Kanada orzusi

Бу дарахт-тунеллар ҳам ҳадемай қишки уйқусига кетади.

Эдмонтонда ёз охирлаяпти😩

Алберта ҳокимияти резидентларнинг бензин, озиқ-овқат ва бошқа харажатига сал бўлсаям ёрдам деб, $100 дан пул беряпти. Alberta Energy Rebate порталида1 июлдан 30 сентябргача ариза топшириш керак. Фақат 4 та шарти бор: а) 18+ бўлиш; б) Албертада яшаш; с) 2025 даги даромад солиғини тўлдирган бўлиш; д) оилавий бюджет $225.000 ёки бундан кам бўлиши керак экан. Кеча элдан қолмайлик деб ариза топширувдик, бир соат ичида эр-хотин банк картамизга юз доллардан тушди. Ҳарнада!

Ия, мен бунга рухсат бор, умуман,ота боласига исмини фамилия қилиб бериши мумкин, ихтиёри ба шумо деб юрган эканман.

Боғча. Болаларники эмас 😁

Дунё катталиги, одамлар ва тақдирлар турфалигини китобларда ўқиганман. Бир-бировимизни таниш учунам хилма-хил яратилганмиз. Бир хил бўлсак, дунё зерикарли жойга айланарди. Саёҳатлардаям бунга озми-кўпми гувоҳ бўласан. Аммо ишинг жаҳоннинг турли нуқталаридан юрагида андак қўрқув, ўзига ишонч, баъзан ҳадик ё йиллаб кутишлардан эсон-омон ўтволганлар билан боғлиқ ва сен ҳам ўша ҳиссиётларнинг бир четини туёлсанг, бошқача бўларкан. Олам кенг, одам боласи ва унинг тақдири эса жуда қизиқ, мураккаб, ўрнак олгулик, хулоса чиқаргулик, ҳавас қилгулик, ачинарли, умидбахш ва бетакрор.

Она тилисидан ташқари энг камида уч ва ундан кўп хорижий тилда гаплашадиган ҳамкасбларим орасида ишлаб, ўша эски эслатма хаёлимдан ўтаверади: икки эмас, тўрт тил лозим (©️ Беҳбудий). Биламан, буни кўпчилик билади. Такрорлашим энсангизни қотирар, сиз ҳам тил ўрганиш нега кераклигини аллақачон биласиз. Лекин амалда қўллаш, бир тилдан иккинчисига автоматик ўтиш ва яна бошқасига қайтиш, кейин яна инглизчага ўтиб, таржима қилиш — завқли, баъзан қийин жараён. Мияда гоҳи тўқнашув бўлиб қолади — тиллар тўқнашуви :) Миямиз қанчалар мураккаб ва серқирра! Ўша гап: кўпроқ тил ўрганинг — фойдаси кўп, жуда.

Яқинда бир қариндошимизнинг боласи блогер бўлиш учун журналистика факултетига ҳужжат топширганини эшитиб қолдим. Вай, шундай қилмасин, блогер бўлиш учун дипломли журналист бўлиш шартмас-ку, демоқчи бўлдиму, фикрим бир чақагаям арзимаслигини билиб, омад тилаб қўявердим. Бу ерда ўзбеклар даврасига тушиб қолсам, аввалги касб-коримни айтмасликка ҳаракат қиламан. “Журналист бўлсайиз, нега блогерлик қилмайсиз?” деган саволни кўп эшитганман. Икковининг фарқи бор-да, десам гапга ақл суққандек кўринаман. Ҳозир фарқлар ҳақида гапирмоқчимасман, бошқа гап: ёшлар, блогер бўлиш учун жур-факка кириш шартмас! Айрим ишларга диплом эмас, билим, тажриба, иштиёқ ва ҳаракат керак, холос. Қолгани жараёнда кўринаверади. Иқтидор ва қизиқувчанлик (curiosity) борми, дипломсиз журналист ҳам бўлиш мумкин. Худди маҳоратли ёзувчидан диплом талаб қилинмаганидек, журналистдан ҳам сўралмайди. Агар вақт орқага қайтганда, ўзим ҳам шу соҳани танламасдим. Муҳимлик даражаси баландроқ, масалан, шифокор, ўқитувчи-педагог, ҳеч бўлмаганда, жамиятга, оиламга нафи етадиган касб бошини тутардим. Канадага келибам, соҳамни бекорга ўзгартирмадим. Журналист бўлиб ҳеч иш қўлимдан келмагандан кейин (тўғри, жуда яхши инсонлар орасида ишладим, устоз кўрдим, дўст орттирдим, қадрдон бўлиб кетдик, тажриба тўпладим) майли, ҳаммасини нолдан бошласамам одамларга керакли касб-корим бўлсин дедим. Ҳарҳолда, ҳозирги ишимдан завқланяпман. ОТМга кириш имтиҳонлари ўтиб бўлди, лекин бу билан шу соҳани танладинг, ортга йўл йўқ дегани эмас. Кўникмалар, ижодкорлик ва ҳаракат билан эришса бўладиган ишни 4 йилга чўзиш шартмас. 20–30 ёш ораси вақт бемалол, режаларнинг ҳаммасини дўндириш мумкиндек туюлади, лекин, ишонинг, 10 йил жуда тез ўтиб кетади. Улгурган олиб қолади, улгурмаган яна чўзилиб юраверади. Яна бир гап: ҳалигача ақлим етмайди — журналистлар бизда анқонинг уруғи эмас-ку, тўғрими, унда бир соҳа учун бутун бошли университет (яна ЎзМУда, ЎзДЖТУда факултетлар бор) очиб, инкубатордек журналист етиштириш нега керак? Алберта университетида ҳатто битта алоҳида факултет эмас, бўлим ичида йўналишча қилиб медиа ўқитилади. Тамом. @chnizomiddinova

Ўтган куни илмий мақолада бир маълумотга кўзим тушганди. 1990-йиллар бошидан 2005 йилгача Марказий Осиёнинг беш давлатидан Канадага миграция қилганлар улуши 2 фоизда 18 фоизгача кўтарилган экан. Лекин 2006-йиллардан оқим аста-секин музлаб, 2015 йилгача 11 фоизга тушган экан. Олимлар нега рақамлар ўзгарганини изоҳламаган. Албатта бунда сиёсий-иқтисодий қарорларнинг таъсири катта ёки Канада Америка орзуси олдида жозибасини йўқотган бўлиши ҳам мумкин ўша йиллари. Россияга ишчи миграцияси ҳам бор. Канада очиқ маълумотлар базасига қарасам, 5 қардош давлат орасида Канадага энг кўп кўчган ўзбекистонликлар экан ва рақамлар ҳалиям ўсяпти.

Ёз бошқача келди бу йил. Куни билан қиздиради. Кейин ё кечаси ёки қоқ пешин шариллаб ёмғир қуйворади. Ҳозир эса муздек дўл ёғяпти. Аямай...

​​#kitob Баъзан профессоримга имейл ёзаётганда 1 ой аввал ўқиганим The Correspondent эсга тушади. Худди биз Телеграмни фаол қўллаганимиздек, Gmail ҳам бу ерда муҳимлик даражасида энг олдинда туради. Уйдан чиқмасдан зарур ишларниям ҳал этиш мумкин. Китобни эслаганим бежиз эмас: профессор Эдмонтондан узоқда яшаганига дарсларини Zoom'да ўтади ва асосан Gmail'да "гаплашамиз". Ёзишмаларимиз асардаги бош қаҳрамонни эслатворади баъзан. Профессор ҳам айтади: куним хат-хабар алмашиш билан ўтиб кетади деб. Асар қаҳрамони умрининг охирги 10 йилини электрон ёзишмаларда яшагандек тасассурот беради. Илгари биографлар шахсий ёзишмаларниям ўрганиб, китоб ёзган бўлса, энди имейллер ҳам муҳим манба ҳисобланади.  Сил касаллиги ҳақида гап кетган китобниям ўтган ой тугатгандим. Равон ёзилган. Ҳаётий мисоллар билан бойитилган, касалликнинг ўрта асрлар ва ундан кейинги давр одамлари (айниқса, шоир, ёзувчилар ва аёллар) ҳаётига таъсири ҳақида қизиқ гаплар бор. Якунда хулоса шуки, сил неча асрлардан бери биз билан ёнма-ён яшайди, аммо ҳалигача у ҳақида гапириш табудек. Биз коронавирусни, саратонни, оғир эпидемиологик касалликларни жўн ҳодисадек қабул қилишга ўргандик, лекин сил касаллигини эмас. Ҳа, яна бир гап: Африкага келганда сил ҳам тўнини тескари кийиб, энг шафқатсиз қиёфага кираркан. @chnizomiddinova

Айни дамда…

Куни бўйи қиздирди. +32 дан ошди. Бу ерда +30 дан ошди дегани, +40 га қараб мўлжал олди дегани. Миядан уради. Ҳозир эса момоқалдироқ, чақмоқ ва ёмғир триоси авжида.

Ўзбекистондаги боғчаларда болаларга қилинаётган зўравонлик нормал ҳолатга айланиб бораётгандек тасаввур уйғотади. Бола калтакланади, юз-кўзи кўкаради, дўхтирбоп қилиб қўрқитилади, лекин зўравон яна ишида давом этиши ёки маълум вақт боғча опаликдан чекиниб, излар ўчиб, чанглар босилгач, яна ишига қайтиши мумкин. Ҳеч нима бўлмагандек. Мен яшаб турган ҳудудда боғчага ишга кирадиган ёки волонтёрлик қилмоқчи бўлган нозмоддан энг аввал иккита асосий ҳужжат талаб этилади. 1. Vulnerable Sector Check — қариялар, 18 ёшгача бўлган болалар ва ногиронлиги бўлган шахслар билан ишламоқчи бўлганингизда полициянинг сиз ҳақингиздаги маълумотномаси. Яъни қачонлардир бундай гуруҳ билан ишлаганда ноўрин хатти-ҳаракат қилганми, жиноий жавобгарликка тортилганми-йўқми текширилади. 80 доллар тўлаб, шаҳар полициясидан олинади. 2. Child Intervention Record Check — бу провинциал текширув бўлиб, архив ҳужжатлари кўтарилиб, болаларга зуғум қилганмисиз, уларнинг ожизлигидан фойдаланганмисиз, ҳаётини хавф остига қўйганмисиз каби томонлар текширилади. Бу бепул, жавоб 30 иш кунигача кутилади. Иккала ҳужжатда ҳам тарихингиз "тоза" чиқса, сиз боғча, мактаб, қариялар уйида ва ногиронлиги бор шахслар билан ишлай оласиз. Акси бўлса, бу секторга бир қадам ҳам яқин келолмайсиз. Иш тугул, кўнгилли ҳам бўлиш мумкинмас. Балки боғча ходимлари учун шундай текширув қилиш керакдир. Бир марта қўпол хато қилган бу соҳага бошқа қайтиб келолмаслигини билса, ҳушёр тортар. Кимдир шу жойида боғча опаниям эшитайлик дейиши мумкин, лекин 3 ёки 5 яшар бола тарбиячисини қўл кўтаришгача мажбур қиладиган ҳаракат қилмаса керак. У ҳали бола — дунёни ўрганаётган митти одамча! Балки маош пастлиги, гуруҳда бола кўплиги ходимни чарчатар, лекин бу тизимнинг муаммоси, боланинг айби эмас. Бола билан ишлаётган ҳар қандай одам руҳан соғлом бўлиши — бу ўзгармас қонуният. @chnizomiddinova

Ҳеч қачон ўқувчи сони ортидан қувмаганман. Кўпроқ ўқувчи ўқисин деб, оммабоп мавзуларда ёзишга ҳам ҳаракат қилмаганман. Каналимнинг ўртача аудиторияга эга канал бўлиб қолишига шубҳа қилмайман. Мен ёзадиган мавзулар сенсацион эмас, турли видео блогерлар каби одамларнинг диққатини тортадиган нарсалар ҳақида на ёзув, на видео тайёрлайман. Тайёрлайдиган видеоларим бари жамиятнинг жуда кичик қатламига ёқади. Вҳк вҳк.

“Odisseya”ga tushdik. Qariyb 3 soatlik film! 70 mm IMAX formatda kòrdik. Dahshat!

“Odisseya”ga tushdik. Qariyb 3 soatlik film! 70 mm IMAX formatda kòrdik. Dahshat!

"Lolazor" podkastida nimaga lotin alifbosida o‘zbekcha matn o‘qishga qiyinu, ingliz tilida o‘qishga qiyinmas degan savol ustida mulohaza yuritishibdi jurnalist va huquqshunoslar. Tutuq belgisi va shuningdek o‘ va g‘ larning shunday birtirnoq bilan ifodalanishini sabab sifatida keltirilibdi. ... Fikr yuritish, bir hodisaning sababini tushunishga intilish, albatta, yaxshi. Lekin baʼzan ilm-fan buni qanday tushuntiradi deb ham qiziqib ko‘rish foydadan xoli bo‘lmaydi. Mutaxassis sifatida izoh beraman. Buni men kashf qilmaganman. Bu bo‘yicha psixolingvistika, neyrolingvistikada minglab, millionlab tadqiqotlar qilingan. O‘sha tadqiqotlarning xulosasi shakllantirgan ilm bu. O‘qish qanday jarayon? Buni tushunish uchun til o‘zi nima degan savoldan boshlash kerak. Til tabiiy jihatdan og‘zaki shaklda yashaydigan hodisa. Yozuv uning shartli belgilar bilan ifodalanishidir. Demak, tilning og‘zaki shakli asos. Yozuv esa og‘zaki shakl uchun vosita. Shunga asosan o‘qish bu grafik belgilar (harflar) yig‘indisiga qarab, u qaysi og‘zaki so‘zni bildirayotganini topa olish demakdir. Inson ongi uchun har doim yaxlit so‘z ahamiyatli. Tovushlarga ajratish, tovush tarkibini anglash taʼlim va ilm uchun muhim. Muloqotda esa yaxlit so‘z muhim. Shuning uchun ham inson o‘qishni o‘rganib bo‘lgandan keyin miya harflab o‘qimaydi, yaxlit so‘zni o‘qiydi. Bunda miya so‘zning bosh harfi, oxiridagi harf hamda so‘zdagi harflar soniga asoslanadi. O‘qishni o‘rganish va harflab o‘qishdan yaxlit so‘zni o‘qish darajasiga chiqish uchun maktab muhim. Bejiz maktabda to‘rt yil o‘qish darsi bo‘lmaydi. Mana shu darslar miyamizda vizual leksikonni shakllantiradi. Vizual leksikon, soddaroq aytganda, so‘zlarning yozma shaklining xotiramizda turishidir. Demak, kim qaysi alifboda savod chiqargan bo‘lsa, o‘sha alifboda bo‘ladi bu leksikon. Aynan mana shu vizual leksikon biz kitob o‘qiganimizda maza qilib o‘qishimizga asos bo‘ladi. Bu borada bizda bitta istisno bor, aynan alifbo almashtirganimiz sababli yuzaga kelgan istisno. Bo‘lishi mumkin, ko‘rsatuv qahramonlarining savodi lotinda chiqqan, yaʼni alifbeni lotinda o‘rganishgan, o‘qish darslari ham lotinda bo‘lgan. Biroq u vaqtda lotin alifbosiga yangi o‘tilgan bo‘lgani uchun kitoblar, gazetalar, internet sahifalari kirilcha alifboda bo‘lgan. O‘qishga ishtiyoqmand bizning yoshlar kirilchada o‘zi qiziqqan mavzuda juda ko‘p matn o‘qishi hisobiga ularda vizual leksikon kirilchada shakllangan. Shuning uchun ham kirilchada maza qilib o‘qishadi. Endi keyingi masala nima uchun ingliz tilida u narsa sezilmaydi. Chunki u boshqa til va u til uchun bitta alifbo va imlo qoidalari bor, boshqa alternativ alifbo yo‘q. Vizual leksikon bitta alifbo asosida shakllanadi. Undan keyin miyamiz turli tillarni alohida tizim sifatida qabul qiladi, shunday qo‘llaydi. Bu yerda harflar yoki qandaydir belgilar emas, aynan so‘zning vizual shaklining barqarorligi muhim! Aynan shu sabab ham alifboga o‘zgartirish kiritish kerak emas, hatto u to‘rttagina harf bo‘lsa ham. @psixolingvist

Бундан ўн йилча аввал (вақтнинг ўтишини-я!) Ўзбекистондаги жамики абитуриентнинг тақдири 1 кунда ё чикка, ё пукка бўларди. Неча йиллик меҳнатингни жон ҳовучлаб бир кунда кўрсатишинг шарт эди. Эплолмасанг, “Келаси йили топширарсан яна” дейиларди. Жонини қийнамайдиганлар ҳам топиларди — танкасига ё бункерига ишонарди улар. Эронда ҳам университетларга кириш имтиҳонлари шундай экан – бир кунда ҳаммаси ўтади-кетади дейди дугонам. Лекин уларда сал бошқача бўларкан: талабаликка даъвогар миллий имтиҳон (Конкур)ни топширади, кейин натижасига қараб, юқори балл тўплаган энг топ университетларга қабул қилинади. Бали пастроғи шунга ярашасини кўраркан. Ҳеч бирига кучи етмагани, келаси йил омадини яна синаркан. Энг кўп танлов ва катта рақобат муҳандислик билан дўхтирлик йўналишида экан. Лекин бу менга сарагини ўта саралаб юборишдек туюлди. Дугонамнинг конкур ҳикояларини эшитарканман, ўзимиздаги 1 август воқеалари эсимга тушди. Кино қилгулик эди-я... Вей, ҳозирги абитуриентларга ўша (ўткан) кунлар ҳақида гапирсанг, ишонмасаям керак. @chnizomiddinova