INP/ЯФИ

Абай күні құтты болсын! **** С праздником! С Днем Абая! 🎦 t.me/aqorda_resmi

Бүгін Қазақстанда Құрылысшылар күні — еліміздегі маңызды нысандардың салынуы мен дамуына үлес қосып жүрген мамандардың кәсіби мерекесі. Ядролық физика институтының құрылыс саласы мамандары Институт инфрақұрылымын күтіп ұстауға, дамытуға және жаңғыртуға күн сайын өз үлестерін қосып келеді. 🔹Құрметті құрылысшылар, кәсіби мерекелеріңіз құтты болсын! Кәсібиліктеріңіз бен Ядролық физика институтының дамуына қосып жүрген үлестеріңіз үшін алғыс білдіреміз! Сегодня в Казахстане отмечается День строителя — профессиональный праздник людей, чей труд лежит в основе создания и развития важнейших объектов страны. Специалисты строительных профессий Института ядерной физики ежедневно участвуют в содержании, развитии и модернизации его инфраструктуры. 🔹Поздравляем наших строителей с профессиональным праздником! Пусть ваш труд станет надёжным фундаментом будущего! Спасибо за профессионализм и вклад в развитие Института ядерной физики!

📌Ядролық физика институтында жұмыс сапарымен Қазақстан Республикасы Ұлттық ұланының «Оңтүстік» өңірлік қолбасшылығының қолбасшысы, генерал-майор Сәкентай Шекарбеков болды. Сапар барысында ол аса маңызды мемлекеттік нысанды күзету жүйесімен және Институттың қауіпсіздігін қамтамасыз ететін 3650 әскери бөлімі 1-комендатурасының жеке құрамының қызмет атқару тәртібімен танысты. Сондай-ақ Институттың бас директоры Саябек Сахиевпен кездесу өтіп, онда қауіпсіздікті қамтамасыз ету, Ұлттық ұлан бөлімшелерімен өзара іс-қимыл жасау және әрі қарайғы ынтымақтастықты дамыту мәселелері талқыланды. 📌Институт ядерной физики с рабочим визитом посетил командующий региональным командованием «Оңтүстік» Национальной гвардии Республики Казахстан генерал-майор Сакентай Шекарбеков. В ходе визита он ознакомился с организацией охраны особо важного государственного объекта и порядком несения службы личным составом 1-й комендатуры воинской части 3650, обеспечивающей безопасность Института. Также состоялась встреча с генеральным директором Института Саябеком Сахиевым, в рамках которой были обсуждены вопросы обеспечения безопасности, взаимодействия с подразделениями Национальной гвардии и дальнейшего сотрудничества.

📌Алматинский филиал НИЯУ МИФИ выпустил первых выпусников для атомной отрасли В Алматы состоялось вручение дипломов первым выпускникам Алматинского филиала НИЯУ МИФИ — событие, которое стало важной вехой в развитии подготовки кадров для атомной отрасли Казахстана. Подготовка специалистов велась в тесном сотрудничестве с Казахским национальным университетом имени аль-Фараби и Институтом ядерной физики Агентства Республики Казахстан по атомной энергии. Именно на базе ИЯФ студенты получили уникальную возможность погрузиться в реальную научную среду — от первых экспериментов до выполнения дипломных работ. Сотрудничество между ИЯФ и НИЯУ МИФИ началось ещё в 2016 году с подписания меморандума. Новый этап начался в 2022 году с открытием Алматинского филиала, а в феврале 2026 года партнёрство было закреплено обновлённым соглашением. Практическая подготовка студентов проходила с использованием ключевой научной инфраструктуры ИЯФ: исследовательского реактора ВВР-К, критического стенда, ускорительных комплексов и специализированных лабораторий. Дополнительно на базе Института функционируют учебные центры по радиационной и ядерной безопасности, а также неразрушающим методам контроля — обучение в них уже прошли более 5 тысяч специалистов. Такая модель подготовки полностью соответствует рекомендациям МАГАТЭ, где подчёркивается важная роль исследовательских реакторов и критических стендов в формировании компетенций специалистов атомной отрасли. 🔸Уже в сентябре 2026 года на площадке ИЯФ пройдут мероприятия с участием экспертов МАГАТЭ в рамках проектов INPRO и INEAS. Их цель — связать стратегическое развитие атомной энергетики Казахстана с эффективной системой подготовки кадров. Сотрудничество ИЯФ, НИЯУ МИФИ и КазНУ демонстрирует, как объединение образования, науки и практики формирует новое поколение инженеров и исследователей — специалистов, от которых зависит безопасное и технологически независимое будущее атомной отрасли страны.

📌Алматыдағы НИЯУ МИФИ филиалы атом саласы үшін алғашқы түлектерін даярлады Алматыда НИЯУ МИФИ Алматы филиалының алғашқы түлектеріне диплом табысталды. Бұл оқиға Қазақстанның атом саласы үшін кадр даярлау ісіндегі маңызды кезең болды. Мамандарды даярлау әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университеті мен Ядролық физика институтымен тығыз ынтымақтастықта жүзеге асырылды. Дәл осы ЯФИ базасында студенттер нақты ғылыми ортаға еніп, алғашқы тәжірибелерден бастап дипломдық жұмыстарын қорғауға дейінгі жолдан өтті. ЯФИ мен НИЯУ МИФИ арасындағы ынтымақтастық 2016 жылы меморандумға қол қоюдан басталды. 2022 жылы Алматы филиалы ашылып, әріптестіктің жаңа кезеңі басталды, ал 2026 жылдың ақпанында тараптар жаңартылған келісіммен оны тағы да нығайтты. Студенттердің практикалық даярлығы Институттың негізгі ғылыми инфрақұрылымы — ССР-Қ зерттеу реакторы, критикалық стенд, үдеткіш кешендер мен мамандандырылған зертханалар негізінде жүргізілді. Бұған қоса, Институт базасында радиациялық және ядролық қауіпсіздік, сондай-ақ бұзбайтын бақылау әдістері бойынша оқу орталықтары жұмыс істейді. Бұл орталықтарда осы уақытқа дейін 5 мыңнан астам маман білім алды. Мұндай даярлау үлгісі АЭХА ұсынымдарына толық сәйкес келеді. Агенттік зерттеу реакторлары мен критикалық стендтердің атом саласы мамандарының құзыретін қалыптастырудағы маңызын ерекше атап өтеді. 2026 жылдың қыркүйегінде ЯФИ алаңында INPRO және INEAS жобалары аясында АЭХА сарапшыларының қатысуымен іс-шаралар өткізу жоспарланған. Бұл бастамалардың мақсаты — Қазақстанның атом энергетикасын ұзақмерзімді дамыту стратегиясын кадр даярлаудың тиімді ұлттық жүйесімен байланыстыру. 🔹НИЯУ МИФИ, КазҰУ және ЯФИ ынтымақтастығы білім, ғылым және практиканы біріктіре отырып, жаңа буын инженерлері мен зерттеушілерін қалыптастырып отыр. Дәл осы мамандар елдің атом саласының қауіпсіз әрі технологиялық тұрғыдан тәуелсіз болашағын қамтамасыз етеді.

📌WEEKLY ANNOUNCEMENT 🔹August 3-7 The Nuclear Security Training Center of the Institute of Nuclear Physics (INP) will conduct a training course entitled "Fundamentals of nuclear materials accounting and control." The course is intended for specialists involved in accounting and control of nuclear materials. As part of the training, theoretical, practical and demonstration classes will be held on the basic principles of building a system for accounting and control of nuclear materials, its basic elements, issues of ensuring nuclear physical safety, the requirements of the regulatory framework of the Republic of Kazakhstan and the recommendations of the IAEA, as well as the interaction of accounting systems, control and physical protection of nuclear materials.   🔹August 5 The Director General of the Institute of Nuclear Physics, S. Sakhiyev, will participate in a meeting of the Interdepartmental Commission on the Development of the Nuclear Industry under the Nuclear Energy Agency of the Republic of Kazakhstan in Astana. The meeting is expected to address key issues related to the development of Kazakhstan's nuclear industry.   🔹August 6–15 Director of the Astana branch, D. Borgekov, will participate in a joint seminar with the Beijing Institute of Aviation Materials to discuss the possibilities of joint research, establish contacts and prospects for further cooperation. Venue: Beijing, China.

АНОНС НЕДЕЛИ 🔹3–7 августа Учебным центром по ядерной безопасности ИЯФ будет проведён учебный курс «Основы учета и контроля ядерных материалов». Курс предназначен для специалистов, вовлечённых в учет и контроль ядерных материалов. В рамках обучения будут проведены теоретические, практические и демонстрационные занятия, посвящённые основным принципам построения системы учета и контроля ядерных материалов, её базовым элементам, вопросам обеспечения режима ядерной физической безопасности, требованиям нормативно-правовой базы Республики Казахстан и рекомендациям МАГАТЭ, а также взаимодействию систем учета, контроля и физической защиты ядерных материалов. 🔹5 августа Генеральный директор Института ядерной физики С. Сахиев примет участие в заседании Межведомственной комиссии по вопросам развития атомной отрасли Агентства по атомной энергии Республики Казахстан в Астане. В ходе встречи планируется обсудить вопросы развития атомной отрасли страны. 🔹6–15 августа Директор Астанинского филиала Д. Боргеков примет участие в совместном семинаре с Пекинским институтом авиационных материалов с целью обсуждения возможностей совместных исследований, установления контактов и перспектив дальнейшего сотрудничества.

📌АПТАЛЫҚ ШОЛУ 🔹3–7 тамыз Ядролық физика институтының Ядролық қауіпсіздік жөніндегі оқу орталығы «Ядролық материалдарды есепке алу және бақылау негіздері» атты оқу курсын өткізеді. Курс ядролық материалдарды есепке алу және бақылау саласына тартылған мамандарға арналған. Оқу барысында ядролық материалдарды есепке алу және бақылау жүйесін құрудың негізгі қағидаттарына, оның базалық элементтеріне, ядролық физикалық қауіпсіздік режимін қамтамасыз ету мәселелеріне, Қазақстан Республикасының нормативтік-құқықтық талаптарына және АЭХА ұсынымдарына, сондай-ақ ядролық материалдарды есепке алу, бақылау және физикалық қорғау жүйелерінің өзара іс-қимылына арналған теориялық, практикалық және көрсетілімдік сабақтар өткізіледі. 🔹5 тамыз Ядролық физика институтының бас директоры С. Сахиев Астана қаласында Қазақстан Республикасы Атом энергиясы жөніндегі агенттігінің атом саласын дамыту мәселелері жөніндегі ведомствоаралық комиссияның отырысына қатысады. Кездесу барысында елдің атом саласын дамыту мәселелері талқыланады. 🔹6–15 тамыз Астана филиалының директоры Д. Боргеков Пекин авиациялық материалдар институтымен бірлескен семинарға қатысады. Іс-шараның мақсаты – бірлескен зерттеулер мүмкіндіктерін талқылау, байланыстар орнату және одан әрі ынтымақтастық перспективаларын айқындау.

📌 Алматы қаласы Медеу ауданы әкімдігі аппаратының қолдауымен Ибрагимов көшесі бойындағы 730 метрлік учаскеде — Ядролық физика институтының бақылау-өткізу бекетінен санитарлық-қорғау аймағына бұрылысына дейін — нөсер кәрізін жаңғырту жұмыстары жүргізілуде. Жоба су бұру жүйесінің тиімділігін қамтамасыз етуге, су басудың алдын алуға, инфрақұрылымның қорғалу деңгейін арттыруға, экологиялық ахуалды жақсартуға және қозғалыс қауіпсіздігін күшейтуге бағытталған. Ядролық физика институты жобаны іске асыруға көрсеткен қолдауы үшін Медеу ауданы әкімдігіне алғыс білдіреді. 📌При поддержке аппарата акима Медеуского района города Алматы ведутся работы по модернизации ливневой канализации по улице Ибрагимова на участке протяженностью 730 метров — от КПП Института ядерной физики до поворота в санитарно-защитную зону. Проект направлен на обеспечение эффективного водоотведения, предотвращение подтоплений, повышение защиты инфраструктуры, улучшение экологической ситуации и безопасности движения. Институт ядерной физики выражает благодарность акимату Медеуского района за поддержку в реализации проекта.

📌Институт ядерной физики посетил профессор Университета Южной Каролины Роберто Петти — руководитель проекта строу-трекера международного нейтринного эксперимента DUNE. В ходе визита Роберто Петти ознакомился с производственной линией строу-трубок, созданной в ИЯФ, а также с подготовкой инфраструктуры для размещения новой 12-метровой линии и организации площадки сборки и тестирования детекторов. На встрече с генеральным директором ИЯФ Саябеком Сахиевым профессор Петти высоко оценил темпы развития строу-технологий в Институте, уровень производственной базы и квалификацию специалистов. Отдельно была отмечена системная работа по обучению персонала и формированию команды для реализации международных детекторных проектов. Роберто Петти представил актуальный статус проекта строу-трекера DUNE и поблагодарил ИЯФ за значительный вклад. В частности, отмечено участие сотрудников Института в сборке первого полномасштабного прототипа модуля размером 3,9 × 3,2 м. Создание первого модуля является ключевым этапом проекта: в его рамках отрабатываются производственные и сборочные технологии, процедуры контроля качества и методы тестирования, а также проводится практическая подготовка специалистов. Работы ведутся международной командой, в которой сотрудники ИЯФ играют значимую роль. Успешная реализация этого этапа станет основанием для перехода к серийному производству детекторной системы. В дальнейшем планируется изготовление и сборка более 50 подобных модулей. DUNE — один из крупнейших международных проектов в современной физике элементарных частиц, направленный на изучение нейтрино — частиц, способных проходить сквозь вещество практически без взаимодействия. Эксперимент призван ответить на фундаментальные вопросы о происхождении вещества во Вселенной, различиях между материей и антиматерией и процессах, происходящих при взрывах сверхновых.

📌Институтқа Оңтүстік Каролина университетінің профессоры, DUNE халықаралық нейтрино экспериментінің строу-трекер жобасының жетекшісі Роберто Петти келді. Сапар барысында Роберто Петти Ядролық физика институтында құрылған строу-түтікшелер өндірістік желісімен, сондай-ақ ұзындығы 12 метр болатын жаңа желіні орналастыруға және детекторларды жинау мен сынақтан өткізу алаңын ұйымдастыруға арналған инфрақұрылым дайындығымен танысты. ЯФИ бас директоры Саябек Сахиевпен өткен кездесуде профессор Петти Институттағы строу-технологиялардың даму қарқынын, өндірістік базаның деңгейін және мамандардың біліктілігін жоғары бағалады. Сонымен қатар кадрларды оқыту және халықаралық детекторлық жобаларды жүзеге асыруға арналған команданы қалыптастыру бойынша жүйелі жұмыс ерекше атап өтілді. Роберто Петти DUNE строу-трекер жобасының қазіргі жағдайынмен танысып, Институттың қосқан елеулі үлесі үшін алғысын білдірді. Атап айтқанда, ЯФИ қызметкерлерінің өлшемі 3,9 × 3,2 м болатын толық ауқымды алғашқы прототип модулін жинауға қатысқаны атап өтілді. Алғашқы модульді жасау — жобаның маңызды кезеңі. Оның аясында өндірістік және жинақтау технологиялары, сапаны бақылау рәсімдері мен сынақ әдістері пысықталады, сондай-ақ мамандардың практикалық даярлығы жүзеге асырылады. Жұмыстар халықаралық командамен жүргізілуде, онда ЯФИ қызметкерлері маңызды рөл атқарады. Осы кезеңнің сәтті жүзеге асуы детекторлық жүйені сериялық өндіріске көшуге негіз болады. Болашақта осындай 50-ден астам модульді дайындау және жинау жоспарланып отыр. DUNE — заманауи элементар бөлшектер физикасындағы ең ірі халықаралық жобалардың бірі. Ол затпен іс жүзінде өзара әрекеттеспей өте алатын нейтрино бөлшектерін зерттеуге бағытталған. Эксперимент Ғаламдағы заттың пайда болуы, материя мен антиматерия арасындағы айырмашылықтар және аса жаңа жұлдыздардың жарылысы кезінде жүретін процестер туралы іргелі сұрақтарға жауап беруді көздейді.

📌В Вене обсудили цифровизацию систем управления и защиты на исследовательских реакторах В период с 20 по 24 июля в Вене (Австрия) состоялось техническое совещание МАГАТЭ, посвященное цифровым системам управления и защиты и применению передовых технологий на исследовательских реакторах, в котором принял участие Асет Шаймерденов заведущий Лаборатория проблем безопасности атомной энергии. В работе совещания приняли участие представители 23 стран, которые обменялись опытом модернизации аналоговых систем управления и защиты до цифровых, а также обсудили вопросы их эксплуатации на исследовательских реакторах. Особое внимание было уделено внедрению современных цифровых технологий, включая машинное обучение, искусственный интеллект и другие инновационные решения, направленные на повышение эффективности, надежности и безопасности эксплуатации исследовательских реакторов. Вместе с тем участники отметили, что внедрение передовых цифровых технологий связано с возникновением новых киберрисков, что требует дальнейшего совершенствования мер по обеспечению кибербезопасности цифровых систем управления и защиты. Кроме того, участники совещания посетили исследовательский реактор TRIGA, расположенный в Атомном институте Венского технического университета, где ознакомились с практическим опытом эксплуатации цифровых систем и современными подходами к организации исследовательской деятельности. По итогам встречи участники отметили высокую актуальность рассмотренных вопросов и договорились в ближайшее время завершить подготовку итогового отчета с рекомендациями по дальнейшему развитию и внедрению цифровых технологий в исследовательских реакторах.