Waillian channel

​အမေရိကန် တိုက်ခိုက်ခံရ - တစ်ရက်အတွင်း အစ္စလာမ်မစ် အစွန်းရောက် အကြမ်းဖက်မှု (၂) ခု ဖြစ်ပွား ​၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၁၂ ရက်နေ့တွင် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု၌ တစ်ရက်တည်းမှာပင် အကြမ်းဖက်မှု ဖြစ်စဉ် (၂) ခု ဆက်တိုက် ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။ ၎င်းဖြစ်စဉ်များသည် ထောင်ကျဖူးသည့် ဂျီဟတ်ဝါဒီ ထောက်ခံသူများကို ပြန်လည်လွှတ်ပေးခြင်း၏ ဘေးထွက်ဆိုးကျိုးနှင့် ဂျူးလူမျိုးစုများအပေါ် ခြိမ်းခြောက်မှု မြင့်တက်လာခြင်းကို ဖော်ပြနေသည်။ ​ဗာဂျီးနီးယားပြည်နယ်၊ Old Dominion တက္ကသိုလ် တိုက်ခိုက်မှု: ​တရားခံ: အသက် ၃၆ နှစ်အရွယ် မိုဟာမက် ဘေလာ ဂျာလို (Mohamed Bailor Jalloh)။ သူသည် ယခင်က အမေရိကန် အမျိုးသားအစောင့်တပ်ဖွဲ့ဝင်ဟောင်းဖြစ်ပြီး ၂၀၁၆ ခုနှစ်တွင် ISIS အကြမ်းဖက်အဖွဲ့အား ကူညီမှုဖြင့် ထောင်ဒဏ် ၁၁ နှစ် ကျခံခဲ့ဖူးသူဖြစ်သည်။ ၂၀၂၄ ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာလတွင်မှ ထောင်မှ ပြန်လည်လွတ်မြောက်လာခြင်း ဖြစ်သည်။ ​ဖြစ်စဉ်: ၎င်းသည် တက္ကသိုလ်စာသင်ခန်းအတွင်း "Allahu Akbar" ဟု အော်ဟစ်ကာ သေနတ်ဖြင့် ပစ်ခတ်ခဲ့ရာ လူတစ်ဦး သေဆုံးပြီး နှစ်ဦး ဒဏ်ရာအပြင်းအထန် ရရှိခဲ့သည်။ ရဲစွမ်းသတ္တိရှိသော ROTC ကျောင်းသားများက တိုက်ခိုက်သူကို ပြန်လည်ခုခံ သတ်ဖြတ်နိုင်ခဲ့သဖြင့် လူအစုလိုက်အပြုံလိုက် သေဆုံးမည့်ဘေးမှ ကာကွယ်နိုင်ခဲ့သည်။ FBI က ဤဖြစ်စဉ်ကို အကြမ်းဖက်မှုအဖြစ် တရားဝင် သတ်မှတ်လိုက်ပြီဖြစ်သည်။ ​မီချီဂန်ပြည်နယ်၊ Temple Israel ဝတ်ပြုကျောင်း တိုက်ခိုက်မှု: ​ဖြစ်စဉ်: နာရီအနည်းငယ်အကြာတွင် West Bloomfield ရှိ ဂျူးဝတ်ပြုကျောင်း (ကလေးထိန်းကျောင်းလည်း ရှိသည့်နေရာ) သို့ ကားတစ်စီးဖြင့် အတင်းဝင်တိုက်ကာ သေနတ်ဖြင့် ပစ်ခတ်ခဲ့သည်။ လုံခြုံရေးဝန်ထမ်းများက တိုက်ခိုက်သူကို ပစ်ခတ်ဖမ်းဆီးရာတွင် တိုက်ခိုက်သူ သေဆုံးခဲ့သည်။ လုံခြုံရေးတစ်ဦး ဒဏ်ရာရခဲ့သော်လည်း ကလေးများနှင့် ဝန်ထမ်းများ ထိခိုက်မှု မရှိခဲ့ပေ။ FBI က ဤဖြစ်စဉ်ကို ဂျူးလူမျိုးစုများအပေါ် ရည်ရွယ်ချက်ရှိရှိ တိုက်ခိုက်ခြင်းအဖြစ် စုံစမ်းစစ်ဆေးနေသည်။ ​ Fact-based သုံးသပ်ချက် ​"ပြည်တွင်းလုံခြုံရေး ပေါက်ထွက်ခြင်း": အပြင်မှာ အီရန်နဲ့ စစ်ဖြစ်နေချိန်မှာ ပြည်တွင်းက အစွန်းရောက်တွေက အခွင့်ကောင်းယူပြီး တိုက်ခိုက်လာတာပါ။ အထူးသဖြင့် ထောင်ကျဖူးတဲ့ အကြမ်းဖက်သမားတွေကို လွှတ်ပေးထားမိတာက အမေရိကန်ရဲ့ အကြီးမားဆုံး အမှားတစ်ခု ဖြစ်သွားပါတယ်။ ​"ထရမ့်အတွက် ထိုးနှက်ချက်": ထရမ့်ဟာ ပြည်ပမှာ ဗုံးတွေကြဲနေပေမဲ့ သူ့နိုင်ငံသားတွေကတော့ ကိုယ့်နိုင်ငံထဲမှာတင် သေနတ်ပစ်ခံနေရတာပါ။ ဒါဟာ "မွှေးတဲ့မီးက အိမ်ထဲထိပါ ရောက်လာတာ" ပါပဲ။ ​

​ကမ္ဘာကြီးက မမျှော်လင့်ထားတဲ့ အကျပ်အတည်းတစ်ခုဆီ ဦးတည်နေပြီလား - မြောက်ကိုရီးယားနှင့် အစ္စရေး ထိပ်တိုက်တွေ့ရန် နီးစပ်လာ ​တီဟီရန်မြို့ရှိ သံတမန်နယ်မြေ (Diplomatic Compound) အတွင်းသို့ ဒုံးကျည်တစ်စင်း ကျရောက်ခဲ့ပြီးနောက် ကမ္ဘာတစ်ဝန်းတွင် စိုးရိမ်မှုများ မြင့်တက်လာခဲ့သည်။ အဆိုပါ တိုက်ခိုက်မှုကြောင့် တင်းမာနေသော ကမ္ဘာ့အခြေအနေမှာ ပိုမိုကျယ်ပြန့်သည့် စစ်ပွဲတစ်ခုဆီသို့ တွန်းပို့သလို ဖြစ်သွားခဲ့သည်။ အစ္စရေး၏ စစ်ဆင်ရေးနှင့် မြောက်ကိုရီးယား၏ အချုပ်အခြာအာဏာ သက်ရောက်သည့် နေရာတို့ ထိပ်တိုက်တိုးသွားခြင်း ဖြစ်သည်။ နျူကလီးယားလက်နက်ပိုင်ဆိုင်ထားသော နိုင်ငံတစ်ခု၏ အချုပ်အခြာအာဏာကို ထိခိုက်စေသည့် ဖြစ်ရပ်မျိုးမှာ အလွန်ရှားပါးပြီး ယင်း၏ အကျိုးဆက်မှာ အရှေ့အလယ်ပိုင်းထက် ကျော်လွန်သွားနိုင်ပါသည်။ ​နိုင်ငံတကာဥပဒေအရ သံရုံးဝင်းများနှင့် သံတမန်နယ်မြေများသည် သက်ဆိုင်ရာနိုင်ငံ၏ ပိုင်နက်နယ်မြေများ ဖြစ်သည်။ အကယ်၍ မြောက်ကိုရီးယားဘက်က ဤတိုက်ခိုက်မှုကို ရည်ရွယ်ချက်ရှိရှိ ရန်စခြင်းဟု အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုပါက၊ ကင်ဂျုံအန်အနေဖြင့် အီရန်အား စစ်ရေးအရ အကူအညီပေးမှုများကို ယခုထက် ပိုမိုတိုးမြှင့်လုပ်ဆောင်လာရန် အကြောင်းပြချက်ကောင်း ဖြစ်သွားပါလိမ့်မည်။ ​သတင်းများအရ အစ္စရေး၏ ပစ်မှတ်မှာ အနီးနားရှိ ဆက်သွယ်ရေးစင်တာများ သို့မဟုတ် ကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ်များ ဖြစ်နိုင်သော်လည်း၊ တီဟီရန်ကဲ့သို့ လူနေထူထပ်သော မြို့ကြီးတွင် နည်းပညာအမှား သို့မဟုတ် ထောက်လှမ်းရေးအမှားကြောင့် ဤကဲ့သို့ ဖြစ်သွားရခြင်း ဖြစ်နိုင်သည်။ ယခုအခါ စစ်ရေးကျွမ်းကျင်သူများသည် မြောက်ကိုရီးယား၏ တုံ့ပြန်မှုများကို စောင့်ကြည့်နေကြသည်။ ကိုရီးယားကျွန်းဆွယ်အနီး ဒုံးကျည်စမ်းသပ်မှုများ သို့မဟုတ် စစ်ရေးလေ့ကျင့်မှုများ ပြုလုပ်လာနိုင်သဖြင့် အခြေအနေမှာ အလွန်စိုးရိမ်စရာ ဖြစ်နေပါသည်။ ​ဒီသတင်းက အရှေ့အလယ်ပိုင်းတင်မကဘဲ အရှေ့အာရှ (မြောက်ကိုရီးယား) ထိပါ ကူးစက်သွားတာကို ပြနေတာပါ - ​ "ကျားမြီးဆွဲမိခြင်း": အစ္စရေးက အီရန်ကို နှိမ်နင်းရင်းနဲ့မှ မြောက်ကိုရီးယားသံရုံးနားကို ဒုံးကျည်သွားချလိုက်မိတာဟာ ကျားမြီးဆွဲမိတာနဲ့ အတူတူပါပဲ။ မြောက်ကိုရီးယားဆိုတာ အလျှော့ပေးတတ်တဲ့ နိုင်ငံမဟုတ်ဘူးဆိုတာ ထရမ့်လည်း သိပါတယ်။ ​"အီရန်အတွက် အားသစ်": မြောက်ကိုရီးယားကသာ အီရန်ဘက်ကနေ ပေါ်ပေါ်ထင်ထင် ပါဝင်လာမယ်ဆိုရင် အမေရိကန်အတွက် စစ်မျက်နှာက ၂ ခု ဖြစ်သွားပါလိမ့်မယ်။ ဒါဆိုရင် စစ်စရိတ်က အခု ၁၁ ဘီလီယံမကဘဲ ပိုပြီး ထိုးတက်သွားမှာပါ။ "ကမ္ဘာ့အကျပ်အတည်း": ရေနံဈေးကြောင့် တစ်ကမ္ဘာလုံး စိတ်ညစ်နေရတဲ့ကြားမှာ အခုလို နျူကလီးယားလက်နက်ရှိတဲ့ မြောက်ကိုရီးယားပါ စစ်ထဲပါလာနိုင်တဲ့ အခြေအနေဟာ ထရမ့်အတွက်တော့ အိပ်မက်ဆိုးပါပဲ။ ​အခုဆိုရင် အီရန်စစ်ပွဲကနေ "ကမ္ဘာစစ်" အသွင်ကို ကူးပြောင်းဖို့ ခြေလှမ်းတစ်လှမ်း ပိုနီးလာပါပြီ။

ပင်လယ်ကွေ့အာရပ်အိမ်နီးချင်းနိုင်ငံများအပေါ် တိုက်ခိုက်မှုများ ဆက်လက်လုပ်ဆောင်မည်ဟု အီရန်အမြင့်ဆုံးခေါင်းဆောင် မိုဂျတာဘာ ခါမေနီ ကြေညာ ​အီရန်နိုင်ငံ၏ အမြင့်ဆုံးခေါင်းဆောင်သစ် မိုဂျတာဘာ ခါမေနီ က ပင်လယ်ကွေ့အာရပ်နိုင်ငံများကို ပစ်မှတ်ထားသည့် တိုက်ခိုက်မှုများ ဆက်လက်လုပ်ဆောင်သွားမည်ဟု ကြေညာလိုက်သည်။ ဤသည်မှာ အရှေ့အလယ်ပိုင်းတွင် တင်းမာမှုများ မြင့်တက်နေချိန်တွင် တီဟီရန်၏ သဘောထားမှာ ပိုမိုတင်းမာလာကြောင်း ပြသလိုက်ခြင်းဖြစ်သည်။ ​အီရန်နိုင်ငံပိုင် ရုပ်သံမှတစ်ဆင့် ထုတ်လွှင့်ခဲ့သည့် သဝဏ်လွှာတွင် ခါမေနီက အမေရိကန်စစ်အခြေစိုက်စခန်းများ လက်ခံထားသည့် နိုင်ငံများသည် ထပ်မံတိုက်ခိုက်ခံရမှုများနှင့် ရင်ဆိုင်ရနိုင်ကြောင်း သတိပေးခဲ့သည်။ အမေရိကန်နှင့် အစ္စရေးကို ထောက်ခံအားပေးနေသည့် ဒေသတွင်း ရန်လိုသော အဖွဲ့အစည်းများကို နှိမ်နင်းရန် အီရန်က စစ်ဆင်ရေးကို တိုးချဲ့နေခြင်းဖြစ်သည်။ ​အနောက်အုပ်စုအပေါ် မဟာဗျူဟာမြောက် ဖိအားပေးမှုများ ပြုလုပ်ရန် ခါမေနီက ထောက်ခံလိုက်ပြီး၊ ယင်းတွင် ကမ္ဘာ့ရေနံစီးဆင်းမှု၏ အဓိကအကျဆုံးဖြစ်သော ဟော်မုဇ်ရေလက်ကြားကို ပိတ်ဆို့ထားနိုင်သည့် အခွင့်အလမ်းကို လက်နက်သဖွယ် အသုံးချခြင်းလည်း ပါဝင်သည်။ ​ဒေသတွင်း လုံခြုံရေးကျွမ်းကျင်သူများကမူ အီရန်၏ ဤလုပ်ရပ်ကြောင့် စစ်ပွဲသည် ပိုမိုကျယ်ပြန့်လာနိုင်ပြီး အခြားနိုင်ငံများပါ ပါဝင်လာနိုင်သဖြင့် ပါရှန်ပင်လယ်ကွေ့တစ်လျှောက် ပိုမိုကြီးမားသော မတည်ငြိမ်မှုများ ဖြစ်လာမည်ကို စိုးရိမ်နေကြသည်။ ​ "သားက အဖထက် ပိုတင်းမာခြင်း": အဖေဖြစ်သူ ခါမေနီ သေဆုံးသွားပြီးနောက် သားဖြစ်သူ မိုဂျတာဘာ ခါမေနီ တက်လာတာဟာ အမေရိကန်အတွက် ပိုဆိုးသွားပါတယ်။ သူက အလျှော့ပေးမယ့်အစား "အိမ်နီးချင်းနိုင်ငံတွေကိုပါ တိုက်မယ်" လို့ ရဲရဲဝံ့ဝံ့ စိန်ခေါ်လိုက်တာဟာ အမေရိကန်ရဲ့ စစ်ဆင်ရေးကို လုံးဝဂရုမစိုက်ဘူးဆိုတာ ပြလိုက်တာပါ။ ​"ရေနံကို ဓားစာခံလုပ်ခြင်း": ဟော်မုဇ်ရေလက်ကြားကို ဆက်ပိတ်ထားမယ်ဆိုတဲ့ သဘောကို အတည်ပြုလိုက်တာ ဖြစ်လို့ ရေနံဈေးနှုန်းဟာ $200 ဆီကို တက်ဖို့ လမ်းပွင့်သွားပါပြီ။ ​"အာရပ်နိုင်ငံများ၏ စိုးရိမ်မှု": ဆော်ဒီနဲ့ ယူအေအီးတို့လို နိုင်ငံတွေဟာ အမေရိကန်ကို အခြေစိုက်စခန်း ပေးထားလို့ အီရန်ရဲ့ တိုက်ခိုက်မှုကို ခံနေရတာပါ။ ဒါကြောင့် ဒီနိုင်ငံတွေက အမေရိကန်ကို "စစ်အမြန်ရပ်ဖို့" ပြင်းပြင်းထန်ထန် ဖိအားပေးလာပါလိမ့်မယ်။ ​အခုဆိုရင် အမေရိကန်ဟာ စစ်ပွဲကို ထိန်းချုပ်နိုင်စွမ်း မရှိတော့ဘဲ "အီရန်ရဲ့ အကျပ်ကိုင်မှု" နောက်ကိုသာ လိုက်နေရတဲ့ အခြေအနေ ဖြစ်သွားပါပြီ။

New York Post က ဖော်ပြတဲ့ ကမ္ဘာ့ရေနံဈေးကွက်ကို ကိုင်လှုပ်လိုက်တဲ့ သတင်းအပြည့်အစုံပဲ ဖြစ်ပါတယ်။ ​ပါရှန်ပင်လယ်ကွေ့နှင့် ဟော်မုဇ်ရေလက်ကြားတွင် သင်္ဘော (၇) စင်း တိုက်ခိုက်ခံရပြီးနောက် ရေနံဈေးနှုန်း တစ်စည်လျှင် ဒေါ်လာ ၁၀၀ ကျော်အထိ ခုန်တက် ကြာသပတေးနေ့ အစောပိုင်းတွင် ပါရှန်ပင်လယ်ကွေ့နှင့် ဟော်မုဇ်ရေလက်ကြားအတွင်း (၂) ရက်တာကာလအတွင်း အီရန်၏ တိုက်ခိုက်မှုကြောင့် ရေနံတင်သင်္ဘော (၇) စင်းအထိ ထိခိုက်ခဲ့သည်။ အီရတ်ပိုင်နက်အတွင်း ပေါက်ကွဲစေတတ်သော ပစ္စည်းများတင်ဆောင်လာသည့် လှေငယ်များဖြင့် တိုက်ခိုက်ခံရမှုကြောင့် Safesea Vishnu နှင့် Zefyros သင်္ဘောတို့ မီးလောင်ကျွမ်းခဲ့ပြီး သင်္ဘောသားတစ်ဦး သေဆုံးခဲ့သည်။ ဤတိုက်ခိုက်မှုများသည် ၎င်းတို့လက်ချက်ဖြစ်ကြောင်း IRGC က ဗီဒီယိုဖိုင်နှင့်တကွ ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။ ဗီဒီယိုထဲတွင် "အမေရိကန် ရေနံတင်သင်္ဘောကို ဖျက်ဆီးလိုက်ပြီ" နှင့် "ခါမေနီကို နာခံလျက်ရှိသည်" ဟု အော်ဟစ်နေသံများ ပါဝင်သည်။ ဤတိုက်ခိုက်မှုများကြောင့် Brent crude ရေနံဈေးနှုန်းသည် တစ်စည်လျှင် ဒေါ်လာ ၁၀၀ ကျော် အထိ ခုန်တက်သွားခဲ့သည်။ အီရန်ကမူ "ရေနံတစ်စည်ကို ဒေါ်လာ ၂၀၀ အထိ တက်လာတာကိုသာ စောင့်ကြည့်နေလိုက်ပါ" ဟု အမေရိကန်ကို သတိပေးထားပြီး၊ ဒေသတွင်း မတည်ငြိမ်မှု၏ အဓိကတရားခံမှာ အမေရိကန်သာဖြစ်ကြောင်း ပြောဆိုခဲ့သည်။ ​သမ္မတထရမ့်ပ်သည် ပြည်တွင်းဓာတ်ဆီဈေးနှုန်းများ လျှော့ချရန်အတွက် အမေရိကန်၏ အရန်ရေနံ သိုလှောင်ရုံများမှ ရေနံ ၁၇၂ သန်း ဘီလီယံ ကို ထုတ်သုံးရန် အမိန့်ပေးခဲ့သည်။ စစ်ပွဲစတင်ကတည်းက အမေရိကန်ပြည်တွင်း၌ ဓာတ်ဆီဈေးမှာ တစ်ဂါလံလျှင် ၆၀ ဆင့် (ကျပ်ငွေဖြင့်ဆိုလျှင် အတော်လေးများပါသည်) အထိ တက်လာခဲ့သည်။ ​အမေရိကန် ရေတပ်အနေဖြင့် ရေနံတင်သင်္ဘောများကို လိုက်ပါစောင့်ရှောက်ပေးရန် (Escort) အဆင်မသင့်သေးကြောင်း၊ လက်ရှိတွင် အမေရိကန်တပ်ဖွဲ့များအားလုံးမှာ အီရန်၏ ထိုးစစ်ဆင်နိုင်စွမ်းကို ဖျက်ဆီးရန်သာ အာရုံစိုက်နေရကြောင်း အမေရိကန် စွမ်းအင်ဝန်ကြီးက ဝန်ခံခဲ့သည်။ ထိုင်းနိုင်ငံအလံလွှင့်ထူထားသော Mayuree Naree သင်္ဘောသည်လည်း ဗုဒ္ဓဟူးနေ့က တိုက်ခိုက်ခံရပြီး အင်ဂျင်ခန်း မီးလောင်ကာ သင်္ဘောသား ၃ ဦး ပျောက်ဆုံးနေဆဲ ဖြစ်သည်။ ဂျပန်နှင့် မာရှယ်ကျွန်းစု အလံလွှင့်ထားသော သင်္ဘောများလည်း အသီးသီး တိုက်ခိုက်ခံခဲ့ရသည်။ ​ဒီသတင်းမှာ အရေးကြီးဆုံးအချက် ၃ ချက် ပါနေပါတယ် - ​၁။ "အရန်ရေနံ ထုတ်သုံးပေမဲ့ မထိရောက်": ထရမ့်ပ်က ရေနံ ၁၇၂ သန်း ဘီလီယံတောင် ထုတ်သုံးပေမဲ့ ရေနံဈေးက $100 အောက် မကျဘဲ ပြန်တက်နေပါတယ်။ ဒါဟာ အီရန်ရဲ့ "ဟော်မုဇ်ရေလက်ကြား ပိတ်ဆို့မှု" ဗျူဟာက အမေရိကန်ရဲ့ အရန်ရေနံဗျူဟာထက် ပိုအစွမ်းထက်နေတာကို ပြနေတာပါ။ ​၂။ "အမေရိကန် ရေတပ် အလုပ်မအားခြင်း": ရေနံတင်သင်္ဘောတွေကို ကာကွယ်ပေးဖို့ အမေရိကန် ရေတပ်မှာ အင်အားမလောက်ဘူးလို့ ဝန်ကြီးကိုယ်တိုင် ဝန်ခံလိုက်တာဟာ အစ္စရေးနဲ့ အီရန်ကို တိုက်နေရတဲ့အတွက် အမေရိကန်ဟာ အတော်လေး အကျပ်ရိုက်နေပြီဆိုတာ သိသာစေပါတယ်။ ​၃။ "$200 ခြိမ်းခြောက်မှု": အီရန်က $200 အထိ တက်မယ်လို့ ပြောနေတာဟာ လက်တွေ့ဖြစ်လာဖို့ အလားအလာ ရှိနေပါတယ်။ အခုဆိုရင် သင်္ဘောပိုင်ရှင်တွေက ပါရှန်ပင်လယ်ကွေ့ထဲမှာ "ရွှေမောင်းဖို့ မလွယ်တော့ဘူး" လို့ ပြောလာကြပါပြီ။ ​ဒီသတင်းကို ကြည့်ရင် အမေရိကန်ဟာ စစ်မြေပြင်မှာ နိုင်ချင်နိုင်မယ်၊ ဒါပေမဲ့ 'စီးပွားရေးစစ်ပွဲ' မှာတော့ အီရန်ရဲ့ အကျပ်ကိုင်မှုကို အလူးအလဲ ခံနေရပြီဆိုတာ ရှင်းနေပါပြီ။

Al Jazeera က ဖော်ပြထားတဲ့သတင်း​ မြန်မာနိုင်ငံအပါအဝင် အိမ်နီးချင်းနိုင်ငံတွေရဲ့ အခြေအနေ ​ ရေနံအကျပ်အတည်း ပိုမိုနက်ရှိုင်းလာသဖြင့် အရှေ့တောင်အာရှနိုင်ငံများတွင် ရုံးပိတ်ခြင်းနှင့် ခရီးသွားလာမှု ကန့်သတ်ခြင်းများ ပြုလုပ်လာ ​အာဆီယံနိုင်ငံများ၏ အခြေအနေ: ဟော်မုဇ်ရေလက်ကြား ပိတ်ဆို့နေမှုကြောင့် အရှေ့တောင်အာရှနိုင်ငံတွေမှာ စွမ်းအင်ပြတ်လပ်မှုတွေ စတင်ကြုံတွေ့နေရပါပြီ။ ဖိလစ်ပိုင်မှာ အစိုးရရုံးတွေကို တစ်ပတ် ၄ ရက်ပဲ တက်ခိုင်းတော့သလို၊ ထိုင်းနဲ့ ဗီယက်နမ်မှာလည်း Work from home လုပ်ဖို့နဲ့ ခရီးသွားလာမှု လျှော့ချဖို့ တိုက်တွန်းနေပါတယ်။ မြန်မာအစိုးရကလည်း ဆီဖိုးချွေတာတဲ့အနေနဲ့ ကားတွေကို "ရက်ကျော် မောင်းနှင်ရမည့်စနစ်" (Alternating driving days) ကို ကျင့်သုံးနေပြီလို့ ဖော်ပြထားပါတယ်။ ထိုင်းအစိုးရက ဒီဇယ်ဈေးကို ယာယီသတ်မှတ်ချက်နဲ့ ထိန်းထားပြီး၊ ဗီယက်နမ်ကတော့ သူတို့ရဲ့ ရေနံဈေးနှုန်းတည်ငြိမ်ရေး ရန်ပုံငွေထဲကနေ ထုတ်သုံးနေရပါတယ်။ ​အရှေ့တောင်အာရှနိုင်ငံတွေမှာ ရေနံအရန်သိုလှောင်မှုက နည်းပါးပါတယ်။ ဗီယက်နမ်မှာ ၂၀ ရက်စာ၊ အင်ဒိုနီးရှားမှာ ၂၁-၂၃ ရက်စာ၊ ထိုင်းမှာ ၆၅ ရက်စာနဲ့ ဖိလစ်ပိုင်မှာ ၅၀-၆၀ ရက်စာပဲ ရှိပါတယ်။ ဂျပန် (၂၅၄ ရက်စာ) နဲ့ ယှဉ်ရင် အများကြီး နည်းနေပါတယ်။ ​လာအို၊ ကမ္ဘောဒီးယားနဲ့ မြန်မာနိုင်ငံ တို့ဟာ ကိုယ်ပိုင်ရေနံချက်စက်ရုံ အင်အားမရှိတာ ဒါမှမဟုတ် အကန့်အသတ်ရှိတာကြောင့် ထိုင်း၊ ဗီယက်နမ်နဲ့ စင်ကာပူတို့ဆီက တင်သွင်းတဲ့ ဆီအချောထည်တွေကိုပဲ အားကိုးနေရပါတယ်။ အခု ထိုင်းက ဆီတင်ပို့မှုကို ကန့်သတ်လိုက်ပြီဖြစ်လို့ ဒီနိုင်ငံတွေမှာ ပိုပြီး အကျပ်ရိုက်လာမှာပါ။ ​အခြေအနေက နောက် ၂ ပတ်၊ ၃ ပတ်အထိ မထူးခြားလာရင် ဒေသတွင်း စီးပွားရေးကျဆင်းမှု (Recession) ဖြစ်လာနိုင်တယ်လို့ ကျွမ်းကျင်သူတွေက သတိပေးထားပါတယ်။

​စစ်ပွဲ၏ အရှိတရားနှင့် အမေရိကန်၏ မဟာဗျူဟာမြောက် အကျပ်အတည်း ​၂၀၂၆၊ မတ်လ ၁၂ ရက် ​အမေရိကန်နှင့် အစ္စရေးတို့၏ အီရန်အပေါ် စစ်ရေးအရ အပြင်းအထန် ထိုးနှက်မှုသည် (၁၂) ရက်မြောက်သို့ ရောက်ရှိလာပြီဖြစ်သည်။ စစ်မြေပြင်တွင် အဆင့်မြင့်ဒုံးကျည်များနှင့် ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်မှုများစွာ ရှိနေသော်လည်း၊ ယနေ့ထွက်ပေါ်လာသည့် အချက်အလက်များက စစ်ပွဲ၏ အလှည့်အပြောင်းသည် စစ်အင်အားထက် စီးပွားရေးနှင့် နိုင်ငံရေးအခြေခံအုတ်မြစ်များအပေါ်တွင်သာ မူတည်နေကြောင်း ပြသနေသည်။ မပြိုလဲသော အီရန်အစိုးရနှင့် ထောက်လှမ်းရေး၏ ဝန်ခံချက် ​အမေရိကန် ထောက်လှမ်းရေးအဖွဲ့ (US Intelligence) ၏ နောက်ဆုံးအစီရင်ခံစာအရ အီရန်အစိုးရသည် ပြိုလဲမည့်အန္တရာယ်နှင့် လုံးဝရင်ဆိုင်ရခြင်း မရှိသေးကြောင်း သိရသည်။ ပထမရက်တွင် အမြင့်ဆုံးခေါင်းဆောင် အယာတိုလာ ခါမေနီ သေဆုံးခဲ့သော်လည်း၊ အီရန်ခေါင်းဆောင်ပိုင်းသည် စည်းလုံးမှုကို ပြသနိုင်ခဲ့ပြီး မိုဂျတာဘာ ခါမေနီကို ခေါင်းဆောင်သစ်အဖြစ် အောင်မြင်စွာ အစားထိုးနိုင်ခဲ့သည်။ ဤအချက်သည် အမေရိကန် မျှော်လင့်ထားသည့် "ပြည်တွင်းဆူပူအုံကြွမှုမှတစ်ဆင့် အစိုးရလဲလှယ်ရေး" ဗျူဟာ (Regime Change) အလုပ်မဖြစ်ကြောင်း သက်သေပြနေသည်။ ​ရေနံဈေးနှုန်းနှင့် စီးပွားရေးအရှိုက်ကို ထိုးနှက်ခြင်း ​အမေရိကန်ပြည်တွင်း၌ ဓာတ်ဆီဈေးနှုန်းများ အဆမတန် မြင့်တက်လာခြင်းသည် သမ္မတ ထရမ့်ပ်အတွက် အကြီးမားဆုံး ဖိအားဖြစ်လာသည်။ အီရန်က ဟော်မုဇ်ရေလက်ကြားတွင် ဆီတင်သင်္ဘောများကို တိုက်ခိုက်ပြလိုက်ခြင်းကြောင့် ကမ္ဘာ့ရေနံဈေးနှုန်းသည် တစ်စည်လျှင် ဒေါ်လာ ၁၀၀ အထက်သို့ ချက်ချင်းခုန်တက်သွားခဲ့သည်။ ဆော်ဒီနှင့် UAE တို့၏ ရေနံပိုက်လိုင်းများက ရေနံလမ်းကြောင်းလွှဲရန် ကြိုးစားသော်လည်း၊ လက်တွေ့တွင် ဟော်မုဇ်ရေလက်ကြား၏ ၅ ရာခိုင်နှုန်းခန့်ကိုသာ အစားထိုးနိုင်သဖြင့် အမေရိကန်၏ အရန်ရေနံထုတ်သုံးမှုမှာ ထိရောက်မှု မရှိခဲ့ပေ။ ​စစ်စရိတ်နှင့် ဘဏ္ဍာရေးဆိုင်ရာ ခြိမ်းခြောက်မှု ​စစ်ပွဲစတင်ပြီး (၆) ရက်အတွင်းမှာပင် အမေရိကန်သည် ဒေါ်လာ ၁၁.၃ ဘီလီယံ ကုန်ကျခဲ့ပြီး ဖြစ်သည်။ တစ်ဖက်တွင်လည်း အီရန်၏ ဆိုင်ဘာတိုက်ခိုက်မှု ခြိမ်းခြောက်မှုကြောင့် Wall Street ရှိ ဘဏ်ကြီးများ (JPMorgan, Bank of America) ပါ လှုပ်ခတ်လာခြင်းသည် အမေရိကန်၏ ဂုဏ်သိက္ခာနှင့် ဘဏ္ဍာရေးတည်ငြိမ်မှုကို ကြီးစွာသော စိန်ခေါ်မှု ဖြစ်စေခဲ့သည်။ ​ သုံးသပ်ချက် ​သမ္မတ ထရမ့်ပ်က "စစ်ပွဲပြီးတော့မည်" ဟု အချက်ပြနေခြင်းမှာ စစ်အောင်နိုင်၍မဟုတ်ဘဲ၊ တရိပ်ရိပ်တက်နေသော စစ်စရိတ်နှင့် ရေနံဈေးနှုန်းကြားတွင် အမေရိကန်၏ စီးပွားရေးမှာ ရှေ့ဆက်ရန် ခက်ခဲနေသောကြောင့် ဖြစ်သည်။ ရုရှား၏ အဆင့်မြင့်ဒရုန်းဗျူဟာများကလည်း အမေရိကန်၏ လေကြောင်းကာကွယ်ရေးစနစ်များကို အရှက်ခွဲနေသည်။ နည်းပညာမြင့်လက်နက်များသည် လူသေစေရုံသာ ရှိသော်လည်း၊ ရေနံဈေးနှုန်းနှင့် ဘဏ္ဍာရေးအကျပ်ကိုင်မှုကမူ နိုင်ငံ၏ ဩဇာအာဏာကို အဆုံးအဖြတ်ပေးနိုင်ကြောင်း ယနေ့ဖြစ်ရပ်များက သက်သေပြနေသည်။ အမေရိကန်သည် စစ်မြေပြင်တွင် ဗုံးအင်အားသုံးနိုင်သော်လည်း၊ ရေနံဈေးကွက်နှင့် အီရန်၏ မယိုင်လဲသော နိုင်ငံရေးစနစ်အောက်တွင် မဟာဗျူဟာမြောက် အကျပ်အတည်းနှင့် ရင်ဆိုင်နေရပြီဖြစ်သည်။ ​