یحیی اسماعیل

مرۆڤ کە لەگەل قورئان ژیا، ئیتر لەڕیی قورئانەوە مانای وشەکان دەکات و لە فەرهەنگی قورئانەوە تیگەشتنی خۆی بونیاد دەنێت، بۆیە هەمیشە ترس و شادومانیی و نیگەرانیی و دلنەواییەکانی لەویوە وەردەگرێ، بۆیە گەڕانەوە بۆ قورئان گەرانەوەیە بۆ ئاگایی و هۆشیاریی و دەرک کردنی وێنە گەورەکە و حاڵیی بوون لە کۆی چیرۆکەکە، ئەوەی لە قورئان دوووە بێ ئاگایە و نەخوێنەوارە، چونکە ئاستی مەعریفی ئەو تەنیا بواری مادییەت و دونیایە و لە غەیب بێ ئاگایە و مانای وشەکان بە نیوەچلی و ناتەواوی فیر بووە، بۆیە تیگەشتنیشی بەم جۆرە ناتەواو دەبێ. ئەم هەڕەشەی کە لەم ئایەتە باسکراوە، حەقە مرۆڤ بترسێنیت و لە هەرەشە و گورەشە بچوک و لاوەکییەکاندا خۆی سەرقال نەکات، لیمەگەری بە بی ئاگایی لە وەحی ژیان بەریتە سەر، لێمەگەری لەو دنیا و ژیانی هەمیشەیی لە گرۆهی “لەبیرکراوەکان” بیت .. {وَكَذَلِكَ الْيَوْمَ تُنسَى}

سێ ساڵە غەززە بە بێدەنگی ئومەتی ئیسلامی خەڵتانی خوێن دەکرێ، کەچی دەڵێن غەززە بووەتە بت و هەموو شتێک دەکریتە خزمەتی غەززە! نازانم بۆ سێ ساڵە یەک کەس نقەی نەکرد بۆ غەززە و ئەم “بتە”!

چی لەڕێییە بۆ جیهان و ناوچەکە؟؟ وەڵام: گوی لە قسەکانی یحیی سنوار بگرن، جا دەزانن چی بەریوەیە، رووداوە گەورەکان بەریوەن، تۆفانەکە ماویەتی.. واللە اعلم..

(ٱلَّذِینَ قَالُوا۟ لِإِخۡوَ ٰ⁠نِهِمۡ وَقَعَدُوا۟ لَوۡ أَطَاعُونَا مَا قُتِلُوا۟ۗ قُلۡ فَٱدۡرَءُوا۟ عَنۡ أَنفُسِكُمُ ٱلۡمَوۡتَ إِن كُنتُمۡ صَـٰدِقِینَ ۝ وَلَا تَحۡسَبَنَّ ٱلَّذِینَ قُتِلُوا۟ فِی سَبِیلِ ٱللَّهِ أَمۡوَ ٰ⁠تَۢاۚ بَلۡ أَحۡیَاۤءٌ عِندَ رَبِّهِمۡ یُرۡزَقُونَ) [سورة آل عمران 168 - 169]

﴿وَالْعَصْرِ، إِنَّ الْإِنسَانَ لَفِي خُسْرٍ، إلا الَّذِينَ آمَنُوا وَعَمِلُوا الصَّالِحَاتِ وَتَوَاصَوْا بِالْحَقِّ وَتَوَاصَوْا بِالصَّبْر ﴾ مرۆڤ بەردەوام لە خەسارەتایە، کات و تەمەن و ئیش و ماڵ و سامانی هەمووی دەدۆرینییت و لەدەستی دەدات، تەنیا تاقمێک نەبیت کە ئەمە خەسڵەتەکانیانە: -باوەریان هیناوە -کار و کردەوەی چاکە دەکەن -دەست بە حەقەوە دەگرن و لەگەل حەق دەبن و بەر لە ناحەق دەگرن -ئارام دەگرن، لە پەرستش کردن و نارەحەتی و بەڵا و تاقیکردنەوە. ئەمە فەرمایشی پەروەردگارە، ئەم خەسارۆمەندییە لەهەموولایەوە دەوری مرۆڤی داوە،کات وتەمەنی هەمووی دەروات، هەر جرکەیەک کە لەتەمەنت دەروات گەر نەیبەیتەوە ئەوە دۆڕاندووتە، چونکە بازرگانی بە گرنگترین شتت دەکەیت، کە ئەویش تەمەنتە.

قوربانی هەڵمەتی شێرانەت بم..

(لكي لا تأسوا على ما فاتكم ولا تفرحوا بما آتاكم) بیر لە هەموو ئەو شتانە بکەوە کە حەزت پییان بووە و لەدەستت چوون، دواتر سەیری ئەوە بکە کە لەبەردەستایە ئیستا ، ئینجا ئەو ئایەتە بخوینەوە، ئیتر دەزانیت چۆن بە هاوسەنگی رەفتار دەکەیت، ئەم ئایەتە چۆن مرۆڤ هێور دەکاتەوە و لە بی ئومێدی و زۆر ئومیدی لەمەر دونیا و شتەکانی نیوی ئاگاداری دەکاتەوە تا بابەت و پرسە گەورەکانی بیرنەچیتەوە و هەست و شعوری بە هاوسەنگی بەکاربهینت..

گوێ لە قسەی ئەم پیاوانە بگرن، واز لە قسەی تیۆریی و سارد و سر و سواوی خەلکی تر بینن، گۆرانکاری بەم پیاوانە و هاوشیوەکانیان دەکریت نەک بانگخوازانی تاکگەرایی و نیولبیرالی و خۆ گونجێن لەگەل واقیع.

لەگەل شاوری کۆتایی هاتنی کۆتا یاری مۆندیال، ئاگری جەنگ ناوچەکە دەتەنێت.

گەرچی ملهوڕان هەوڵبەن لە ریشەوە دەرمان بێنن، وەلێ ئەم تۆوانە هەر چەکەرە دەکەن. محمد ضیف

شکۆ و عیززەت..

(وَلِلَّهِ الْعِزَّةُ وَلِرَسُولِهِ وَلِلْمُؤْمِنِينَ وَلَكِنَّ الْمُنَافِقِينَ لَا يَعْلَمُونَ)

(غُلِبَتِ الرُّومُ (2) فِي أَدْنَى الْأَرْضِ وَهُم مِّن بَعْدِ غَلَبِهِمْ سَيَغْلِبُونَ ) تەنیا ئەم ئایەتە بەسە بۆ وەڵامدانەوەی ئەوانەی ئیسلام دەکەنە بابەتێکی تایبەتی نێوان مرۆڤ و پەروەردگار ، یان ئەوانەی کە دەڵێن خەریکی زوهد و نەفسی خۆت بە بەتەنها و حەقت بە واقیعەوە نەبێ، ئەم ئایینە زۆر لە ئەقڵ و ئاوەزی بچوکی ئەوانە گەورەترە. ئەمە پەیامی پەروەردگارە بۆ باوەردار لە هەموو زەمەنێک، کە چاوتان لە رووداوەکانی دونیا بێت و لە هاوکیشە سیاسییە جیهانییەکان حاڵی بن، چونکە ئەم ئایینەی ئیوە رەحمەتە بۆ هەموو جیهان و دەبێت دەسەڵاتدارە ستەمکارەکان لادەن لەپێناو گەیاندنی ئەم ئایینە، لەبارەی رۆم و فارسەوە بۆمان دەدویت چونکە ئێمە خۆمان بە بەدیلی ئەوان دەزانین و دەبیت بێ ئاگا نەبین لە کار و ئەرکی سەرشانمان و خۆمان بە کەم و بچوک نەزانین بەرامبەر دەسەڵاتدارانی ئیستای جیهان.

بەوە بزانە بەرەکەت لە کاتەکانتایە کە سەرقاڵی نەفسی خۆت بیت و کاتت نەبێ بۆ قسەکردن لەسەر بابەتی کەسێکی دۆڕاو، چ جای بەرگریکردن لێی، ئەوەی عەزێت و ئازاری وەلی و دۆستانی خوای گەورە بدات خوای گەورە تۆڵەی لێدەکاتەوە.

هەمیشە ئیرەیی بەم جەماعەتە دەبەم؛ ( إِنَّهُمْ كَانُوا يُسَارِعُونَ فِي الْخَيْرَاتِ ) هەمیشە بەدوای خێر و چاکەدا دەگەڕێن تا ئەنجامی بدەن، کاتەکانیان هەمیشە بەو شیوە بەسەردەبەن، وەک چۆن خەڵکی دونیایی چاوەریی بەرزی و نزمی نرخی زەوی و ئاڵتوون و ترۆمبیل و شتەکانی دیکەیە تا بەفرۆشتن یان کرین قازانجی دنیایی بکەن، ئەمانیش کاتەکانیان بەو جۆرە پۆلین دەکەن بەپێی گەورەیی پەرستش کردن تیایدا و گەورەیی خیر و پاداشتەکەی، بۆیە هەمیشە بەبێدەنگی خەریکی مامەڵە و بازرگانیی قیامەتیی خۆیانن و زۆرترین سەرقاڵییان بەو بابەتەوەیە، نە خاوەن قسەی زل و گەورەن نە چاوی کامێراکانیان لەسەرە، ژیانی دونیا وەک نامۆ و غەریبەیەک بەسەر دەبەن، بە جەستە لیرەن و چاو و دڵیان روو لە ئاسمانە، لەکاتێکدا خەلکی خەریکی ئاوەدانکردنەوەی دونیای خۆیانن ئەوان بەردەوامن لە ئاوەدانکردنەوەی قیامەتیان، ئەگەر ئەوانەوە براوە نەبن ئیتر کێ براوە بێت!؟

پێغەمبەر صلی اللە علیه وسلم دەفەرمویت: (كَيْفَ يُقَدِّسُ اللَّهُ أُمَّةً لاَ يُؤْخَذُ لِضَعِيفِهِمْ مِنْ شَدِيدِهِمْ) “خوای گەورە چۆن پلە و پیگەی گەل و ئوممەتێک بەرز و بڵند دەکاتەوە کە مافی لاواز و بێدەسەڵاتەکانی لە دەسەڵاتدار و خاوەن پلە و پێگەکانی نەسێنرێت”

“لە سۆز و میهری پەروەردگارە کە عەیب و عارەکانی خۆتت نیشان دەدات و لە خەڵکی دەشارێتەوە بۆت”

لە هەندی کەناڵی سەهیۆنیی و پرۆ سەهیۆنی لە هاوشیوەی کەنالێ العربیة و هاوئاوازەکانی و ژمارەیەک پەیجی جاش و بەکریگیراوی سەهیۆنیی لە غەززە بە چاوساغی قەوارەی بۆگەن و پشتیوانی ئیمارات بانگەوازی خۆپیشاندان دەکەن لە غەززە لە بیست و شەشی شەش لەژیر ناوی نارەزایی لەدۆخی غەززە، بەڵام پلانەکە بۆ ئەوەیە دواتر لەریی کۆمەلیک میلیشیای بەکرێگیراوی سەهیۆنیی کە لەناو غەززەن تەقە لە خۆپیشاندەران بکریت و وا نیشان بدەن کە تەقەکەرەکان بزوتنەوەی حەما..سن، هەموو ئەمەش بۆ فشارکردنە لە حەما..س تا رازی بیت چەک دانیت و بەمەرجەکانی قەوارەی بۆگەن رازی بیت، جیگەی باسە سەگەلەکەی فەتحیش لەناو پلانەکەن کە دەیانەویت تۆلەی خۆیان لە بزوتنەوەی حەماس بکەنەوە و غەززەش وەک کەرتی خۆراوا بکەویتە دەستیان تا بە هەماهەنگی لەگەل قەوارەی بۆگەن بەریوەی ببەن…

لەژێر سایە و سێبەری قورئانەوە بۆ ژێر سایەی رەحمەتی خوا، ئۆغرت خێر مامۆستای ئازیز..

سبحان اللە خەوتنێکی دونیا ئەوەندە کاریگەری هەبیت و مرۆڤ لەناو قەلەق و فشار و ئاۆزییەکانی ناو ڕۆژگاری دونیا دەربکات و مێشکی ساف بکات، ئەبێت یەک چرکەساتی ناو بەهەشت چ کاریگەرییەکی هەبیت و چی لە مرۆڤ بکات و ج هەستێکی پێ ببەخشێت… هەر نزیک لەم بابەتە دونیای هاوچەرخ یەکێک لەو زەبرانەی کە لە مرۆڤیداوە بێبەشکردنییەتی لە خەو بەشیوەیەکی ئاسایی و بوار نەدان پیی بەهۆی فشارە بەردەوامەکانی بۆ ئیش و ڕاکە راک و زیادکردنی سنووری رووناکی و ژاوە ژاو تیایدا، تا مرۆڤ لەناو قەلەقی و فشاردا بمینییەوە و بواری نەبیت وچانیک بدات و پشوویەک بدات و سەرخەویک بشکینیت و لەم شێوە ژیانە خۆی نەجات بات کە سیستەمە سەرمایەداریی و نیولیبرالییەکەی هاوجەرخ بۆیان سازکردووە..