن و دختر بر همه بانوان و دختران جهان و ایران، خصوصا شیر دختران آناهیتایی و تهمینه خوی هموطن! فرخنده باد. بدین مناسبت بخش تهمینه و رستم داستان رستم و سهراب شاهنامه تقدیم یاران (بویژه بانوان و دختران ایرانی)می‌شود. (مهدی سیدی، ۱۸ اسفند ۴۰۳) @seyedibeyhaghi @seyedimotun

بنیاد آژیار با همکاری خبرنامۀ ایران باستان برگزار می‌کند: ششمین وبینار آژیار مطالعات شاهنامه شنبه ۲۵ اسفند ۱۴۰۳ به یاد و بزرگداشتِ دکتر ابوالفضل خطیبی به کوشش نیما آصفی و پروانه اسماعیل‌زاده پیوند گوگل‌میت https://meet.google.com/wue-acko-dbd @AzhyarFoundation @dr_khatibi_abolfazl

❇️ پوشهٔ شنیداری ✅ موضوع: «در باب فیه‌ ما فیه» 🎙 با حضور دکتر محمدعلی موحد ⏳ مدت زمان: پنجاه و چهار دقیقه 📆 زمان سخنرانی: ۲۱ مهر ۱۳۸۸ 🔸منبع پوشه: کانال «شهر کتاب» #مولانا #سخنرانی #پوشه_شنیداری #محمدعلی_موحد @motunefarsi

ششمین وبینار آژیار مطالعات شاهنامه شنبه ۲۵ اسفند ۱۴۰۳ ساعت ۱۸ به یاد و بزرگداشت دکتر ابوالفضل خطیبی به کوشش نیما آصفی و پروانه اسماعیل‌زاده پیوند گوگل‌میت ۲۵ اسفند روز پایان سرایش شاهنامه @AzhyarFoundation @Ancientirannews @dr_khatibi_abolfazl

🎶 آهنگ «شهزاده» از عهدیه 🎼 مایه: بیات اصفهان @motunefarsi

انجمن مهر شاهنامۀ مازندران با همکاری خبرنامۀ ایران باستان برگزار می‌کنند. پنجمین همایش مجازی شاهنامه پژوهی یکشنبه 12 اسفند (2 مارس) ساعت: 18:30 به وقت ایران سخنرانان و عناوین سخنرانی: دکتر جلال خالقی مطلق: شیوه‌های بیان در شاهنامه دکتر محمود امیدسالار: حماسۀ ملی ایران و حماسه‌های ملی دیگران دکتر خداداد رضاخانی: شاهنامه و تاریخ‌نگاری محلی در ایران شرقی دکتر پدرام جم: شاهنامه و دورالکبس تقویم زرتشتیان دکتر لیلا ورهرام: منشأ نام اسفندیار این نشست به صورت مجازی برگزار می‌شود و حضور برای علاقه‌مندان آزاد است. لینک نشست در گوگل میت: https://meet.google.com/mnu-zhba-sxe @anjomane_mihr @Ancientirannews @shahnameh1000

علی‌اکبر دهخدا اگر از فردوسی بگذریم، معلوم نیست کدام‌یک از بزرگان ادب ایران زمین، به اندازهٔ دهخدا به فرهنگ ملّی ما ایرانیان خدمت کرده است. کار عظیم و مردانهٔ استاد علی‌اکبر دهخدا دربارهٔ واژگان زبان فارسی از کارهای کارستانی است که توفیق انجام آن را باید موهبتی الاهی برای زبان فارسی و برای بنیادگذار آن به شمار آورد. دهخدا در چند حوزهٔ فرهنگ ما کارهای استثنایی و بزرگ عرضه کرده است. تنها امثال و حکم او، کافی است که مؤلّفی را در زبان پارسی جاودانگی بخشد تا چه رسد به لغت‌نامۀ بزرگ او. عظمتِ کار دهخدا وقتی آشکارتر می‌شود که می‌بینیم او در عرصهٔ خلّاقیت ادبی نیز در دو حوزهٔ شعر و نثر از پیشاهنگان تجدّد و تحوّل است. با چراغ و آینه، شفیعی کدکنی، ص ۳۷۷ https://t.me/joinchat/AAAAAD7Fssu7AgJ7o97tgw

🎶 تصنیف «یعنی چه؟» 🎵 آواز: شجریان 🖊 شاعر: حافظ 🎼 مایه: بیات ترک #تصنیف #حافظ @motunefarsi

ابوالفضل خطیبی جشن زنان ، سپندارمذگان پنجم اسفند ۱۳۹۹ #اسفندگان #سپندارمذگان @dr_khatibi_abolfazl