اختلالات عصب تحولی، دکتر سعید حسن‌زاده، دانشکده روانشناسی دانشگاه تهران

.

*برای کاهش و مدیریت مشکلات مرتبط با بیش‌حسی در افراد اُتیسم چه کارهایی کنیم؟* قسمت دوم *رژیم حسی* رژیم حسی به مجموعه‌ای از فعالیت‌های حسی هدفمند اشاره دارد که به تنظیم سیستم عصبی کمک می‌کنند. در ادامه به چند مورد اشاره می‌کنیم. ۱. حرکاتی برای ایجاد فشار عمقی، مانند: هل دادن یا کشیدن اشیا بازی‌های حرکتی سنگین پریدن روی ترامپولین آویزان شدن یا بالا رفتن از وسایل بازی استفاده از پتوهای سنگین در صورت نیاز ۲. آموزش خود تنظیمی به فرد کمک کنید علائم اولیه ناراحتی حسی را تشخیص دهد: صدای اینجا برایم زیاد است. به استراحت نیاز دارم. نور اذیتم می‌کند. سپس راهاهای مقابله‌ای را تمرین کنید: درخواست استراحت رفتن به فضای آرام‌تر استفاده از ابزارهای تنظیم حسی تمرین تنفس و آرام‌سازی متناسب با سن ۳. مواجهه تدریجی و کنترل‌شده اجتناب کامل از محرک‌ها همیشه بهترین راه نیست. در بسیاری از موارد، مواجهه تدریجی و برنامه‌ ریزی‌شده با محرک‌های قابل تحمل می‌تواند به افزایش سازگاری کمک کند: از شدت کم شروع کنید. مدت زمان کوتاه باشد. امکان خروج یا استراحت وجود داشته باشد. تجربه با فعالیت‌های خوشایند همراه شود. این کار نباید به شکل اجبار یا مواجه ناگهانی انجام شود. ۴. استفاده از حمایت‌های دیداری بسیاری از افراد اوتیستیک وقتی می‌دانند چه چیزی در انتظارشان است، اضطراب کمتری دارند. برای همین از موارد زیر استفاده کنيد. برنامه تصویری داستان‌های اجتماعی هشدار قبلی درباره تغییرات محیطی شمارش معکوس قبل از ورود به محیط‌های شلوغ توجه داشته باشیم که رفتارهایی مانند گرفتن گوش‌ها، دور شدن از جمع، یا برخی انواع حرکات تکراری (استیمینگ) اغلب تلاش فرد برای مقابله با فشار حسی هستند. دکتر سعید حسن‌زاده https://ble.ir/hastiaravan

*برای کاهش و مدیریت مشکلات مرتبط با بیش‌حسی در افراد اُتیسم چه کارهایی کنیم؟* قسمت اول ۱. هر اقدامی در این زمینه نیازمند شناسایی محرک‌های حسی، اصلاح محیط و آموزش راهبردهای خودتنظیمی است. ۲. هدف معمولاً حذف کامل حساسیت نیست، بلکه کمک به فرد برای تحمل بهتر محرک‌ها و کاهش تأثیر آنها بر عملکرد روزمره است. ۳. شناسایی محرک‌های حسی، ابتدا مشخص کنید فرد به کدام نوع محرک حساس‌تر است، به عنوان مثال صداها (جاروبرقی، زنگ مدرسه، شلوغی) نور (نورهای فلورسنت، نور شدید خورشید) لمس (برچسب لباس، برخی بافت‌ها، تماس ناگهانی) بوها مزه‌ها حرکت و تعادل ۴. ثبت موقعیت‌هایی که باعث ناراحتی، اجتناب، پرخاشگری یا اضطراب می‌شوند، می‌تواند الگوها را آشکار کند. ۵. اصلاح محیط، تا حد امکان محرک‌های آزار دهنده را کاهش دهید. برای این کار: استفاده از هدفون یا گوشی برای کاهش‌ صدا در محیط‌های شلوغ کاهش نورهای تند و چشمک‌زن استفاده از لباس‌های راحت و بدون درز یا برچسب ایجاد فضایی آرام و قابل پیش‌بینی در خانه یا مدرسه محدود کردن همزمانی چند محرک (مثلاً صدای بلند همراه با نور شدید) ادامه در پست بعدی دکتر سعید حسن‌زاده https://ble.ir/hastiaravan

ضرورت مدیریت استفاده از موبایل و تلویزیون در اطفال خردسال امری ضروری است. متاسفانه شاهد استفاده از موبایل و تلویزیون حتی از دوران نوزادی در برخی خانواده ها هستیم. وقتی که این معضل با برخی چالش‌های تحولی در کودک همراه می‌شوند، شاهد تاخیرهای قابل ملاحظه ای در حوزه مهارتهای زبانی_ گفتاری، هیجانی، شناختی، حرکتی و رفتاری می‌شویم. لینک https://www.instagram.com/reel/DZzexogA5VS/?igsh=MTgwcm82MWR3MTVhag==

درود درمانگرانی که مایل به ثبت نام و شرکت در دوره تحلیل رفتار کاربردی برای کودکان اوتیسم، تدوین برنامه آموزش انفرادی و پلن درمانی هستند به گروه زیر وارد شوند. ble.ir/join/HApCKA4GYg مدرس، دکتر سعید حسن‌زاده

استیمینگ ها فقط در افراد طیف اُتیسم دیده نمی‌شوند بلکه یکی از رفتارهای رایج در افراد ADHD هم هستند.

دلایل رایج قشقرق و راهکارهای کاهش آن در کودکان اُتیسم ۱. ناتوانی در بیان خواسته‌ها و نیازها ۲. نفهمیدن آنچه از او انتظار دارند. ۳. تغییر ناگهانی در برنامه ها و روتین های زندگی ۴. انتظار کشیدن ۵. محروم شدن از فعالیت یا وسیله مورد علاقه ۶. فرار از تکلیف دشوار ۷. مشکلات حسی (صدا، نور،بو ازدحام، لامسه، حس عمقی) ۸. بیماری و درد ۹. گرسنگی و تشنگی ۱۰. نیاز به توالت ۱۱. خستگی و نیاز به استراحت و یا خواب ۱۲. گرما و سرما ۱۳. بیکاری و سر رفتن حوصله ۱۴. ترس و اضطراب ۱۵. نیاز و درخواست توجه چگونه به پیدا کردن علت کمک کنیم؟ موارد زیر را را برای یک هفته ثبت کنید الف. قبل از قشقرق چه اتفاقی افتاد؟ ب. دقیقاً رفتار قشقرقی چه بود، شکل و محتوا، میزان و شدت آن؟ ج. بعد از قشقرق چه اتفاقی افتاد؟ شما چه کردید؟ دیگران چه کار کردند، کودک به چه نتیجه ای رسید؟ پس از چند روز ثبت موارد فوق الگوی اصلی قشقرق مشخص می‌شود و می‌توان برنامه ای برای کاهش آن طراحی کرد. در یک برگه یک جدول ۴ ستونه بکشید. ۱. شامل روز و ساعت ۲. توضیح بند الف بالا ۳. توضیح بند ب بالا ۴. توضیح بند ج بالا دکتر سعید حسن‌زاده https://ble.ir/hastiaravan

اولین جلسه کارگاه ارزیابی و تشخیص اُتیسم هفته آینده سه‌شنبه ۱۲ خرداد، ساعت ۷ عصر تشکیل می‌شود. ثبت نام کنندگان به‌ گونه ای برنامه ریزی کنند که در جلسه حضور داشته باشند. اطلاعات تکمیلی در گروه پیام‌رسان بله با لینک زیر قرار می‌گیرد. ble.ir/join/9HQ8RDd6oj

با سلام تا وصل مجدد تلگرام در اپلیکیشن بله به ما بپیوندید. «روانشناسی کودک، نوجوان و خانواده» 🆔 آیدی: https://ble.ir/hastiaravan

اختلالات عصب تحولی، دکتر سعید حسن‌زاده، دانشکده روانشناسی دانشگاه تهران pinned «با سلام تا وصل مجدد تلگرام در اپلیکیشن بله به ما بپیوندید. «روانشناسی کودک، نوجوان و خانواده» 🆔 آیدی: https://ble.ir/hastiaravan»

با سلام تا وصل مجدد تلگرام در اپلیکیشن بله به ما بپیوندید. «روانشناسی کودک، نوجوان و خانواده» 🆔 آیدی: https://ble.ir/hastiaravan

روش‌های رایج و مبتنی بر شواهد علمی در درمان اختلال استرس پس از سانحه (PTSD)  الف. درمان‌های روان‌شناختی (خط اول درمان) ۱. درمان شناختی ـ رفتاری متمرکز بر تروما (TF-CBT) شناسایی و اصلاح افکار ناکارآمد مرتبط با تروما مواجهه تدریجی با خاطرات یا موقعیت‌های اجتنابی آموزش مهارت‌های تنظیم هیجان یکی از مؤثرترین درمان‌ها برای بزرگسالان و کودکان است. ۲. درمان پردازش شناختی (CPT) تمرکز بر باورهای تحریف‌ شده در باره خود، دنیا و مقصر امور بازسازی شناختی در مورد احساس گناه، شرم و تهدید ۳. مواجهه طولانی‌مدت (Prolonged Exposure – PE) مواجهه تخیلی با خاطره تروما، مواجهه واقعی با موقعیت‌های اجتنابی، کاهش اجتناب و حساسیت هیجانی ۴. حساسیت‌زدایی و بازپردازش از طریق حرکات چشم، EMDR پردازش خاطرات آسیب‌زا همراه با تحریک دوطرفه (حرکات چشم، ضربه ملایم، صدا)، مبتنی بر مدل پردازش تطبیقی اطلاعات که توسط فرانسین شاپیرو توسعه یافته است. ب. درمان‌های دارویی معمولاً زمانی استفاده می‌شوند که: علائم شدید باشند یا درمان روان‌شناختی در دسترس نباشد یا به‌صورت درمان ترکیبی رایج‌ترین داروها: خط اول، SSRIها(مثل سرترالین پاروکستین) و SNRIها، (مثل ونلافاکسین) پرازوسین بنزودیازپین‌ها معمولاً توصیه نمی‌شوند. ج. درمان‌های مکمل و کمکی ذهن‌آگاهی، یوگا، نوروفیدبک، گروه‌درمانی، درمان‌های مبتنی بر دلبستگی (در کودکان) و هنر‌درمانی د. مداخلات مرحله‌ای (مدل سه‌مرحله‌ای) مخصوص PTSD پیچیده (Complex PTSD): تثبیت و ایمن‌سازی (تنظیم هیجان، مهارت‌های مقابله‌ای)، پردازش تروما بازتوانی و ادغام هویتی مرحله‌ای (مدل سه‌مرحله‌ای) مخصوص PTSD پیچیده، تثبیت و ایمن‌سازی (تنظیم هیجان، مهارت‌های مقابله‌ای)، پردازش تروما بازتوانی و ادغام هویتی https://t.me/child_abnormal_psychology

اختلالات عصب تحولی، دکتر سعید حسن‌زاده، دانشکده روانشناسی دانشگاه تهران pinned a photo

تقویت زبان دریافتی از طریق توجه مشترک توجه مشترک یکی از مؤثرترین و پایه‌ای‌ترین رویکردها در مداخلات زبانی، به‌ ویژه برای کودکان با تأخیر زبانی یا طیف اتیسم است. توجه مشترک یعنی دو نفر به‌ صورت هم‌ زمان به یک شیء، رویداد و یا فعالیت توجه کنند و از توجه یکدیگر آگاه باشند. این آگاهی معمولاً از طریق: نگاه، اشاره، ژست، تغییر حالت چهره و یا شبه کلمات و کلمات ساده شکل می‌گیرد. توجه مشترک پیش‌نیاز رشد زبان است، نه نتیجه آن چرا توجه مشترک برای رشد زبان دریافتی حیاتی است؟ زبان دریافتی یعنی درک پیام‌های کلامی، کودک زمانی می‌تواند معنا را درک کند که بداند کلمه به چه چیزی اشاره دارد. محرک شنیداری (کلمه) را با محرک دیداری/حرکتی (شیء یا عمل) پیوند دهد. توجه مشترک این پیوند را ایجاد می‌کند. مثال: درمانگر با نشان دادن توپ می‌گويد «توپ» کودک هم همزمان به توپ نگاه می‌کند، معنای کلمه تثبیت می‌شود. راهبردهای عملی تقویت زبان دریافتی از طریق توجه مشترک دنبال‌کردن علاقه کودک، به‌جای هدایت کودک به فعالیت دلخواه خودتان، وارد دنیای توجه کودک شوید، همان شیء یا فعالیت را نام‌گذاری کنید مثال: کودک به ماشین نگاه می‌کند، شما بگویید، «ماشینه… ماشینه قرمزه» نام‌گذاری هم‌ زمان کلمات را در لحظه توجه کودک به او بگویید از جملات کوتاه و واضح استفاده کنید. «بیا این اسباب‌بازی رو بردار» «عروسک… عروسک خوابیده» https://t.me/child_abnormal_psychology

تقویت غیر مشروط یا NCR (Non-Contingent Reinforcement) یکی از راهبردهای مهم در تحلیل رفتار کاربردی(ABA) است که هم در فرزندپروری و هم در آموزش کاربرد گسترده‌ای دارد؛ به‌ویژه برای کودکانی که رفتارهای چالش‌برانگیز، ADHD و یا نیازهای ویژه دارند. ۱. در NCR، تقویت هایی مانند توجه، محبت، جایزه، دسترسی به فعالیت لذت‌بخش بدون وابسته بودن به انجام یا عدم انجامِ یک رفتار خاص ارائه می‌شود. ۲. هدف این است که نیاز کودک به توجه یا محرک‌های تقویتی از قبل و به‌طور منظم برآورده شود تا احتمال بروز رفتار نامطلوب کاهش پیدا کند. ۳. وقتی کودک بداند که توجه و محبت را بدون «بدرفتاری» هم دریافت می‌کند، گریه‌های افراطی، پرخاشگری و جلب توجه منفی کاهش پیدا می‌کند. ۴. احساس امنیت عاطفی افزایش پیدا می‌کند، من ارزشمند هستم حتی وقتی کاری انجام نمی‌دهم. ۵. این اقدام روشی در جهت ايجاد  دلبستگی ایمن و تنظیم هیجانی سالم است. ۶. پیشگیری به‌جای تنبیه، به‌ جای واکنش بعد از بروز رفتار نامطلوب والد فعالانه و پیش‌دستانه  توجه می‌دهد. در واقع نیاز کودک قبل از انفجار رفتاری تأمین می‌شود. ۷. در استفاده از این تکنیک زیاده روی نکنید. https://t.me/child_abnormal_psychology

ناکامی بهینه ناکامی بهینه مفهومی در روان‌شناسی رشد و روان‌کاوی، به‌ ویژه نظریهٔ کوهوت است که به سطحی سالم و سازنده از ناکامی اشاره دارد. در ناکامی بهینه کودک در موقعیتی قرار می‌گیرد که: ۱. نیازهایش فوراً و کامل برآورده نمی‌شوند. ۲. اما شدت ناکامی آن‌ قدر نیست که در کودک احساس بی‌ارزشی، درماندگی و یا فروپاشی ایجاد کند. ۳. در نتیجه کودک یاد می‌گیرد تحمل، سازگاری، خود تنظیمی و رشد درونی را تقویت کند. ۴. اگر ناکامی کم باشد و یا نباشد کودک لوس، کم‌ تحمل، وابسته یا کم‌ تاب‌آور می‌شود. ۵. اگر ناکامی زیاد و شدید باشد، استرس مزمن، اضطراب، خشم، آسیب به عزت نفس و مشکلات دلبستگی ایجاد می‌کند. ۶. بنابر این ناکامی متوسط و قابل‌کنترل بهترین سطح برای رشد کودک است. https://t.me/child_abnormal_psychology

در صورت ضرورت استفاده از دارو در درمان ADHD، به لحاظ سنی چه مواردی باید مورد توجه قرار گیرد؟ در منابع معتبر روان‌پزشکی کودکان (مانند AACAP، AAP و NICE)، شروع استفاده از  دارو‌ در درمان ADHD، معمولاً از سنین دبستان توصیه می‌شود، ولی یک چارچوب دقیق‌تر به شکل زیر است. ۱) کودکان ۴ تا ۵ سال: در این سن، دارو در خط اول درمان نیست. توصیه اصلی درمانی: الف. رفتاردرمانی والد–محور (PMT) ب. مداخلات مدرسه/مهد محور در این سن دارو درمانی فقط وقتی توصیه می‌شود که: الف. شدت علائم زیاد باشد. ب. رفتاردرمانی کافی نباشد. چ. اختلال عملکرد کودک شدید باشد. پس: دارو از ۴ سالگی ممکن است، اما خط اول درمان نیست و فقط در شرایط خاص پیشنهاد میشود. ۲) کودکان ۶ سال به بالا از ۶ سالگی به بعد دارو درمانی در کنار رفتار درمانی می‌تواند خط اول در درمان باشد. شواهد پژوهشی برای اثربخشی دارو در این سن قوی است. معمولاً روان‌پزشکان کودکان از ۶ سالگی با اطمینان بیشتری دارو را در کنار مداخلات رفتاری شروع می‌کنند. ۳) نوجوانان دارو در این سن کاملاً استاندارد است و می‌تواند از محرک‌ها یا داروهای غیرمحرک استفاده شود. جمع‌بندی کلیدی ۴ سال اول زندگی: دارو توصیه نمی‌شود. ۴–۵ سالگی: فقط در موارد شدید یا عدم پاسخ به رفتاردرمانی ۶ سالگی به بالا: دارو درمانی می‌تواند در کنار رفتار درمانی خط اول درمان باشد. https://t.me/child_abnormal_psychology