НАТАЛИ сонуннара📲📸😊😅

Анна Полятинская бэлэмнээн оноруута

• Быар, бүөр ыарыыларыгар, үөс туолуутугар алтан от төрдүн ылан буһаран иһиҥ. • Ис кымаахтаан, анньан ыалдьыытыгар тимэх отуттан биир сибэккитин, биир туорааҕын ылан, тылын анныгар уктан эмтэххэ ыарыы арыый да ааһар, уоскуйар. (Быһаччы эттэххэ «ношпаны» солбуйар) • Суор куорсунун уматан, күлүн ууллубут арыыга булкуйан умайыыга, экземаҕа, үлүйүүгэ соттон эмтэниҥ. • Сөтөл хоҥнорорго, ыаммытынан үүккэ кыа отун онно холбуу от сыатын оргутан, суорҕанынан бүрүнэн сылаастыы сыпсырыйан иһиҥ. • Эһэ, бөрө үөһэ эгэлгэ ыарыыларга туһалааҕа биллэр. Атыыра дьахтарга, тыһыта эр киһиэхэ туттуллар. Хаппыт үөһү хайата атыыра, тыһыта буоларын билэргэ маннык ньыманан быһаарыллар; - үөһү ууга, эбэтэр водкаҕа кутуҥ: а) тыһы киэнэ тута суураллан ньэлбэччи тэнийэр, б) атыыр киэнэ бөлөхсөн тимирэр. Дьүһүнэ эмиэ быһаарар; хараҥата - атыыра, сырдыга - тыһыта. • Куртах, оһоҕос, ис ыарыытыгар кыа отун, биэс тымырдаах сэбирдэҕи, ньээм-ньээми, кучуну, иэдьэгэй отун үүккэ оргутан элбэхтик, мэлдьи иһэ сылдьыҥ. • Хатыыс куутун, сыалыһар саҥырыатын, тириитин буһаран куртах, оһоҕос ыарыытыгар эмп, гастритка сыһыарар силим буолаллар. • Бүөр ыарыыта, тааһа - тымныйыыттан, ангинаттан, ыгылыйыыттан, кутталтан үөскүүллэр. Кутталы оҥорумаҥ, кутталга кииримэҥ. • Ичигэстик таҥна сылдьыҥ. Салгын охсуутугар "сквознякка" олорумаҥ. • Ньургуһун турбут уутунан (сүмэһининэн) водката суох, баанньыкка, саунаҕа тиритиннэрэн сото-сото паралиһы эмтиэххитин сөп. • Үөс туолуутун таһаарарга тимэх от, ньээм-ньээм сибэккитин, силиһин уутун иһэри таһынан, - сылгы бүөрүн миинин иһэн, ону батыһыннара оргуйбут үүтү иһэн таһаарыллар. • Рак ыарыы - диэн куһаҕан тыын (абааһы салгына) буордаммыта, биллэр-көстөр буолбута, буор куту буортулаабыта буолар. Эрдэттэн хара салгынын ыраастана, харатын таалырда, алҕана сылдьыҥ! Кэнники бүтэр бүппүтүн, ааһар ааспытын, буолар буолбутун, ыарыы кута куоппутун, араах үөнэ сиэн бүтэрбитин кэннэ кэлэн көрдөспөккө. Эмчиккэ да, айылҕаҕа да, бэйэҕитигэр да элбэх эрэйэ суох эрдэҕинэ эмтэнэн иһэр буолуҥ. • Убаҕас хаайтардаҕына, уҥуохтаах отон угун ууга оргутан иһиҥ. • Былчархайдьыт ыарыытыгар моонньоҕон сэбирдэҕин ууга буһаран, ол сүмэһиннээх уутун иһэн, сэбирдэҕин баанан эмтэниҥ. • Хабахха таас үөскээһинигэр уулаах отон угун кытары унньууланы ууга оргутан кыра-кыратык иһэрдиҥ. • Бааска биэс тымырдаах сэбирдэҕи сыһыарыҥ, тураах тэллэйин бурҕаҥнаһын кутан эмтэниҥ. • Куртах, оһоҕос баастарыгар биэс тымырдаах сэбирдэҕи салаат курдук оҥорон аһааҥ, оргутан иһиҥ. • Ымынах, көрөр, баас буолбут ыарыыларга тыаттан тиит мас эмэҕин ылан, алҕаан баран, сымаланан саба баайан эмтэниҥ. • Саһарар ыарыытыгар ыалдьыбыт киһини, субу өлөрүллүбүт сылгы тириитигэр, кыһын тоҥ ынах тириитин ириэрэн, ититэн сылаастыы суулааҥ, ол кэнниттэн тымныйыа суохтаах. - Тыыннаах (кыһын тоҥ) сордоҥу ортотунан хайытан, иһин ылан баран быарга сыһыары баайыҥ. - Араҕас сибэккилээх оттору ууга оргутан иһэрдиҥ, от уутунан ыарыһах этин сууйуҥ. Иһи массажтыырга, илиигитин күн эргииринэн эргитэн эрийиҥ. • Туоһунан эмиэ эмтэниллэр. Туоһу убахтаан, имэрийэн, аалан-сотон хаан баттааһынын түһэриниҥ. • Туос уоскутар, сылаанньытар, утутуон да сөп. • Алгыһынан эмтээһин киһи мөлтөх туругун көннөрөр, мөлтөөбүт м-частицаларын уһугуннарар (квантовая медицина), киһи хаҕын (ауратын) халыҥатар, эт-сиин таһаарар күүһүн (биоэнергияны коррекциялыыр) тэҥниир, сүрэх үлэтин тэтимин түмэр, чиҥэтэр. • Оннооҕор, бу кэлии омук дьонугар саха сахалыы алгыһа олус туһалаах, киһи сөҕүөн курдук түргэнник үтүөрэллэр эбит. • Хаан баттааһынын түһэрэр эмтэри сааскы ылааҥы уонна күһүҥҥү нуһараҥ киэһээлэргэ иһэр ордук. Киһи этэ-сиинэ айылҕа тосту уларыйыыларын көрсөргө бэлэмнэнэр кэмигэр. • Ангинаны эмтииргэ от-мас сүмэһинэ элбэх, ону тэҥэ тымныйыы-тымныынан эмиэ эмтэнэр! Кэлин олох да бу ыарыы сүтэр. *Тарҕатыҥ. Саха Дьоно ыксалга бэйэтин бэйэтэ эмтэнэригэр туһаннын.*

🔴

*САХА ОМУК ТҮҤ БЫЛЫРГЫТТАН СҮҮС СААҺЫГАР ТИИЙЭ ЭМТЭНЭН КЭЛБИТ НЬЫМАЛАРЫТТАН БЫҺА ТАРДАН СҮБЭЛЭРИ БИЭРЭБИН.* Урут, былыр аптека, балыыһа, поликлиника, медцентр... суох эрдэхтэринэ - Саха Омук 100-120 саастааҕа. 80-90 сааһы этэ да барбаккын. Хас түөлбэ, алаас аайы итиччэ саастаах кырдьаҕастар элбэх этилэр. 75 саастаах оҕонньору - "бу уол ханналаатыҥ?"- дэһэр кэмнэр кэлэн ааспыттара сахаларга. 55 саастаах киһи тииһэ барыта баар, баттаҕа хара, ыарыы диэни билбэт да эбит. Билигин, төһөннөн элбэх медпуун, аптека, химия эмп элбиир даҕаны, соччоннон ыарыһахпыт элбии турар. Сыл ахсын 3-5 тыһ. имбэлиит эбиллэ турар - дииллэр медстат. Туох буоллубут Сахалар? Тоҕо мөлтөөтүбүт сахалар?! *ЫАЛДЬЫМАҤ САХАЛАР, САХА ДЭТИҤ САХАЛАР!* *ДЬИЭҔИТИН САХАБЫТ СИРИН ЭМТЭЭХ ОТТОРУН УМАТАН, ОЛ БУРУОТУНАН ЫРААСТЫЫ, АЛҔЫЫ СЫЛДЬЫҤ. КҮӨМЭЙГИТИН СУНТААР КЭМПЭНДЭЭЙИТИН ТУУСТААХ УУТУНАН САЙҔАНА, ЭККИТИН СУУНА-СОТТО СЫЛДЬЫҤ.* • Мас умайбыт күлүн ууга суурайан атах уутун, киһи атаҕын тириитэ хастаммытын сууйан эмтэниҥ. • Атах аһара сыттанарыгар эһэ сыата олус туһалаах. Атаххыт наһаа ууланар буоллаҕына эһэ тириитинэн сууланыҥ, сылгы тириитэ эмиэ туһалаах. • · Бөрө отун - бөрөлүү, биирдии утаҕынан ыстаан сиэн ис-үөс ыарыыларыгар эмтэниллэр. Оргуппакка эрэ ордук. (Бөрө оргута сылдьыбатаҕа буолуо, ол иһин "бөрө ото"- диэн ааттаннаҕа) Бөрө отун ыстаан-ыстаан ыйыстан баран, бааһырбыт сиргин силгинэн салаа, салан. Түргэнник оһуо. Хаан барыытын тохтотуо. • Бөрө отун оргутан кутургуйаҕа саба баайан, саһарарга уонна да атын элбэх ыарыыларга оргутан иһэн, суунан, соттон, лиистиккэ клизмаланан эмтэнэллэр. Оргутан, көөнньөрөн эмтэнэр ньымалар элбэхтэр, бэйэҕит да билэргит буолуохтаах. Ити эрээри Бөрө отунан олус үлүһүйүмэҥ, бүөргэ ыарахан. • Кыра ыарыылары тэтиҥ лабаатыгар сэттэ сиринэн, тыыннаах үрүҥ сылгыттан сиэллэ кырыйан ылан баайан, далбаатаан эмтээҥ (өлбүт сылгы сиэлэ барбат). • Өр хаампатах босхоҥ киһини, субу өлөрүллүбүт сүөһүсылаас ханнын сааҕар сытыаран, толору аһыы суораттаах-тардаах мас тыыга уонна тиит хатырыгынан кырыылаан оҥкучах хаһан, онно тары кутан сытыаран эмтиэххэ сөп. • Улаханнык оһолломмут киһиэхэ саҥа өлөрүллүбүт сылгы сылаас сүрэҕин эмтэриҥ, хаанын иһэрдиҥ. • Арыгыны эмтээһиҥҥэ аҕыс ньыма баар. • Олортон сороҕото: арыгыһыт киһиэхэ арыгытыгар хамса табаҕын ыаһын булкуйан иһэрдиҥ (арыгы сытын абааһы көрөр оҥорорго). • Кыһыл хаптаҕас угугар от күөҕэ дьүһүннээх кыра хомурдуостар баар буолаллар, ону водкаҕа настойкалаан иһэрдиэххэ сөп (хотуолатар). • Хаартысканан эмтээһиҥҥэ, хаартыска олох саҥа буолуохтаах (биир төгүрүк ый иһинэн). Эргэ хаартыска эргэ информациялаах. Бу ньымаҕа Алгыс-андаҕар нөҥүө эмтэниллэр. • Ону тэҥэ быары-хааны сайҕаан, куртаҕы-осоҕоһу ыраастаан, мэйиини, куту-сүрү күүһүрдэн. • Эбии арыгы иччитин үтэйэр дүҥүрүнэн кыыран эмиэ эмтэниллэр. • Табахсыт киһиэхэ, табаҕын сэбирдэҕин үүккэ оргутан иһэрдиҥ, хотуолуон сөп, кэлин табах сытыгар да турбат буолуохтаах. • Олох үчүгэйэ кыа отун уматан, ол буруотун табах гынан тардыҥ, тыҥаҕын ыраастыыр, табахтыыр баҕаҥ сүтэр. • Манчаары силиһин ыстыыр эмиэ туһалыыр. • Сэллик, сөтөл, грипп, орви... эгэлгэ вирус ыарыыларыгар эһэ сыатын эмиҥ, үөһүн ууга суурайан иһиҥ. • Саҥа тахсыбыт кутургуйаны, искэни саха быһаҕын өнчөҕүн уокка сылыта-сылыта, силлии-силлии кутургуйа төбөтүгэр үс төгүл кириэстии тутуҥ. Кыа отун ыстаан баран саба баайыҥ. • Саҥа тахсыбыт кэлтэһэни төгүрүк, үүттээх күлүүс тылынан, кэлтэһэҕэ ыкса тутаҥҥыт, үс төгүл күлүүһү аһардыы, күнү утары эрийэн эмтээҥ. • Уулаах отон угун ууга буһаран, хаан барыытын тохтоторго, матка, быар-бүөр ыарыыларыгар оргутан иһиҥ. • Куртах, ис-оһоҕос ыарыытыгар баҕа батаһын төрдүн оргутан иһиҥ. Куртахха дьиҥинэн эмп элбэх эбит. • Венерическэй ыарыыларга моонньоҕон сэбирдэҕин, үрүҥ төбөлөөх сэппэрээк, эрбэһин оттору оргутан эмтэниҥ,.. сылгы туйаҕын уматан, онон ыһаарыланыҥ. • Бүөр, хабах ыарыыларыгар, хабахха таас үөскээтэҕинэ, уҥуохтаах отон угун буһаран иһиҥ. • Куртах, оһоҕос, ис, сүрэх, быар, бүөр, күөмэй, сэллик, тирии о.д.а. ыарыыларга «оҕонньор отун» (вероника седая) оргутан иһэн эмтэниҥ.

🔴

Таатта сарсыардата😍🌸☕️

🔴

Доброе якутское августовское утро!😍🌸Погода радует. Мой утренний кофе😊☕️

🔴

Олох да иннибиттэн, кэннибиттэн саҕалаан сиэн эрдэхтэринэ өйдөнөн турбуппун. Ыт аһылыга буола сыспыппын, бүтэһигэр. Ити салбана олороллор, дьиккэрдэр. Тфүү мэйиҥ! Силлээх хохуоска эһиэхэ. Хайыахпыный, барыахха наада бо. Туруусукпун устан, хаарынан сууйдаҕа буоллум. Таарыччы били сэби көрбүтүм доҕоттоор, страшнай картина. Көҕөрүмтүйэр кыһыл өҥнөөх сморчок көстөр. Зато тээһиҥкэ - трехлитровай бааҥка саҕа буолбут. Пинец наахай. Ыстааннарбын сэрэнэн кэттим. Сыттаах туруусукпун сиэппэр уктуохпун кэрэйэн, мас тоһутан, онно иилэн, санныбар сүгэн кээстим. Онтум саатар маҥан өҥнөөх. Капитуляциялаабыт аармыйа буойунун курдук, маҥан туруусук былаахтаах дьиэм диэкки аргыый аҕай аччаҥныы турдум. Сатамматаххына итинник, наар аанньа буолар эбит. С. Л.

Тиийбитим хата синньигэс соҕус бэс буолан биэрдэ. Кыраны баҕас кирэн да охторуох киһибин. Аҕыйахта охсон кээстим. Мас сууллан эрдэҕинэ киис ыстанан кээстэ. Кини да үөрэннэҕэ дии, ыстанан куотабын диэн. Баҕар, өр олордохпуна маһым уйбакка сууллар эбит дии санаабыта буолуо. Туох билиэй. Куотан истэҕинэ ыттар тэҥҥэ үрдүгэр түстүлэр, ытыран баран тардыалаһыы буолла. Хаһан маадьаҥалаан тиийиэхпэр дылы ортотунан быһа тардан кээстилэр уонна икки аҥыы куоттулар. Бүгүн миигиттэн былдьаан аһыы үөрэммит дьиккэрдэр сонно тута икки өттүбэр илдьэн, көрдөрбүтүнэн сиэн кээстилэр, чмо хайыаҥ да суоҕа диэбит курдук. Куй бля, ыттарга киистээн биэрэ сылдьар курдук балаһыанньа. Хайыахпыный, ыттартан өҕутэн да ылбытым иһин, кииспин бүтүн гынар кыах суох бо. Аппар төнүннүм, нэһиилэ миинньэн, үрэхпэр киирдим. Дьэ уонна буран суолунан дьиэм диэки сиэллэрэ турдум. Сиэллэрэн да диэн, нэһиилэ сүүсчэкэ миэтэрэни сиэллэрэбин уонна айаҕын хайыта тыыта сыһан тохтотон хаамтарабын. Сиһэ кытаанаҕа диибин диэн, олох бэрэбинэни миинньэн иһэр курдук,сиэлэн дуомнаатаҕына. Харахтарым уһулута ойон түһээри гыннахтарына, успейдаан чыпчылыйан биэрэбин, мэйиим дуома чөмчөкөм иһигэр, кыһыл оҕо погремушкатын курдук толугураан олорор. Ис буотарахтарым миэстэлэрин атастаһан кээһэллэр быһыылаах, сүрэҕим ханна эрэ куртах миэстэтигэр биллиргиир. Быарым амтана айахпар кэлэр. Соннук айаннаан иһэбит. Суолбут кытыытыгар, уонтан тахса сыллааҕыта, аҕам аах бултаабыт лөкөйдөрүн төбөтө сытарыгар тиийдибит. Атым көрдө. Хаамыыта бытаарда. Муннунан пушш гына-гына, төбөтүн кыҥнары тутта-тутта ойоҕоһунан хаамар. Хараҕын муостаах төбөттөн араарбат. Санаатыгар кинини кэйээри саһан сытарын курдук туттар. Өлүү болдьохтоох, төбө таһыгар биир эрбэһин суол диэкки иҥнэри үунэн турар. Ойоҕоспутунан хааман иһэр дьон ону көрбөппүт буо. Тем более тайах кэйээри саһан сыттаҕына. Ол маспыт ат быттыгын таарыйаатын кытта, дьэ сиэтилээээр! диэтэ быһыылаах, эмэһэтиттэн,бириһиэни хайа тардар курдук тыас ПАААРРК гынна да(онтуттан да эбии соһуйда быһыылаах), чохчос гынаат ыстанан кээстэ. Мин эрэйдээх, атым чохчойон баран ыстанарыгар, өрө көтөөт ыҥыыр хоҥсуоччутугар копчикпынан баран түстүм ээ. Харахтарбыттан, (сулустар рядом не стоят) сварка уоттара сандаарыс гына түстүлэр. Ыарыыбыттан дуу, реакциям бэрдэ дуу, атым айаҕын бирээмэ хараҕар дылы, үүнүнэн ырбаччы тардан кээстим. (харахадьыыл айаҕа диэхтээн, сылгы да киэнэ хаалсыбат эбит). Оччо үлүгэрдээх айаҕын хайа таттарбыт ат хорус гына түһүүтүгэр, кэнники хоҥсуоччуттан тэйэн аны инникигэ, били баар суох күндү сэппинэн уонна уонтан тахса хонукка дыыгыныар дылы ыанньыйбыт тээһиҥкэбинэн саайылынным ээ. Сварка уоттара сразу умулуннулар. Алдьархайдаай ыарыыттан тутуһуохтааҕар буолуох хамсыыр да, саҥарар да кыаҕа суох киһи,айахпын аппаччы аппытынан(хаһыырыахтаах хаһыым испиттэн айахпар тиийэн кэлбэтэх, онон кураанах) ыҥыырбыттан, ынах сааҕын курдук, сиргэ" пэлк" гына түһээхтээтим. Аны атым онтон сиргэнэн, тэбэн кууһуннардааа! Мин буоллаҕына, бытаардыллыбыт киинэни көрөр курдук, туйах кэлэн оройго саайарын көрө сытабын.Саатар успейдаан харахпын да симпэтим. Оройго бэрдэрээт, аны бэйэм эмэһэбэр, атым киэнинээҕэр кырата суох тыас "парк" гынна. Инчэҕэй, сылаас билиннэ. Умуллуом иннинэ, сознаниям тобоҕунан : иэдээн буолла, ат кыыл барда, өйдөнөн турдахпына дьиэбэр хайдах тиийэбин? Копчик да суох, таһах да, сэп да ордубатах киһитэ. Саатар мэйиим тобоҕун ити ат тэбэн чөмчөкөбүттэн испин курдаттыы эмэһэбинэн таһааран кээстэ батта дии саныы сытан сүтэн хааллым. Өйдөнөн кээттим, биир ытым ыстааммыттан тардыалыыр, тур диир быһыылаах. Биирим сүүспүн салыыр, өйдөн диир быһыылаах.Оо маладьыастар! Имэрийтэлээтим. Ат чугаһынан көстүбэт. Барбыт. Кусаҕан сыт кэлэрин иһин, ыстааммын устан көрбүтүм - пахай даа, сааттаах дьыала буолбут. Позор! Ол эрээри, хата мэйиим буолбатах эбит диэн бэйэбин уоскутуннум. Били баарыаҥҥы шоколадым хаҕа кытта баар. Өйдөөбүтүм, ытым олох да" тур" диэбэтэх. Ыстааммын хайытан, саахпын сиэри тардыалаабыт эбит, бля. Сарсыарда аайы туалеты ыраастыыр санитар буо. Биирэ сүүспэр хаан биһиллибитин салаабыт. Атым куйахабын хайа тэппит эбит.

Тэппит күүспэр атаҕым халлаан диэки адаарыйда, хаҥас атах халты тэбиннэ да кэтэхпинэн олорбут маспар" лис " гына түстүм. Эмиэ биирдэ сырдык, биирдэ хараҥа буола түстэ. Туран тэмтээкэйдии - тэмтээкэйдии үрүсээкпин ылан атым диэкки бардым. Арай кэннибэр ыт ырдьыгыныыр. Хайыһан көрбүтүм шоколад сытар, ыттарым онтон бэйэ бэйэлэрин көҥөнсө тураллар эбит. Биир шоколад арыый бэттэх түһэн сытар. Мокрайым эмиэ көрдө бо. Растояниябыт тэҥ соҕустар. Үстүү миэтэрэ. Ким урут? . Ыт дуу? Киһи дуу? Тэбис тэҥҥэ ыстанныбыт. Мин илиим сөкүүндэ хаһыс эрэ долятынан урут тиийдэ эрээри успейдаан хам туппата . Ыт айаҕа тарбахтаах шоколады тэҥҥэ уопта. Айаккоо! Ол эрээри шоколадым аҥаарын ыыппатым. Ыт эмиэ сыыһа тэптэрдэ. Тарбахпын көрөөрү шоколааппын, хахтары майырдары айахпар угуннум. Наҕылыччы хаҕылаан сиэм дии санаабытым- не тут то было. Куртах тойон ас амтанын билэн мэйиибэр атыннык дьаһайда быһыылаах, дьүккүк гыммыппын билбэккэ да хааллым. Һых ххы дии сатаатым да, хантаан, төннөрбөтө. Чэ ничаво, кыайыы миэнэ - диэн баран эмиэ ат миинэр церемониятыгар бардаҕым ди. Дальше барабыт. Һоок, ыттар тииҥи үрдүлэр. Саатар тииҥинэн харах уутун соттуохха. Тииҥмит отой биир сиргэ олоро түспэт кыыл буолан биэрдэ. Мастан маска барар да барар. Сэттэтэ ыттым, маҕаһыыммар баар ботуруон бүттэ. Аббээ! Ботуруоннаах сымачык хаалбыт! Дьиэҕэ. Оскуомаҕа ыйанан тэскэйэн аҕай турдаҕа. Тииҥмит дьэ тохтоон аһаан барда. Кыһыйбытым иһин хайыамый. Хайыыр да кыах суох. Оннук маска олорон хаалла. Эмиэ церемония. Айа да айа. Дьиэбит диэки салайабыт. Дьэ ат тилиннэ, дьиэлиирин билэн. Хаамара гынара сүрдэннэ ээ дьэ. Окко- маска киһини сыбыах айылаах. Мастан, лабааттан аһаран биэрэрбэр дьэ олох үҥкүүлүү иһэр курдукпун. Майкл Дьексоны арааһа маннык атынан ойуурга сырытыннарбыттар быһыылаах. Оруобуна оннук хамсанабын. Быыспар өссө ыттарбын ыҥырабын ээ. Ол истэхпинэ, харахпар көстө биир киис иннибэр бүгүллэҥнээн эрэр эбит. Мин буоллаҕына, булчут санаам уһукта биэрдэ, кураанах саалаахпын умнан, тоҕо эрэ "МААДЬЫМ" диэн хаһыыраат(тоҥус хааным оонньоотоҕо), аппын утуруктуор дылы, быһа тиҥилэхтээн кээстим. Үөгүлүү-үөгүлүү, лабааттан,,мастан аһаран биэрэ-биэрэ, кииспин эккирэтиннэрдим. Субу ситэн батыччахтатан кэлбиппитигэр киис, биэдэрэ саҕа модьулаах тииккэ өрө сүүрэн таҕыста. Сүүрбүт омунугар, баҕар кутталыттан да буолуо, тиит чыпчаалыгар тиийэн, маһа да бүтэн, тохтоото бадахтаах. Мин аппын баайан баран, хайдах бултуурбун тобула сатыы турдахпына, ыттарым муҥ кыраайдарынан түһэн аҕай иһэллэр эбит. Бу адьарай, биһигинэ суох тугу эрэ, бэйэтэ эрэ, сиэн эрэр диэбиттэр быһыылаах, хаһыыбын истэннэр. Аты да, миигин да көрбөккө, биэс миэтэрэлээх сиринэн ааһа саайа турдулар. Харахтарын куота кэлбиттэр быһыылаах. Сүгэбин ыҥыыртан сүөрэн, тиити кэрдэ турдахпына кэллилэр. Дьэ барардаах ыччаттар эбит ноко,аматын да иһин. Ол кэлэн, кииһи таба көрдүлэр уонна кинилэр булбут курдук үрэллэр. Эчи саҥалара да улааппыта сүрдээх. Маһы охторон, кииһи ыттарга түһэрэн, туттаран ылар санаалаахпын. Бэйэбин бэйэм хайганабын, булугас өйдөөхпүттэн. Кэмниэ кэнэҕэс мас быһынна. Сууллар мас тыаһыттан, ыттарым куттанан, кутуруктарын ахталарын быыһынан уктан баран куотар аакка бардылар. Мас соҕуруу диэкки охтон эрэр, ыттарым хоту диэкки куоталлар. Өссө, көрдөхпүнэ, Мокрай кутуругун төбөтүнэн хараҕын саптыбыт курдук, бля. Киис аараттан ыстанан кээстэ да, куотта бо. Мин кылана-кылана ону эккирэттим. Ыраатыннарбатым. Эмиэ тииккэ таҕыста. Бастаан син намыһах соҕуска олорор этэ. Сирэйбин көрөөт кутталыттан тиит чыпчаалыгар биирдэ баар буола түстэ. Страшнай хартыына буолуо ээ, киниэхэ. Аҥаар илиитигэр сүгэлээх, аҕылаан - мэҥилээн, сыыҥ-сыраан буолбут, сиэри турар илэ абааһы көрүҥнээх киһини, олоҕор саҥа көрдөҕө дии. Эмиэ кэрдэн бардым. Ыттар кэллилэр. Үрэллэр. Мас оҕунна. Эмиэ баарыаҥҥы курдук: мас биир диэкки, ыттар таҥнары,мин кииһим кэнниттэн. Бу сырыыга Дурачок ситтэ, кииһин. Син токкуйдаабыт быһыылаах, хаһаайын тугу гына сатыырын. Тэйиччи соҕус үрэр. Мокрай саҥата холбосто. Мин олох быстан хааллым, сэниэ бүппүт , мас кэрдэ сатаан,аччыктаан.Өссө ситиччэ модьу тиит буоллаҕына кэрдэр кыаха нету диэн иһэбин.

САХАЛЫЫ КЭПСЭЭННЭР: Табыллыбатах күн Бултуу сылдьан киһи араас быһылааннарга түбэһэр ээ дьэ. Сороҕо үөрүүлээх, сороҕо хомолтолоох, ардыгар күлүүлээх да балаһыанньалалар бааллар буо. Үс буолан түүлээхтэһэ диэн, Дьэрбэ үрэҕин биир салаатыгар сыппыппыт уонча хонно. Үһүөн аттаахпыт уонна иккилии ыттаахпыт. Мин атым былырыын эрэ айааһаммыт сылгы.Сиргэмтэҕэ диэн ынырык. Онон күн аайы, хайдах эмэ, киэһэ дьиэбин этэҥҥэ булбут киһи диэн, тыыммын мананан сылдьабын. Аны миинэргэ туран биэрииһи да, холоруктата сылдьан ыҥыыргын булаҕын. Ыттарым да саҥа үөрэнэ сатыы сылдьаллар. Биирим олох да саа тыаһыттан куттанар эрэт буолан биэрдэ. До первого выстрела эрэ сылдьыһар. Ол иһин тутан баайан баран ытабын. Ол эрээри кииһин син суоллаһар ээ. Ааппыт да эриэхэбэй- Мокрай диэн. Хадантан кэлбит ыт оҕото. Тоҕо итинник ааттаабыттара буолла. Баҕар сааннан ыттыҥ да мокрайдаан кээһэрэ буолуо буо сордооҕуҥ. Биир ытым аата - Дружок. Бэйэм "Дурачок" диэн ыҥырабын. Син аатым быһыылаах диэн истэр ээ. Биир сарсыарда эмиэ тыалыы тахсабыт буо. Ол күн хара сарсыардаттан сатамматаҕым. Ыттары аһатаары халтарыйан ыт хааһытын үрдүбэр тохтон кээстим. Таҥас уларыттан, баттахпын суунан, аппын ыҥыырдыахпар дылы дьонум бардылар. Мин ыксаан аһаабакка да барар буоллум. Үрүсээккэ биир быһыы арыылаах килиэби кытта, бэйэм өлүүм эт кусуога, хомордооххо сытарын салаппааҥҥа суулаатаҕа буолан баран уктан кээстим. Өссө икки устуука шоколад хампыат хомордоох кэннигэр сыталларын булан үрүсээк сиэбигэр уктум. Хата туох буолан уолаттар харахтара бүөлэммитэй диэн үөрдүм аҕай. Дьэ уонна ыһыы-хаһыы, небоскреб маатырытын түһэрэн, аппын нэһиилэ миинньэн, ыттарым суоластары үттү бардьыгынаан, уйаларын түгэҕиттэн маһынан сууралаан таһаартаан айаннаатыбыт. Бүгүҥҥу маршрутум былаана отой Гитлер Россияны сэриилээн ылар "Барбароссатынааҕар" эрэ бэтэрээтинэн соҕус. Үрэхпин иһинэн таҥнары батан, айааннарын кэрийэн( баҕар тайах көрүөм диэн), Дьэрбэҕэ түһэр төрдүнэн үөһэ тахсан, эргийэн, киистээн киириэхтээхпин. Чаас курдук хаамтарбытым кэннэ, арай көрбүтүм уҥуортан биир саһыл мин диэкки үрэҕи туораан эрэр эбит. Ыттарым суохтар. Баарыан ойуурга туораабыттара. Мин аппыттан ньылбырыс гынным уонна аттыбар үүнэн турар бэрдьигинэйгэ баайдым. Саһылым талахтарга чугаһаан эрэр. Сотору кэминэн көстүбэт буолууһу. Оо бля, өйдөөбүтүм көхсүбэр карабиным суох!!! Абаккабыын! Кыһыыбыттан ыйылыы- ыйылыы ыҥыыртан туоһапкабын сүөрдүм буо. Арай көрбүтүм, миигиттэн чугас, киһини курданарынан үрдүктээх кымырдаҕас уйата баар эбит. Халыҥ таҥастаах киһи мантыкабын нэһиилэ штурмалаан оройун буллум. Дьэ уонна утары көрөр күнтэн икки илиибинэн чарапчыланан саһылбын көрө сатыы турдум. Ол туран хайдах эрэ хамсанан, атаҕым тумсулара кымырдаҕаһым уйатын мөкүнүк төбөтүттэн "сырк" гына кэнним диэки халтарыйан эрэрэ баара да, хара быарбынан уйа чыпчаалыгар " ньылк" гына түстүм бо. Уонна тыыным хаайтаран, үрүҥунэн хараннан көрө - көрө уҥан тэйтэс гынан хааллым. Өйдөнөн кэлэн көрбүтүм,кымырдаҕаһым уйатын тулатын хара буоругар дылы үттү тибилийэн кээспиппин. Тыын ыла сатаан буолуо буо. Хата быарбын айахпынан да, эмэһэбинэн да таһаарбатахпар махтал. Саһыллыы сылдьыаҥ уонна. Эмиэ ат миинэр церемонията: ыһыы-хаһыы, маат-муут. Айа - да - айа. Карабина суох тайахтыы оонньуу сылдьыам дуо, ойуур диэкки эрийэ туттум. Ыттарым ситтилэр. Хаамтарабыт. Суол иис суох. Аччыктааһын барда. Тохтоон аһыахха диэн буолла. Биир охто сытар мас таһыгар аппын баайдым. Миинньэрбэр трамплин гыныам диэн. Маспар олорон үрүсээкпиттэн килиэптээх эппин хостоон тус туһунан хаарга уурдум. Кыыммыттан быһахпын хостоон эрдэхпинэ Мокрайым ойон кэллэ да килиэппин ытыраат куотта. Мин дураак ойон туран хаһыытыы хаһыытыы ону сырсааччы буоллум. Ак-каары! Ситэн, былдьаатахпына даҕаны(что маловероятно) сиэбэт килиэбим бо. Төннөн иһэн көрбүтүм, аны эппин Дурачогум сии турар! Бля, маттаҕым ол. Пипец. Сии аҕай турар ыкка аргыый үөмэн кэллим уонна баар суох обидабын уҥа атахпар мунньан баран, хара быара манан буолуохтаах диэн баран ТЭПТИЭЭЭМ! Куй баар, аһаран биэрдэ бо.

🔴

Киhи уҥуоҕар Ити сыл күһүнүгэр убайбын кытта кустуу барыстым. Кустаһыам этэ да, саам суоҕа. Көннөрү, кус көтөрүн көрөөрү, табылыннаҕына, убайым саатынан тыас таһаараары. Дурдаҕа киирэн өр тоҥмуппун көтүттэххэ, бэркэ сылдьыбыппыт. Саанан бастаан ыппыппын билигин да умнубаппын. Ол күн биир да куһу дэҥнээбэтэҕим эрээри, убайым сатабылынан үс чөркөөкүлэнэн, биир халбаланан үөрэ-көтө отуубутугар тахсыбыппыт. Убайым, кусчут ахан киһи, дьоһун-дьоһуннук соруйар. Мин барытын хоп курдук толорон иһэбин. Ол курдук хомуна сырыттахпытына, убайым күөлгэ хаалбыт тыыбытын аҕаларбар сорудахтаата. Сорудаҕы бэркэ толорон, төннөн иһэн ойуур саҕатыттан биһиги дурдабыт диэки олоотоон киһи турарын көрдүм. Киһим бэрт дьикти сырдык таҥастаах. Чарапчылана-чарапчылана тугу эрэ одуулуур. Ырааҕа бэрдиттэн ол киһи сирэйин бу диэн кыайан көрбөппүн. Убайбар сүүрэн элэстэнэн тиийээт, тоҕо эрэ сибис гынан, били киһи туһунан кэпсээтим. Убайым: “Эс, манна ким да суох”, — диэн итэҕэйбэтэхтии тутунна. Кырдьык, көрбүтүм диэн куолулаа да куолулаа буолбуппар баран көрүөх диэн буолла. Чопчу ол сиргэ тиийэн көрбүппүт, киһи сылдьыбыт сыта да суох. Арай иһирдьэ күрүө тас өттүгэр былыргыы-былыргы киһи уҥуохтара бааллар эбит. Биһиги саҥата-иҥэтэ суох тыас биллэрбиппит. Ол көрбүт киһим бэрт дьикти таҥастааҕын санаатахпына, былыргы киһи абааһыта буолуон сөп эбит диэн сылыктыыбын. Ол эрээри биһигини муокастаабатаҕар махтана саныыбын. А.ИВАНОВ, Дьокуускай

Биэлсэр кыыс бааспын ыраастаан-маастаан, бэрэбээскэлээн баран, балыыһаҕа киллэрэн кэбистэ. Киһи барыта оттуу сылдьар буолан көрдөрүнэр, таарыйан ааһар ыарыһах аччаабыт кэмэ этэ. Ол иһин сарсын маннык атахтаах бэрэбээскэҕэ кэлэригэр эрэйдэммэтин диэн, балыыһа биир балаататыгар олохтоон кэбиспиттэрэ. Балыыһаҕа миигиттэн ураты кустуубун диэн саас ууга түһэн ойоҕостоппут, бэлиэр үтүөрэн тахсара чугаһаабыт эдэрси киһи баара. Кини — туһунан балаатаҕа, мин туһунан хоско сытабыт. Киэһэ дьонум аҕалбыт астарын тото-хана аһаан, үс оронтон биирдэстэригэр оҥостон, утуйаары уоппун умуруоран сыттым. Туора сиргэ кэллэхпинэ, маҥнай уум кэлэн быстыбат идэлээх. Ол сиэринэн түүн үөһүн лаппа ааһыар диэри сатаан утуйбакка, өһүөнү өрө мыҥаан сыттым. Өр дуу, өтөр дуу буолан баран, көрүдүөргэ ким эрэ хаамарын истэн, сэргэхсийэн ыллым. Ол аата мин эрэ утуйбакка сытар буолбатах эбиппин диэн, эрэх-турах сананным. Арааһа, саньытаарка кыыс быһыылаах, хостор ааннарын арыйар, тугу эрэ гынан хачыгырыыр. Сотору буолаат, мин сытар балаатам аана оргууй аһыллан сэгэс гынна. Мин төбөбүн өндөтөн көрбүтүм, ким да суох. Ааным аһыллан турар, ким эмэ киирбит, таһынан ааһан да эрэр сибикитэ ончу суох. Сарсыныгар кыыстан бэҕэһээ тоҕо ааммын сэгэппитин сураһабын. Саньытааркам тугу да өйдөөбөтө быһыылаах, күлэн эрэ кэбистэ, тахсарыгар ааммын лип сабан таҕыста. Бу түүн саҥа сирбэр үөрэнэ охсон, эрдэлик утуйан хааллым. Арай түүн уһуктубутум, балаатам иһигэр ким эрэ оргууй дугунан хаамарга дылы. Харахпын аһан тулабын көрүммүтүм — ким да суох. Ааным буоллаҕына сэгэйэн, букатын аһаҕас турар. Мин үгэспинэн куттанан, суорҕаным иһигэр киирэбин. Ол курдук утуйан турбутум. Сарсыныгар биир-биэс тыла суох дьиэбэр содьороҥнообутум. Кэлин эһэбэр балыыһа абааһытын туһунан кэпсээбиппэр: “Ээ, тыас-уус баар диэччилэр. Ол эрээри кими да муокастаабыта бакаа суох”, — диэн күлэн кэбиспитэ. Эбэм мин кэпсээммин истэн баран: “Аана быраас сылдьаахтыыра буолуо, өлбүтүн да кэннэ балаатаны кэрийэн хаамарын-сиимэрин истэллэр үһү”, — диэн, мин истибит абааһыбын кимин-тугун быһааран кэбиспитэ. Мин салгыы ыйыталаһан билбитим, ол быраас өлбүтэ хайыы-сахха уонча сыл буолбут этэ. Соппуруону көрбүппүт Бу сайын кыра өтөх сирдэрбитин оттоон баран, дьэ улахан сирбитигэр, киэҥ нэлэмэн сыһыыбытыгар, киирбиппит. Улуустан Соппуруон диэн, сыл аайы тахсан эт-үүт иһин оттоһор киһи баара. Майгытынан бардам соҕус да буоллар, үлэҕэ баҕас бэрт бүгүрү киһи этэ. Олорон турбакка сүүсчэ бугулу туруора охсон кэбиһэрэ. Биһиги, оҕолор, сахсаҕар бугулларбытын хос туруоран мөҕөрө-этэрэ. Арай биир сарсыарда ардаабытын туһанан Соппуруон эһэбин кытта ыһык ыла диэн дэриэбинэлээн хааллылар. Мин соторутааҕыта аҕай ыаллыы дэриэбинэттэн киирбит убайбыныын мэниктии хааллыбыт. Тугу гыныахпытый, иккиэйэх бэйэбит. Арай киэһэлик уолум: “Ким эрэ иһэр!” — диэн хаһыытаата. Кырдьык, биһигиттэн үс сүүсчэкэ миэтэрэлээх сиргэ ким эрэ хааман иһэр эбит. Хаамарыттан-сиимэриттэн сылыктаатахха, Соппуруоҥҥа дылы. Эһэбит бөһүөлэккэ хаалбыт буоллаҕа дуу диэн мунаара турдахпытына, киһибит хааман-сиимэн чугаһыы оҕуста. Көрбүппүт, чахчы, Соппуруон эбит. Ол эрээри киһибит биһиги диэки көрбөккө, оттоох күрүө диэки салайан ойуурга киирэн хаалла. Биһиги ханна бардаҕай диэн, кэтэһэ түһэн баран, сырсан тиийбиппит — ким да суох. Олус муодарҕаатыбыт да, салгыы оонньуубутугар аралдьыйан, ити түбэлтэни умнан кэбистибит. Киэһэ ойуур саҕатыгар матасыыкыл тыаһыыра иһилиннэ. Соһуйуохпут иһин, Соппуруон эһэбин мэҥэстэн, өссө кэлээскэтигэр эдьиийбин олордон, субу тиийэн кэллилэр. Биһиги Соппуруону көрбүппүтүн, кэлэ сылдьан баран таарыйбакка ойуурга киирэн хаалбытын омуннура-омуннура кэпсээтибит. Дьоммут буойан тохтотуохтарыгар диэри “кырдьык, Соппуруону көрбүппүт” диэн, итэҕэтээри кэлиилии кэппиппит. Соппуруон тиһэҕэр улаханнык кыыһырбыта. Кини ордоотообутугар ылы-чып барбыппыт. Ити итинэн хаалбыта. Ол күһүн, күөл мууһа саҥардыы туран эрдэҕинэ, Соппуруон эрэйдээх дойдутугар куобахха хааман баран, быһа күөлүнэн туораары ууга былдьанаахтаабыт этэ. Онон ол биһиги көрбүт Соппуруоммут куһаҕаны түүйэн, биллэн ааспыт буолуон сөп. Соппуруон ону сэрэйэн кыыһыраахтаатаҕа.

ХАРАҤА ХОС Мин, төрүкү куоракка улааппыт киһи, оҕо сылдьан тыаҕа эһэбэр-эбэбэр тахсан сайылыырым. Онно саастаах дьонтон араас сиэргэ-туомҥа үөрэнэн, сиргэ-уокка сылдьан, айылҕалыын алтыһан, син балай эмэ "сахатыйбытым". Мин бүгүн ол туһунан буолбакка, олорбут олохпор көрбүт-билбит, истибит абааһыларым тустарынан кэпсиэхпин баҕарабын. Кэпсииллэринэн, абааһы арааһа үгүс курдук. Оттон мин түбэспит түбэлтэбэр ханыылыылар баалларыттан сылыктаатахха, абааһы, чахчы, баар быһыылаах. Эргэ суорҕан Бу уонча сыллааҕыта буолбута. Мин оскуолаҕа үөрэнэр кэмим. Сайыҥҥы өрөбүлбэр дьонум кыбартыырабытын өрөмүөннээри оҥоһуннулар. Миигин, син биир туһата суох киһи диэтэхтэрэ буолуо, эбэлээх эһэбэр кэһиилээн таймалаан утааран кэбистилэр. Инньэ гынан ол сайыны дэриэбинэҕэ атаарар буоллум. Анараа дьонум “улуу” сүрэҕэ суохпун билбэт буолан, отчут илии эбиллибитигэр үөрэ-көтө көрүстүлэр. Икки-үс хонук куорат аһаах оҕотун үрүҥ аһынан, этинэн хадаҕалаан “уота” түһэн баран, эһэбин кытта үрэх баһа дойдуга ыытан кэбистилэр. Үйэбэр кыраабыл туппатах киһи от мунньан көмөлөһүөхтээхпин. Оттуур сирбит чугас үрэхтээх, өтөх дойду. Өссө сэбиэскэй кэмҥэ тутуллубут кыра дьиэлээхпит. Ол дьиэбитин бөҕүн-саҕын сөхсүнэн олорордуу оҥоһуннубут. Сол күн ыалбыт Ньукулай кыра тыраахтарынан кэлэн, оппутун охсон биэрдэ. Ол оппут хатыар-кууруор диэри илимнээтибит, кыраабыл тииһэ оҥоһуннубут эҥин. Үһүс күммүтүгэр оппутун мунньан бардыбыт. Үлэҕэ улаханнык сыһыллар-соһуллар, нэһиилэ сүөдэҥниир киһи, хата, бу үлэни олус сөбүлээтим. Табыллан да бугуллаатым. Ол күн хойут эстэ сылайыахпытыгар диэри от мунньан, син кыаҕын ыллыбыт быһыылааҕа. Түүнүн олус тымныйбытын өйдүүбүн. Сайыҥҥы түүн диэтэххэ, биир да кыымаайыта-оҥоойута суох этэ. Үрэх туманынан бүрүллэн турара. Эһэм миигин түүн тоҥуоҥ диэн, аһаан баран, ампаартан суорҕан киллэрэн биэрдэ. Ол суорҕан ким суорҕана эбитэ буолла, бүүс-бүтүн эрээри, үйэтэ баҕас уһаабыт таҥас быһыылааҕа. Ыбыс-ыарахан баата суорҕаны тэбээтэҕэ буолаат, сылайбыт киһи сиэринэн бүрүнэн баран, утуйан буккураан хаалбытым. Арай түүн үөһүн саҕана тиритэн аҕай уһукта биэрдим. Соһуйуом иһин, аттыбар, атаҕым диэки, ким эрэ олорор. “Эһэм утуйбакка тугу гына олордоҕой?” диэн, түүлүм быыһыгар аҥаарыйа сылдьар киһи толкуйдаатым быһыылааҕа. Оттон аан аттынааҕы ороҥҥо эһэм бэрт улаханнык сөтөллөрө иһилиннэ. Ону истэн, уһуктан хааллым. Этим тымныйан, куйахам күүрэн куттаммыппын биллим. Эһэм бэйэтин оронугар утуйа сытар буоллаҕына, атахпар ким кэлэн олоруон сөбүй? Кутталбыттан толкуйдуур кыаҕа суох суорҕан иһигэр киирбиппин өйдүүбүн. Ол курдук хамсаабакка, дьөрү тыастаахтык тыыммакка да сытан, утуйан хаалбыт этим. Арай түһээтэхпинэ, ким эрэ ороммуттан сууллара сатыыр. Суорҕаммын тардыалаһар, мин буоллаҕына ол суорҕаны биэримээри, тутуһуу-хабыһыы бөҕөтө. Оннук муҥнанан да син биир былдьаттым. Суорҕаным күүскэ тардыллыбытыттан үөһэ көтөн хаалла. Сарсыныгар эһэм туран араадьыйа холбообутугар уһуктан кэллим. Күн саҥардыы ойбут этэ. Мин бэҕэһээҥҥи түүлбүн саныы сытан суорҕаммын өйдөөн көрбүтүм, отой да суох, сиргэ түһэн сытаахтыыр. Мин бу түбэлтэ абааһыны кытта ситимнээҕин сэрэйэн, ол суорҕаны сол күн суулаан ампаарга таһааран, көхөҕө ыйаан кэбиспитим. Сэмээр эһэбиттэн ити ким суорҕана буоларын ыйппыппар: “Ээ, ким билэр, уруккуттан ити ампаарга баара, хаһааҥҥы эрэ кусчуттар хаалларбыттар быһыылаах”, — диэн силиэстийэлиир былааммын ханнаран кэбиспитэ. Ити курдук дьикти суорҕаны бүрүнэн турардаахпын. Кэлин санаатахпына, оҕо киһи үөрүйэҕэ суох күүс үлэттэн илистэн баттаппыт буолуохпун сөп курдук. Ол эрээри атахпар олорор киһини илэ көрбүтүм эбээт. Билигин да ол киһи холбугур көхсүн санаатахпына, этим тымныйарга дылы. Балыыhаҕа Балыыһа абааһытын туһунан кэпсээн үгүс буолааччы. Оннук да буолуохтааҕа буолуо. Аныгы да, арыый былыргы да дьон үксүн уһугулаан баран, балыыһаҕа киирэн тыыннара быстаахтыыр буоллаҕа. Олортон хайалара эрэ бу дойдуга хаалан абааһы буолара да баар буолаахтыа. Мин эмиэ ити отчут буола уһаарыллар сайыммар, атахпын тоһоҕоҕо дьөлө үктээн, балыыһаланар киһи буоллум.

🔴

Оскуола Саҥа дьыллааҕы биэчэриттэн ийэтин кытта иккиэйэҕин кэлэн истилэр. Сорох уулусса уота-күөһэ суох. Киин уулуссанан бодоруускалаһан хайдах курдук үчүгэй сынньалаҥы кинилэр кылаастара тэрийбиттэрин астына кэпсэтэ истилэр. Кэннилэриттэн икки эр киһи саҥата иһилиннэ. Холуочуктар. Настаа соччо кыһаммата. Оттон Ксюша итирик дьону көрдөҕүнэ этэ салҕалас буола түһэр. Ийэтэ тугу эрэ кэпсиирэ ыраатан хаалла, болҕомтото барыта кэнниттэн иһээччилэргэ буолла. Ийэтин түргэнник хаамыахха, сүүрүөххэ диэн ыксатта. Биир киһитэ: “Ээй, дьахталлар”, – дии-дии тугу эрэ айдаарар. Настаа эмиэ соһуйда, долгуйда. Кэннилэрин хайыһа-хайыһа сүүрдүлэр. Итирик да киһи тиэрэ-маары үктэннэр, сүүрэрэ, эчи, түргэнин. Маат-куут бөҕө буолла. Ксюша барахсан отой титирэстээн, дэлби ыксаата. Хаһыытыы-хаһыытыы сырсан истилэр. Онтон биир уота-күөһэ суох уулуссаҕа киирдилэр. Сүүрэ түһэн, ыал тэлгэһэтигэр киирэн, калитка таһыгар саһан турдулар. Итирикситтэр субу тиийэн кэллилэр. Нөҥүө-маҥаа хаһыытастылар, онтон аккаас биллэрэн, төннөр саҥалара иһилиннэ. Ксюша саҥата кэлэҕэй буолан хаалла. Настаа олус ыксаата, ыалы тоҥсуйан суһал көмөҕө эриттэрдэ. Кыыс титирэстээбитэ, куттаммыта ааспат. Ийэтэ долгуйан хайдах да буолуон билбэтэ. Полицияларга эмиэ эрийдилэр. Ол икки дьону түргэнник тутан, дьуһуурунай чааска тиксэрдилэр. Билинэллэринэн харчы көрдөөрү эрэ гыммыттар үhү. Ксюша ити кэннэ балыыһаҕа киирэн, укуол ыла сырытта. Настаа кыратын аһата-аһата кыыһыгар кэлэ турар. Ороҥҥо сытар Ксюша ийэтин илиитин күүскэ тутан сытта. Саҥата дьэ үчүгэй буолбут. “Маамаа, мин эйигин сүтэриэм, эмиэ тулаайах хаалыам диэн наһаа ыксаабытым”, – диэхтээтэ. Кини төрөппүт ийэтэ итирик киһи илиититтэн суох буолбутун кырачаан кыыс илэ хараҕынан көрбүтэ оспот баас, оҕо уйулҕатыгар улахан охсуу буолан үйэтин тухары хаалаахтаатаҕа. Настаа кыыһын күүскэ-күүскэ кууста… Дьон хараҥаны сөбүлээбэттэр, онтон кини хараҥаҕа махтана саныыр. Арай сырдык буоллун, сатаан куотуо этилэр дуо? Харчы эрэ көрдүүр соруктаах баҕайылар буолбатах буоллуннар? Ксюша уонча хонук эмтэнэн, бэттэх кэлэн, Саҥа дьылы этэҥҥэ көрүстүлэр. 2015 с. Юлия-Айархаана АЛЕКСЕЕВА.