San'atshunos yondaftari

#Tavsiya_etamiz 🎭 San’atshunos, San’atshunoslik boʻyicha falsafa doktori (PhD), dotsent Shohrux Abdurasulov taniqli adib,rejissyor Uchqun Nazarov tomonidan sahnalashtirilgan “Oyna” spektaklini koʻrishni tavsiya etadi. Asar mavzusi juda ham dolzarb. Sahna asari insonlar o‘rtasidagi turli illatlar, insonlardagi turli nuqsonlarga o‘ziga xos tarzda oyna tutadi. To‘rttagina aktyor birgina oddiy o‘zbek xonadonida supada o‘tirib, suhbatlashadi va to‘rt qahramon o‘rtasida, kichkinagina xonadonda bashariyat, insoniyat uchun juda katta bo‘lgan mavzulardan bahs-munozara yuritiladi. Spektakl inson vijdoni doim uyg‘oq bo‘lishi lozimligi, inson o‘ziga tutilgan ko‘zguga qaraganda hech qachon uyalmasligi, o‘zining qilgan ishlaridan hech qachon andisha qilmasligi lozimligini uqtiradi. Sahna asari bugungi jamiyatimizda ham insonlarga ko‘zgu tutishga xizmat qiladi. Mahliyoxon Umurzoqova tayyorladi ✅Bizni kuzatishda davom eting! Telegram|Instagram|Facebook|veb-sayt|YouTube

#мактуб «Асабларинг бузилганини ёзибсан. Сенга жуда ачиняпман. Худо ҳаққи, ўзингни чалғит, сайр қил, театрга бор. Мени зерикарли ҳаётимга асло тақлид қилма.» Фёдор Достоевскийнинг рафиқаси Анна Григорьевна Достоевскаяга ёзган хатидан, 1875 йил 7 июнь. 👉@shohruxabdurasulov

“Teatr tanqidchilari va dramaturgiya” klubining navbatdagi dars jarayonidan fotolavha Telegram | Instagram | Facebook | Youtube

Бугун Ўзбекистон Театр Арбоблари уюшмасида “Театр танқидчилари ва драматургия” клубининг навбатдаги дарси бўлиб ўтди. Бугунги дарс меҳмони ЎзРФА Санъатшунослик институти етакчи илмий ходими, Санъатшунослик фанлари бўйича фалсафа доктори (PhD) театршунос Шоҳрух Абдурасулов бўлди. Клуб аъзолари бугун драматургияда конфликт ва характер яратиш мавзусида назарий билимларга эга бўлишди. Дарс жараёни ижодий мунозараларга бой тарзда ўтди. Клуб аъзолари дарс давомида ўз шахсий фикр-мулоҳазаларини эркин баён этиб, мавзу юзасидан саволларига жавоб топишди. Telegram | Instagram | Facebook | Youtube

#Tavsiya_etamiz 📺 San’atshunos, san’atshunoslik bo‘yicha falsafa doktori (PhD), dotsent Shohrux Abdurasulov yapon kinorejissyori Akira Kurosavaning “Rasyomon” filmini ko‘rishni tavsiya etadi. Haqiqat doim nisbiy: har bir inson o‘zini haq, deb hisoblaydi. Dunyoda obyektiv haqiqatni yaratish qiyin. Insonlar bor jamiyatda xatolarga yo‘l qo‘yuvchi insonlar ham bor ekan, demak, haqiqat ham turlicha talqin qilinishi mumkin. Har bir inson o‘z haqiqatini yaratishi mumkin. Filmda rejissyor murakkab syujet orqali haqiqatning nisbiyligini va inson qalbida yashirinib yotgan xudbinlikni ko‘rsatib beradi. Mahliyoxon Umurzoqova tayyorladi ✅Bizni kuzatishda davom eting! Telegram|Instagram|Facebook|veb-sayt|YouTube

#maqola ISHQ QISSASINING YANGI TALQINI Jahon adabiyotidan “Layli va Majnun” singari ishqni teran va chuqur ifodalovchi asarni topish amri mahol. Garchi Uyg‘onish davrining buyuk san’atkori Uilyam Shekspir o‘zining “Romeo va Juletta” fojiasini “dunyodagi eng g‘amgin muhabbat qissasi” deya ta’riflagan bo‘lsa-da, Hazrat Navoiy tavsifidagi ishq – mutlaqo bo‘lak hodisa. Bu o‘rinda Navoiy va Shekspirni bejiz yonma-yon tilga olmadik. 2021-yilning adog‘ida O‘zbekiston davlat drama teatrida “Romeo va Juletta” tragediyasi atoqli rejissyor Olimjon Salimov tomonidan mahorat bilan sahnalashtirilgan edi. Ko‘p o‘tmay “O‘zbekiston adabiyoti va san’ati” gazetasida taniqli adib Xayriddin Sultonning “Qish ichra bahor” sarlavhali maqolasi chop etilgandi. Unda muallif “Romeo va Juletta” asarini “Layli va Majnun” dostoni bilan qiyoslaydi, ikki daho shoir – Navoiy va Shekspir ijodining uzviy jihatlari, mushtarak o‘rinlarini g‘oyat bilgichlik, nuktadonlik ila tahlil qiladi. Ayni maqola teatr ijodkorlarini ruhlantirib yuboradi. Shu tariqa “Layli va Majnun”ni sahnalashtirish ishtiyoqi paydo bo‘ladi. Ustoz adibimiz Xayriddin Sulton maqolada bildirilgan fikrlarning amaliy tashabbuskoriga aylandi, aynan uning g‘oyasi asosida O‘zbekiston davlat drama teatrida “Layli va Majnun” dostoni sahna yuzini ko‘rdi. Inssenirovka muallifi, taniqli shoir Ikrom Iskandar dostonning sahnaviy tilini topishga harakat qildi... 🔗batafsil Shohrux ABDURASULOV, san’atshunoslik fanlari bo‘yicha falsafa doktori (PhD), dotsent 🕸Sayt   😎Telegram  😎Instagram  😎YouTube  😎Facebook

#Афиша 6 август соат 11:00 да Ўзбекистон Театр Арбоблари уюшмасида “Театр танқидчилари ва драматургия” клубининг навбатдаги дарси бўлиб ўтади. Бу галги дарсга меҳмон сифатида ЎзРФА Санъатшунослик институти етакчи илмий ходими, Санъатшунослик фанлари бўйича фалсафа доктори (PhD) театршунос Шоҳрух Абдурасулов таклиф этилди. Манзил: Алишер Навоий, 30. Театр арбоблари уюшмаси, мажлислар зали. Telegram | Instagram | Facebook | Youtube

#Tavsiya_etamiz 📺 San’atshunos, San’atshunoslik boʻyicha falsafa doktori (PhD), dotsent Shohrux Abdurasulov fransuz kinorejissyori Jan-Lyuk Godarning “Soʻnggi nafasda” filmini koʻrishni tavsiya etadi. Film “Inson bu dunyoga nima uchun keladi? Nima uchun yashaydi va bu hayotning mohiyati nimadan iborat?” degan qarashlarga javob izlashga chaqiradi. Bu film inson oldiga juda katta savollarni qoʻyadi. Mushohada qilishga, ruhiyatimizni, ichki olamimizni taftish qilishga chaqiradi. Bu durdona film yaratilganidan buyon oradan yarim asrdan koʻp vaqt oʻtgan boʻlsa-da va hali bunday asrlar yana koʻp oʻtsa-da, oʻz ahamiyatini yoʻqotmaydi. Boisi, u mana shunday umuminsoniy muammolarni koʻrsatishi va inson mohiyatini anglashga chaqirishi bilan qadrlidir. Mahliyoxon Umurzoqova tayyorladi ✅Bizni kuzatishda davom eting! Telegram|Instagram|Facebook|veb-sayt|YouTube

Ҳаётни қандай бўлса, шундайлигича кўрсатишни эндиликда кўпчилик яхши ўзлаштирган. Бу оддий масала. Айрим тоифа ҳатто буни санъатнинг вазифаси деб ҳисоблайди. Нақадар ачинарли ҳол! Ҳаётнинг натуралистик, фотографик тасвири ҳақиқатнинг аянчли нусхаси бўлиб, на истеъдод, на илҳомни талаб қилади. Санъатни шу йўлдан олиб борадиган ҳар бир киши ҳунарманд ёки қўрқоқдир. Чунки фақат қўрқоқлар ўз нуқтайи назарини билдиришдан чўчийди. 👉@shohruxabdurasulov

Театр санъати ўз табиатига кўра замонавий бўлиб, “замонавийлик” тушунчасида жуда кўп нарса мужассам. У ҳақиқатга чанқоқлик, ёлғонга қарши норозилик, ҳаётни бутун бойлиги ва чинакам гўзаллиги билан кўришга интилиш, бугунги буюк ишларнинг ҳикматли кучини англаш истагини ўз ичига олади. Айни тушунчада фуқаролик позицияси ва эстетик тафаккур уйғунлашади. Ушбу позицияни қабул қилиш орқали биз эстетик муаммоларни эстетизмдан чекинмай, мафкуравий масалаларни эса догматизмсиз кўриб чиқишимиз мумкин. Бугунги театр муаммолари барчани – саҳна ижодкорлари, театр мактаби талабалари, танқидчи ва томошабинларни ташвишга солмоқда. Ёшу қари давр пулсини ҳис қилишни, бамисоли яхши қўшиқ сингари совет халқига коммунизм қурилишининг машаққатли йўлларини босиб ўтишга ёрдам берадиган сўз, оҳанг ва ритм топишни истайди. Ижодий баҳсу мунозараларда тез-тез тилга олинувчи замонавий санъат тушунчаси ўзининг турли талқинларида якрангликдан йироқ. Бироқ бу талабни яхши биладиган ижодкорлар ҳам кўпинча айни масалага турли нуқтайи назардан ёндашадилар. Биз мудом санъат ҳаётдан, фан, саноат ва техника эришаётган ютуқлардан, атрофимизда кечаётган мураккаб ва кенг кўламли жараёнлардан ортда қолмоқда, дея ёзғирамиз. Бу ҳақиқат. Лекин бу ҳолатни тўғридан-тўғри тушунишга одатланганмиз: айтайлик, дунёдаги энг катта ГЭС барпо этилди, бироқ ҳалигача бу ҳақида бирорта асар ёзилмади; илм-фанда оламшумул, дунёни ларзага келтирадиган кашфиёт амалга оширилди, аммо театрда аксини топмади. Замонавийликни шу тахлит тушуниш унинг моҳиятини соддалаштириш, примитив англашдан бошқа нарса эмас. Шу маънода “Санъат – замон билан ҳамнафас бўлиши керак”, деган анчайин жимжимадор ибора ортида асли мураккаб масала яширинган. Ҳаққи-ростини айтганда, санъатнинг давр билан ҳамқадам юриши деярли имконсиз вазифа. Идеал бир мисолни тасаввур қилайлик: мамлакатда ГЭС қурилди, драматург ҳозиржавоблик ила шу ҳақида пьеса ёзди, театр эса зудлик билан саҳналаштирди. Мазкур ижодий жараён интиҳосига етмай туриб, ҳукумат аввалгисидан ҳам қудратлироқ янги ГЭСни ишга туширади, қарабсизки, театр яна замондан ортда қолади. Агар ижодкор ҳаётнинг чинакам манзарасини ўз темпераменти ва тасаввуридан ўтказмай туриб, полотно ёки саҳнада тасвирласа, санъат ўз кучини йўқотади; инсон қалбининг туб-тубига сингиб кетмайди ва томошабин хотирасида жонсиз, зерикарли, ҳеч қандай туйғу, фикр уйғотмайдиган ҳодиса бўлиб қолади. Айтишим мумкинки, замонавий бўлиш истаги бизни васвасага солмоқда: оқибатда ҳаёт фактларини механик равишда полотно, кинотасма ёки саҳнага кўчиришга кўникиб қоляпмиз. Атрофдаги бирон бир муҳим ёки қизиқарли маълумотни биринчи бўлиб етказишга интиляпмиз; аслида ўша ахборотни тушуниш ёки унга бўлган муносабатимизни аниқлашга на вақт, на хоҳишимиз бор; гўёки ҳаётни акс эттираётганимизга ишониб, уни содиқлик ила, батафсил кўчириб оляпмиз, холос. Бугун мамлакатимизда муайян воқеа, миллий қаҳрамон ёки минтақавий ҳодисага бағишланган кўплаб фильм ва спектакллар яратилмоқда. Гарчи сюжет ёки образлар муваффақиятли тасвирланса ҳам, воқеага гувоҳ бўлганлар ёки қаҳрамонларнинг қариндош-уруғлари асар баайни ҳаётдаги кечмиш билан бир томчи сувдек ўхшашлигидан ҳайратга тушсалар ҳам бундай ижодни яратувчилар уни санъат деб аташга ҳақлари йўқ ва томошабинлар ушбу яратиқлардан кўп нарса ололмаслиги тайин. Истеъдод виждонни талаб қилади. Илло истеъдод фақат виждондангина иборат эмас. Шунингдек, маълумотларни ёзиб олиш ва бадиий ижод ҳам бутунлай бошқа-бошқа нарсалар. Шунга қарамай, кўплаб ижодкорлар ҳалигача социалистик реализмнинг асосий ва ягона хусусияти – ҳаётни холис, виждонан тасвирлаш эканига сидқидилдан ишонишади. Улар учун ҳаётийлик – замонавийликнинг якка мезони бўлиб кўринади.

“Жаҳон адабиёти” журналининг жорий йилги 5-сонида атоқли режиссёр Георгий Товстоноговнинг “Режиссёр ва замон” номли мақоласи каминанинг таржимасида чоп этилди. Унда режиссёр режиссура санъатининг энг муҳим жиҳатлари, театр ва давр муносабатлари хусусида ўзининг чуқур, теран мулоҳазаларини билдиради. Таржимани чоп этгани учун журнал таҳририятига ўз миннатдорчилигимни билдираман. Таржимадан бир парчани эътиборингизга ҳавола этаман.

У чин дилдан театрда ҳамма нарса «ҳаётдагидан кўра олижаноброқ бўлиши керак», деб ҳисоблайди ва ўзининг ақлий қониқишини ҳақиқий руҳий кечинма деб қабул қилади. Аслида эса унга айнан ана шу чинакам руҳий таъсир етишмайди. Афсуски, унинг илмий обрўси зерикишнинг ҳам обрўсини мустаҳкамлайди ва натижада «Жонсиз театр» ўз йўлида бемалол давом этаверади. Питер Брукнинг "Бўшлиқ макони" китобидан 👉@shohruxabdurasulov

#мушоҳада «Жонсиз театр» Шекспирга алоҳида меҳр қўяди. Биз яхши актёрлар иштирокида, эҳтимол, яхши саҳналаштирилган Шекспир спектаклларини томоша қиламиз. Улар гўё жўшқин, ранг-баранг, мусиқий колоритга эга, ажойиб либослар билан безатилган ва, кўринадики, энг яхши классик анъаналарга мос. Аммо шунга қарамай, ич-ичимиздан зерикишдан эзиламиз ва хаёлан ё Шекспирни, ё умуман театрни, ҳатто баъзан ўзимизни ҳам койиймиз. Вазиятни яна шу нарса мураккаблаштирадики, театрларда доимо «жонсиз» томошабин ҳам бўлади. У қандайдир ўзига хос сабабларга кўра спектакль уни ҳеч ҳам ўзига жалб қилмаганидан, ҳатто кўнглини ҳам очмаганидан мамнун бўлади. Масалан, филолог олим буюк драматургнинг анъанавий спектаклидан кейин зални мамнуният билан тарк этади. Чунки унда ўзининг севимли назариялари нақадар тўғри эканига яна бир бор ишонч ҳосил қилиш имкони бўлган, ҳеч нарса унинг юрагига яқин бўлган сатрларни ичида секингина такрорлашига халақит бермаган.