Тарихшы Даниял

Қандай дерекке сүйенгенін білмеймін. Баяғыда бір жерден оқыған диалог: Абай әкесі Құнанбайға: –Әке, мен сізден оздым, Сізден әрі атым шықты, Білімім де озды. Сонда Құнанбай ойланып баласына жауап бергені: – Балам, сен Құнанбайдан озуың үшін Абайдай бала тәрбиелеуің керек Маған қатты әсер еткен сөздер болды

Санжар Асфендияров – гений Қазаққа екі ҰЛТТЫҚ университет сыйлады 😇 : 👉🏼 Абай атындағы ҚазақҰПУ 👉🏼С.Асфендияров атындағы ҚазақҰМУ 1928 жылы ашылған педагогикалық институттың бірінші ректоры – Санжар 1931 жылы тұңғыш медициналық институттың іргесін қалаған – Санжар Санжар – Алаштың көрнекті ұлы

Түркістан халықтары арасында Ресей империясы үшін тек қазақтар, сарттар және түрікмендер деген үш халық болған. Қалған халықтар сарттар деп аталды. Тіпті, сарт тілі деген ұғым енгізіп, соны оқытқан. Қызық, иә?

Кешегі посттың жалғасы. Мұхамеджанның екінші және үшінші әйелдері Гүлбаһрам қайтыс болды. Мұхамеджан үш баласымен жалғыз қалды. Гүлбаһрамның ағасы, әрі Мұхамеджанның досы, кешегі посттағы Сәдуақас Шалымбеков те 1917 жылы қайтыс болды. Сәдуақастан Ғазиза деген әйелі жесір, 4 баласы жетім боп қалды. Сәдуақастың баласын жылатпайын деп, Мұхамеджан Ғазизаға үйленді. Олардың некесінен 1926 жылы Еңлік деген қыз туған. Бірақ, Мұхамеджанды қуғындай бастаған кезде ол Сәдуақастың балаларына кесірім тимесін деп Ғазизаны алысқа жіберді. Сөйтіп, Еңлік өзінің әкесі кім екенін білмей өсті. Үшінші әйелі Екі қызы Фатима мен Дина тұрмысқа шығып, ұлы Ескендір оқуға кеткен соң, Мұхамеджан үйде мүлде жалғыз қалды. Сондай уақытта Шейх-Али деген досы Мұхамеджанға өзінің қарындасын Әминамен үйлен деп, Мұхамеджан мен Әминаның арасында Дәулет деген ұл туған. 1932 жылы Мұхамеджанды Воронеж қаласына айдап салғанда, Әмина мен Дәулет бірге еріп барған. Сонда тұрды. Кейін балама кесірім тимесін деп тегін Шейх-Али қылғызып, Әминаның Уфадағы туыстарына жіберген. 👉🏼 Сөйтіп, Мұхамеджанның балалары бірін-бірі танымай, тіпті білмей өскен.

Мұхамеджан Тынышбайұлының жеке өмірін айтсам, таңғаласыздар. Өзінің сүйіп қосылған, қатты жақсы көрген әйелі – Гүлбаһрам Бақияқызы Шалымбекова деген қыз. Гүлбаһраммен қалай танысты? Мұхамеджан Алматыдағы гимназияда оқып жүргендегі ең жақын досы – Сәдуақас Шалымбеков. Ол кезде Сәдуақас өзінің ағасы Бақияның үйінде тұрды. Сөйтіп, Мұхамеджан осы Сәдуақастың үйіне жиі келіп жүргенде оның қарындастарымен танысады (Бақияның қыздары). Гимназияны бітірген соң, елорда – Петерборға оқуға кеткен. 5 жылдан соң (1905) Петербордағы оқуын аяқтап, Алматыға келіп, байырғы таныс көкесі Бақия Шалымбековтың үйіне соғады. Ол үйге келсе, бұрынғы кішкентай қыздар жоқ, бәрі бойжеткен. Сөйтіп, Бақияның тұңғышы Гүлбаһрамға қатты ғашық болып қалған. Үйленуі туралы Университетті енді бітірген Мұхамеджанды 1906 жылы Жетісу қазақтары өзінің атынан Ресейдің парламенті – ІІ Мемлекеттік Думаға депутат етіп сайлайды. Ел аманатын арқалап, Мұхамеджан Петерборға келген. Бірақ, патшаға Мемдума жақпай, оны екі айдан соң таратып жібереді. 👉🏼 Бұл кезде Мұхамеджанды Ашхабад-Ташкент теміржолын салуға жіберіп жатыр екен. Ұзаққа екенін біледі. Сондықтан, Петербордан жол жөнекей Алматыға келір, Бақия көкесіне құда түсіп, Гүлбаһрамды қалыңдық етіп әкетеді 😊 Гүлбаһрам қайтыс болды Гүлбаһрам мейірбике болып жүрген. 1921-22 жылдар. Ашаршылық болып, қазақ даласын індет жайлады. Сондай күндердің бірінде Гүлбаһрам сүзек жұқтырып алып, өте тез қаза табады. Бұл уақытта Мұхамеджан іссапарда болыпты. Сөйтіп, үйге келсе, Гүлбаһрам жоқ… Ол заманда сүзектен қайтқан адамның мәйітіне қышқыл құйып өрттейтін. Сол күні Мұхамеджан қатты қайғырып жылапты.

"Главное и самое могущественное средство обрусения инородцев есть школа" Обрусение инородцев дегені Түркістан халықтарын орыстандыру. Ресей ешқашан орыстандыру саясатын жасырған жоқ, оны ашық, әрі ерікті түрде жүргізді. Қазақтар бұл мектептерге өз еркімен…

"Главное и самое могущественное средство обрусения инородцев есть школа" Обрусение инородцев дегені Түркістан халықтарын орыстандыру. Ресей ешқашан орыстандыру саясатын жасырған жоқ, оны ашық, әрі ерікті түрде жүргізді. Қазақтар бұл мектептерге өз еркімен орналасты. Мансап қуып, қызмет қуып, орыстана бастады. Сондықтан қазіргі мектептерде ұлттық құндылықтар биік болуы тиіс

1904 жылы Түркістан мұғалімдер семинариясын кім бітірді?

Мына суретте Әміре Қашаубаев қайда тұр?

Қазақ халқы өзінің айбынды перзенті Мұстафа Шоқайдың келбетін тек 1996 жылы алғаш рет көрді. Совет билігі Мұстафа эмиграцияға кеткен соң, оның бүкіл фотосуреттерін жойып тастаған. Қазір біз көріп отырған 98% сурет — Мұстафа Шоқайдың эмиграцияда түсірілген суреттері. Яғни, Тәуелсіздіктен кейін Франциядан алып келген суреттер.

Қызық карикатура. Бақыт Садықованың кітабынан

Америка мемлекеттерінің 250 жылдығы құтты болсын дейміз бе?

Сіздерге қызық болуы мүмкін Мұхамеджан Тынышбайұлының баласы Ескендірдің берген сұхбаты #Алаш

Бүгін тарихи күн. Назарбаев тұсындағы қабылданған екінші конституцияның күші бітетін күн.

Ең қызығы Алашордашылардың осы фотосуреттері 1936 жылы латын қаріппен басылған нұсқасында жоқ. Коммунисттердің фотолары бар

Ең қызығы Алашордашылардың осы фотосуреттері 1936 жылы латын қаріппен басылған нұсқасында жоқ. Коммунисттердің фотолары бар

Сәкеннің "Тар жол тайғақ кешуінің" 1927 жылғы нұсқасында фотосуреттермен бірге берілген. Екі сұрақ: 1) Бұл суретте кімді танып тұрсыз? 2) Алашордалықтар суреттері Сәкенде не істеп жүр?