بەختیار سەجادی (نووسینەکان)

پێکهاتەی تێزی دکتۆرا بۆ خوێندکارانی ئەدەبیات #بەختیار_سەجادی #بختیار_سجادی @bakhtiar_sadjadi @bakhtiar_sadjadi2 https://t.me/bakhtiar_sadjadi https://t.me/bakhtiar_sadjadi2

PhD Thesis Structure For the Students of Literature #بەختیار_سەجادی #بختیار_سجادی @bakhtiar_sadjadi @bakhtiar_sadjadi2 https://t.me/bakhtiar_sadjadi https://t.me/bakhtiar_sadjadi2

🔹لقە سەرەکییەکانی زمانی کوردی 🔹ڕێکترین و باشترین پۆلێنکاریی زارەکانی زمانی کوردی 📚وەرگیردراو لە کتێبی زمان و وێژەی کوردی بەرهەمی د. بەختیار سەجادی و مەزهەر ئیبراهیمی، چاپی چوارەم

ڕۆژی جیهانیی زمانی دایک پیرۆز بێت! روز جهانی زن مادری مبارک باد! Happy International Mother Language Day! #بەختیار_سەجادی #بختیار_سجادی @bakhtiar_sadjadi @bakhtiar_sadjadi2 https://t.me/bakhtiar_sadjadi https://t.me/bakhtiar_sadjadi2

بە بۆنەی ڕۆژی جیهانیی زمانی دایکەوە: ناساندنی سەد چەشنە‌زمان بەشی دووەم ۵۱. زمانی ئیداری، زبان اداری، bureaucratic language ۵۲. زمانی فەخرفرۆش، زبان فخرفروش، snobbish language ۵۳. زمانی تازەپێداکەوتوو، زبان نوکیسه، novice language ۵۴. زمانی سێکسی، زبان سکسی، sexual language ۵۵. زمانی ئێرۆتیک، زبان اروتیک، erotic language ۵۶. زمانی کۆنکەوتە، زبان پیش‌پاافتاده، vulgar language ۵۷. زمانی کۆنباو، زبان آرکیک، archaic language ۵۸. زمانی شکاو، زبان شکسته، broken language ۵۹. زمانی خواستنی، زبان استعاری، metaphorical language ۶۰. زمانی خوازەیی، زبان مجازی، metonymical language ۶۱. زمانی دەرهەست، زبان انتزاعی، abstract language ۶۲. زمانی بەرهەست، زبان انضمامی، concrete language ۶۳. زمانی بابەتیانە، زبان عینی، objective language ۶۴. زمانی زەینی، زبان ذهنی، subjective language ۶۵. زمانی لێکدابڕاو، زبان ازهم‌گسیخته، disruptive language ۶۶. زمانی پارچه‌پارچه، زبان تکه‌تکه، fragmentary language ۶۷.‌ زمانی کلاسیک، زبان کلاسیک، classical language ۶۸.‌ زمانی جێناوسڕاو، زبان ضمیرانداز، pro-drop language ۶۹. زمانی فێرکارانە، زبان تعلیمی، didactic language ۷۰.‌ زمانی لیریک، زبان لیریک، lyrical language ۷۱. زمانی کورتکراو، زبان مخفف، abbreviated language ۷۲. زمانی بازرگانی، زبان تجارت، trade language ۷۳. زمانی ڕاگەیاندن، زبان رسانه، media language ۷۴. زمانی ڕۆژنامەنووسانە، زبان روزنامەنگاری، journalistic language ۷۵. زمانی کورتەنامە، زبان پیامک، SMS language ۷۶. زمانی مەترسی‌لەسەر، زبان در خطر، endangered language ۷۷. زمانی هەڵسازراو، زبان برساخته، constructed language ۷۸.‌زمانی خانەخوێ، زبان میزبان، host language ۷۹. زمانی سەرچاوە، زبان مبدا، source language ۸۰. زمانی مەبەست، زبان مقصد، target language ۸۱. زمانی زارەکی، زبان شفاهی، oral language ۸۲. زمانی سەخت، زبان دشوار، hard language ۸۳. زمانی ئاسان، زبان آسان، simple language ۸۴. زمانی سادەکراو، زبان سادە‌شده، pidgin language ٨۵. زمانی هەڤگر، زبان ترکیبی، synthetic language ۸۶. زمانی زێدەهەڤگر، زبان پرترکیبی، polysynthetic language ٨۶. زمانی پڕگەردان، زبان تصریفی، fusional language ٨۷. زمانی پێکەوەنووساو، زبان هم‌چسبان، agglutinative language ۸۸. زمانی شیکارانه، زبان تحلیلی، analytical language ۸۹. زمانی ئایدیۆلۆجیک، زبان ایدئولوژیک، ideological language ۹۰. زمانی یەکەم، زبان نخست، first language ۹۱. زمانی دووەم، زبان دوم، second language ۹۲. زمانی خۆماڵی، زبان محلی، vernacular language ۹۳. زمانی ئاست‌بەرز، زبان سطح بالا، high-level language ۹۴. زمانی ئاست‌ناوەند، زبان سطح متوسط، middle-level language ۹۵. زمانی ئاست‌نزم، زبان سطح پایین، low-level language ۹۶. زمانی بەرنامەسازی، زبان برنامەنویسی، programming language ۹۷. زمانی کارپێکراو، زبان کاربردی، functional language ۹۸. زمانی پاراو، زبان روان، fluent language ۹۹. زمانی زیندوو، زبان زنده، living language ۱۰۰. زمانی مردوو، زبان مرده، dead language #بەختیار_سەجادی #بختیار_سجادی @bakhtiar_sadjadi @bakhtiar_sadjadi2 https://t.me/bakhtiar_sadjadi https://t.me/bakhtiar_sadjadi2

بە بۆنەی ڕۆژی جیهانیی زمانی دایکەوە: ناساندنی سەد چەشنەزمان بەشی یەکەم ۱. زمانی ئاخاوتن، زبان گفتاری، spoken language ۲. زمانی نووسین، زبان نوشتاری، written language ۳. زمانی ئاسایی، زبان معمولی، ordinary language ۴. زمانی ئەدەبی، زبان ادبی، literary language ۵. زمانی زانستی، زبان علمی، scientific language ۶. زمانی ئەکادێمیک، زبان آکادمیک، academic language ۷. زمانی فەرمی، زبان رسمی، formal language ۸. زمانی نافەرمی، زبان غیررسمی، informal language ۹. زمانی نێوەندگر، زبان میانجی، lingua franca ۱۰. زمانی نێوەندگری نێونەتەوەیی، زبان میانجی بین‌المللی، International auxiliary language ۱۱. زمانی هاوبەش، زبان مشترک، common language ۱۲. زمانی بەستەر، زبان پیوند، link language ۱۳. زمانی پێوەر، زبان معیار، standard language ۱۴. زمانی پیشە، زبان حرفه، jargon ۱۵.‌زمانی پسپۆڕانە، زبان تخصصی، especialized language ۱۶. زمانی نهێنی، زبان سرّی، secret language ۱۷. زمانی خۆجێیی، زبان بومی indigenous language ۱۸. زمانی خۆجێیی‌کراو، زبان بومی‌شده indigenized language ۱۹. زمانی داگیرگەیی، زبان مستعمراتی، colonial language ۲۰. زمانی کەلەپوور، زبان میراث، heritage language ۲۱. زمانی پارێزگایی، زبان شهرستانی، provincial language ۲۲. زمانی ناوچەیی، زبان منطقه‌ای، regional language ۲۳. زمانی گوندی، زبان روستایی، rural language ۲۴. زمانی خەیاڵکرد، زبان تخیلی، fictional language ۲۵. زمانی سروشتی، زبان طبیعی، natural language ۲۶.‌زمانی دەستکرد، زبان مصنوعی، artificial language ۲۷. زمانی جنێوفرۆش، زبان دشنام‌گو، profane language ٢٨. زمانی ئەتککەر؛ زبان توهین‌آمیز offensive language ٢٩. زمانی تەکنیکی، زبان فنی technical ۳۰. زمانی ڕەشۆکی، زبان عامیانه، collequial language ۳۱. زمانی بازاڕی، زبان کوچە‌بازاری، slang language ۳۲. زمانی نەشیاو، زبان نامناسب، improper language ۳۳. زمانی ئاماژە، زبان اشاره، Sign language ۳۴. زمانی جەستە، زبان بدن، body language ۳۵. زمانی هێمایین، زبان نمادین، symbolic language ۳۶. زمانی دیتنی، زبان دیداری visual language ۳۷. زمانی وێنەیی، زبان تصویری، pictorial language ۳۸. زمانی بانگەشە، زبان تبلیغات، propaganda language ۳۹. زمانی پەنابەر، زبان مهاجر، immigrant language ۴۰. زمانی تاراو، زبان تبعیدی، diasporic language ۴۱. زمانی دووڕەگ، زبان دورگه، hybrid language ۴۲. زمانی تێکەڵ، زبان مختلط، mixed language ۴۳. زمانی کەمینە، زبان اقلیت minority language ۴۴. زمانی کەمینەکراو، زبان اقلیت‌شده، minoritized language ۴۵. زمانی پەراوێزخراو، زبان بەحاشیه‌رانده margonalized language ۴۶. زمانی بیانی، زبان خارجی، foreign language ۴۷. زمانی زاڵ، زبان مسلط، dominant language ۴۸.‌ زمانی نەوڕسک، زبان نوظهور، emergent language ۴۹. زمانی لەناوچوو، زبان ازمیان‌رفته، residual language ۵۰. زمانی دەرباری، زبان درباری، courtly language #بەختیار_سەجادی #بختیار_سجادی @bakhtiar_sadjadi @bakhtiar_sadjadi2 https://t.me/bakhtiar_sadjadi https://t.me/bakhtiar_sadjadi2

🎧 پۆدکاستی مێژووی ئەدەبی کوردی بەشی یەکەم: وێژەی فۆلکلۆریک و کلاسیک 🎙 وتووێژ لەگەڵ دکتۆر بەختیار سەجادی؛ پرۆفیسۆری هاوکار لە ئەدەبی ئینگلیزی و لە دامەزرێنەرانی بەشی کوردیی زانستگای کوردستان، سنە پێشینەی مێژوونووسیی ئەدەبی کوردی بەربەستەکانی مێژوونووسیی ئەدەبی کوردی چەشنناسیی وێژەی فۆلکلۆریکی کوردی بەستێنە مێژووییەکان و پێشزەمینە کۆمەڵایەتی و فەرهەنگیییەکانی وێژەی کلاسیکی کوردی ژێربەشەکانی وێژەی کلاسیک کوردی 🎧 پادکست تاریخ ادبیات کُردی قسمت اول: ادب فولکلوریک و کلاسیک 🎙گفتگو با دکتر بختیار سجادی؛ دانشیار ادبیات انگلیسی و از بنیانگذاران بخش کردی دانشگاه کُردستان پیشینه تاریخ‌نگاری ادبیات کُردی موانع تاریخ‌نگاری ادبیات کُردی گونه‌شناسی ادب فولکلوریک کُردی بسترهای تاریخی و پس‌زمینه اجتماعی-فرهنگی ادب کلاسیک کُردی زيرمجموعه‌های ادب کلاسیک کُردی 🎞 تەواوی فیلمەکە لە یوتیوبی پرسیاردا [فیلم کامل این گفتگو در یوتیوب پرسیار]: https://youtu.be/6P-s2ibMaCY?si=qEQQH7-QvkM4sboM 🙏🏼تکایە ئەگەر بابەتەکانی ئێمە بۆتان سەرنجڕاکێشە بمان ناسێنن. (ما را دنبال و دوستانتان را با ما آشنا کنید.) 🆔@prsyarjournal

یانزە وردە سەرنج لەسەر تەلەڤیزیۆن (١٦) ١. تەلەڤیزیۆن سندووقی ئامێرە ئایدیۆلۆجییەکانە و کۆنترۆڵ ئامرازێکە بۆ گۆڕینیان. ٢. شاشە چییە؟ تێکهەڵکێشی ئایدیۆلۆجیا و ناوشیاری. ٣. بەشێکی زۆری کەناڵە کوردییەکان دەوریان هەیە لە پەرەپێدانی دیالێکتیکی ڕووخێنەری نێوان‌زەینی. ٤. تەلەڤیزیۆن دەکارێ قەیرانی ناسنامە چارەسەر بکات، بەڵام لای ئێمە هەندێکیان بوونەتە سەرچاوەی دروستبوونی قەیرانی ناسنامە. ۵. بۆچی زۆربەی تەلەڤیزیۆنە کوردییەکان دەوری ئەویتری نەریتەوان دەگێڕن بۆ سوژەی کورد؟ وڵام: چونکە سوبژێکتیڤیتەی نوێخوازانەیان تێدا ونە. ٦. کورد توانیویەتی کەڵک لە تەلەڤیزیۆن وەربگرێت بۆ گەشەپێدانی هزری ڕەخنەگرانە و ئەدەب و هونەری مۆدێرن؟ وڵام: نەخێر. ٧. کارێکی سادە و بەڵام گرنگ تەلەڤیزیۆنە کوردییەکان بیکەن چییە؟ وڵام: بەکارهێنانی یەک کۆمەڵە وشە و زاراوەی دیاریکراو بۆ بوارە جیاجیاکان. ٨. ئەوڕۆکە باشترین دەرکەوتەی چەمکی دامەزراوە، تەلەڤیزیۆنە. بۆیەش دەکارین وەک دامەزراوەی ئایدیۆلۆجیک ناو لە هەندێکیان بەرین. لەمەش گرنگتر، بەشێکیان بوونەتە خودی ئایدیۆلۆجیک، واتە بەردی لە ئاگر گەرمتر. ٩. تەلەڤیزیۆنی کوردی هەن ئەی ڕەقیب بڵاوناکەنەوە! بەرنامەکانیان سونەتین، بەڵام بۆ ڕاڤەی دێڕێکی شیعرەکە بوونەتە لایەنگری تیۆریی خوێنەرتەوەر، کە هی پاش‌نوێخوازییە. ١٠. زۆربەی تەلەڤیزیۆنە کوردییەکان درێژکراوەی کۆنەستی کوردین و بۆیەش ئەدەب لای وان دەڵێی خەرمانەیە. گەلۆ تەلەڤیزیۆنە کوردییەکان دەزانن هونەری هاوچەرخ لە قۆناغی پاش-خەرمانەیی دایە؟ ١١. کێ دەتوانێ ململانێی ١۵۰ ساڵەی نێوان خودی عەقڵانی و جوانیناسانەی سوژەی کورد لەگەڵ ناوشیاریی ئایدیۆلۆجیکی کورددا یەکلا بکاتەوە؟ وڵام: تەلەڤیزیۆن، بەو مەرجەی کار لە سیستەمی پەروەردە بکات. فەرهەنگۆک: ئامێری ئایدیۆلۆجیک Ideological tool تێکهەڵکێشی ئایدیۆلۆجیا و ناوشیاری convergence of Ideology and the unconscious دیالێکتیکی ڕووخێنەری نێوان‌زەینی destructive inter-subjective dialectic قەیرانی ناسنامە identity crisis ئەویتری نەریتەوان the traditional other سوبژێکتیڤیتەی نوێخوازانە modernist subjectivity هزری ڕەخنەگرانە critical thought ئەدەب و هونەری مۆدێرن modern literature and art کۆمەڵە زاراوەیەکی دیاریکراو specific terminology دامەزراوەی ئایدیۆلۆجیک Ideological Institute خودی ئایدیۆلۆجیک Ideological ego کۆنەست، ناوشیاریی بەکۆمەڵ collective unconscious ئەدەبی خەرمانەیی auratic literature هونەری پاش‌خەرمانەیی post-auratic art خودی عەقڵانی rational ego خودی جوانیناسانە aesthetic ego ناوشیاریی ئایدیۆلۆجیکی کوردی Kurdish Ideological unconscious #بەختیار_سەجادی #بختیار_سجادی @bakhtiar_sadjadi @bakhtiar_sadjadi2 https://t.me/bakhtiar_sadjadi https://t.me/bakhtiar_sadjadi2

تەلەڤیزیۆن و ئەویتری ناوخۆیی ساڵی ٢٠٠٨ لە وتووێژێکی دوورودرێژمدا لەگەڵ گۆڤاری زرێبار ئاماژەم بە خاڵێک کردووە حەز دەکەم لێرە سەرلەنوێ بیدرکێنمەوە: تەلەڤیزیۆنی ٢٢ دەوڵەتی عەرەبی و هەموو کەناڵە عەرەبییەکان بۆ ئاماژەدان بە ڕووداوێکی تازە کەڵک لە "عاجل" وەردەگرن. کەناڵە ئینگلیزییەکانیش لە هەموو دونیا Breaking بەکار ئەهێنن. کەچی تەلەڤیزیۆنە کوردییەکان بۆ ئەو مەبەستە هەر کامیان وشەیەک بەکار ئەهێنن: بەپەلە نوێ ئێستا نها هات گەیشت لە کورمانجیشدا، بلەز سەرنج: ١. لە وتووێژەکەدا ئاماژەم بۆ چوار وشەی یەکەم کردووە، چونکە ژمارەی کەناڵەکان لەو سەردەمەدا وەک ئێستا زۆر نەبوون. ٢. ئەویتری ناوخۆیی لە کوردستان، وەک پێشتریش بە وردی شیم کردووەتەوە، بە ڕواڵەت باسی یەکگرتن و کۆدەنگی دەکات، بەڵام بەڕاستی بۆخۆی دەوری سەرەکی هەیە لە لێکدابڕانی سوبژێکتیڤیتە و پەرتەوازەکردنی ناسنامەدا. ٣. ئەویتری ناوخۆیی، هێندە ناتەبا و ناهاوئاهەنگە لەگەڵ سوژەی کورد کە لەم ڕووەوە نزیک دەبێتەوە لە ئەویتری دەرەکی و بۆیەش بە شێوەی "ناخۆیی"ش بەکاری ئەهێنم. ٤. مەبەست لە ئەویتری ناوەکی، کەس یان لایەنێکی دیاریکراو نییە؛ بەڵکوو کۆی ئەو دامەزراوانە دەگرێتەوە کە وشیارانە یان ناوشیارانە دژی خواستی خودی عەقڵانی و جوانیناسانەی سوژەی کورد کاردەکەن. ٥. پێویستە وەزارەتی ڕۆشنبیری یان هەر لایەنێکی پێوەندیدار حوکمێک لەم بارەوە دەربکات و پارچەکانی تریش ڕێزی لێبگرن. ٦. تەلەڤیزیۆن، وەک دەزگایەکی سەرچەشنساز، لە دروستکردنی نوێنەک و ڕوانگەی زەینیدا پشکی شێری بەردەکەوێت. زۆرن ژمارەی ئەو نووسینانەی لە تیۆریی ڕەخنەیی و توێژینەوەی فەرهەنگیدا قامکیان لەسەر دەوری نوێنەکسازی تەلەڤیزیۆن داناوە، هەر لە لاکانەوە بگرە تا جان فیسک. ٧. تەلەڤیزیۆن خوازەیە بۆ هەموو ئەو دامەزراوانەی بە شێوەی دیداری بەرنامە بڵاودەکەنەوە و تەنانەت ڤیدیۆ کورتەکانی تۆڕی کۆمەڵایەتیش دەگرێتەوە. #بەختیار_سەجادی #بختیار_سجادی @bakhtiar_sadjadi @bakhtiar_sadjadi2 https://t.me/bakhtiar_sadjadi https://t.me/bakhtiar_sadjadi2

سێمیناری زانستی زمانی کوردی، بەرهەم‌هێنانی مەعریفە و ناوەندەکانی نوانەسازی بۆ نووسینی زانستی فایلی پی‌دی‌ئێف، ٤٢ لاپەڕە هەولێر، ئەکادیمیای کوردی، ٢٠١٩/۱۲/١٨ #بەختیار_سەجادی #بختیار_سجادی @bakhtiar_sadjadi @bakhtiar_sadjadi2 https://t.me/bakhtiar_sadjadi https://t.me/bakhtiar_sadjadi2

سێمیناری زانستی زمانی کوردی، بەرهەم‌هێنانی مەعریفە و ناوەندەکانی نوانەسازی بۆ نووسینی زانستی هەولێر، ئەکادیمیای کوردی، ٢٠١٩/۱۲/١٨ سمینار علمی: زبان کردی، تولید دانش و مراکز نمایەسازی متون علمی اربیل، فرهنگستان زبان و ادبیات کردی، ١٣٩٨/٩/٢٧ #بەختیار_سەجادی #بختیار_سجادی @bakhtiar_sadjadi @bakhtiar_sadjadi2 https://t.me/bakhtiar_sadjadi https://t.me/bakhtiar_sadjadi2

پوختەی پی‌دی‌ئێفی سێمیناری زانستی ڕەخنەی ئەدەبی و ڕێبازەکانی: لە پاشخانی فەلسەفییەوە بۆ خوێندنەوەی کرداری هەولێر، ئەکادیمیای کوردی، ٢٠۲۵/۱۲/۱۰ #بەختیار_سەجادی #بختیار_سجادی @bakhtiar_sadjadi @bakhtiar_sadjadi2 https://t.me/bakhtiar_sadjadi https://t.me/bakhtiar_sadjadi2

سێمیناری زانستی ڕەخنەی ئەدەبی و ڕێبازەکانی: لە پاشخانی فەلسەفییەوە بۆ خوێندنەوەی کرداری هەولێر، ئەکادیمیای کوردی، ٢٠۲۵/۱۲/۱۰ #بەختیار_سەجادی #بختیار_سجادی @bakhtiar_sadjadi @bakhtiar_sadjadi2 https://t.me/bakhtiar_sadjadi https://t.me/bakhtiar_sadjadi2

بە بۆنەی ڕۆژی جیهانیی فەلسەفەوە (٢٠٢۵/۱۱/۲۰) مەڵێ کوردناسی بڵێ: مێژووی کورد ئەدەبی کوردی مێژووی ئەدەبی کوردی شیعری کوردی چیرۆک و ڕۆمانی کوردی شانۆنامەی کوردی ڕەخنەی ئەدەبیی کوردی مێژووی هونەر لە کوردستان ژانرە هونەرییە کوردییەکان زمانی کوردی زمان و زمانناسی لە کوردستان زارە کوردییەکان ئەلفوبێ و ڕێنووسی کوردی دەستنووسە کوردییەکان مێژووی زمانی کوردی فۆلکلۆری کوردی ئەدەبی زارەکیی کوردی جلوبەرگی کوردی موزیکی کوردی مەقامە کوردییەکان بیناسازی لە کوردستان شار و شارسازی لە کوردستان چاندی کوردی قامووسە کوردییەکان ڕۆژنامەگەریی کوردی ڕاگەیاندنی کوردی کۆمەڵناسیی جڤاتە کوردییەکان پێکهاتەی کۆمەڵایەتی لە کوردستان گوتاری ئایدیۆلۆجیک لە کۆمەڵگای کوردی جوگرافیای کوردستان سیاسەت لە کوردستان هزری سیاسی لە کوردستان حیزبە کوردییەکان ئابووریی کوردستان ژینگەی کوردستان کەمینەکان لە کوردستان ژنانی کورد پەروەردە لە کوردستان قوتابخانە کوردییەکان زانکۆکانی کوردستان حوجرە و مەدرەسە لە کوردستان ڕێبازەکانی سۆفیگەری لە کوردستان یاسا و یاساناسی لە کوردستان فکر و فەلسەفە لە کوردستان ڕەوت و گەشەی لقە زانستییەکان لە کوردستان گەر دەتەوێ توێژینەوەیەک ئەنجام بدەیت، سێمینار و کۆنفرانس ساز بکەیت، ناوەندێک بکەیتەوە، بلاڤۆکێک دەربکەیت، کتێبێک بنووسیت، بەشێکی زانستی بکەیتەوە، وانەیەک دابهێنیت، ئەنستیتۆ دابمەزرێنیت، بەرنامەی ڕادیۆیی و تەلەڤیزیۆنی پێشکەش بکەیت، پیشانگایەک بکەیتەوە، تکایە بە ناوی "کوردناسی"یەوە ئەنجامی مەدە. یەکێک لەو بژاردانەی سەرەوە یاخود لق و بوارێکی تری پێوەندیدار بە کورد و کوردستانەوە هەڵبژێرە، نەک "کوردناسی". کوردۆلۆجی زانست نییە، شێوەزانستە. گشتی و گشتیبێژانەیە. ساکار و ساکارسازانەیە. خۆماڵی نییە؛ بەرهەمی ئەویدییە. پەرە بە چشتئاسایی دەدات چونکە سوژەی کورد دەگۆڕێ بۆ چشتێکی بێگیان. نڤیساری کوردیی بە هەند وەرناگرێت و ناوی ناهێنێت. ئەدەبی کوردی ناخوێنێتەوە. بڕوای بە بوونی فەلسەفە لە ناو کورددا نییە. دوژمنی سوبژێکتیڤیتەی کوردییە و دەیسڕێتەوە. کورد لە ناسکارەوە دەکاتە بەرناس؛ لە فاکتەرەوە دەیکاتە مۆرە. لەبری کۆمەڵگای کوردی، باسی کۆمەڵی کوردی دەکات. ناوەندێتی لە کورد زەوت دەکات و دەیخاتە پەراوێزەوە. کوردۆلۆجی بانگەشە بۆ گوتاری داگیرگەخوازی دەکات. دەرئەنجامی کۆلۆنیالیزمە؛ تۆ ڕێکارێکی پاش‌داگیرگەیی بەکار بهێنە. کوردناسی بێلایەن نییە و تێیدا هاودڵی و هاوسۆزی نابیندرێت. کوردت بۆ دەکاتە ئۆبژەیەکی بێڕۆح. ناسنامەی کوردیت، بەو هەموو پێچەڵپێچی و وردەکارییەوە، بۆ دەکاتە جەستەیەکی بچووککراو و یەکدەست. لەبری ئەوەی باسی عەقڵانیەت و ئاوەزمەندی بکات لە سوبژێکتیڤیتەی تاکەکەسی و کۆمەڵایەتیدا، قامک لەسەر نەریتی خێڵەکی و بۆچوونی هەستەکی دادەنێت. کوردۆلۆجی دەرمان نییە؛ ژەهرە. گەر هەر پێداگریت لەسەری و ئالوودە بوویتە، بیرێک لە فارسۆلۆجی، عەرەبۆلۆجی، بریتانۆلۆجی و زاراوەگەلی نامۆی لەم چەشنە بکەرەوە و بزانە لە ئارادان؟ گەلۆ تا ئێستا لە خۆتت پرسیوە جیاوازیی کورد و نەتەوەکانی تر چییە کە زاراوەی سەیروسەمەرەی لەو چەشنەیان بۆ داناوین. ئایا زانیویە دووبارەکردنەوەی زاراوەی کوردۆلۆجی ئەوان هەر بە بکەر و ئێمەش وەکوو بەرکار دەهێڵێتەوە؟ گەر بەتەواویش گیرۆدە بوویتە و ناتوانی وازی لێ بهێنیت، کەڵک لە زاراوەگەلی توێژینەوەی کوردی، توێژینەوەی کوردستان یان کوردستان‌ناسی وەربگرە، نەک کوردناسی؛ هەرچەند ئەمانەش هەڵگری کۆمەڵێ خاڵی لاوازن. #بەختیار_سەجادی #بختیار_سجادی @bakhtiar_sadjadi @bakhtiar_sadjadi2 https://t.me/bakhtiar_sadjadi https://t.me/bakhtiar_sadjadi2

‍ دربارەی شعارهای نژادپرستانه در ورزشگاه ارومیه ✍ بختیار سجادی تنش‌های اتنیکی در ارومیه متأسفانه بیشتر شده‌اند. نمونه کوچک آن را نوروز امسال دیدیم که گروهی با چوب و چماق و تهدید علیه کردها تجمع کردند و بیانیه ۸۰۰ نفر و سپس چندین جوابیه هزاران امضایی به آن. اخیرأ هم کانون وکلای تبریز بیانیه عجیبی منتشر کرد که آن هم جوابیه‌های زیادی را از سوی کردها به دنبال داشت. من کرد هستم و بیشتر به کردی می‌نویسم، اما زبان و فرهنگ و هنر آذری و ترکی را دوست دارم و از طرفداران موسیقی آذری هستم. تبریز و ارومیه و اردبیل را هم به اندازه سنندج و مهاباد و کرمانشاه دوست دارم‌. اما همزمان این را هم می‌دانم که در آذربایجان غربی کردها به دلایل قومی و مذهبی به حاشیه رانده شده‌اند. احترام گذاشتن به حقوق دیگران در سوبژکتیویته اجتماعی نخست از ذهنیت فردی نشأت می‌گیرد. سوبژکتیویته نیازمند آموزش و بالندگی از طریق تمرین مفاهیم خاص جوامع چندفرهنگی و متکثر قومی است. ما باید به وجود اصل دیگربودگی در ساخت اجتماعی جوامع باور داشته باشیم و به حقوق همدیگر احترام بگذاریم؛ اگر نه، قانون نباید اجازه هتک حرمت به نظام‌های فرهنگی گروه‌های اتنیکی بدهد. تنش‌های فوق خدای ناکرده می‌توانند نتایج فاجعه‌باری به دنبال داشته باشد. لذا وظیفه همه است با درایت و نهایت احترام و رواداری با این مسئله‌ی به شدت حساس مواجه شوند؛ اما عامه و توده و به ویژه قشر جوان بنا به سطح تجربه خواندنی و زیست‌شده‌ خود در اینگونه موارد متأسفانه بسیار بد و غیرمتمدنانه عمل می‌کنند. مرکزگرایی افراطی در ایران صد سال گذشته سبب گشته هرازگاهی شکاف‌های قومی مانند زخمی سرباز کنند. اگر همه، شامل مسئولین و مردم، غفلت کنند این زخم به سرطانی کشنده تبدیل خواهد شد که عوارض فاجعه‌بار آن همه را دربرخواهد گرفت. تعصب و تک‌ساحت‌نگری بلای جان اقوام هستند و نباید اجازه داد شیوع پیدا کنند. شعارهای فاشیستی و توهین‌آمیز در ویدئوهای منتشرشده از بازی فوتبال در ارومیه زنگ خطری جدی برای همه است. چنين رویدادی در جوامع تکثرگرا هفته‌ها و ماه‌ها تحلیل و بررسی کارشناسان را به دنبال خواهد داشت و اعمالی اینچنینی در کشورهای پیشرفته پیگرد قانونی دارد. تنها راه حل عبارت است از برجسته‌سازی عدالت، تساهل، رواداری و مدارا با دیگری، احترام به همزیستی و تکثر، دوست‌داشتن و احترام متقابل میان افراد با پیشینه‌های متفاوت فرهنگی و گروه‌های قومی. این مفاهیم در کتاب‌های درسی ممالک پیشرفته تدریس می‌شوند، زیرا دانش‌آموزان، جوان‌های آینده، باید در این نوع موارد آموزش ببینند. اما آموزش و پرورش در ایران، که بیش از دیگر بخشهای دولتی تحت تاثیر مرکزگرایی است، جایی را برای تدریس و آموزش این دست مسائل حساس در کتب درسی و نظام آموزشی در نظر نگرفته است. پرداختن به آثار ادبی آذری و کردی و فولکلور و ادب عامه و هنر غنی بومی که نوع‌دوستی و تساهل و غنای فرهنگی را بازنمایی می‌کنند راه حل دیگری است برای مواجهه با رادیکالیسم قومی. بسیارند اشعار کردی و آذری که در آنها بن‌مایه‌های انسانی و حقیقت‌های زیبایی‌شناختی برجسته شده‌اند. بسیارند داستان‌ها و رمان‌های آذری و کردی با درون‌مایه‌های مکرر احترام به دیگربودگی در جهت برساخت سوبژکتیویته آسان‌گیر از لحاظ قومی. اما وزارت آموزش و پرورش برای تدریس این آثار ارزشمند و تاثیرگذار در برساخت هویتی جوانان ارزشی قائل نشده است. ادب و فرهنگ عامه در آذربایجان و کردستان تفاوت‌های قومی را لحاظ کرده‌اند، اما ساختارهای الگوساز کنونی نسل جوان را از آنها دور کرده‌اند. جدای از آموزش و پرورش، کلیه نهادها، دولتی و غیردولتی و غیره، همه‌ی رسانه‌ها، در همه سیستم‌ها و در تمام نقاط، اکنون و در آینده، باید مخاطبین خود را به منظور یادگیری رواداری و احترام به گروه‌های اتنیکی پرورش بدهند. معمولا قانون همیشه به طوری جدی به این نوع حوادث ورود پیدا می‌کند. اما آیا در ایران قانونی برای مواجهه با تفکری که فرادستی اخلاقی و منفی‌سازی را برای اتنیک‌ها رواج می‌دهند وجود دارد؟‌ امروزه تعداد جوامع چندملیتی و چندفرهنگی در شهرهای بزرگ جهان روبه افرایش است‌؛ آنها عاقلانه‌تر، انسانی‌تر و بسیار جدی‌تر با این قضیه برخورد می‌کنند. تصویر: زیبایی و خلاقیت در دیگربودگی، کنسرت کیهان کلهر و عالیم قاسموف مورگن لند، ۱۳۹۳ #بەختیار_سەجادی #بختیار_سجادی @bakhtiar_sadjadi @bakhtiar_sadjadi2 https://t.me/bakhtiar_sadjadi https://t.me/bakhtiar_sadjadi2

هەنگاوێکی نوێ و ناوازە گۆڤاری نووبهار، کە یەکەم ژمارەی لە ١٩٩٢ بڵاوکراوەتەوە، کۆنترین گۆڤاری کوردییە کە ئێستاش دەردەچێت. ئەم شانازییە لە کوردیی ناوەندیدا بەر گۆڤاری ڕامان دەکەوێت، کە یەکەم ژمارەی لە ١٩٩٦ بڵاوکرایەوە و تا ئێستاش بەردەوامە. وێڕای ئەمەش، هیچ گۆڤارێکی دیکەی کوردی لە ڕووی بەردەوامبوونەوە نەیتوانیوە ئەوەندەی نووبهار بەردەوام بێت. پێشتر سەبارەت بە هۆکارەکانی نابەردەوامی، پچڕان و دابڕان لە دەرچوونی بڵاڤۆکە کوردییەکاندا بە بەراورد لەگەڵ گۆڤار و ڕۆژنامەکانی وڵاتانی پێشکەوتووی ڕۆژئاوایی قسەم کردووە. بەڵام ئەوەی ئێستا سەرنجی ڕاکێشام ئەوەیە کە بەم دواییانە و لە هەنگاوێکی نوێ و ناوازەدا ئەپی گۆڤاری نووبهار لە فرۆشگا ئەلکترۆنیکەکان کەوتە بەردەستی خوێنەران. نووبهار یەکەم گۆڤاری کوردییە دەبێتە خاوەنی ئەپ لە هەر دوو ئەپ ستۆر و پلەی ستۆردا. نووبهار بەم کارەوە دڵی خۆش کردین و ئەوەی پیشان داین کە وەک بەرهەمەکەی خانی (فەرهەنگا نووبهار) لە ڕیزی یەکەمدایە. ساڵی ٢٠٠٢ کە بۆ یەکەم جار سەردانی ئامەدم کرد، خێرا تێگەیشتم کوردی باکوور لە داهاتوودا لە ڕووی چاپەمەنییەوە پێش دەکەون و نڤیساری کورمانجی لە گەشانەوەدایە. کە گەڕامەوە بۆ سنە، بە حەماسەوە باسی گەشەی گوتاری فەرهەنگیی کورمانجیم بۆ هاوڕێیان کرد. لەو قۆناغەدا بە لای هەندێ نووسەری بەناوبانگی باشوور و ڕۆژهەڵاتەوە سەخت بوو باوەڕ بەو ژیانەوە فەرهەنگی و ناسنامەخوازەی باکوور بهێنن. بەڵام تێپەڕبوونی کات ئەوەی پیشان داین نووسینی کورمانجی و تەنانەت زازاکیش قۆناغی ژیانەوەیان تێپەڕاند. من ئەندامی دەستەی نووسەرانی سێ گۆڤاری ئەکادیمیکی کورمانجیم کە لە باکوور دەردەچن و یەک لەوان "نووبهار ئەکادیمی"یە کە ژورناڵی زانستیی گۆڤاری نووبهارە. پێوەندیشم لەگەڵ زانکۆکانی باکووردا زۆرە؛ بۆیەش تۆزێ زیاتر لە هاوڕێیانی ناوەندی‌نووس ئاگاداری دۆخی نڤیساری کوردیی سەرووم. نووسینی کوردی لە باکووری ئەم ساڵانەی دواییدا پێشڤەچوونی باشی بە خۆیەوە بینیوە و تەنانەت لە هەندێ روویشەوە خەریکە پێش کوردیی ناوەندی دەکەوێت. هیوادارم و وەکوو ئەرکیش پێویستە نووسەرانی ناوەندی‌نووس زیاتر لە جاران ئاگاداری نڤیساری کوردیی سەروو بن، وەک چۆن پێویستە هاوڕێیانی باکوور زیاتر هەوڵ بدەن فێری کوردیی ناوەندی بن و پێی بنووسن. بەکارهێنانی دوو ئەلفوبێی جیاواز دابڕانێکی وا گەورەی بۆ دروست کردین کە بە هیچ دوژمنێک نەدەکرا؛ ئەمەش تا ئەو ئاستەی ناوی دۆخی زەینیی هەڵسازراوی ئەو دوو سیستەمە جیاوازەی ئەلفوبێم ناوەتە "سەرئەگەنا"، واتە سەرەکیترین ئەویتری گەورەی ناوەکی بۆ کورد. #بەختیار_سەجادی #بختیار_سجادی @bakhtiar_sadjadi @bakhtiar_sadjadi2 https://t.me/bakhtiar_sadjadi https://t.me/bakhtiar_sadjadi2

ڕۆژهەڵاتناسی و کورد: سەرنجێکی پاش‌داگیرگەخوازانە شرق‌شناسی و کوردها: رویکردی پسااستعمارگرایانه #بەختیار_سەجادی #بختیار_سجادی @bakhtiar_sadjadi @bakhtiar_sadjadi2 https://t.me/bakhtiar_sadjadi https://t.me/bakhtiar_sadjadi2

ئەم وتارە وەک پێشەکی بۆ کتێبی ڕۆژهەڵاتناسی، بەرهەمی ئێدوارد سەعید، نووسراوە کە لە لایەن موحسێن ئەحمەد عومەر وەرگێڕاوە بۆ کوردی (چاپی دووەم، هەولێر، دەزگای فام، ٢٠٢٣، لل. ٣٠-٧). ئەکادێمیا: https://www.academia.edu/98505708 ریسێرچ‌گەیت: https://www.researchgate.net/publication/369219647 #بەختیار_سەجادی #بختیار_سجادی @bakhtiar_sadjadi @bakhtiar_sadjadi2 https://t.me/bakhtiar_sadjadi https://t.me/bakhtiar_sadjadi2

ناونیشان: ڕۆژهەڵاتناسی و کورد: سەرنجێکی پاش‌داگیرگەخوازانە عنوان: شرق‌شناسی و کوردها: رویکردی پسااستعمارگرایانه ئەم وتارە وەک پێشەکی بۆ کتێبی ڕۆژهەڵاتناسی، بەرهەمی ئێدوارد سەعید، نووسراوە کە لە لایەن موحسێن ئەحمەد عومەر وەرگێڕاوە بۆ کوردی (چاپی دووەم، هەولێر، دەزگای فام، ٢٠٢٣، لل. ٣٠-٧). ئەکادێمیا: https://www.academia.edu/98505708 ریسێرچ‌گەیت: https://www.researchgate.net/publication/369219647 #بەختیار_سەجادی #بختیار_سجادی @bakhtiar_sadjadi @bakhtiar_sadjadi2 https://t.me/bakhtiar_sadjadi https://t.me/bakhtiar_sadjadi2