Новости культуры и искусства Чурапчинского улуса 🎼🎭

#ыһыах #үлэдьоно #биллэрдьон #култуурасыла 🎭🎭🎭 Ытыктабыллаах Уйбаан Уйбаанабыска улахан махтал! Бэрт өрдөөҕүттэн, хаһыс сылын эбитэ буолла? Оройуоӈӈа ыытыллар улахан тэрээһиннэри, Бүтүн улуус Ыһыаҕын СӨ култууратын үтүөлээх үлэһитэ Иван Бушков режиссердаан, олус сатабыллаахтык, эппиэтинэстээхтик салайан ыытар. Биллэн турар, элбэх киһини ыҥыран аҕалыы, оҕолору биир тэтимҥэ киллэрэн үҥкүүлэтии, кэлэллэрин-баралларын хааччыйыы улахан эппиэтинэстээх, наһаа сыралаах үлэ. Бу да сырыыга улууспут ыһыаҕын үөрүүлээх арыллыыта биир да тохтобула, сыыһата-халтыта суох "тып" курдук буолла диэххэ наада! Чурапчы улууһун дьоно-сэргэрэтэ уолларынан, табаарыстарынан киэӈ тутталлар. Сүдү талааныгар сүгүрүйэллэр, улаханнык хайҕыыллар, дириӈник махтаналлар👏👏👏 @sanaoloh #СэмэнЖендринскэй @ulusmedia

Күөн-күрэскэ кыттыбыт күндү-мааны дьоммутугар истиҥ эҕэрдэбитин тиэрдэбит. Олоҥхолооһун үгэстэрэ салгыы сайдарыгар санааларын ууран үлэлэһиэхтэрэ диэн бигэ эрэнэбит. Өбүгэлэрбит үтүө үгэстэрэ көлүөнэттэн көлүөнэҕэ умнуллубакка уһун тыыннанан бара турарын туһугар ыытар кэскиллээх үлэҕитигэр салгыы үтүө түмүктэри, этэҥҥэ буолууну баҕарабыт. Елена Протодьяконова

Мугудай нэһилиэгэр Маралаайы сиригэр VI-с төгүлүн ыытыллыбыт "Олоҥхоһут, ырыаһыт П.М.Терютина-Ырыа Ымыычаан үрдүк аатыгар сүгүрүйэн" Олоҥхо ыһыаҕа   Бэс ыйын 14 к. Чурапчы улууһун Мугудай нэһилиэгэр VI-с төгүлүн ыытыллар Олоҥхо Үһүс Уон сылын арыйар Олоҥхо ыһыаҕа "Олоҥхоһут, ырыаһыт П.М.Терютина-Ырыа Ымыычаан үрдүк аатыгар сүгүрүйэн" үрдүк тэрээһиннээхтик ыытыллан ааста.           Айылҕабыт барахсан туран биэрэн, кэрэни, сырдыгы түстүүр, итэҕэли кытта ситимниир Ытык бырааһынньыккыт – Олоҥхо Ыһыаҕа Маралаайы сиригэр-уотугар санаа хоту ааһан, тоҕуоруһа мустубут ыһыах ыалдьыттара, дьон-сэргэ бары сүргэлэрэ көтөҕүллэн, үөрэн-көтөн тарҕастылар. Мугудай нэһилиэгин дьоно-сэргэтэ баһылык Николай Иннокентьевич Аммосов салалтатынан сыл устата ыытыллар үлэни барытын эрдэттэн былааннаан, сиэри-туому тутуһан, сүбэнэн-соргунан, сиэрдээхтик тэрийэн, барыта санаа хоту сааһыланан бэрткэ тэрилиннэ. Сир-дойду иччитэ Аан Алахчын Хотун барытын анаан оҥорон, ыраастаан, бэртээхэй күнү бэлэхтээтэ. Улуус салалтата бары көһөн кэлэн,  баһылык Степан Анатольевич Саргыдаев, улуус депутаттарын сэбиэтин бэрэссэдээтэлэ Яков Павлович Оконешников, Мугудай нэһилиэгин баһылыга Николай Иннокентьевич санааларын сайа эттилэр, үлэ бастыҥнарыгар наҕараадалары туттардылар. СӨ култуураҕа уонна духуобунай сайдыыга Министерствотыттан Вера Афанасьевна Моисеева кыттыыны ылла, наҕараадалары туттарда. СӨ Олоҥхо Тыйаатырын иһинэн үлэлиир научнай-методическай Олоҥхо кииниттэн Елена Николаевна Протодьяконова, Зоя Григорьевна Сысолятина, Ульяна Михайловна Флегонтова кыттыыны ыллылар, олоҥхо түһүлгэлэригэр үлэлээтилэр. Өрөспүүбүлүкэҕэ биир бастыҥ режиссерунан биллэр Иван Бушков салалтатынан олоҥхоһут Терютина П.М.-Ырыа Ымыычаан айымньытыгар олоҕуран дьүһүйүүтүнэн ыһыах аһыллыытын сиэрэ-туома үрдүк таһымҥа ааста. Дьон-сэргэ алгыс ылан, оһуохайга кыттыһан, санаалара көтөҕүлүннэ.  Пелагея Михайловна Терютина-Ырыа Ымыычаан утумнара Усуйаанаттан, Нерюнгриттан, Тулагыттан, Дьокуускайтан, Хатастан уо.д.а. өрөспүүбүлүкэ араас муннугуттан халыҥ аймах сэлэлии хааман киирбиттэрин дьон-сэргэ уруйдуу көрүстэ, олус үчүгэй өйдөбүлү хааларда, Ыһыах ис хоһоонун, суолтатын үрдэттэ. Хаан-уруу аймахтар ааттарыттан махтал суруктар, сыаналаах бэлэхтэр туттарылыннылар Ыҥырыылаах ыалдьыттары улуус баһылыгын маанылаах остуолугар ыҥыран, сахалыы сиэринэн күөх окко олбох тэлгээн олордон, сылаас саламаатынан, үтэһэлээх этинэн, сахалыы ас эгэлгэтин тардан күндүлээтилэр, кымыс иһэттилэр. Аһылык кэнниттэн сиэр быһыытынан күөн күрэс, күрэхтэһии арааһа, кэнсиэр, оонньуу арааһа ыытыллан ыһыах ыалдьыттарын түмэ тарта. «Айыы аймах төрдө - олоҥхо» үгэс быһыытынан олоҥхону толоруу  күөн-күрэһигэр 3 бөлөҕүнэн толорооччулар уонна биирдиилээн толорууга 11 олоҥхону толорооччу кыттыыны ылла, ол иһигэр 3 ыччат саастаах толорооччулар – Анатолий Захаров, Анна Седалищева, Надя Дьяконова. Күөн-күрэс сэргэхтик ааста. Ыһыах ыалдьыттара кэлэн, олоҥхону солбуһа сылдьан сэҥээрэн иһиттилэр. Дьүүллүүр сүбэ сыаналааһынынан олоҥхону үгэс быһыытынан толорууга  бастыҥнар ааттаннылар. Ол курдук, ыччаттар ортолоругар: Лауреат I таһыма – Анатолий Захаров. Сылаҥ нэһ. Лауреат II таһыма – Анна Седалищева. Одьулуун нэһ. Лауреат III таһыма – Надежда Дьяконова. Сылаҥ нэһ.   Улахан дьон ортотугар: Лауреат I таһыма – Юрий Семенович Толстоухов. Чурапчы ул. Лауреат II таһыма – Николай Никитич Григорьев. Чурапчы ул. Лауреат II таһыма – Галина Николаевна Зыкова. Мэҥэ Хаҥалас ул.. Лауреат III таһыма – Николай Романович Дьячковскай. Чурапчы ул. Лауреат III таһыма – Антон Антонович Сергеев. Чурапчы ул.   Бөлөҕүнэн толорууга: Лауреат I таһыма – «Умсулҕан» фольклор бөлөҕө. Таатта улууһа.   VI-с төгүлүн ыытыллар "Олоҥхоһут, ырыаһыт П.М.Терютина-Ырыа Ымыычаан үрдүк аатыгар сүгүрүйэн" Олоҥхо ыһыаҕын Кылаан Чыпчаал үрдүк ааты ылары ситистэ  «Оллоон» фольклор бөлөҕө. Чурапчы улууһа. Кинилэр олоҥхоһут П.М.Терютина-Ырыа Ымыычаан сиэннэрэ туруорбут убаһаларынан наҕараадаланнылар. Кыайыылаахтар бары Олоҥхо Ыһыаҕын тэрийээччилэрин, олоҥхоһут хаан-уруу аймахтарын ааттарыттан харчынан бирииһи тутан үөрдүлэр-көттүлэр.

Чурапчы улууһун Мугудай нэһилиэгиттэн төрүттээх биллэр олоҥхоһут, норуот ырыаһыта, остуоруйаһыт, норуот маастара Пелагея МхайловнаТерютина- Ырыа Ымыычаан (Балыгыас) аатынан  “Ырыа Ымыычаан үрдүк аатыгар сүгүрүйэн” VI – с төгүлүн ыытыллар улуустааҕы олоҥхо ыһыаҕар “Чурапчы улууһун култуураҕа салалтатын” МХТ "Олоңхо киинэ" (специалист Монастырева Оксана Егоровна), улуустааҕы үөрэх салалтата, Мугудайдааҕы «Чуораанчык» уһуйаан (салайааччы Сивцева А.А.)тэрийиилэринэн оҕолорго аналлаах бэстибээл чэрчитинэн ыытыллар «Алаас олоҥхотун чуорааннара» оҕолорго аналлаах олоҥхону толоруу күөн күрэһэ,  “Олоҥхо остуол оонньуулара уонна оонньуурдара” уһуйааннар иитээччилэрэ айбыт оонньууларын быыстапката үрдүк таһымҥа тэриллэн ыытылыннылар. Күрэҕи дьүүллээтилэр: СӨ Научнай-методическай уонна тас сибээскэ  үлэҕэ Өрөспүүбүкэтээҕи “Олоҥхо киинин” сүрүннүүр специалиһа, “Ийэ кут” уһуйааччылар өрөспүүбүлүкэтээҕи түмсүүлэрин салайааччыта, СӨ култууратын үтүөлээх үлэһитэ Сысолятина Зоя Григорьевна; Чурапчы улууҺун култуура салалтатын методическай отделын салайааччыта , СӨ култууратын туйгуна - Васильева Мария Ивановна ; Мугудайдааҕы «Чуораанчык» уһуйаан иитээччитэ,фольклор куруһуогун салайааччыта - Пермякова Аграфена Степановна. Түмүккэ: 10 дылы саастаах оҕолорго кыайдылар: Ингвард Бочкарев, Дирин нэһилиэгэ - Чулуу аат l үрдэлэ, Тима Макаров, Чакыр нэһилиэгэ - Чулуу аат ll үрдэлэ, Кривошапкина Нарыйаана, Хатылы нэҺилиэгэ - Чулуу аат lll үрдэлэ.   Кривошапкин Кирик, Хатылытааҕы “Ньургуһун” уһуйаан  - Бастыҥ аат l үрдэлэ, Захаров Витя, Сылан нэҺилиэгэ - Бастыҥ аат ll үрдэлэ, Ильина Санаайа, Төлөйдөөҕү“Кустук” уһуйаан - Бастыҥ аат lll үрдэлэ.   10-13 саастаахтарга: Максимов Саян - Чулуу аат l үрдэлэ Кириллова Куннэй - Чулуу аат ll үрдэлэ.    14 саастаахтарга: Максимова Кристина - Чулуу аат l үрдэлэ Павлова Туйууна - Чулуу аат ll үрдэлэ.   Бөлөҕүнэн ааҕыы: Тима, Роберт Макаровтар - Чулуу аат l үрдэлэ, «Дьэрэкээн» бөлөх, Чурапчытааӄы «Кыталык» уһуйаан - Чулуу аат ll үрдэлэ Сандаара, Данил Посельскайдар, Дирин "Ыллык" уһуйаан - Чулуу аат lll үрдэлэ.   Күөн күрэскэ хас биирдии оҕо күүстээх бэлэмнээҕин, ийэ тыл сүмэһинин илдьэ сылдьалларын, олоҥхо тыла -өһө баайын, дьону тардар күүстээҕин, өбүгэ утума  салҕанарын көрдөрдө. Кыттааччылар бары уу харчынан, сыаналаах бириистэринэн наҕараадаланнылар. Дириҥнээҕи “Ыллык", Одьулууннааҕы “Күнчээн”, Мугудайдааҕы «Чуораанчык» уһуйааннар иитээччилэрэ айбыт оонньуурдарын, кэлбит оҕолорго, ыалдьыттарга оонньотон быыстапка тэрийэн бэрт тэрээһиннээхтик оҕо -аймах оооньууну оройуттан ылла, элбэх киһини хапта. Бэстибээл биир сонун бырайыагынан буолла- Мугудайдааҕы Красильников Д.Д. аатынан оскуола 8 кылаас үөрэнээччитэ Баишева Валерия компьютернай графика көмөтүнэн уруһуйдаабыт оҕолорго аналлаах олоҥхо тутулун арыйар кырааскаланар баннер оҕо-аймах сэҥээриитин ылла. Чурапчы улууһугар Олоҥхо ыһыаҕар бастакытын ыытыллыбыт «Алаас олоҥхотун чуорааннара” оҕо түһүлгэтин бэстибээлэ бэрт сэргэхтик, тэрээһиннээхтик ааста. Саха омук тыла -өһө өрүү сайда,олоҥхобут тарҕана турдун!

🌿🌿🌿🌿🌿🌿🌿 Чурапчыга улуустааҕы Олоҥхо ыһыаҕын түһүлгэтэ ыалдьыттары көрсөргө бэлэм!Чурапчы улууһун Мугудай нэһилиэгиттэн төрүттээх биллэр олоҥхоһут, норуот ырыаһыта уонна маастара П.М. Терютина – Ырыа Ымыычаан (Балыгыас) сырдык аатыгар анаммыт VI-с улуустааҕы Олоҥхо ыһыаҕар бэлэмнэнии үлэтэ күргүөмнээхтик бара турар. Бүгүн сарсыарда бэс ыйын 12 күнүгэр ытык сиргэ Аар баҕах туруутун сиэрэ-туома толорулунна. Ыһыахтыыр сир мааны тутуулара көрбүт эрэ хараҕын үөрдэр, санаатын көтөҕөр. Сиэр-туом ыытыллар киэҥ түһүлгэтэ, оһуокай сирэ, тойук дуораһыйар туоната, мааны ураһа, бала5аннар, киирэр аарка — барыта ис сүрэхтэн, ураты суолталаахтык тутуллубуттара маастардар санааларын ууран оңорбуттара тута көстөр. Чулуу маһынан үйэлээх кэрэ өйдөбүл буола уһаныллыбыт тутуулар сылдьар эрэ дьону үөрдүөхтэрэ, киэн туттууну үөскэтиэхтэрэ. Күндү улууспут олохтоохторун уонна ыалдьыттарын үйэлээх үгэспит тэнийэригэр, Олоҥхобут ыһыаҕын уруйдаах арыллыытыгар! Эһигини барыгытын мааны түһүлгэҕэ бэс ыйын 14 күнүгэр күүтэбит!

🌿🌿🌿🌿🌿🌿🌿 Мугудай нэһилиэгэ Олоҥхо ыһыаҕын көрсө уларыйар, тупсар, тутуу уонна кырааска үлэлэрэ күргүөмнээхтик баран иһэллэр.         Чурапчы улууһун Мугудай нэһилиэгэр бэс ыйын 14 күнүгэр ыытыллар VI-с улуустааҕы Олоҥхо ыһыаҕын бэлэмнээһин үлэтигэр нэһилиэк дьоно, тэрилтэлэрэ уонна улуус олохтоохторо олус көхтөөх кыттыыны ылаллар. Бэлэмнэнии күүстээх үлэтин чэрчитинэн, бэс ыйын 9 күнүгэр Чурапчы улууһун Култуураҕа салалтатын үлэһиттэрэ кэлэн, ыһыахтыыр мааны түһүлгэ күрүөтүн бэрт тэтимнээхтик кырааскалаатылар. Бүгүн саҥардан биэриигэ саҥа Аар баҕах туруутун сиэрин- туомун ыытыллыыта буолар, ситэрии уонна киэргэтии үлэлэрэ үрдүк күүрүүлээхтик салҕаналлар.         Быйылгы улуустааҕы Олоҥхо ыһыаҕа Мугудайтан төрүттээх биллэр олоҥхоһут, норуот ырыаһыта, остуоруйаһыт уонна норуот маастара П.М. Терютина - Ырыа Ымыычаан (Балагыас) сырдык аатыгар ананар.         Тэрийээччилэр бэлиэтииллэринэн, хас биирдии уларытыы уонна тутуу —  П.М. Терютина үрдүк аатыгар сүгүрүйүү, саха фольклорун уонна төрүт култууратын үйэтитии сүрүн бэлиэтэ буолар. Мугудай нэһилиэгэ улуус тэрилтэлэрин, ыалдьыттары уонна олохтоохтору Олоҥхо дойдутун ураты духуобунай эйгэтигэр көрсөллөрө күүтүлллэр.

*🤩👏🏻Чыаппаратааҕы эр дьон хора — Москваҕа* Самаан сайыны дойду тэбэр сүрэҕэр көрсүү – олох ураты буолла. РФ бэрэсидьиэнин иһинэн СӨ бастайааннай бэрэстэбиитэлистибэтин дьиэтигэр Чыаппаратааҕы эр дьон народнай хорун кэнсиэрэ буолла. ↘️ https://sakha-sire.ru/chyapparataagy-er-don-hora-moskvaga/

🌿☀️🌿☀️🌿☀️🌿 Бүгүн о.э ыам ыйын 28 күнүгэр Амма улууһун Эмис нэһилиэгэр В. М. Новиков Күннүк Уурастыырап төрөөбүт дойдутугар, көлүкэлээх Саппыйа алааһыгар үтүө үгэскэ кубулуйбут 13-с төгүлүн "КҮН ҮҤКҮҮТЭ ОҺУОХАЙ" илин эҥэр улуустар икки ардыларыгар ыытыллар оһуохай күрэҕэ үрдүк таһымнаахтык ыытылынна. Күөн-күрэс түһүлгэтэ сахалыы сиэринэн түһүлгэни унаар түптэнэн ыраастаан, алгыс түһэрэн сиэр-туом толорулунна. Амма улууһун баһылыгын бастакы солбуйааччыта Василий Иванович Бураев, Эмис нэһилиэгин баһылыга Прокопий Петрович Бубякин, Өрөспүүбүлүкэтээҕи норуот айымньытын дьиэтин генеральнай директора Иван Федорович Иванов, Амма улууһун култуураҕа салалтатын салайааччыта Николай Николаевич Нестерев, бырайыак төрүттээччитэ, Арктикатааҕы эпос уонна искусства киинин сүрүн үлэһитэ Евдокия Николаевна Иванова тыл этэн эҕэрдэлээтилэр. Биэс улуустан уонна Дьокуускай куораттан төрүт култуураҕа үлэлиир сүрүн исписэлиистэр үс түһүлгэнэн арахсан дьүүллүүр сүбэҕэ үлэлээтилэр. Чурапчы улууһуттан улахан дьоҥҥо Саха сирин үтүөлээх этээччитэ Семен Семенович Морфунов, ыччаттарга Василий Игнатьев, оҕолорго Айдын Хоютанов ситиһиилээхтик кытыннылар. Түмүккэ Айдын Хоютанов "Кэскиллээх этээччи" анал аат ону таһынан күрэх сүрүн спонсорыттан Денис Оконешниковтан 5000 солк анал бириис уонна Эмис нэһилиэгин бастыҥ оһуохайдьыта Мария Егоровна Степанова оҕолоро уонна сиэннэрэ туруорбут анал бириистэрин ылары ситистэ. Эмис нэһилиэгин дьоно-сэргэтэ остуол хотойорунан сахалыы мааны сандалыны тардан күрэххэ кэлбит бука бары дьону сылаас аһынан күндүлээтилэр. Тэрээһин устатын тухары сахалыы симэммит ыҥыырдаах аттарынан Эмис орто оскуолатын оҕолоро дьону үөрэ-көтө сынньатан хатааһылаттылар. Кыра саастарыттан акка сыстан үөрэммиттэрэ арылыччы көстөр, төрүт дьарыгы утумнаан баһылаабыттарын көрөн киһи астынар. Эйэҕэс, истиҥ сыһыаннаах Эмис нэһилиэгин дьонугар, Амма улууһун култуураҕа салалтатыгар барҕа махтал буоллун. 🌿☀️🌿☀️🌿☀️🌿