سیمرغنامه

مجلس موسیقایی «مجلس» در این ترکیب، مانند ترکیبات مشابهی چون «مجلس تعزیه»، «مجلس خطابه»، «مجلس وعظ»، «مجلس سماع» و مانندشان، کارکرد «یکا» یا «واحد» را دارد؛ مقداری ثابت و مشخص از چیزی. در این معنا، اگرچه «مجلس» تداعی‌گر مدت مشخصی از زمان است، اما آنچه مقدار و اندازهٔ یک مجلس را تعیین می‌کند نه مدت زمان، بلکه فرآیند و کیفیت طی کردن آن بازهٔ زمانی است؛ مجلس با طی مراحلش به سرانجام می‌رسد. برای «مجلس موسیقی» این فرآیند را با تقسیم کردن یک مسیر کلی به چند بخش مشخص می‌کنیم. این مسیر کلی نیز با دیگر نمونه‌های یادشدهٔ مجلس مشترک است. مجلس، بسته به مورد، از بردار «تنش‌ـ آرامش» بهره می‌برد. نمونه‌هایی چون «مجلس وعظ/خطابه» همانند «مجلس موسیقی» از تنش به سوی آرامش می‌روند و نمونه‌هایی چون جشن‌ها و توی‌ها از آرامش به تنش. عمدتاً، فرآیند طی کردنِ مجلس موسیقی را، در نظام‌های موسیقایی ایرانی‌ـ ترکی‌ـ عربی، یک فُرم ترکیبی (سوییت اجرایی)، که شامل چندین قطعهٔ مختلف است، مشخص می‌کند. یادداشتی درباره‌ی مجلس موسیقایی نوشته‌ی فرشاد توکلی برای تماشای آثار وارد وب‌سایت سیمرغنامه شوید. simurghnameh.com #سیمرغنامه #سیمرغ_شمایید

«موسیقی در سیمرغنامه» به همت فرشاد توکلی و همکارانش پا گرفت. گاهی آثار هنری که قرن‌ها پیش برای روایتی دیگر خلق شده‌اند، امروز سندی هستند که می‌توان از خلال آن، بخشی از فرهنگ موسیقایی یک دوره را بازخوانی کرد. در سیمرغنامه، میان هزاران نگاره و تصویر از گنجینه‌ی آثار هنر ایران جست‌وجو کردیم؛ آثاری را که روایتی از موسیقی و بزم در خود دارند شناسایی و سازها، نوازندگان و صحنه‌های موسیقایی را دسته‌بندی کردیم. اکنون این روایت‌های پراکنده را کنار هم نشانده‌ایم تا به تماشای تصویری از زیست موسیقایی گذشتگان بنشینیم. از شما دعوت می‌کنیم تا در «مجلس موسیقی سیمرغنامه» مهمان ما باشید. در این مراسم، از دریچـه‌ی نقاشـی‌ها و نگاره‌های ایرانی، به خوانشی نو از آواها و طرب‌های موسـیقی ایرانی می‌پردازیم. این مراسم با همراهی کتابسرای راوی و سنگ کاما و در حیات راوی برگزار خواهد شد. پنجشنبه، ۸ مرداد ماه، ساعت ۱۹ باغ فردوس، کوچه کیارستمی، کوچه دلبر، پلاک ۹، حیات راوی ورود برای عموم آزاد است.

۴ مرداد، روز بزرگداشت شیخ صفی‌الدین اردبیلی تصاویر و اسناد مقبره‌ی او و بیش از ۸۰۰ بنای دیگر را می‌توانید در بخش معماری وب‌سایت سیمرغنامه تماشا کنید. 📌 https://simurghnameh.com/topics/architecture تصاویر: گنبد مقبره‌ی شیخ صفی، آرشیو عمارت خورشید دید عمومی مقبره‌ (گنبد الله‌الله)، بهنام قلیچ‌خانی

با بررسی کتاب البُلهان که کتابی است در باب نجوم، طالع‌بینی و علوم خفیه به واقعیتی غیرقابل‌انکار برمی‌خوریم که برخلاف پیشرفت چشمگیر تکنولوژی، می‌توان ردپای این علوم و تصاویر مرتبط با طلسم را در زندگیِ امروزه نیز رهگیری نمود. همانطور که در بسیاری از فرهنگ‌ها، اعتقاد به چشم‌زخم حضور پررنگی در زندگی مردمان دارد و بسیاری آن را منشأ امراض و مشکلات خود میپندارند، شب‌ها که به خواب می‌رویم، جنِ کابوس به سراغمان می‌آید و همچنان تعویذ جایگاه خود را در زندگی ابناء بشر حفظ کرده است. مطالعه‌ی کتاب البُلهان ازآن‌ جهت اهمیت دارد که نشانگر ترس‌ها و ناتوانی‌های بشر در مواجه با جهان اطراف خویش است. اینگونه عجایب نامه در واقع محلی برای انتقال باورها، فرونشاندن ترس‌ها و سرگرم ساختن مردمان بوده‌اند و به عبارتی جهان‌بینی گذشتگان را به نمایش می‌گذارند. کتاب البُلهان نسخه‌ای خطی به زبان عربی، متعلق به دوران جلایری و اواخر قرن چهاردهم میلادی است که هم‌اکنون با مشخصات (Kitab al-bulhan, Bodl. Or. 133) در کتابخانۀ بادلیان دانشگاه آکسفورد نگهداری میشود. همانطور که در سطور آغازین ذکر شد البُلهان را می‌توان کتابی مرتبط با نجوم، طالع‌بینی و علوم غریبه دانست. پژوهشگری ایتالیایی به نام استفانو کاربُنی این کتاب را دستمایۀ پژوهشش قرار می‌دهد و در مقالۀ برگرفته از آن، اطلاعات مفیدی را در اختیار خوانندگان می‌گذارد. او کاتب نسخه را عبدالحسن ابن احمد ابن علی ابن الحسن الإصفهانی می‌داند که بیشتر کتابت آن توسط وی صورت گرفته است. این فرد متولد بغداد و اصالتاً اصفهانی است، همچنین از معرفی وی درمی‌یابیم که علاوه بر کتابت، گردآورندۀ محتوای کتاب نیز بوده است. نویسندۀ منسوبِ مجموعه رسالاتِ البُلهان، ابومعشر بلخی، متولد بلخ است که علاوه بر شهرتش به‌عنوان منجم و ستاره‌شناس، به سبب تدوین نظامی از جادوگری نجومی (Astrological magic) که عمدتاً به عقیدۀ کاربُنی بر نظریه‌های نوافلاطونی که در روزگار ابومعشر رواج یافته بودند، بنیان داشت و نیز تألیف مجموعه آثار وسیعی با عنوان المدخل الکبیر (مقدمه بزرگ [بر ستارهشناسی]) شناخته می‌شود. به اعتقاد کاربُنی، متنی که در کتاب البُلهان آورده شده و مشخصاً در مقدمۀ آن آمده، رساله‌ای در باب ستاره‌شناسی از ابومعشر که به طالع‌بینی مردان و زنان میپردازد (الموالید). کاربُنی نام سفارش‌دهنده را نیز به میان آورده و وی را حسین الإربیلی، از خانواده‌ای برجسته از شهر اربیل، در نزدیکی موصل معرفی می‌کند. جالب‌ترین بخش این کتاب، مجموعه‌ای تمام‌صفحه از تصاویر جنیان است که به زبانِ عربی و در سردیس آنها «ملک» ذکر شده است. کاربُنی در مقاله‌اش آنها را فوق‌العاده می‌خواند و می‌نویسد این تصاویر نیاز به تفسیر دارند و تنها راه فهمیدنِ آنها، سردیسی است که بالای هر تصویر قرار گرفته است. او همچنین اضافه میکند که مشخص نیست می‌توان این تصاویر تمام‌صفحه را مرتبط با نوشته‌های ابومعشر دانست یا خیر. کاربُنی احتمال آن را بسیار بعید می‌داند؛ اما معتقد است اگرچه بیشتر این تصاویر دارای محتوای روایی هستند، با این‌حال برخی از این تصاویر دارای کارکردی جادویی و مرتبط با طلسم‌اند که می‌توانند با نوشته‌های ابومعشر در ارتباط باشند. این مجموعه با تصویر ابلیس آغاز می‌شود. کاربُنی در مقاله‌اش جنیان را اینگونه توصیف میکند: «از دود ساخته شده‌اند و معمولاً برای انسان نامرئی‌اند، اما در زمین زندگی می‌کنند، خود را از طریق رؤیاها نشان می‌دهند و می‌توانند مسئول بسیاری از بیماری‌ها و چالش‌های زندگی باشند.» نکتۀ قابل‌توجه، نبودِ دو تصویر در کتاب البُلهان، نسخۀ بادلیان، است که به‌زعم کاربُنی می‌توان باتوجه به نسخه‌های عثمانی، مجموعۀ کامل هفت «پادشاه جنیان» را بازسازی کرد همچنین هر یک از این پادشاهان به یک روز خاص هفته، یک فرشته، یک سیاره و یک فلز مرتبط‌اند. هر «پادشاه» معمولاً همراه با یاری‌دهندگانش و نیز نمادهای جادویی موردنیاز برای تسخیر و دفع او به تصویر کشیده شده است. نوشته‌ی بهاره شهمیرزا منبع: Carboni, Stefano (1991), The ‘Book of Surprises’ (Kitab al-bulhan) of the Bodleian Library, La Trobe Journal, No. 48, pp. 22-34.

برگی از کتاب البُلهان ابومعشر بلخی تمامی صفحات این نسخه را می‌توانید در سیمرغنامه تماشا و دانلود کنید. 📌 https://simurghnameh.com/artwork/fbfba142-b5ce-4d43-e17c-08daea8e9389/62

آثار بسیاری از اواسط دوره‌ ناصری تا اوایل دوره پهلوی به میرزا جعفر منسوب است. از این میان، دو اثر را به اعتبار تاریخ‌نامه‌ها با احتمال قوی‌تری می‌توان از آثار او دانست. نخست، کاسه‌سازی هشتی شرقی مسجد و مدرسه‌ سپهسالار در دوره ناصری است. ابوالقاسم سحاب درکتاب «تاریخ مدرسه عالی سپهسالار» (۱۳۲۹ش)، قدیمی‌ترین تاریخ‌نامه‌‌ای که ردی از میرزا جعفر در آن یافته‌ایم، این طاق هفت‌کاسه را شاهکار جعفرخان در «دوره شاگردی خود» دانسته است. عبدالحجت بلاغی نیز در کتاب «تاریخ تهران» (۱۳۵۰ش) این طاق معلق را اثر تحسین‌برانگیز جعفرخانِ جوان دانسته که اسباب اعتبار بسیار او نزد میرزا حسین‌خان سپهسالار، بانی بنا، شده بود. دومین اثر کاخ شهوند در دوره‌ رضاشاه پهلوی است. منوچهر ستوده درکتاب «جغرافیای تاریخی شمیران» (۱۳۷۱) طراحی این بنا و همچنین آینه‌کاری اتاق خواب رضاشاه را به میرزا جعفر نسبت داده است. حسین لرزاده نیز در خاطراتش (۱۳۸۵) جعفرخان را طراح و مجری بنا دانسته است. لرزاده از استادکاران معاصر با میرزا جعفر بود و در ساخت کاخ شهوند نیز مشارکت داشت. علاوه بر اینها، بلاغی هم میرزا جعفر را طراح بناهای رضاشاهی کاخ سعدآباد دانسته است. میرزا جعفر را زاده ۱۲۳۸ش (۱۲۷۶ق)، دوره ناصرالدین‌شاه، در کاشان دانسته‌اند. پدرش، استاد قاسم، معمار بود. جعفرخان در اوان جوانی به تهران آمد و معماری پرآوازه شد. طاق معلق هفت‌کاسه مسجد و مدرسه سپهسالار را باید از نخستین آثار شاخص او به شمار آورد که در حوالی بیست‌سالگی‌اش ساخت و استعدادش را علنی کرد. طرح کاخ شهوند از آثار دوره پیری جعفرخان است که در سال ۱۳۱۲ش، در اوایل دهه هفتاد زندگی‌اش، وفات یافت. سحاب در میانه دوره پهلوی «استاد جعفرخان معمارباشی کاشانی» را «معمار معروف دوره اخیر طهران» خوانده است. یافتن بناهایی که اسباب شهرت جعفرخان بوده مستلزم پژوهش است. انبوه بناهای منسوب به او غالباً بر اقوال پراکنده مبتنی است و نه اسناد و شواهد تاریخی. داده‌های مرتبط با این بناها نیز گاه چنان متناقض است که نتیجه‌گیری را ناممکن می‌کند. مثلاً استاد لرزاده، که کاشی‌کار گنبد کاخ مرمر بوده، در خاطراتش طرح مقرنس‌های کاخ را از استاد جعفر دانسته است. ولی در پرونده ثبتی کاخ، تاریخ شروع ساخت ۱۳۱۳ش درج شده است که یک سال پس از وفات میرزا جعفر است. مقاله شیده لالمی در دائرةالمعارف بزرگ اسلامی مجموعه‌ی مفصلی از این بناها را گرد آورده که تک‌به‌تک نیازمند تحقیق مفصل است. شما چه شواهدی سراغ دارید و انتساب کدام بناها را محتمل‌تر می‌دانید؟ نویسنده: مهنام نجفی تماشاهای بناهای منتسب به میرزا جعفر از لینک زیر بخش معماری سیمرغنامه #سیمرغنامه #سیمرغ_شمایید #هندسه‌_میرزا_جعفرخان   منبع: حسین مفید و مهناز رئیس‌زاده (و.)، ماجرای معماری سنتی ایران در خاطرات استاد حسین لرزاده از انقلاب تا انقلاب؛ شیده لالمی، «استاد جعفر معمار» تصویر: مسجد سپهسالار، بهنام قلیچ‌خانی

روایت کشف ۲۹۰ صفحه تئوری معماری ایرانی در این ویدیو، صفا نیازمند، نوه‌ی علی‌محمد صانعی (صنیع‌السلطان)، از معماران دوره‌ی قاجار، روایت می‌کند که چگونه دفترچه‌ی دست‌نویس میرزا جعفرخان معمارباشی را پیدا کرد؛ دست‌نوشته‌ای که امروز یکی از مهم‌ترین اسناد نظریه‌ی معماری ایران به شمار می‌رود و برای نخستین بار در سیمرغنامه در دسترس پژوهشگران و علاقه‌مندان قرار گرفته است. برای مشاهده‌ی نسخه‌ی دیجیتال این دست‌نوشته در سایت سیمر‌غنامه، روی لینک زیر کلیک کنید: نسخه دیجیتال هندسه میرزا جعفرخان با سیمرغنامه همراه باشید؛ در روزهای آینده بیشتر از «هندسه‌ی میرزا جعفرخان» خواهیم گفت. #هندسه‌_میرزا_جعفرخان #سیمرغنامه #سیمرغ_شمایید

دفترچه‌ای متعلق به ۱۱۱ سال پیش که سال‌ها در زیرزمین خانه‌‌ای پنهان مانده بود، می‌تواند بخشی از تاریخ معماری ایران را بازنویسی کند. این دست‌نوشته متعلق به «میرزاجعفرخان معمارباشی»، از مشهورترین معماران دوره قاجار است؛ ۲۹۰ صفحه تئوری معماری ایران که یک معمار، برای معماران و بنّایان نوشته است. رساله‌ای که بسیاری آن را نخستین متن شناخته‌شده‌ی نظریه معماری ایرانی می‌دانند؛ 📍پس از کشف و شناسایی ارزش این سند، نسخه‌ی اصلی به سیمرغنامه سپرده شد. با حمایت «معماران با هم»، تصویربرداری حرفه‌ای انجام شد و اکنون نسخه‌‌ی دیجیتال و با کیفیت از تمامی صفحات روی وبسایت سیمرغنامه قرار گرفته و در دسترس پژوهشگران و علاقه‌مندان است. 📌 https://simurghnameh.com/artwork/e03b6063-198c-49cc-90a4-e788b9201bc5/1 آیا این دست‌نوشته همان حلقه‌ی مفقوده‌ای است که می‌تواند بخشی از تاریخ ناشناخته‌ی نظریه‌ی معماری ایران را بازسازی کند؟ بخش‌هایی از صحبت‌های: فرامرز پارسی، باوند بهپور و کامران افشار نادری «به‌زودی جلسه‌ی بازخوانی کتاب میرزا جعفر در فضاهای دانشگاهی و عمومی برگزار خواهد شد.»

دست نوشته‌‌ی میرزا جعفرخان معمار باشی؛ برای اولین بار در سیمرغنامه کشفی شگفت‌انگیز در تاریخ معماری ایران؛ دست‌نوشته‌ای از معمارباشی قاجار از دل یک زیرزمین سر برآورد یک دفترچه دست‌نویس متعلق به «میرزاجعفرخان معمارباشی»، از مشهورترین معماران عصر قاجار، پس از سال‌ها گمنامی در زیرزمین خانه‌ای خانوادگی کشف شد؛ کشفی که برخی پژوهشگران آن را یکی از مهم‌ترین رویدادهای تاریخ نظریه معماری ایران می‌دانند. ماجرا به حدود یک دهه پیش بازمی‌گردد؛ زمانی که صفا نیازمند، دانش‌آموخته معماری و نوه میرزا صانعی، در زیرزمین خانه مادرش به دفترچه‌ای قدیمی برخورد. او از همان نگاه نخست دریافت که با متنی معمولی روبه‌رو نیست. محتوای دفتر درباره هندسه بود و نشانه‌هایی از ارزش تاریخی و علمی آن به چشم می‌خورد. متن کامل خبر را در سایت حرفه: هنرمند بخوانید: 📌 https://herfeh-honarmand.com/blog/mirzajafarkhan-in-simurghnameh/ تمامی تصاویر این دستنوشته را در سایت سیمرغنامه ببینید: 📌 https://simurghnameh.com/artwork/e03b6063-198c-49cc-90a4-e788b9201bc5/1

‍ 🔺دست نوشته‌‌ی میرزا جعفرخان معمار باشی؛ برای اولین بار در سیمرغنامه ‼️کشفی شگفت‌انگیز در تاریخ معماری ایران؛ دست‌نوشته‌ای از معمارباشی قاجار از دل یک زیرزمین سر برآورد. 🔸یک دفترچه دست‌نویس متعلق به «میرزاجعفرخان معمارباشی»، از مشهورترین معماران عصر قاجار، پس از سال‌ها گمنامی در زیرزمین خانه‌ای خانوادگی کشف شد؛ کشفی که برخی پژوهشگران آن را یکی از مهم‌ترین رویدادهای تاریخ نظریه معماری ایران می‌دانند. 🔸ماجرا به حدود یک دهه پیش بازمی‌گردد؛ زمانی که صفا نیازمند، دانش‌آموخته معماری و نوه میرزا صانعی، در زیرزمین خانه مادرش به دفترچه‌ای قدیمی برخورد. او از همان نگاه نخست دریافت که با متنی معمولی روبه‌رو نیست. محتوای دفتر درباره هندسه بود و نشانه‌هایی از ارزش تاریخی و علمی آن به چشم می‌خورد. 🔸با این حال، سال‌ها زمان لازم بود تا اهمیت واقعی این دست‌نوشته روشن شود. نیازمند سرانجام با باوند بهپور، پژوهشگر شناخته‌شده رسالات هندسی و معماری ایران، ارتباط برقرار کرد. بررسی‌های بهپور نشان داد که این اثر می‌تواند حلقه‌ای گمشده در تاریخ نظریه معماری ایرانی باشد. 🔸به گفته باوند بهپور، در طول تاریخ ایران تنها چند رساله بنیادین در حوزه هندسه و معماری شناخته شده‌اند که با فاصله‌ای چندصدساله از یکدیگر نگاشته شده‌اند. او معتقد است رساله هندسه میرزاجعفرخان معمارباشی، که در آستانه ورود ایران به دوران مدرن نوشته شده، از جهتی اهمیت ویژه‌ای دارد؛ زیرا برخلاف آثار پیشین که عمدتاً به قلم ریاضی‌دانان و منجمان تدوین شده بودند، این رساله نخستین متن شناخته‌شده نظریه معماری ایرانی است که توسط یک معمار و برای معماران، مهندسان و بنّایان نوشته شده است. 🔸پس از شناسایی ارزش این سند، صفا نیازمند به توصیه باوند بهپور نسخه دست‌نویس را به «سیمرغنامه» سپرد؛ گنجینه و موزه آنلاین تاریخ هنر و فرهنگ ایران که به گردآوری، حفظ و انتشار اسناد تاریخی می‌پردازد. با حمایت «گروه معماران با هم»، از این رساله عکاسی حرفه‌ای انجام شد و نسخه‌ای دیجیتال و باکیفیت از آن در دسترس پژوهشگران و علاقه‌مندان قرار گرفت. 🔸اکنون این پرسش مطرح است که آیا دست‌نوشته میرزاجعفرخان معمارباشی همان حلقه مفقوده‌ای است که می‌تواند بخشی از تاریخ ناشناخته نظریه معماری ایرانی را بازسازی کند؟/سیمرغنامه لینک عکس‌ها: https://t.me/mirasbashi/20781?single لینک خبر: https://herfeh-honarmand.com/blog/mirzajafarkhan-in-simurghnameh/ instagram.com/miras_bashi @mirasbashi https://ble.ir/miras_bashi