پادکست هشیوار

سلام و‌درود به همزاهان هشیوار، 🧠 آیا روح وجود دارد و پس از مرگ انسان باقی می‌ماند؟ یکی از قدیمی‌ترین و عمیق‌ترین پرسش‌های بشر این است: با مرگ مغز، آیا آگاهی نیز برای همیشه پایان می‌یابد؟ امروز می‌دانیم که تغییر در فعالیت یا ساختار مغز می‌تواند حافظه، شخصیت، احساسات، تصمیم‌گیری و حتی تجربه ما از «خود» را تغییر دهد. اما آیا این شواهد به این معناست که آگاهی کاملاً محصول مغز است؟ یا هنوز می‌توان از وجود ذهن یا «روحی» مستقل از بدن سخن گفت؟ تجربه‌های نزدیک به مرگ (NDE)، احساس خروج از بدن، مشاهده نور یا تجربه حضور در جهانی دیگر نیز سال‌هاست به‌عنوان شواهدی برای ادامه حیات پس از مرگ مطرح می‌شوند. علوم اعصاب این تجربه‌ها را چگونه توضیح می‌دهد؟ آیا تاکنون شواهد علمی معتبری برای بقای آگاهی مستقل از مغز به دست آمده است؟ و در مقابل، فلسفه و ادیان چه استدلال‌هایی برای وجود روح و زندگی پس از مرگ مطرح می‌کنند؟ در این گفت‌وگوی زنده با دکتر تقی کیمیایی ‌اسدی، پزشک و متخصص مغز و اعصاب، از منظر علوم اعصاب، فلسفه و دین به مفهوم آگاهی، رابطه ذهن و مغز، مسئله روح، تجربه‌های نزدیک به مرگ و یکی از بنیادی‌ترین پرسش‌های انسان خواهیم پرداخت: آیا مرگ مغز، پایان آگاهی است؟ 🎙 مهمان: دکتر تقی کیمیایی‌اسدی 🎧 میزبان: دکتر مهدی شفا | پادکست هشیوار نسخه صوتی این گفتگوی زنده رو در تمام پادگیرهای معتبر و از لینک زیر گوش‌کنید. #هشیوار_پادکست https://pod.link/1707646743

سلام و‌درود به همراهان هشیوار، آیا ریاضیات زبان واقعی جهان است؟ | گفتگو با دکتر هادی صمدی درباره فلسفه علم و تکامل شناخت در این اپیزود از پادکست هشیوار، به یکی از بنیادی‌ترین و جذاب‌ترین پرسش‌های فلسفه علم و فیزیک پرداخته‌ایم: آیا جهان دارای نظمی عینی و مستقل از ذهن ماست؟ چرا ریاضیات تا این حد در توصیف جهان موفق است؟ و آیا قوانین طبیعت واقعیت‌های مستقل هستی هستند یا توصیف‌های ذهن ما از الگوها و انتظام‌های مشاهده‌شده؟ مهمان این گفتگو: *دکتر هادی صمدی* - فیلسوف علم و دانشیار گروه فلسفه علم دانشگاه آزاد اسلامی (واحد علوم و تحقیقات) - پژوهشگر و صاحب‌نظر در حوزه معرفت ‌شناسی تکاملی، فلسفه زیست‌شناسی در این گفتگوی عمیق، با گذر از تاریخ تفکر فلسفی از افلاطون، ارسطو، دکارت و کانت به مرزهای دانش امروز، زیست‌شناسی تکاملی، نظریه پیچیدگی و نقش ریاضیات در فهم حیات می‌رسیم. دکتر هادی صمدی با رویکرد «معرفت‌شناسی تکاملی» و نگاه «شناخت بدن‌مند» (Embodied Cognition)، خاستگاه ریاضیات، مسئله کشف یا اختراع بودن آن، و مواجهه انسان با انتظام‌های جهان را تبیین می‌کنند. #فلسفه_علم #معرفت_شناسی_تکاملی #ریاضیات #فیزیک #پادکست_هشیوار کانال هشیوار رو‌سابسکرایب کنید و‌ در صورت مفید یافتن‌مطالب، به دوستان خود هم معرفی بفرمایید. https://youtu.be/mmEhYrJMgXM?is=XAVwTZkDsKiUOIT9

سلام و‌درود به همراهان هشیوار، آینده حکمرانی در ایران؛ ثبات یا آشوب؟ | شروین وکیلی، سجاد فتاحی، جواد حسین‌زاده در این اپیزود و‌ در ادامه سری گفتگوهای پادکست هشیوار درباره دوران گذار از جمهوری اسلامی و آینده ایران، به بررسی ابعاد گوناگون نظام حکمرانی، چالش‌های دوران گذار، توزیع قدرت، مهار استبداد و راه‌حل‌های بومی متناسب با جغرافیا، تاریخ و فرهنگ ایران می‌پردازیم. پرسش بنیادی این نشست این است که «چگونه باید حکومت کرد تا قدرت پاسخگو، محدود و قابل برکناری باشد؟» *👥 مهمانان این گفتگو:* - دکتر شروین وکیلی — جامعه‌شناس، ایران‌ پژوه، نظریه‌پرداز سیستم‌های پیچیده ، نویسنده - دکتر سجاد فتاحی — جامعه‌شناس سیاسی، پژوهشگر حوزه حکمرانی و توسعه، و نویسنده در زمینه گذار سیاسی - دکتر جواد حسین‌زاده — باستان‌شناس، مردم شناس و استادیار دانشگاه 🎙 میزبان: دکتر مهدی شفا #آینده_ایران #ایرانشهر #دوران_گذار #تحلیل_سیاسی #پادکست_هشیوار #علوم_اجتماعی کانال هشیوار رو‌سابسکرایب و به دوستان خود معرفی کنید. https://youtu.be/1W4NGEKg0N4?is=69hwPCAMXPAtwBSp

🔴 فلوچارت شناخت ذرات بنیادی به زبان خیلی ساده! 🌀 تهیه شده در FermiLab 🖋 پروفسور دان لینکلن 📝 ترجمه و تنظیم: فرهاد 🟥 حمایت از کانال 🟥 @HomosapiensFa

همراهان هشیوار، در اپیزود اول سری برنامه های نبض علم، آقای فرهاد ارکانی به این فلوچارت ازات بنیادی اشاره کردند.

همراهان عزیز هشیوار 🌱 اگر Telegram Premium دارید، می‌توانید با یک Boost از کانال هشیوار حمایت کنید. با رسیدن به Level 1، امکانات بیشتری برای کانال فعال می‌شود. ⚡️ برای Boost کردن هشیوار: t.me/boost/Houshivarpodcast ممنون از همراهی و حمایت شما 🙏

سلام و‌درود به همراهان هشیوار، جنگ از کجا آغاز شد؟ از طبیعت انسان یا از پیدایش تمدن؟ خشونت سابقه‌ای بسیار طولانی‌تر از شهرها و حکومت‌ها دارد؛ اما آیا هر خشونت گروهی را می‌توان «جنگ» نامید؟ شواهد باستان‌شناختی نشان می‌دهند که با یکجانشینی، افزایش جمعیت، انباشت ثروت و شکل‌گیری نخستین شهرها، خشونت پراکنده به‌تدریج سازمان یافت و به نهادی دائمی در خدمت قدرت، قلمرو و منابع تبدیل شد. در دومین گفت‌وگوی هشیوار با دکتر حسین‌زاده، ریشه‌های فرگشتی، تاریخی و اقتصادی جنگ را بررسی می‌کنیم و می‌پرسیم: 🔸 آیا جنگ پدیده‌ای باستانی است یا محصول نسبتاً جدید تمدن و شهرنشینی؟ 🔸 انقلاب کشاورزی، مالکیت، افزایش جمعیت و انباشت ثروت چگونه زمینهٔ پیدایش ارتش‌ها و جنگ‌های سازمان‌یافته را فراهم کردند؟ 🔸 چرا جنگ برای بسیاری از حکومت‌ها و جوامع گذشته، با وجود پیامدهای ویرانگرش، از منظر محاسبهٔ سود و زیان «عقلانی» به نظر می‌رسید؟ 🔸 چرا در بیشتر تاریخ، مردان سربازان اصلی جنگ‌ها بوده‌اند؟ زیست‌شناسی، هورمون‌ها، تقسیم کار و ساختارهای فرهنگی هرکدام چه نقشی داشته‌اند؟ 🔸 آیا شناخت علمی ریشه‌های جنگ به معنای توجیه آن است، یا می‌تواند به ما در مهار خشونت و ساختن نهادهای صلح‌آمیزتر کمک کند؟ یکی از نکات مهم این گفت‌وگو تمایز میان خشونت و جنگ سازمان‌یافته است: استعداد خشونت ممکن است بخشی از میراث فرگشتی انسان باشد، اما تبدیل آن به ارتش، کشورگشایی و جنگ نهادمند، بدون شکل‌گیری شهر، حکومت، سلسله‌مراتب و اقتصادِ مبتنی بر مازاد تولید ممکن نبود. کتاب‌های مرتبط با این بحث: 📚 فرشتگان بهتر ذات ما، نوشتهٔ استیون پینکر 📚 رفتار، نوشتهٔ رابرت ساپولسکی برای تماشای این گفت‌وگوی علمی و تأمل‌برانگیز، اپیزود کامل را در کانال یوتیوب پادکست هشیوار ببینید: 🎥 لینک تماشای اپیزود: https://youtu.be/tjxJqr8wHEk?is=yTx2NuYKyBOcYLce برای دوستانی بفرستید که به فرگشت انسان، تاریخ تمدن و ریشه‌های جنگ و خشونت علاقه‌مندند.

پادکست هشیوار pinned «فرض کنید رباتی مانند انسان استدلال می‌کند، برای زنده ماندن برنامه‌ریزی می‌کند و از نابود شدن اجتناب می کند، اما هیچ تجربهٔ درونی (درد، لذت، ترس یا عشق) ندارد. جایگاه اخلاقی او نسبت به انسان چیست؟»

💿 فایل صوتی اصلاح‌شده 🟥 گفتگوی «فرهاد ارکانی» و «دکتر مهدی شفا» 🟥 در ویدئوکست «هشیوار» 00:08:32 🟠 تاریخچه مختصر کیهان : 🔸 مهبانگ؛ تکینگی آغازین 🔸 عصر پلانک 🔸 عصر اتحاد بزرگ 🔸 عصر تورم کیهانی 🔸 عصر الکتروضعیف 🔸 عصر کوارک‌ها 🔸 عصر هادرونی : تولد پروتون و نوترون 🔸 عصر لپتون‌ها 🔸 عصر هسته‌زایی 🔸 عصر پلاسما 🔸 تولد نور و نخستین عکس کیهان! 🔸 عصر تاریکی و تولد ستاره‌ها 🔸 شکل‌گیری کهکشان‌ها 🔸 تولد خورشید ما و منظومۀ شمسی 🎆 تصویر مربوط به طبقه‌بندی ستارگان 00:52:56 🟠 تاریخچۀ مختصر ستارگان؛ از تولد تا مرگ : 🔸 کوتولۀ قهوه‌ای 🔸 کوتولۀ سرخ 🔸 رشتۀ اصلی؛ خورشید ما! 🔸 غول سرخ 🔸 سحابی‌های سیاره‌ای و کوتولۀ سفید 🔸 ابرنواختر 🔸 ستارۀ نوترونی 🔸 سیاهچاله‌ها 01:40:32 🟠 تعداد تمدن‌های هوشمند فرازمینی! 🔸 روش‌های کشف سیارات فراخورشیدی 🔸 اکستریموفیل‌ها؛ حیات جان‌سخت! 02:36:10 🟠 پس فرازمینی‌ها کجا هستند؟! 02:49:49 🟠 طبقه‌بندی کارداشف 02:58:08 🟠 موجودات فرازمینی چه شکلی‌اند؟! 📺 تماشای قسمت اول در یوتیوب 📺 تماشای قسمت دوم در یوتیوب @HomoSapiensFA @Houshivarpodcast

به همت صابر و سینای عزیز کتابخانه عمومی کاروان خرد چندروزی هست که راه افتاده و کتاب های مرجع متنوعی رو با راهنما به صورت دسته بندی شده گردآوری و ارائه می کنند. سرعت رشدش هم شگفت انگیز هست و تنها در چند روز بیش از 500 جلد کتاب به اشتراک گذاشته شده که میتونه خیلی به دردتون بخوره. پیشنهاد میکنم حتما در کتابخانه عضو بشید و این کتابخانه رو به دوستانتون معرفی کنید. دسترسی به کتاب ها خیلی براتون آسان تر خواهد شد. https://t.me/libkarevankherad لینک ربات هدایا @the_maze2022

سقوط افسانه‌ی صلح بدوی: چرا انسان متمدن، جنگ را سازمان‌دهی کرد؟ درود خدمت همهٔ همراهان هشیوار؛ بسیاری از فلاسفه و انسان‌شناسان رمانتیک (مانند ژان‌ژاک روسو) معتقد بودند که بشر در «وضعیت طبیعی» خود موجودی صلح‌جو و فرشته‌خو بوده و این تمدن مدرن است که او را فاسد و جنگ‌طلب کرده است. اما شواهد سخت و مادی باستان‌شناسی، جمجمه‌های شکسته در غارها و نیزه‌های باستانی، داستان دیگری را روایت می‌کنند: تاریخ بشر، هم تاریخِ همکاری و صلح بوده و هم تاریخِ رقابت، خشونت و جنگ. در اپیزود جدید پادکست هشیوار که بخش اول از سه‌گانهٔ: خشونت و‌ جنگ در کنار همکاری، نوع دوستی و همدلی در تاریخ بشر؛ به میزبانی مهدی شفا و در گفتگو با دکتر حسین‌زاده به تلاقی فرگشت، باستان‌شناسی و علوم شناختی رفته‌ایم تا بفهمیم خشونت چگونه از نزاع‌های کوچک قبیله‌ای به «جنگ‌های سازمان‌یافته شهری» تبدیل شد. 📌 در این گفتگو به این پرسش‌های بنیادین پاسخ داده‌ایم: 🔵 چگونه فناوری‌هایی مثل گاوآهن نه تنها زراعت، بلکه ساختار پدرسالاری و تخصصی شدن خشونت در مردان را رقم زدند؟ 👽 پارادوکس هورمون اکسی‌توسین چیست و چگونه هورمون عشق، هم‌زمان مایهٔ بازتولید نفرت و مرزبندی سخت ایدئولوژیک می‌شود؟ 🔵 «حد غریبگی» و عدد طلایی دانبار (مرز ۱۵۰ نفر) چطور روابط خونی را رقیق کرده و نرخ خشونت را به بی‌نهایت می‌رسانند؟ 👽 منطق اقتصادی دولت‌ها و پادشاهان پیشامدرن برای توجیه عقلانی محاسبات سود و زیان جنگ چه بود؟ 📚 کتاب‌های مرجع مورد اشاره در این اپیزود: ❤️ کتاب Behave اثر رابرت ساپولسکی (بررسی مکانیسم تستوسترون و آزمایش بابون‌ها) 🟡 کتاب The Better Angels of Our Nature اثر استیون پینکر (تحلیل روند تضعیف خشونت) ❤️ کتاب Leviathan اثر توماس هابز (ضرورت نهاد قدرت برای کنترل تنش‌ها) 🎞 برای تماشای این گفتگو؛ روی لینک زیر کلیک کنید: 📺 https://youtu.be/Gyqp2u6Eujs?si=ogR85_RouqC8HjDC

سلام و‌درود به همراهان هشیوار، 🧬 آیا ژن‌ها به‌تنهایی می‌توانند توضیح دهند که حیات چگونه کار می‌کند؟ در بخش اول این سری از گفتگوها، با حضور دکتر عطا کالیراد زیست شناس تکاملی، دکتر عرفان خسروی دیرینه و فسیل شناس، نویسنده، مترجم و‌ مدرس، و رضا امیر میزبان پادکست مهرانگیز و مدرس به یکی از بحث‌های مهم زیست‌شناسی مدرن می‌پردازیم: گذار از نگاه صرفاً ژن‌محور و تقلیل‌گرایانه به درکی چندسطحی و سامانه محور از حیات. با محوریت کتاب «چگونه زنده ایم» (How Life Works) اثر فیلیپ بال ترجمه رضا امیر و در مقایسه با دیدگاه‌های ریچارد داکینز در «ژن خودخواه» و «کتاب ژنتیکی مردگان»، درباره نقش ژن‌ها، شبکه‌های تنظیمی، تکوین، محیط و سطوح مختلف سازمان‌یافتگی زیستی گفتگو می‌کنیم. پدیدارشوندگی با نوآیند (Emergence)، عاملیت زیستی (Agency)، هتروکرونی و علیت رو به پایین تا DNA غیرکدکننده، شباهت ژنتیکی انسان و شامپانزه و محدودیت استعاره‌هایی مانند « DNA Blueprint یا طرح کامل»؛ پرسش اصلی این است: آیا برای فهم حیات باید از تقابل سادهٔ «ژن یا محیط» عبور کنیم و جاندار را به‌عنوان یک سیستم پویا، چندسطحی و در حال تعامل با محیط بشناسیم؟ 🎙 پادکست هشیوار رو در یوتیوب و شبکه های اجتماعی دنبال کنید | گفتگوهایی در مرز علم و فلسفه https://youtu.be/pEl8zhL26rM?is=IjCBv0_pD-1QxpqU

درود به همراهان هشیوار، آیا ما واقعاً صاحب تصمیمات خود هستیم یا همه‌چیز از پیش تعیین شده است؟ در این قسمت و در‌ادامه سلسله گفتگوهای دو‌سال گذشته در پادکست هشیوار، با آقای دکتر بنیامین فراهانی درباره یکی از قدیمی‌ ترین و مهم‌ترین پرسش‌های علم و فلسفه گفت‌وگو می‌کند: آیا انسان اراده آزاد دارد؟ در این گفتگو، دیدگاه‌های متفاوتی از جمله جبرگرایی رابرت ساپولسکی، سازگارگرایی دنیل دنت و یافته‌های علوم اعصاب، زیست‌شناسی تکاملی و علوم شناختی بررسی می‌شوند. اگر تصمیم‌های ما محصول ژن‌ها، مغز، محیط و تجربه‌های گذشته باشند، آن‌وقت مسئولیت اخلاق، مجازات، عدالت و حتی اعدام را چگونه باید بازنگری کنیم؟ در این قسمت خواهید شنید: • اراده آزاد از نگاه علم و فلسفه چیست؟ • مغز چگونه تصمیم می‌گیرد؟ • آیا یافته‌های علوم اعصاب اراده آزاد را به چالش کشیده‌اند؟ • پیامدهای این بحث برای اخلاق، حقوق و جامعه چیست؟ مهمان: 🔹 دکتر بنیامین فراهانی تحلیل‌گر حوزه زیست‌ شناسی تکاملی، مدرس المپیاد زیست شناسی 📚 در این گفتگو به آثاری از رابرت ساپولسکی، دنیل دنت، گرگ کاروسو، سم هریس، دیوید ایگلمن و دیگر پژوهشگران این حوزه نیز پرداخته می‌شود. اگر به گفت‌وگوهای عمیق در مرزهای علم، فلسفه و ذهن علاقه‌مندید، به کانال یوتیوب هشیوار بپیوندید و دکمه زنگوله رو‌ بزنید. این اپیزود را از دست ندهید و آن را با دوستان علاقه‌مند به اشتراک بگذارید. https://youtu.be/BIoKyCujOnU?is=2uue8NgGcUeVZOBs

درود به همراهان هشیوار، در دومین بخش از گفت‌وگو با آقای فرهاد ارکانی، به یکی از قدیمی‌ترین و هیجان ‌انگیزترین پرسش‌های بشر می‌پردازیم: آیا در جهان پهناور، موجودات هوشمند دیگری نیز وجود دارند؟ در این گفتگو، با تکیه بر یافته‌های علمی درباره فرمول دریک، پارادوکس فرمی، فیلتر بزرگ، اخترزیست‌شناسی و احتمال شکل‌گیری حیات در سیارات دیگر گفت‌وگو می‌کنیم. همچنین بررسی می‌کنیم که اگر احتمال وجود تمدن‌های فرازمینی بالاست، چرا تاکنون هیچ نشانه قطعی از آن‌ها مشاهده نکرده‌ایم؟ در ادامه، مرز میان شواهد علمی، فرضیه‌های معتبر و ادعاهای بدون پشتوانه درباره موجودات فضایی و یوفوها را نیز مرور می‌کنیم. اگر به نجوم، زیست‌شناسی، فلسفه علم و پرسش‌های بنیادین درباره جایگاه انسان در کیهان علاقه‌مندید، این گفت‌وگو را از دست ندهید. نسخه صوتی هم در تمام پادگیرهای معتبر منتشر شده است. 🎙 میزبان: دکتر مهدی شفا، زیست شناس، پژوهشگر حوزه سلول و ژن درمانی 🎙 میهمان: فرهاد ارکانی، نویسنده، پژوهشگر مستقل، میزبان پادکست بنفش و کانال خوانش کتاب برای انسان خردمند 📺 لینک تماشای کامل گفت‌وگو: https://youtu.be/SSja_3xX_xg?is=tK5e3x3jEufQzet5

تا احمق در جهانه مفلس در نمانه لیست زیر انواع حیرت انگیز شیادی هایی است که در کشور فرورفته تا فرق سرش در خرافات تاریخی و ابداعات جدید فرو رفته است. دکتر شفا از من خواست جلسه ای در باره بحث انها برقرار کنیم. اما همگی آن چنان دور از علم و عقلانیت هستند که قابلیت و ارزش رد کردن ندارند. یادم هست آقای کریمی برنامه پرگار یک بار از من دعوت کرد به لندن بروم و با شیاد عرفان حلقه مناظره کنم. اما هر چه سعی کردم‌نتوانستم خودم را به این سطح پایین بکشم و به او اعتبار داشتن قابلیت مناظره بدهم. هیچ کس دیگری هم حاضر به این مناظره نشد، و خود آیای کریمی عزیز خدمتش رسید. اما این هم لیست: کامنت ها از دکتر شفا هستند. سلام و درود، لیست خرافاتی که در ایران بین مردم رواج داره. درمان بیماری‌ها با انرژی‌درمانی، شفای کوانتومی، ریکی و چاکرادرمانی خطرناک‌ترین گروه؛ ممکن است باعث تأخیر یا قطع درمان‌های پزشکی مؤثر شود. جن‌گیری، طلسم و نسبت‌دادن بیماری‌ها به جن می‌تواند درمان اختلالات روانی و جسمی را به تأخیر بیندازد و زمینه سوءاستفاده مالی و روانی را فراهم کند . دعانویسی، طلسم، بخت‌گشایی و بازگرداندن معشوق از رایج‌ترین اشکال کلاهبرداری در فضای مجازی با وعده حل مشکلات شخصی. فال‌گیری، تاروت، طالع‌بینی و آسترولوژی گاهی مبنای تصمیم‌های مهم مانند ازدواج، مهاجرت، سرمایه‌گذاری یا درمان قرار می‌گیرند. قانون جذب، فرکانس کائنات و کوچینگ شبه‌علمی با وعده موفقیت و ثروت، گاه به سرزنش قربانی و سوءاستفاده مالی منجر می‌شوند. مدیوم‌ها، ارتباط با ارواح و احضار روح به‌ویژه افراد سوگوار و آسیب‌پذیر را در معرض سوءاستفاده عاطفی و مالی قرار می‌دهند. چاکرا، هاله، پاکسازی انرژی و کارماسوزی اغلب با اصطلاحات علمی آمیخته می‌شوند و گاهی جایگزین درمان‌های واقعی می‌شوند. سنگ‌درمانی، کریستال‌درمانی، آب انرژی‌دار و محصولات فرکانسی شواهد علمی معتبری برای اثربخشی آن‌ها وجود ندارد و بیشتر موجب اتلاف هزینه می‌شوند. فنگ‌شویی، اعداد فرشته، سابلیمینال و کدهای جذب پول یا عشق با وعده تغییر زندگی، بیشتر موجب اتلاف زمان، پول و ایجاد امیدهای غیرواقع‌بینانه می‌شوند. تعبیر قطعی خواب، ماه تولد و نشانه‌های روزمره معمولاً کم‌خطرترند، مگر اینکه مبنای تصمیم‌های مهم زندگی قرار گیرند کلاه هایتان را محکم بچسبید تا کلاه برداران آنها را برندارند و کلاه گشادتر شارلاتان بازی بر سرتان نگذارند.

همراهان عزبز هشیوار، بزودی در سری برنامه هایی با حضور افراد متخصص و متفکر، به صورت جدی و‌بد‌ون تعارف به خدمت چنین خرافاتی مدرنی خواهیم رسید. منتظر باشید.

هشیوار | اندیشه‌های بزرگان علم و فلسفه (۲) آنچه دانشمندان بزرگی مانند ریچارد فاینمن، کارل پوپر، ریچارد داوکینز و مایکل شرمر را به هم پیوند می‌دهد، توافق بر سر همه موضوعات نیست؛ بلکه پایبندی به یک روش مشترک است: باورها باید همواره در برابر شواهد و نقد، آماده آزمون باشند. فاینمن یادآوری می‌کند که نقطه آغاز فهم، پذیرش «نمی‌دانم» است. پوپر نشان می‌دهد که هیچ ادعایی از نقد و آزمون مصون نیست. داوکینز بر این نکته تأکید می‌کند که اگر شواهد جدید با باورهای ما ناسازگار باشند، باید شجاعت تغییر نظر را داشته باشیم. شرمر نیز هشدار می‌دهد که ذهن انسان اغلب ابتدا باور می‌سازد و سپس شواهد را در جهت تأیید همان باور تفسیر می‌کند. این پیام‌ها به معنای تردید دائمی یا نسبی‌گرایی نیستند. علم بر این فرض استوار است که می‌توان به شناختی هرچند موقتی و اصلاح‌پذیر از جهان دست یافت. تفاوت علم با جزم‌ اندیشی در این است که هیچ نتیجه‌ای را فراتر از امکان بازبینی نمی‌داند. به نظر شما، تغییر عقیده در پرتو شواهد جدید نشانه ضعف است یا نشانه بلوغ فکری؟ https://t.me/Houshivarpodcast