🌴 НАСИГЬА 🌴

Rəbi'ə ər-Rə'y Mədinənin müftisi və öz dövrünün böyük alimlərindən idi. O, zahid, səxavətli, comərd və ibadət əhli idi. Sözün məsuliyyətini yaxşı anlayır və elmi bütün fəzilətlərə aparan bir vasitə hesab edirdi. Buna görə də imam Malikin anası istəyirdi ki…

Rəbi'ə ər-Rə'y Mədinənin müftisi və öz dövrünün böyük alimlərindən idi. O, zahid, səxavətli, comərd və ibadət əhli idi. Sözün məsuliyyətini yaxşı anlayır və elmi bütün fəzilətlərə aparan bir vasitə hesab edirdi. Buna görə də imam Malikin anası istəyirdi ki, oğlu şeyxi Rəbi'ədən yalnız fiqh və digər elmləri öyrənməklə kifayətlənməsin, eyni zamanda onun hidayətində, davranışında, görkəmində, təbiətində və gözəl əxlaqında da ona örnək götürsün. Valideynlərinin imam Malikə göstərdiyi bu qayğı onu çox gənc yaşlarından elm öyrənməyə sövq etdi. O, az yaşlarında ikən elm tələb etməyə başladı, iyirmi bir yaşında fətva vermək səviyyəsinə çatdı və insanlara elm öyrətmək üçün məclis qurdu. Hələ gənc və sağlığında ikən bir çox alim ondan hədis rəvayət etmişdir. Abu Cə'fər əl-Mənsurun hakimiyyətinin son illərindən başlayaraq və ondan sonrakı dövrlərdə müxtəlif ölkələrdən elm tələbələri onun yanına gəlməyə başladılar. Harun ər-Raşidin xilafəti dövründə isə tələbələr onun ətrafında daha da çoxaldılar və bu vəziyyət onun vəfatına qədər davam etdi. İmam Malik şöhrət qazandıqdan sonra belə vəfat etmiş müəlliminin qədrini unutmadı. Şöhrəti onu öz şeyxini kiçiltməyə və ya onun haqqını azaltmağa sövq etmədi. Əksinə, Rəbi'ə vəfat etdikdən sonra onun haqqında belə dedi: "Rəbi'ə vəfat edəndən bəri fiqhin ləzzəti getdi." Əl-Vaqidi imam Malikin elm məclisini belə təsvir etmişdir: "Onun məclisi ciddilik və həlimlik məclisi idi. O, heybətli və nəcib bir şəxs idi. Məclisində mübahisə, çəkişmə və səs-küy olmazdı. Qəriblər ondan bir-bir hədislər barədə soruşardılar. Bəzən də onların bəzilərinə icazə verər və onlar onun hüzurunda oxuyardılar." Beləliklə, imam Malik atasının və anasının yetişdirdiyi bir bəhrə idi. Valideynlərinin onu elmə, ədəbə və gözəl əxlaqa yönəltməsi onun qarşısında geniş üfüqlərin qapısını açan əsas açar oldu. Bu üfüqlər elm, ədəb və mənəvi dəyərlər üfüqləri idi.

Bir İmam Necə Yetişdi? Dəyər və fəzilətlərin bəziləri insanda fitri, yəni onun yaradılışından gələn xüsusiyyətlərdir, bəziləri isə sonradan qazanılır və onları əldə etmək mümkündür. Hətta eyni əxlaqi xüsusiyyət bir insanda fitri, başqa bir insanda isə sonradan qazanılmış ola bilər. Buna dəlil olaraq Allah Rəsulu ﷺ Əşəcc Abdl-Qeysə belə demişdir: "Səndə Allahın və Onun Rəsulunun sevdiyi iki xüsusiyyət vardır: həlimlik və təmkin." O dedi: — Ey Allahın Rəsulu! Mən bu iki xüsusiyyəti özüm qazanmışam, yoxsa Allah məni bunların üzərində yaradıb? Peyğəmbər ﷺ buyurdu: "Xeyr, Allah səni bu iki xüsusiyyət üzərində yaradıb." O isə dedi: — Məni Allahın və Onun Rəsulunun sevdiyi iki xüsusiyyət üzərində yaradan Allaha həmd olsun. Başqa bir hədis də təsdiq edir ki, insan təbiətən həlim olmaya bilər, lakin həlimliyi sonradan qazana bilər. Peyğəmbər ﷺ demişdir: "Elm yalnız öyrənməklə, həlimlik isə özünü həlimliyə alışdırmaqla əldə edilir. Kim xeyrə can atarsa, ona xeyir verilər; kim şərdən qorunmağa çalışarsa, ondan qorunar." Sonradan qazanılan bu dəyər və fəzilətlərin öz bəhrəsini verməsi üçün onların aşılanmasına, inkişaf etdirilməsinə, qayğı və davamlı nəzarətə ehtiyac vardır. Həqiqi tərbiyəçi ana övladının bütün ehtiyaclarını tarazlı şəkildə təmin edən anadır: onun qarnını halal qida ilə doyurar, nəfsini düzgün tərbiyə, ədəb və gözəl əxlaqla yetişdirər, ruhunu imanla, ağlını isə elmlə bəsləyər. Bu tarazlıq təmin edildikdə övladlar həm özləri saleh olar, həm də başqalarının islahına çalışan, cəmiyyətdə öz müsbət izlərini qoymağa qadir insanlar kimi yetişərlər. Darul-Hicranin imamı, imam Malik ibn Ənəsin valideynləri. Atası onu elm öyrənməyə həvəsləndirər, elm ilə məşğul olmağa sövq edər, səhlənkarlığa, əyləncəyə və oyuna meyl etdikdə isə onu məzəmmət edərdi. İmam Malik belə demişdir: "Mənim İbn Şihab yaşlarında bir qardaşım var idi. Bir gün atam bizə bir məsələ verdi. Qardaşım düzgün cavab verdi, mən isə səhv etdim. Atam mənə dedi: "Göyərçinlər səni elm öyrənməkdən yayındırıb". Mən buna qəzəbləndim və yeddi il — başqa bir rəvayətdə səkkiz il — İbn Hürmüzün yanında elm öyrənməyə qapandım və bu müddətdə başqası ilə qarışmadım." Anası 'Aliyə bint Şərik ibn AbdurRəhman ibn Şərik əl-Əzdiyyə idi. Başqa bir görüşə görə isə o, Abdullah ibn Muəmmərin mövlası Tuleyhə idi. O da övladlarının tərbiyəsində həyat yoldaşından fərqli yol tutmurdu. Əksinə, oğlunun kimdən elm almalı olduğunu bilən və bu məsələdə agah bir ana idi. İmam Malik belə demişdir: "Anama dedim: Gedib elm yazımmı? O dedi: Gəl, əvvəlcə elm əhlinin geyimini geyin. Sonra mənə qısa və münasib paltarlar geyindirdi, başıma uzun baş örtüyü qoydu və onun üzərindən əmmamə bağladı. Sonra dedi: İndi get və elm yaz." İmam Malik, Allah ona rəhmət etsin, həmçinin demişdir: "Anam mənə əmmamə bağlayar və deyərdi: Rabi'ənin yanına get, onun elmindən əvvəl ədəbini öyrən." Bu, övlada göstərilən son dərəcə böyük bir qayğı idi. Anası onu elm öyrənməyə ən gözəl və yaraşıqlı görkəmdə göndərir, eyni zamanda elmlə yanaşı ədəb öyrənməsini də ona tövsiyə etməyi unutmurdu. Çünki həqiqi rabbani alim elm, ədəb və əməli özündə birləşdirən şəxsdir. Onun üçün elm lovğalanmaq, şöhrət qazanmaq və məclislərdə mübahisə etmək vasitəsi deyildir. Bu məsələdə o, Kəb ibn Malikdən Allah Rəsulunun ﷺ belə buyurduğunu rəvayət edən hədisin mənasına uyğun hərəkət edirdi: "Kim alimlərlə yarışmaq, səfehlərlə mübahisə etmək və ya insanların diqqətini özünə yönəltmək üçün elm öyrənərsə, Allah onu Cəhənnəmə daxil edər." Deyildiyi kimi, ədəb elmin yanacağıdır. Elm ilə ədəbin bir-birindən ayrılması sahibində bir nöqsan sayılır. Buna görə Abu Zəkəriyya əl-Ənbəri belə demişdir: "Ədəbsiz elm odunsuz od kimidir, elmsiz ədəb isə bədənsiz ruh kimidir. Elmi oda bənzətməyimin səbəbi Süfyan ibn 'Uyeynədən rəvayət edilən bu sözdür: Elm üçün oddan daha münasib bir bənzətmə görmədim; ondan götürürük, lakin ondan heç nə əskilmir."

قال الحسن البصري رحمه الله: "‏لا تستقيم أمانة رجُل حتى يستقيم لسانه، ‏ولا يستقيم لسانه حتى يستقيم قلبه". Həsən Əl-Basri (Allah ona rəhmət eləsin) demişdir: "Kişinin etibarlığı onun dili düzəlməyincə düzəlməz. Və onun dili də qəlbi düzəlməyincə düzəlməz". ‏📘 الآداب الشرعية. Qeyd: Yəni insanın etibarlı və dürüst olması qəlbinin islahından başlayır. Qəlb düzəldikcə dil düzəlir, dil düzəldikcə də insanın əmanətə və məsuliyyətə münasibəti düzəlir. https://t.me/na_si_ha

İstiğfarın faydaları haqqında xatırlatma... İmam ibn Kəsir (Allah ona rəhmət etsin) demişdir: "Kim istiğfar etməyi özünə xas bir xüsusiyyət edərsə, Allah onun ruzisini asanlaşdırar, işlərini yüngülləşdirər, halını və qüvvəsini qoruyar". 📚 تفسير ابن كثير 4/329. https://t.me/na_si_ha https://t.me/sunna099

⠀ "Мужчина ответственен за женщину, он ее лидер, правитель, который дисциплинирует ее, когда она входит в заблуждение". 📚 تفسير ابن كثير. https://t.me/na_si_ha

Ибн аль-Джавзи رَحِمَهُ الله сказал: "Беды постигающие верующего нужно скрывать, потому что они входят в значение секретов, которые необходимо скрыть, ведь их выявление радуют врагов и огорчают любимых" . 📚 صيد الخاطر. https://t.me/na_si_ha