SAT va Prezident maktablariga tayyorgarlik (UstozUz)

“Tajriba qilavermasdan, ilmiy asoslangan qadam qo‘yish kerak”. Metodologiya nima? Biz bolalarni qanday o‘qityapmiz? Ta’lim – pozitiv eksternal soha, uning ijtimoiy foydasi shaxsiy foydadan  yuqori. Ya'ni ta'limning foydasi faqat ta'lim oluvchi shaxs bilan cheklanmaydi. U butun jamiyatga ijobiy ta’sir qiladi. Shu sabab Gazeta ta’limga ixtisoslashgan podkastlar seriyasini davom ettirmoqda. Ko‘rsatuvning 2-soni metodologiya va o‘qitish tizimiga bag‘ishlandi. Bu safar metodologiya o‘zi nima ekani, O‘zbekiston maktablari qanday metodologiya bilan ishlayotgani, tizimli muammolar va unga yechimlar muhokama qilindi. Unda podkastning ta’lim masalalarida doimiy eksperti Komil Jalilov hamda mehmon pedagoglar Zulfiya Rashidova va Otabek Rahmonberganov ishtirok etdi. Batafsil. Matn: https://www.gazeta.uz/oz/2026/07/27/metodologiya/ Video: https://youtu.be/VgBa_2VtdJU Dilshoda Shomirzayeva, Ma'murjon Obrahmatov Telegram | Instagram | YouTube

Xulosa oʻrnida Sinfxonada tartibni saqlash faqat oʻqituvchining baqirishi yoki sabriga bogʻliq boʻlmasligi kerak. Bizga oʻqituvchining maqomini nafaqat qogʻozda, balki real sinfxonada himoya qiladigan huquqiy mexanizmlar kerak. Darsni buzgan, oʻqituvchini haqorat qilgan oʻquvchining ota-onasiga yirik miqdorda jarima solish, bolani maktabdan chetlatish yoki maxsus maktablarga oʻtkazish kabi jiddiy choralar ishlamas ekan, oʻqituvchi "jonli nishon" boʻlib qolaveradi. Bugun oʻqituvchini yomonlash — eng oson yoʻl. Ammo asil muammo — tizim oʻqituvchini himoyasiz qoldirganida va jamiyat buni koʻrmaslikka olayotganidadir. Agar tomchi toshni teshishini istamasak, oʻsha toshni toʻxtovsiz zarbalardan himoya qilish vaqti keldi.

Tomchi toshni teshganda: Maktabdagi zoʻravonlik ortida nima yashirin? Soʻnggi kunlarda internet tarmogʻida informatika fani oʻqituvchisi va oʻquvchi oʻrtasida sodir boʻlgan mudhish voqea keng muhokama qilinmoqda. Bola hayoti xavf ostida qolgani — mutlaq fojia. Har qanday vaziyatda ham jismoniy kuch ishlatishni oqlab boʻlmaydi, bu — qonuniy va insoniy haqiqat. Ammo ijtimoiy tarmoqlarda faqatgina "pedagog shafqatsizligi" haqida gapirish, kasallikning oʻzini davolamay, faqat simptomi bilan kurashishga oʻxshaydi. Tizimni ichkaridan bilmagan, sinfxonadagi real muhitdan uzoq boʻlgan odamlar koʻpincha bir narsani hisobga olishmaydi: bu fojia shunchaki bir lahzalik gʻazab emas, balki yillar davomida yigʻilib kelgan tizimli muammoning portlashidir. Xalqimizda "tomchi tomib tursa, toshni ham teshadi" degan maqol bor. Bugun oʻqituvchining asab tizimi aynan shu tosh rolida qolib ketyapti. Qoʻl-oyogʻi bogʻlangan pedagog: Tartib saqlashning instrumenti bormi? Bugungi oʻzbek maktablarida oʻqituvchi — eng himoyasiz qatlamga aylanib ulgurdi. U nafaqat dars oʻtishi, balki oʻquvchining maʼnaviy qiyofasi uchun ham javobgar. Biroq, buning evaziga uning qoʻlida darsni boshqarish, intizomni saqlash uchun hech qanday real instrument qolmagan. - Oʻquvchini sinfdan chiqarib yuborish mumkin emas (xavfsizligiga oʻqituvchi javobgar). - Past baho qoʻyish bilan qoʻrqitib boʻlmaydi (baholash tizimi va "reyting" bosimi tufayli yuqori tashkilotlar oʻqituvchidan ijobiy koʻrsatkich talab qiladi). - Ota-onaga shikoyat qilish koʻp hollarda aks taʼsir beradi: "Bolamga nisbatan gʻarazingiz bor", degan ayblov bilan oʻqituvchining oʻzi ruhan eziladi. Ilmiy tilda bu holat "Kasbiy yonish sindromi" (Burnout) va "Surunkali frustratsiya" (umidsizlik) deb ataladi. Psixologiyada maʼlumki, inson doimiy bosim ostida boʻlsa, lekin muammoni hal qilish imkoniyatidan mahrum etilsa, uning asab tizimi "kurash yoki qoch" (fight or flight) rejimiga oʻtadi. Atrofdan, ota-onadan, yuqori tashkilotlardan himoya koʻrmagan pedagog oʻzini burchakka qisib qoʻyilgandek his qiladi. Oʻquvchi haqorati va psixologik chegara Tarqalgan maʼlumotlarga koʻra, mazkur keysda ham dars paytida oʻquvchi tomonidan oʻqituvchining shaʼni va qadr-qimmatini yerga uradigan, haqoratomuz harakatlar sodir etilgan. Keling, ochiq gaplashaylik: bugun maktablarda oʻqituvchini ochiqchasiga masxara qiladigan, darsni buzadigan, oʻz haq-huquqlarini yaxshi biladigan, ammo majburiyatlarini mutlaqo tan olmaydigan oʻquvchilar qatlami shakllandi. Pedagog ham goʻsht va suyakdan iborat inson. U har kuni, har soatda bunday psixologik hujumga dosh berishga majbur boʻlyapti. Neyropsixologik fakt: Doimiy psixologik bosim va haqorat inson miyasida jismoniy ogʻriq bilan bir xil markazlarni faollashtiradi. Agar inson uzoq vaqt davomida bunday ogʻriqni ichiga yutsa, affekt holati — oʻzini boshqara olmay qolish lahzasi sodir boʻladi. Bu oʻqituvchini oqlash emas, inson tabiatining ilmiy tushuntirishidir. Himoyasizlik qayerga yetaklaydi? Agar jamiyat bugun oʻqituvchini faqat qoralash bilan cheklansa, ertaga maktablarda dars oʻtadigan odam qolmaydi. Oʻqituvchi oʻzini ota-ona, oʻquvchi va vazirlik qarshisida mutlaqo yolgʻiz his qilyapti. Huquqiy va ijtimoiy himoyasizlik pedagogda quyidagi ikki xil reaksiyani yuzaga keltiradi: - Mutlaq loqaydlik: "Menga nima, darsimni oʻtaman-u, ketaman, bola nima qilsa qilsin" qabilida ish tutish. Bu — taʼlimning oʻlimi degani. (Tan olaman, shaxsan oʻzimda shu reaksiya boshlanayapti) - Agressiv portlash: Asablari bardosh bermagan pedagogning yuqoridagi kabi fojiaviy tarzda oʻzini yoʻqotib qoʻyishi.

2-sinf oʻquvchilari uchun masala kitobimda kutilmagan joylarida muammolar chiqayapti. Masalan: "Ali seshanba kuni, Vali juma kuni imtihon topshiradi. Alining imtihonidan Valining imtihonigacha necha kun oʻtadi" savoli noaniqlikka sabab boʻlarkan. Bu chalkashlikni tuzatish uchun oʻylab topgan kichik oʻzgartirishlarim har biri umuman alohida mantiqqa ega masalalarga aylanayapti. Mezza... P.S. Metodikaga chuqur kirgan sari, yangi olam ochilayapti. @ustozuzpm

Bugun tanqidiy fikrlash fanini amaliyotda qoʻllash boʻyicha zoʻr manbaga duch keldim. https://youtu.be/MO9ra4CWSc8 Mana bu videoda koʻpchilik pedagoglar xabardor boʻlgan tarix fanidan attestatsiya boʻyicha boʻlgan bahsli vaziyatlarni tahlil qilish uchun ikkita tomon, darslik hammuallifi Laziz Nasrullayev va tarix fani oʻqituvchilari nomidan tarixchi-pedagog Jalol Boltayev “Tanaffus” podkastda suhbatlashishdi. Tanqidiy fikrlash yoʻnalishi mutaxassisi sifatida bu "xazina" yonidan befarq oʻtib keta olmadim, sizlar uchun tahliliy material tayyorladim. Bitta oʻqib koʻringchi: https://telegra.ph/Bitta-podkast-tahlili-03-04

Hozir oʻgʻlim bilan yaratayotgan startapimiz uchun rasmlar kerak edi, deyarli hamma rasm yaratadigan Sunʼiy intellektlarni sinab koʻrdim, men xoxlagan narsani faqat oʻgʻlimning boshqa startapi http://getjilo.com aytganimday yaratib berdi, boshqalari yaxshigina…

Hozir oʻgʻlim bilan yaratayotgan startapimiz uchun rasmlar kerak edi, deyarli hamma rasm yaratadigan Sunʼiy intellektlarni sinab koʻrdim, men xoxlagan narsani faqat oʻgʻlimning boshqa startapi http://getjilo.com aytganimday yaratib berdi, boshqalari yaxshigina aynidi. Proud (Gʻurur!)

Bugun sanani taqvimda baxt va shukrni anglatuvchi rang bilan belgilab qo‘yish kerak edi. Ammo bunday odatim yo‘q ekan. Nashriyotimizning maktablarda kitob ko‘rgazmalari va bayramlari o‘tkazish an’anasi bor. Bugun Yunusobod tumani 265-maktabda ko‘rgazma o‘tkazdik. Bu ishlarga mas’ul xodimimiz Adiba Meyliyevadan xabar kelib qoldi. O‘tgan yili shu maktabda o‘tkazgan ko‘rgazmamizda bir qizaloq “Aqlni charxlovchi o‘yinlar” kitobini ko‘rib qolgan. Kitobni varaqlagan, qiziqarli mashqlar va o‘yinlarga uzoq tikilgan, lekin sotib olmagan. Nisbatan qimmatgina kitob uchun yetarli pul bo‘lmagan yonida. Uyiga qaytgach bir yil davomida keyingi ko‘rgazmani kutgan va o‘ziga berilgan tanga pullarni yig‘ib yurgan. Bir yil davomida maqsadi o‘zgarmagan. Turli xil muzqaymog‘-u shokoladlar, o‘yinchog‘-u taqinchoqlar orzusidan chalg‘ita olmagan. Va nihoyat bugun orzusiga yetgan. Bu oddiy voqeada Umid bor, Kelajak bor, Yorug‘lik bor. Bu voqea menga o‘zining boshqalarnikidan farqli yo‘lini tanlagan pingvin voqeasidan ham ta’sirliroqdek tuyuldi. Sanjar Nazar Telegram | Instagram | Facebook

Sun’iy intellekt va bolalar ta’limi Bugun “Tanaffus” podkasti mualliflari “Sun’iy intellekt” mavzusida podkast tayyorlayotgani va mutaxassisdan qanday savollar berish mumkinligi bo‘yicha taklif so‘rashdi. Informatika o‘qituvchisi va fikrlash yo‘nalishi bo‘yicha mutaxassis sifatida bu mavzu menga juda yaqin. Shu sababli, fikrlarimni alohida post shaklida yozishga qaror qildim. Sun’iy intellekt (SI) haqidagi qisqa fikrim: 📌Sun’iy intellekt bola qo‘liga berilmasligi kerak. Endi tushuntiraman. Sun’iy intellekt — shubhasiz, juda foydali va katta imkoniyatlarga ega vosita. Ammo uni bolaning ta’lim jarayoniga “tayyor yordamchi” sifatida kiritish — ta’limning asosiy tamoyillariga zid. Chunki ta’limning asosiy maqsadi: — mustaqil fikrlashni shakllantirish, — fundamental bilim berish, — izlanish va o‘rganish ko‘nikmalarini rivojlantirishdir. Sun’iy intellekt esa ko‘p hollarda bolaning o‘rniga o‘ylaydi, izlaydi, tahlil qiladi va javob beradi. Natijada bola fikrlash jarayonidan chetda qoladi. Bugungi kunda ta’lim sohasida ikki tomonlama manfaatlar to‘qnashuvi kuzatilmoqda: 🔹 Bir tomonda — yirik texnologik kompaniyalar. Ular sun’iy intellekt mahsulotlarini barcha sohalarga, jumladan ta’limga ham joriy qilishga harakat qilmoqda. 🔹 Ikkinchi tomonda — ta’lim mutaxassislari. Ular esa SI hozirgi shaklda bolalarning rivojlanish maqsadlariga mos emasligini, ma’lum yoshgacha undan foydalanish cheklanishi kerakligini ta’kidlamoqda. Shu o‘rinda bir muhim fakt: Dunyoning rivojlangan mamlakatlari hozir sun’iy intellektni emas, hatto oddiy kompyuter va telefonlarni ham sinf xonasidan chiqarish yo‘lini tanlamoqda. Masalan: — Skandinaviya davlatlari (ta’limda IT’ni birinchi bo‘lib joriy qilgan mamlakatlar) raqamli vositalarni keskin cheklay boshladi. — Avstraliyada maktab hududida mobil telefonlar taqiqlangan, bolalarning ijtimoiy tarmoqlardan foydalanishi cheklangan. — Yevropa davlatlarida “offline learning”ga qaytish tendensiyasi kuchaymoqda. Ya’ni, ilgari tajriba qilganlar hozir xulosa chiqaryapti. Biz esa, afsuski, boshqalarning xatolaridan saboq olish o‘rniga, aynan o‘sha xatolarni qayta takrorlayapmiz. Ba’zilar shunday deydi: “SIni taqiqlash emas, to‘g‘ri yo‘naltirish kerak.” Xo‘sh, to‘g‘ri yo‘naltirish deganda nimani tushunamiz? Qanday vaziyatda SI o‘quvchi qo‘liga berilganda: — fikrlashini rivojlantiradi? — mustaqilligini oshiradi? — bilimini chuqurlashtiradi? Aksincha, hozirgi amaliyotda SI: — o‘rniga yozadi, — o‘rniga hisoblaydi, — o‘rniga fikr bildiradi. Zararli ekani isbotlangan narsani “to‘g‘ri ishlatish”ga urinish - muammoni tan olmaslikdir. Shuning uchun mening pozitsiyam aniq: 📌 Bola avval o‘ylashni o‘rgansin. 📌 Avval mustaqil muammo yechsin. 📌 Avval xato qilsin, izlasin, qiynalsin. Shundan keyingina texnologiya yordamchi bo‘lishi mumkin. O‘rnini bosuvchi emas. Bu borada sizning fikringiz qanday? Izohlarda bahslashamiz. ©️ Otabek Raxmonberganov

Assalomu alaykum. Men 5–11 yoshli bolalarda fikrlash ko‘nikmalarini — mantiqiy, matematik va tanqidiy fikrlashni rivojlantirishga ixtisoslashgan pedagogman. Shu bilan birga, yuqori sinf o‘quvchilari bilan fikrlash asosida SAT va murakkab kirish imtihonlariga tayyorlash yo‘nalishida ham ishlayman. Albert Eynshteyn aytganidek: “Ta’lim — faktlarni yodlash emas, balki ongni fikrlashga o‘rgatishdir.” Bu kanal aynan shu g‘oya asosida yuritiladi. Bu yerda nima haqida yozaman? 🧠 Bolalar qanday fikrlaydi va nima uchun xato qiladi 📐 Matematikani yodlab emas, tushunib o‘rganish 📖 O‘qib tushunish (reading comprehension) va matn bilan ishlash 🎓 Prezident maktablari, tanqidiy fikrlash imtihonlari va SAT tayyorlovi 👨‍👩‍👧 Ota-onalar va o‘quvchilar uchun amaliy tavsiyalar Men haqimda qisqacha — 18 yildan ortiq pedagogik tajriba — Informatika va kompyuter fanlari o‘qituvchisi — Maktabgacha va boshlang‘ich sinflar uchun 6 ta ta’limiy kitob muallifi — Prezident maktablariga tayyorlangan o‘quvchilar bilan isbotlangan natijalar — Tanqidiy fikrlash bo‘yicha o‘qituvchilar uchun seminarlar muallifi — SAT imtihoni: 1420 ball (790 math, 630 reading) — Hozirda Toshkentda faoliyat yuritaman Mening yondashuvim Men imtihonlarga faqat texnika o‘rgatib emas, fikrlashni rivojlantirish orqali tayyorlayman. Maqsadim — o‘quvchi: ✔️ masalani tahlil qila olsin ✔️ savol ortidagi mantiqni ko‘rsin ✔️ murakkab vaziyatda yo‘qolib qolmasin. Agar siz farzandingizni shunchaki test yechishga emas, fikrlash orqali yuqori natija ko‘rsatishga o‘rgatmoqchi bo‘lsangiz — bu kanal siz uchun. @ustozuzpm

Dasturlash men uchun shunchaki kasb emas — Javohir Raxmonberganov ⚜️Bugungi qahramonimiz Javohir. U 18 yoshda va “Muhammad al-Xorazmiy vorislari” loyihasi bitiruvchisi hisoblanadi. Hozirda Javohir Toshkentdagi xalqaro Westminster universitetining birinchi…

Dasturlash men uchun shunchaki kasb emas — Javohir Raxmonberganov ⚜️Bugungi qahramonimiz Javohir. U 18 yoshda va “Muhammad al-Xorazmiy vorislari” loyihasi bitiruvchisi hisoblanadi. Hozirda Javohir Toshkentdagi xalqaro Westminster universitetining birinchi bosqich talabasi. ✅Javohir frilanser dasturchilik qilib oyiga oʻrtacha $500 daromad topmoqda. Uning dasturlashga boʻlgan qiziqishi karantin paytida boshlangan. 🔗“O‘sha paytlarda boshqalar yozgan kodlarni tahrir qilib, o‘rganardim. Hali ham eslayman birinchi topgan daromadim 30 ming so‘m edi. 5-6-sinf o‘quvchisi edim. Bu natija menga kuch, ishonch va yangi orzular berdi”, - deb eslaydi u. ⚡️Batafsil videolavhamizda tomosha qiling! 🌐Sayt 🚀Telegram 🔵Facebook 📷 Instagram 🎬YouTube 🎰Linkedin

📚 “Tafakkur xazinasi” – 2-sinf o‘quvchilari uchun matematika va mantiqni oson, qiziqarli usulda o‘rgatadigan kitoblar to‘plami! ➕ Har bir sahifada bolani o‘ylashga, tez yechim topishga va hisob-kitobni mustahkamlashga yordam beradigan mashqlar jamlangan. 🎯 Farzandingiz darslarni tezroq tushunsin, uyda mustaqil ishlashni o‘rgansin desangiz — aynan shu kitoblar siz uchun! ✨ 📞 Buyurtma uchun: +998999684400 😎 Telegram 😎 Instagram 😎 Facebook

📚 “Tafakkur xazinasi” – 1-sinf o‘quvchilari uchun matematika va mantiqni qiziqarli topshiriqlar orqali o‘rgatadigan foydali kitoblar! ✅ Kitobda masalalar, mantiqiy savollar, hisob-kitob mashqlari va turli topshiriqlar jamlangan. ✨ Uyda mustaqil tayyorlanish va darsdan tashqari mashg‘ulotlar uchun ayni muddao! Tafakkur xazinasi 📞 Buyurtma uchun: +998999684400 😎 Telegram 😎 Instagram 😎 Facebook

O‘qituvchining o‘quvchini urishi: muammo qayerda va yechim nimada? So‘nggi kunlarda O‘zbekiston internet segmentida o‘qituvchining o‘quvchini urishi bilan bog‘liq holatlar keng muhokama qilinmoqda. Podkastlar, ochiq suhbatlar, ijtimoiy tarmoqlardagi bahslar bu mavzuni jamiyat kun tartibiga olib chiqdi. Ushbu jarayonni kuzatib, turli fikrlarni o‘rganib, mavzu bo‘yicha o‘z pozitsiyamni bildirmoqchiman. Avvalo, maktabdagi zo‘ravonlikning har qanday ko‘rinishiga qarshiman. Zo‘ravonlik faqat o‘qituvchining o‘quvchiga qo‘l ko‘tarishi bilangina cheklanmaydi. O‘qituvchining o‘quvchiga bosimi, o‘qituvchilar o‘rtasidagi zug‘um, mansabdor shaxslarning o‘qituvchiga nisbatan bosimi, ota-onaning tahdidi yoki o‘quvchilar o‘rtasidagi bulling ham zo‘ravonlik hisoblanadi. Shu bilan birga, nega aynan o‘qituvchi va o‘quvchi o‘rtasidagi holatlar bugun markazga chiqdi, degan savol tug‘iladi. Menimcha, buning sababi shundaki, hozirgi vaziyatda o‘qituvchi eng himoyasiz tomonlardan biriga aylanib qoldi. Ko‘p hollarda vaziyat chuqur o‘rganilmasdan, barcha mas’uliyat to‘liq o‘qituvchi zimmasiga yuklanmoqda. So‘nggi paytda turli “mutaxassislar” tomonidan har qanday holatda o‘qituvchini mutlaq aybdor sifatida ko‘rsatish tendensiyasi paydo bo‘ldi. Bu yondashuv xavfli. Chunki allaqachon tizimda yolg‘iz qolgan o‘qituvchi yanada bosim ostida qolmoqda va har qanday vaziyatda harakat qilish imkoniyatidan mahrum bo‘lmoqda. Bu o‘qituvchi bolani urishi mumkin degani emas. Asossiz zo‘ravonlik bo‘lsa, albatta, jazo bo‘lishi kerak. Shuningdek, bolaga nisbatan zo‘ravonlikni oqlash ham mumkin emas. Bunday holatlarning oldini olish uchun metodik, psixologik, huquqiy va ijtimoiy choralar kuchaytirilishi zarur. Ammo nazariy jihatdan o‘qituvchining kuch ishlatish ehtimoli mutlaqo inkor etilsa, bu ko‘plab keskin vaziyatlarni yanada chuqurlashtirishi mumkin. Amaliyot shuni ko‘rsatadiki, ayrim vaziyatlarda aynan shu ehtimolning o‘zi ko‘plab mojarolarni boshlanmasdan to‘xtatadi. “Bola hech qachon o‘qituvchi uni urishga loyiq ish qilmaydi” degan qarashlar real maktab hayotiga mos kelmaydi. Oddiy maktabda dars bergan pedagoglar biladiki, ayrim holatlarda oilaviy tarbiya, muhit yoki ataylab provokatsiya qilish omillari kuchli pedagogik mahoratni ham samarasiz qoldiradi. Shuningdek, “boshqa o‘qituvchi sinfni yaxshi boshqaryapti, demak muammo o‘qituvchida” degan fikrlar ham mantiqan noto‘g‘ri. O‘qituvchilarning sharoiti, tajribasi, qo‘llab-quvvatlanishi va auditoriyasi bir xil emas. Yechim nimada? Avvalo, bunday holatlarda avtomatik ayblashdan voz kechish kerak. Vaziyat o‘rganilishi, agar ayb o‘qituvchida bo‘lsa, jazo qo‘llanilishi shart. Aks holda esa muammoning kelib chiqish sabablari aniqlanib, takrorlanmasligi uchun tizimli choralar ko‘rilishi lozim. Maktabda o‘quvchi darsni buzsa, hurmatsizlik qilsa yoki zo‘ravonlikka moyil bo‘lsa, o‘qituvchi yolg‘iz qolmasligi kerak. Ma’muriyat, psixologlar va tegishli tuzilmalar darhol ishga tushadigan aniq mexanizm bo‘lishi zarur. Eng asosiysi, o‘qituvchi himoyasiz qolmasligi kerak. Tizim ishlamagan joyda adolat bo‘lmaydi. Otabek Raxmonberganov

6 dekabr kuni SAT topshirgan edim, natijasi 👆 Juda koʻnglim toʻlmadi, 1500+ kutgan edim. Lekin jami 1 oy, har haftada 2 kun tayyorgarlikdan bundan baland natijani kutish ham toʻgʻri emas, balki. Toʻxtab qolish yoʻq, endi shu borada ijod qilishga, oʻquvchilarni tayyorlashga oʻtamiz.

Bugun ijtimoiy tarmoqlarda bir maktab direktorining o‘quvchi telefonini doskaga mixlayotgan videosi tarqaldi (Instagramda va Isroil Tillaboyev kanalida). Bu video meni ikki jihatdan o‘ylantirdi: birinchisi — direktorning qilgan ishi, ikkinchisi — jamoatchilikning bunga bo‘lgan reaksiyasi. Shu sababli quyidagi subyektiv fikrim ham ikki qismdan iborat. 1) Direktorning qilgan ishi haqida Bu yerda direktorni ayblash niyatim yo‘q. Chunki men uning holatiga tushganman. (Albatta, telefonni mixlamaganman, lekin…) Bu holatni men yomon niyat emas, chorasizlik natijasi deb baholayman. Shunaqa vaziyatlarda odam normal holatda hech qachon qilmaydigan ishni qiladi. Bu xuddi jang maydonida dushman bilan yolg‘iz tashlab ketilgan askarning holatiga o‘xshaydi: o‘zi ham keyin faxr bilan eslamaydigan qarorlar qabul qiladi. Bugun pedagoglar aynan shunday holatda. Darsga telefon olib keladigan, uni ishlatib o‘zining ham, boshqalarning ham e’tiborini buzadigan, o‘qituvchiga hurmatsizlik qiladigan, ba’zan hatto kuch ishlatishgacha boradigan o‘quvchilar va ularning ota-onalari qarshisida o‘qituvchilarning real ishlaydigan quroli yo‘q. Ularni himoya qiladigan, tayanch bo‘ladigan, vaziyatni tizimli hal qiladigan mexanizm yo‘q. Natijada pedagoglar majbur bo‘lib, o‘zlari “harakat qilishga” o‘tadi. Mana shunaqa holatlar ham shundan paydo bo‘ladi. Qani edi bunday vaziyatlarda pedagog yolg‘iz qolmasa. Qani edi o‘quvchi va ota-onani tiyib turadigan, darsni buzilishining oldini oladigan aniq va ishlaydigan tizim bo‘lsa. Qani edi… 2) Jamoatchilik reaksiyasi haqida Bu voqeada meni eng ko‘p o‘ylantirgan narsa — jamoatchilik fikri bo‘ldi. Instagramda ham, Isroil Tillaboyev kanalida ham fikr bildirganlarning 90 foizidan ko‘pi direktorning ishini to‘liq qo‘llab-quvvatlagan, hatto uni qahramon darajasiga ko‘targan. Keling, bir oz to‘xtab, o‘ylab ko‘raylik. Masala telefonda nima borligida emas. Masala — muammoni kuch bilan, buzg‘unchilik orqali hal qilishni jamiyat sifatida oqlay boshlaganimizda. Bugun direktor telefonni doskaga mixladi. Xo‘sh, ertaga-chi? Men maktabda o‘qigan paytimda uyga vazifa qilmagan bolalarni do‘pposlaydigan ingliz tili o‘qituvchimiz bor edi. Hatto kaltakdan keyin kasalxonaga tushgan bolalar ham bo‘lgan. Uning darsi biz uchun ta’lim emas, dahshatli qiynoq edi. Yoki sochi belgilanganidan sal uzunroq bo‘lgani uchun bolalarning sochini moslama bilan o‘rtasidan ➕ shaklida qirqib qo‘ygan zamdirektorimizni olaylik. Uni bugun hurmat bilan eslaymizmi? Yo‘q. Xo‘sh, shularni ham qaytaramizmi? Keyin nima? Bu “Overton oynasi” qayergacha ochiladi? Bugun militsiya bo‘limlarida odamlarni qiynagan, hatto o‘limiga sabab bo‘lgan xodimlardan norozimiz. Ammo mohiyatan ikkala holat ham bir narsa: zo‘ravonlik orqali muammoni hal qilishga urinish. Farqi juda kichik. Xulosa o‘rnida Menimcha, bunday holatlarda biz qiladigan eng to‘g‘ri reaksiya — alohida shaxsni qahramon qilish emas, balki bunday holatlar yuz bermasligi uchun tizim talab qilish. Maktablarda telefon olib kelishni tartibga soluvchi qarorlar 2012 yilda chiqarilgan. Bu hujjatlar bugungi reallikka javob bermaydi, bugungi muammolarni hal qilmaydi. Masala telefonni mixlashda emas. Masala — tizimni yangilashda. Shuni talab qilishimiz kerak. Otabek Raxmonberganov @ustozuzpm

Nasib etsa, online darslar bilan qaytayapmiz. Uchrashguncha!

Channel name was changed to «SAT va Prezident maktablariga tayyorgarlik (UstozUz)»