Ilmiy yangiliklar | Science News

🥩 PROTEIN HAQIDA 4 TA SAVOLGA ILMIY JAVOB Sport zallarida, ijtimoiy tarmoqlarda protein haqida shunchalik ko'p gap borki, qayerda haqiqat, qayerda mif — ajratish qiyin bo'lib qolgan. "Ko'proq protein — ko'proq mushak" — QISMAN TO'G'RI Mushak o'sishi uchun protein zarur, lekin ma'lum chegaradan keyin (odatda tana vazniga nisbatan taxminan 1.6-2.2 g/kg) qo'shimcha protein qo'shimcha mushak bermaydi — ortiqchasi energiya sifatida ishlatiladi yoki yog' sifatida saqlanadi. "Faqat go'shtda protein bor" — MIF Loviya, no'xat, tuxum, sut mahsulotlari va hatto ba'zi don ekinlari ham sezilarli miqdorda protein beradi. To'g'ri kombinatsiya qilinganda o'simlik manbalari ham to'liq aminokislota profilini ta'minlashi mumkin. "Protein buyrakka zarar qiladi" — SOG'LOM ODAMLAR UCHUN ASOSSIZ Sog'lom buyraklarga ega odamlarda me'yordagi yuqori protein iste'moli zarar keltirishi haqida ishonchli ilmiy dalil yo'q. Lekin buyrak kasalligi bo'lganlar uchun bu masala boshqacha — ular albatta shifokor bilan maslahatlashishi kerak. "Trenirovkadan keyin 30 daqiqa ichida protein ichish shart" — MIF Bu "anabolik oyna" nazariyasi keyingi tadqiqotlarda tasdiqlanmadi. Kun davomida yetarli protein olish, aniq vaqt oralig'idan ko'ra muhimroq ekani aniqlangan. #Protein #SportOvqatlanish #IlmiyFakt #UzScienceNews

#Kvota ❗️2027-yil uchun oliy ta’limdan keyingi ta’lim kvotalari tasdiqlandi 📊 Jami kvotalar soni — 4 840 ta. Ushbu kvotalar respublikadagi 234 ta ilmiy va ta’lim tashkilotlari kesimida taqsimlandi. Kvotalar quyidagicha belgilangan: ➡️ stajyor-tadqiqotchilikka — 400 ta; ➡️ tayanch doktoranturaga — 3 900 ta; ➡️ doktoranturaga — 540 ta. 🌐 Web-site 🔵Telegram 👥 Fb 📷 Instagram

🍬 SHAKAR MIYAGA HAQIQATDA QANDAY TA'SIR QILADI? "Shakar yeganingdan keyin bolalar 'giperaktiv' bo'lib qoladi" — buni ko'pchiqik eshitgan. Lekin bu qanchalik ilmiy asoslangan? Mif: Shakar giperaktivlikka olib keladi Bir necha nazorat qilingan tadqiqotlarda shakar iste'mol qilgan va qilmagan bolalar taqqoslangan — xulq-atvorda sezilarli farq topilmagan. Ota-onalarning "shakar ta'sir qildi" degan kutishi (nocebo effekti) natijani xato talqin qilishga olib kelishi mumkin. Haqiqat: Shakar miya kimyosiga ta'sir qiladi Shakar iste'mol qilinganda miyada dofamin ishlab chiqarilishi ortadi — bu xuddi boshqa yoqimli faoliyatlar (masalan, sevimli musiqa tinglash) kabi tabiiy jarayon. Muammo shundaki, muntazam yuqori miqdorda shakar iste'mol qilish bu tizimni "o'rgatib qo'yishi" va doimiy chanqash hissini kuchaytirishi mumkin. Haqiqat: Uzoq muddatli ortiqcha shakar xotiraga ta'sir qilishi mumkin Hayvonlar ustida o'tkazilgan tadqiqotlar shuni ko'rsatadiki, muntazam yuqori shakarli ovqatlanish gippokamp (xotira markazi) faoliyatini pasaytirishi mumkin. Inson organizmida bu ta'sir sekinroq va murakkabroq kechadi. Xulosa: Bir martalik shakar iste'moli darhol xulq-atvorni o'zgartirmaydi, lekin muntazam ortiqcha shakar uzoq muddatda miya salomatligiga ta'sir qilishi mumkin. ❓ Kuniga qancha shakar iste'mol qilasiz — hisoblab ko'rganmisiz? #Shakar #Miya #OziqOvqat #IlmiyFakt #UzScienceNews

📅 AVGUST OYI — ILM-FAN TARIXIDAGI MUHIM SANALAR Avgust nafaqat yozning eng issiq oyi, balki ilm-fan tarixida ham bir necha muhim kashfiyotlar aynan shu oyda yuz bergan. 1️⃣ 1 avgust, 1774-yil — Kislorod kashf etildi Ingliz kimyogari Jozef Pristli havoni tarkibiy qismlarga ajratib, kislorodni alohida element sifatida aniqladi. Bu kashfiyot kimyo fanining butunlay yangi yo'nalishga o'tishiga sabab bo'ldi — undan oldin havo "yagona modda" deb hisoblanardi. 2️⃣ 20 avgust, 1885-yil — Galaktikadan tashqarida birinchi supernova kuzatildi Nemis astronomi Ernst Hartvig Andromeda galaktikasida portlashni kuzatdi. Bu — Somon Yo'lidan tashqarida kuzatilgan birinchi supernova bo'lib, koinot o'lchamlari haqidagi tasavvurlarni o'zgartirishga yordam berdi. 3️⃣ 20 avgust, 1977-yil — Mashhur "Wow!" signali AQShdagi radioteleskop koinotdan g'ayrioddiy kuchli radio signalni qayd etdi. Signal shu qadar g'ayrioddiy ediki, uni ko'rgan olim varaqqa "Wow!" deb yozib qo'ygan. Signalning kelib chiqishi hozirgacha to'liq aniqlanmagan — bu fandagi eng qiziqarli sirlardan biri. Nega bu muhim? Bu voqealar shuni ko'rsatadiki, ilm-fan katta byudjet yoki zamonaviy texnologiyalarsiz ham — oddiy kuzatuvchanlik va savol berish qobiliyati orqali ham buyuk kashfiyotlarga olib kelishi mumkin. 💬 Sizningcha, "Wow!" signali nima bo'lishi mumkin edi? #AvgustTarixda #IlmiyKashfiyot #UzScienceNews

30, 40 ВА 50 ЁШДАН КЕЙИН ОРГАНИЗМДА НИМАЛАР ЎЗГАРАДИ? Қариш — бирданига бошланадиган жараён эмас. Моддалар алмашинуви, мушаклар, суяклар ва гормонал тизимдаги ўзгаришлар аста-секин тўпланиб боради. Бу жараённинг тезлиги эса ирсият, овқатланиш, жисмоний фаоллик, уйқу, стресс ва сурункали касалликларга боғлиқ. 📎 30 ёшдан кейин 🔹 Жисмоний иш қобилияти ва оғир машқлардан кейин тикланиш тезлиги аста-секин пасайиши мумкин. 🔹 Мунтазам жисмоний, айниқса куч машқлари бўлмаса, вақт ўтиши билан мушак массаси ва кучи камая бошлайди. 🔹 Уйқу етишмаслиги, сурункали стресс, камҳаракатлик ва ортиқча калория организм таркибига аввалгидан кўпроқ таъсир кўрсатади. 🔹 Шунинг учун 30 ёшдан кейин мушак массаси ва кучини сақлаб қолиш соғлом қаришнинг муҳим омилларидан бири ҳисобланади. 📎 40 ёшдан кейин Бу даврда фаол ва камҳаракат ҳаёт кечирадиган инсонлар ўртасидаги фарқ янада сезиларли бўлади. 🔹 Тўқималарнинг янгиланиши ва тикланиш жараёнлари секинлаша боради. 🔹 Тана вазни ўзгармаслиги мумкин, аммо бел айланаси катталашади — мушак тўқимаси камайиб, висцерал ёғ миқдори ортиши мумкин. 🔹 Мушак кучи баъзан мушак ҳажмидан ҳам тезроқ камаяди. 🔹 Аёлларда перименопауза даври бошланиши мумкин. Гормонал ўзгаришлар ёғ ва мушак тўқималари нисбатига ҳам таъсир кўрсатади. 📎 50 ёшдан кейин Ёшга боғлиқ ўзгаришлар клиник жиҳатдан янада аҳамиятли бўла бошлайди. 🔹 Менопаузадан кейин аёлларда эстроген миқдорининг камайиши суяк массаси йўқолишини тезлаштириб, остеопороз хавфини оширади. 🔹 Эркакларда тестостерон даражаси ёш ўтиши билан аста-секин пасайиши мумкин. Бу жараён ҳар бир инсонда турлича кечади. 🔹 Саркопения — мушак массаси, мушак кучи ва жисмоний функциянинг ёшга боғлиқ пасайиши хавфи ортади. 🔹 Қон босими, қондаги глюкоза, холестерин ва тана вазнини мунтазам назорат қилиш янада муҳим аҳамият касб этади. 🏋️ Функционал қаришни секинлаштириш учун нима қилиш керак? ✔️ мунтазам жисмоний фаоллик — айниқса куч машқларини аэроб машқлар билан бирга бажариш; ✔️ етарли миқдорда оқсил ва мувозанатли овқатланиш; ✔️ сифатли ва етарли уйқу; ✔️ чекишдан воз кечиш ва алкоголни чеклаш; ✔️ соғлом тана вазни ва бел айланасини сақлаш; ✔️ қон босими, қондаги глюкоза ва холестеринни назорат қилиш; ✔️ мушак массасининг камайиши ва остеопорознинг олдини олиш. 💡 Энг муҳим хулоса: Паспортдаги ёшни ўзгартириб бўлмайди. Аммо организмнинг қай даражада тез «қариши»га турмуш тарзи жуда катта таъсир кўрсатади. Шунинг учун 30–40 ёшдан кейин фақат «вазним қанча?» деган савол эмас, балки: «Мушакларим қанчалик кучли? Мушак массам етарлими? Висцерал ёғ миқдори қанча?» деган саволлар ҳам муҳим. 🧬 Қариш — табиий жараён. Аммо кексайгунча кучли, ҳаракатчан ва функционал бўлиб қолиш кўп жиҳатдан ўзимизга боғлиқ.

Что происходит с вашим телом в разном возрасте?🤔 У каждого организм со временем меняется по-своему. На то, как именно это проходит, влияют образ жизни, генетика, особенности здоровья и множество индивидуальных факторов. Но есть и общие закономерности, которые встречаются чаще всего. 📎 В 30+ лет Именно в этом возрасте люди чаще всего замечают первые возрастные изменения, хотя внешне это может быть почти незаметно, говорит врач по медицине здорового долголетия ММНКЦ им. С.П. Боткина Анна Киреева: — после 35 лет часто снижается физическая работоспособность — становится сложнее поддерживать прежний уровень активности и восстанавливаться после нагрузок; — при этом объём мышц может почти не меняться, а изменение состава тела зависеть именно от образа жизни; — влияние повседневной рутины (рациона, уровня стресса, режима сна и других привычек) на состояние организма становится ощутимей; 📎 В 40+ лет В этом возрасте разница между активным и малоподвижным образом жизни становится ещё заметнее. — постепенно снижается активность клеток: ткани медленнее обновляются, а организму нужно больше времени на восстановление; — вес может оставаться прежним, но при этом увеличиваться объём талии — это связано с ростом доли жировой ткани и постепенным снижением мышечной; — у женщин может начаться менопаузальный переход: примерно за два года до последней менструации соотношение жира и мышц будет так же меняться. 📎 В 50+ лет Все возрастные процессы продолжаются, а некоторые изменения становятся более заметными: — после менопаузы у женщин кости могут стать более хрупкими — гормоны влияют на состояние костной ткани; — у мужчин уровень тестостерона постепенно снижается: на это влияет образ жизни, физическая форма и наличие хронических заболеваний. Напоминаем: возрастные изменения абсолютно естественны. Поддерживать здоровье и хорошее самочувствие помогут простые правила: ✔️ уделять внимание физической активности (главное — её наличие, а формат может быть индивидуален); ✔️ правильно оценивать состояние тела — важен не только внешний вид, но и состав. Его можно проверить с помощью биоимпеданс-анализа в московских поликлиниках; ✔️ поддерживать сбалансированную рутину (полноценное питание, режим сна); ✔️ заботиться о физическом и ментальном здоровье. Для этого есть «Московский чекап» — с ним отслеживать все изменения организма гораздо проще. ❤️ Подписаться на Мосмедицину в Telegram и в МАКС

📌 HAFTALIK ILMIY DAYJEST Bu hafta kanalimizda nimalar bo'ldi — qisqacha: 🧠 Uyqu haqida keng tarqalgan 5 ta mif va haqiqatni ko'rib chiqdik — "hafta oxirida uxlab olish" aslida ishlamasligi haqiqat bo'lib chiqdi ☀️ Vitamin D yetishmovchiligini faqat quyoshda yurish bilan hal qilib bo'lmasligini muhokama qildik 🧠 "Miyaning 10% i" haqidagi eng mashhur ilmiy mifni fanga tayanib rad etdik 💬 Kelasi hafta qaysi mavzuni yoritishimizni xohlaysiz? Izohda yozing — eng ko'p so'ralgan mavzuni tanlaymiz. #HaftalikDayjest #UzScienceNews #IlmVaHayot

СУНЪИЙ ИНТЕЛЛЕКТ ХИРУРГ МАҲОРАТИНИ БАҲОЛАЙДИ Хирург операцияни қанчалик аниқ ва самарали бажарди? Яқин келажакда бу саволга фақат эксперт эмас, сунъий интеллект ҳам жавоб бериши мумкин. 2026 йил 29 июлда JAMA Surgery журналда лапароскопик гепатобилиар хирургия видеолари асосида хирургик маҳоратни автоматик баҳолаш бўйича тадқиқот эълон қилинди. AI нимани таҳлил қилади? Тизим операция видеосидаги инструмент ҳаракатларини кузатиб, траектория, фазовий муносабат ва кинематика орқали хирург техникасини рақамли кўрсаткичларга айлантиради. Нега бу муҳим? Ҳозир баҳолаш эксперт томонидан субъектив шкалалар асосида қилинади. Бу усул секин ва нозик фарқларни аниқлашда чекланган. AI эса баҳолашни автомат, объектив ва аниқ қилишни мақсад қилади. Келажакда резидент операцияси видеоси таҳлил қилиниб, қайси жиҳатларни яхшилаш кераклиги кўрсатилиши мумкин. Бу таълимни: «устоз баҳоси»дан «устоз + AI таҳлили»га олиб ўтиши мумкин. Ҳозирча бу технология хирургни алмаштирмайди — у фақат тадқиқот босқичида ва кенг валидация талаб қилади. Аммо келажакда операция видеоси хирург техникасини ўлчайдиган рақамли биомаркерга айланиши мумкин. Манба: Zeng X, et al. JAMA Surgery, 2026. DOI: 10.1001/jamasurg.2026.3007

https://oak.uz/pages/31738

🚨 XXI АСР ТИББИЁТИ: ИМКОНСИЗ ДЕБ ҲИСОБЛАНГАН ОПЕРАЦИЯ 👨‍⚕️ 47 ёшли америкалик Аарон Жеймс юқори кучланишли электр токи туфайли юзи, чап кўзи ва чап қўлининг катта қисмини йўқотган эди. Бир неча йилдан сўнг унга тиббиёт тарихидаги энг мураккаб операциялардан бири амалга оширилди. 🏥 Нью-Йорк университети (NYU Langone) мутахассислари юз трансплантацияси билан бир вақтда бутун кўз олмасини ҳам кўчириб ўтказишди. Операция 21 соатдан ортиқ давом этди ва унда юздан ортиқ тиббиёт ходими иштирок этди. 🔬 Бу ерда энг муҳим жиҳат шундаки, операциянинг асосий мақсади нафақат ташқи кўринишни тиклаш, балки кўз тўқималарининг ҳаётчанлигини сақлаб қолиш эди. 📌 Натижа қандай бўлди? ✅ Янги юз муваффақиятли мослашди. ✅ Кўчириб ўтказилган кўзда қон айланиши сақланди ва рад этилиш белгилари кузатилмади. ✅ Бемор қайта мустақил овқатлана бошлади, ҳид ва таъмни ҳис қилди, юз мушакларининг бир қисми фаолияти тикланди. ❗️Бироқ муҳим фактни унутмаслик керак: кўчириб ўтказилган кўз ҳозирча кўриш қобилиятини тикламаган. Шунинг учун бу операцияни «кўришни қайтарди» деб эмас, балки келажакда оптик нервни қайта тиклаш технологиялари учун муҳим илмий қадам сифатида баҳолаш тўғрироқ бўлади. 💬 Нега бу янгилик муҳим? Бу операция шифокорлар: 🧠 нервларни сақлаш, 🩸 қон томирларини қайта улаш, 🦴 юз тўқималарини трансплантация қилиш соҳасида янги босқичга чиққанини кўрсатди. Келажакда айнан шу тажриба оғир жароҳат олган беморларни даволаш имкониятларини янада кенгайтириши мумкин. ❓Савол: Агар келажакда кўриш қобилиятини ҳам тўлиқ тиклаш имкони пайдо бўлса, бу тиббиёт тарихидаги энг катта ютуқлардан бири бўладими?

"BIZ MIYAMIZNING FAQAT 10% IDAN FOYDALANAMIZ" — ROSTMI? Bu — ehtimol eng ko'p tarqalgan ilmiy mif. Filmlarda, motivatsion postlarda doim takrorlanadi. Lekin haqiqat butunlay boshqacha. Haqiqat qanday? Miya tasvirlash texnologiyalari (fMRI, PET-skanerlash) shuni ko'rsatadiki, kun davomida miyaning deyarli barcha qismlari faol ishlaydi — hatto uxlab yotganda ham. Oddiy bir harakat (masalan, qo'lni ko'tarish) miyaning bir nechta bo'limini bir vaqtda ishga soladi. Bu mif qayerdan kelib chiqqan? Aniq manbasi noma'lum, lekin 1900-yillar boshidagi psixologik nazariyalar va keyinchalik ommaviy madaniyat (ayniqsa Hollywood filmlari) uni mustahkamlagan. Nega bu xavfli bo'lishi mumkin? Chunki bu mif asosida "yashirin imkoniyatlar", "miya qobiliyatini oshiruvchi" degan nomdagi ko'plab shubhali mahsulot va kurslar sotiladi — ilmiy asossiz. Xulosa: Miyangiz allaqachon 100% ishlaydi. Muammo "foizda" emas, balki uni qanday samarali ishlatishda — uyqu, ovqatlanish va mashqlar orqali. #MiyaHaqidaMif #IlmiyFakt #UzScienceNews

Россияда илк марта митрал клапан сон венаси орқали алмаштирилди Новосибирск шаҳридаги академик Е.Н. Мешалкин номидаги Миллий тиббиёт тадқиқот маркази мутахассислари Россияда илк бор митрал биопротезни очиқ операциясиз, сон венаси орқали катетер ёрдамида муваффақиятли алмаштиришди. Бемор 6 йил аввал аортал ва митрал клапанлар протезланган эди. Вақт ўтиши билан митрал биопротез ишдан чиқиб, кучайиб бораётган нафас қисиши ва ҳолсизликка сабаб бўлган. Такрорий очиқ юрак операцияси юқори хавфли деб баҳолангани учун шифокорлар Transcatheter Mitral Valve-in-Valve (TMViV) технологиясини қўллашга қарор қилишди. Янги биологик клапан сон венасидаги кичик пункция орқали юракка етказилиб, эски биопротез ичига аниқ жойлаштирилди. Амалиёт сунъий қон айлантиришсиз ва умумий наркозсиз ўтказилди — бемор бутун жараён давомида мустақил нафас олди. Амалиётдан кейин беморнинг аҳволи тез яхшиланди. 4-кунги эхокардиографияда янги клапан тўлиқ ишлаётгани, қон оқими нормаллашгани ва чап қоринча чиқариш фракцияси 64% га етгани тасдиқланди. Мутахассислар таъкидлашича, ушбу технология такрорий очиқ операция хавфи юқори бўлган беморларни даволаш имкониятларини янада кенгайтиради. #Кардиохирургия #TMViV #ValveInValve #ЭндоваскулярЖарроҳлик #ТиббиётЯнгиликлари

☀️ VITAMIN D: QUYOSHDAN OLINGAN "MO''JIZA" — YOKI ORTIQCHA GAP? Ko'pchilik "quyoshda ko'proq yursam, vitamin D yetarli bo'ladi" deydi. Lekin masala unchalik oddiy emas. Nima uchun muhim? Vitamin D suyak zichligi, immunitet va hatto kayfiyatni boshqarishda ishtirok etadi. Uning yetishmasligi charchoq, suyak og'rig'i va tez-tez kasallanishga olib kelishi mumkin. Muammo qayerda? Terimiz vitamin D ni faqat quyosh nurlari ma'lum burchak ostida tushganda ishlab chiqaradi. Qishda, yoki uzoq vaqt yopiq joyda ishlaydigan odamlarda bu jarayon deyarli to'xtaydi — hatto quyoshli mamlakatda yashasa ham. Qanday bilsa bo'ladi? Faqat qon tahlili orqali aniq daraja ma'lum bo'ladi. "O'zimni yaxshi his qilyapman" degan tuyg'u yetishmovchilikni istisno qilmaydi, chunki dastlabki bosqichda alomatlar sezilmasligi mumkin. Nima qilish kerak? Agar kunning katta qismini yopiq joyda o'tkazsangiz, mutaxassis bilan maslahatlashib, tahlil topshirish foydali bo'ladi. O'zboshimchalik bilan yuqori dozada qabul qilish esa tavsiya etilmaydi. ❓ Siz oxirgi marta qachon vitamin D darajangizni tekshirgansiz? #VitaminD #Salomatlik #IlmiyFakt #UzScienceNews

🧠 UYQU HAQIDA 5 TA FAKT — QAYSI BIRI HAQIQAT? Ko'pchilik "kamroq uxlasam, ko'proq ish qilaman" deb o'ylaydi. Lekin ilm-fan buning aksini isbotlagan. 1️⃣ "Hafta oxirida uxlab olsam bo'ladi" — MIF Hafta davomida yig'ilgan uyqu qarzini dam olish kunlari to'liq qoplab bo'lmaydi. Tadqiqotlar shuni ko'rsatadiki, metabolizm va miya funksiyalari baribir pasaygan holatda qoladi. 2️⃣ 6 soat uyqu yetarli — MIF Kattalar uchun 7-9 soat tavsiya etiladi. 6 soat va undan kam uxlash muntazam davom etsa, diqqat va xotira sezilarli darajada pasayadi — hatto odam o'zini "charchamagan" his qilsa ham. 3️⃣ Uyqu paytida miya "dam oladi" — MIF Aksincha, chuqur uyqu bosqichida miya kunduzgi ma'lumotlarni saralaydi va uzoq muddatli xotiraga o'tkazadi. Bu davr miya uchun eng faol jarayonlardan biri. 4️⃣ Uyqusizlik immunitetni pasaytiradi — HAQIQAT Yetarli uxlamagan odamning virusga qarshi antikor ishlab chiqarish qobiliyati pasayadi. Shuning uchun kasallikdan keyin tiklanish davrida uyqu alohida muhim. 5️⃣ Ekrandan chiqadigan yorug'lik uyquga xalaqit beradi — HAQIQAT Telefon va noutbukdan chiqadigan ko'k nur melatonin gormoni ishlab chiqarilishini kechiktiradi, bu esa uxlab qolish vaqtini uzaytiradi. 💬 Siz kuniga necha soat uxlaysiz? Izohda yozing. #Uyqu #IlmiyFakt #Miflar #UzScienceNews

✅ Ҳимояга чиқишда журналларни тўғри танлаш бўйича маълумот (PhD,DSC) ✅ 2026 йил 10-июндан кейинги Талаблар бўйича ‼️‼️ Амалдаги Низомлар ва киритилган ўзгаришлардан сўнг, Нашр ишларига талаблар қуйидагича бўлади: ✅ PhD илмий даражаси учун камида 7 та нашр иши керак (3 мақола+4 тезис) Мақола: 2 таси махаллий+1 таси хорижий бўлиши керак ✅ Махаллий макола учун тавсия этилади 1) махаллий ОАКнинг 2019 йилдаги нашрлар руйхатида мавжуд  махаллий журналлар ( 🔍 https://oak.uz/userfiles/files/Perechen-2019.pdf) 2) ОАК нинг алоҳида буйруғи билан нашрлар руйхатига киритилган махаллий журналлар ( 🔍 https://oak.uz/pages/4802) ✅ Ҳимояга чиқиш учун 1 та хорижий мақола ушбу журналларда бўлиши тавсия этилади: а) ОАК нинг 2019 йилдаги нашрлар рўйхатидаги журналлар ( ( 🔍 https://oak.uz/userfiles/files/Perechen-2019.pdf) ) б) ОАК нинг тегишли буйруги билан ОАК нашрлар рўйхатига киритилган Хорижий (МДХ) журналлари ( 2019 йилдан хозирги вақтгача Рўйхатга киритилган журналлар) 🔍 https://oak.uz/pages/4802 в) Айнан ОАК рўйхатида йўқ, лекин ОАК тавсия қилган нуфузли 12 та базадан бирида мавжуд бўлган журналлар ( 12 та база билан танишинг) ✅ Фан доктори DSc учун нашр ишлари камида 15 та бўлиши керак ‼️ Шулардан, 10 таси мақола+5 таси тезис  МАҚОЛА-9 та маҳаллий +1 таси хорижий журнал ✅ Махаллий мақола учун тавсия этилади: 1) махаллий ОАКнинг 2019 йилдаги нашрлар рўйхатида мавжуд  махаллий журналлар 2) ОАК нинг алохида буйруғи билан нашрлар рўйхатига киритилган махаллий журналлар ✅DSc га Химояга чиқиш учун 1 та хорижий мақола талаби учун: а) ОАК нинг 2019 йилдаги нашрлар рўйхатидаги журналлар б) ОАК нинг тегишли буйруги билан ОАК нашрлар рўйхатига киритилган Хорижий (МДХ) журналлари ( 2019 йилдан хозирги вақтгача Рўйхатга киритилган журналлар) в) Айнан ОАК рўйхатида йўқ, лекин ОАК тавсия қилган нуфузли 12 та базадан бирида мавжуд бўлган журналлар ( 12 та база билан танишинг) ‼️ ДИҚҚАТ: ОАК рўйхатида мавжуд бир нечта хорижий журналлар ОАК Раёсати қарори билан Рўйхатдан чиқарилди ( https://oak.uz/page/23, https://oak.uz/pages/30601...) ✅ Тезислар учун: PhD га  4 та тезис талаби бор ( 2 та махаллий+2та халқаро) ✅ DSC учун камида 5 та тезис керак ( камида 2таси халқаро конференцияда чиққан+3 та махаллий анжуман-конференциялардаги тезислар) ‼️ Тезислар хар йили йил бошида тасдикланадиган анжуманларда эълон килинган булиши тавсия этилади (Ташкилотлар ушбу конференцияларни йуналишлар буйича йил давомида утказиб боради) ✅ БАТАФСИЛ: ©️@ILMIYHIMOYA каналида ✅ Постни тадқиқотчилар ва илмий гуруҳ ва каналларда @ILMIYHIMOYA канали манзилини кўрсатган ҳолда максимал улашинг

#Scopus_Academy Tibbiyot fanlari bo‘yicha Scopus bazasidagi kuchli Q1–Q2 jurnallar The Lancet ▪️Sayti: https://www.thelancet.com New England Journal of Medicine ▪️Sayti: https://www.nejm.org JAMA – Journal of the American Medical Association ▪️Sayti: https://jamanetwork.com/journals/jama The BMJ ▪️Sayti: https://www.bmj.com Clinical Infectious Diseases ▪️Sayti: https://academic.oup.com/cid ━━━━━━━━━━━━━━━ 🎓 @Scopus_Academy Ilmiy muvaffaqiyat sari ishonchli hamroh. ━━━━━━━━━━━

🔴 🧠💡📚 ❗️Жазирама давом этади: Бундай ҳавода қандай таомланиш керак? ☀️Мамлакатимиз бўйлаб юқори ҳаво ҳарорати сақланиб қолмоқда. Табиийки, бундай жазирама иқлимда тўғри овқатланиш саломатлик учун жуда муҳим. ❓Хўш, шундай экан, саратонда қандай таомланиш керак? 📎Соғлиқни сақлаш вазирлигининг Экологик дипломатия бўлими бошлиғи Абдуқаюм Тўхтақулов бу борадаги тавсиялари билан ўртоқлашди. 💬 — Жазирама ҳавода, асосан, кексалар, ҳомиладорлар, ёш болалар сувсизланиш, иссиқликдан чарчаш ва иссиқ уриши каби ҳолатларга мойил бўладилар, — дейди мутахассис. — Шу сабабли, энг аввало, уларнинг етарли миқдорда сув ичиши ва енгил таомлар истеъмол қилишига эътибор бериш керак. Қолаверса, ҳаво ўта иссиқ бўлган кунлари организм сувсизланишининг олдини олиш учун кун давомида, ҳатто, чанқоқ ҳис қилинмаса ҳам суюқлик ичиш муҳим. 🚰 Умумий тавсияларга кўра, жазирама кунларда кунига ўртача 2,5-3 литр суюқлик ичиш лозим. Бироқ жисмоний фаоллик ва ҳаво ҳароратига қараб бу миқдор ошиши мумкин. Кўчага чиққанда доимо сув олиб юриш керак. 💧Оддий тоза сув энг яхши ичимлик ҳисобланади. Муздек сув ўрнига хона ҳароратидаги ёки бироз салқин сувни ичиш афзалроқ. 36-37 даражали сув организмда метаболизм ва ичак фаолиятини яхшилайди. 🫖Шакарсиз кўк чой чанқоқни бошқа ичимликларга қараганда яхшироқ босади. Шунингдек, гиёҳли чойлар (ялпиз, мойчечак), нордон мевалардан (олча, олма, қорағат, клюква) тайёрланган шакарсиз компотлар (морс), айрон, кефир ва лимон қўшилган сув ҳам фойдалидир. Бу ичимликлар организмни минерал моддалар ва витаминлар билан таъминлайди. 🍉Таркибида сув миқдори юқори бўлган маҳсулотлар, масалан, бодринг, тарвуз, қовун гидратацияга ҳисса қўшади. Сут таркибидаги электролитлар туфайли фойдали бўлиши мумкин. ❗️Аммо жазирамада баъзи ичимликларни истеъмол қилишдан сақланиш лозим. Чунки улар нафақат чанқоқни босмайди, балки сувсизланишни кучайтириши ҳам мумкин. 📍Буларга: 🍸таркибида шакар миқдори юқори бўлган, газланган ичимликлар, қадоқланган шарбатлар; 🍺 алкоголь ичимликлар; ☕️ кофеин миқдори юқори бўлган ичимликлар (кофе, баъзи чой турлари, энергетиклар); 🧃 ўта совуқ (муздек) ичимликлар киради. 🫕Бундан ташқари, ўта иссиқ кунларда енгил ҳазм бўладиган таомларни кичикроқ порцияларда ва тез-тез истеъмол қилиш тавсия этилади. Таркибида сув миқдори юқори бўлган мева ва сабзавотларга (тарвуз, қовун, бодринг, селдерей) кўпроқ эътибор қаратиш лозим. 🥗Салатлар, қатиқли овқатлар (масалан, окрошка) ва совуқ шўрва каби салқин таомлар ҳам фойдали. Терлаш орқали йўқотилган тузнинг ўрнини босиш учун бироз тузли таомлар истеъмол қилиш мақсадга мувофиқ. Лекин қайта ишланган ва ўта шўр маҳсулотлардан сақланиш керак. 🍔Овқат ҳазм қилиш жараёнининг ўзи организмда иссиқлик ишлаб чиқаради. Шу сабабли, жазирамада ҳазм бўлиши қийин бўлган оғир таомлардан сақланиш тананинг ички ҳароратини паст ҳолда сақлашга ёрдам беради. 🥩Оғир, ёғли ва оқсилга бой таомлар (айниқса қизил гўшт)ни чеклаш тавсия этилади. Чунки уларни ҳазм қилиш кўпроқ метаболик иссиқлик ишлаб чиқаради. Балиқ ва сабзавотли оқсиллар енгилроқ вариант ҳисобланади. ‼️Ширинликлар ва хамирли овқатлар ҳолсизлик ҳамда чанқоқ ҳиссини кучайтириши мумкин. Шунингдек, жазирамада чанқатадиган маҳсулотлар, масалан, ўта шўр ёки дудланган гўшт ва балиқ маҳсулотлари, консервалар истеъмолини камайтириш мақсадга мувофиқ. Соғлиқни сақлаш вазирлиги Матбуот хизмати. 📱 @ssvuz  |📱 @ssvmatbuotkotibi | 📱 Facebook |📱 Instagram

https://telegra.ph/Issi%D2%9B-kunlarda-salomatlik-uchun-asoslangan-tavsiyalar-07-23

https://telegra.ph/BUGUN-ILM-FAN-sahifamizda-6-mavzu-07-23

🔴1️⃣2️⃣4️⃣4️⃣5️⃣6️⃣ ☀️ Ayni kunlarda yurtimiz bo‘ylab yoz jaziramasi hukm surmoqda. ❓ Xo‘sh, bunday ob-havodan qay tarzda himoyalanish kerak? Bu davrda ovqatlanish ratsioni, organizmning suv balansi, kiyinish tartibi qanday bo‘lishi lozim? 💫 SSV Matbuot xizmati tomonidan tayyorlangan yuqoridagi infografika shu haqda. 🚑  SSV Matbuot xizmati. 🌐 Web-site 🔵Telegram 👥 Fb 📷 Instagram