Зеленый журнал

Қазақстан экологияны бақылау үшін спутниктерді қалай пайдаланады Қазақстан жерден тез анықтау қиын болатын экологиялық заңбұзушылықтарды анықтау үшін спутниктік мониторингті қолданады. Бұл қалай жұмыс істейді? Спутниктер аумақтың суреттерін түсіреді, ал мамандар деректерді салыстырады: қай жерде жаңа қоқыс үйінділері пайда болды, өртенген аумақтар, заңсыз ағаш кесу, пайдалы қазбаларды заңсыз өндіру іздері немесе су айдындарының маңындағы өзгерістер бар екенін анықтайды. Осының арқасында мәселені бірнеше айдан кейін емес, әлдеқайда тез байқауға болады. Ең түсінікті мысал — стихиялық қоқыс үйінділері. 2025 жылы Қазақстанда спутниктік мониторинг арқылы 3828 заңсыз қоқыс үйіндісі анықталды, оның 3588-і жойылды. Спутниктер тек қоқысты бақылау үшін қолданылмайды. Олардың көмегімен заңсыз пайдалы қазба өндіру, орман кесу, өрттер мен өртенген аумақтар, жайылымдар мен ауыл шаруашылығы жерлерінің жағдайы, сондай-ақ су қорғау аймақтарындағы заңбұзушылықтар да бақыланады. Спутниктер тек бақылап қана қоймай, нақты заңбұзушылықтарды анықтап, оларды тиісті органдарға әрекет ету үшін жеткізуге көмектеседі

⚛️ Почему атомная энергия - это энергия будущего? Атомная энергетика - один из самых мощных источников энергии, которые есть у человечества. Главное её отличие - очень высокая концентрация энергии. Небольшое количество топлива может обеспечивать электричеством города в течение долгого времени. При этом при выработке энергии АЭС не выбрасывают CO₂, как угольные или газовые станции. Поэтому атом рассматривают как часть решения климатических проблем. Но атом - это не только про электричество. Сегодня его используют и в других сферах: • в медицине - для диагностики и лечения, • в сельском хозяйстве - для изучения почвы, воды и повышения урожайности, • в промышленности - для контроля качества материалов и технологий, • в космосе — для питания аппаратов. Атомная энергия — это не просто электростанции. Это целый набор технологий, которые уже используются в разных сферах жизни и могут стать важной частью будущего.

Қазақстанда құс фабрикасы қалдықтан энергия қалай өндіреді Қарағанды облысында «Курма» агрофирмасы тауық көңін биогазға айналдырады. Бұл қалай жұмыс істейді? Тауық көңі арнайы қондырғыға салынып, онда оттегісіз ортада ыдырайды. Осы процесс кезінде биогаз бөлінеді, кейін ол электр және жылу энергиясын өндіруге пайдаланылады. Сонымен қатар органикалық тыңайтқыштар да өндіріледі, олар кәсіпорынның егістік алқаптарында қолданылады. Бұл импорттық өнімдерге тәуелділікті азайтып, шығындарды қысқартуға мүмкіндік береді. Жоба іске қосылғаннан бері станция шамамен 15 млн кВт·сағ электр энергиясын өндірді. Жобаның арқасында кәсіпорын жыл сайын 100-ден 190 млн теңгеге дейін табыс табады. «Курма» агрофирмасының тәжірибесі қалдықтарды тиімді өңдеу тұрақты бизнес-модель бола алатынын көрсетеді. Биогаз қосымша табыс көздерін ашып, Қазақстанда экологиялық ауыл шаруашылығының дамуына ықпал етеді.

Экология без границ: итоги RES 2026 22–24 апреля в Астане прошёл Региональный экологический саммит RES 2026. Его главная цель — объединить страны Центральной Азии вокруг общих экологических проблем. Главным итогом стало принятие декларации «Экологическая солидарность Центральной Азии». Это означает, что страны региона договорились не решать экологические вопросы по отдельности, а выстраивать совместную работу. Многие экологические проблемы не имеют границ. Воздух, пыльные бури, состояние рек, деградация земель и изменение климата затрагивают сразу несколько стран. На саммите отдельно обсуждали инициативу «Чистый воздух». Её смысл — развивать общий мониторинг качества воздуха в регионе, обмениваться данными и быстрее реагировать на загрязнение. Это особенно актуально для крупных городов, где качество воздуха напрямую влияет на здоровье людей. Ещё один важный блок — вода и земля. Саммит был направлен на поиск совместных решений по восстановлению экосистем, управлению водными и земельными ресурсами, а также сохранению биоразнообразия.

⚛️ АЭС-те пайдаланылған отынмен не болады Пайдаланылғаннан кейін барлық отын сақтаудың және одан әрі қайта өңдеудің қатаң бақыланатын жолынан өтеді. Реактордан кейін бірден ол өте ыстық болып қалады — температурасы бойынша да, радиация деңгейі бойынша да. Сондықтан алдымен оны суы бар арнайы бассейндерге орналастырады. Онда су отынды бір уақытта салқындатады және сәулеленуден қорғайды. Бірнеше жылдан кейін, ол біршама суыған кезде, оны құрғақ сақтауға — ұзақ мерзімге және жоғары қауіпсіздік деңгейіне арналған арнайы герметикалық контейнерлерге ауыстыруға болады. Бірақ бұл оқиға мұнымен аяқталмайды. Мәселе мынада, пайдаланылған отын — бұл жай ғана қалдық емес. Онда әлі де қайта пайдалануға болатын материалдар, мысалы, уран мен плутоний қалады. Дәл сол себепті бүгінде атом саласы мұндай отынды жай ғана сақтауға емес, оны қайта өңдеуге және пайдалы материалдарды жаңа отын өндірісіне қайтаруға көбірек ұмтылуда. Бұл тұйық отын циклі деп аталады — яғни ресурсты барынша тиімді пайдалануға тырысу.

🧹 В Астане во время экоакции собрали около 100 тонн мусора Экоакция прошла как часть общенациональной инициативы «Таза Қазақстан» и охватила все районы города. В мероприятии приняли участие около 30 тысяч человек. К уборке присоединились жители столицы, волонтеры, студенты, коммунальные службы, представители бизнеса, а также экоактивисты и спортсмены. Кроме того, в акции участвовали 2239 предприятий и организаций, а для работ задействовали более 900 единиц спецтехники. Во время субботника в городе очистили 1232 дворовые территории, включая дворы многоквартирных домов и частного сектора. Участники убирали улицы, дворы, парки и другие общественные пространства после зимы, а также занимались благоустройством и озеленением. Такие акции важны не только потому, что делают город чище. Они также помогают формировать привычку бережнее относиться к окружающей среде и показывают, что комфорт города зависит не только от коммунальных служб, но и от самих жителей.

♻️ Швеция қалдықтарды көлік отынына қалай айналдырады Органикалық қалдықтардан — тамақ қалдықтары, көң, ағынды сулар және басқа да ыдырайтын қалдықтардан — биогаз өндіріледі. Тазартудан кейін ол биометанға айналып, автобустарға, жүк көліктеріне және басқа техникаға отын ретінде пайдаланылады. Полигондарда жатып, қоршаған ортаны ластауы мүмкін болған қалдықтар енді қалалық көлік жүйесіне қызмет етеді. Швецияда газбен жүретін автомобильдер, автобустар, фургондар мен қоқыс таситын көліктер үшін отын дерлік қазба отындарға тәуелсіз болды: мұндай көліктердегі биометанның үлесі 95%-ға дейін жеткен. Бұл — қалдықтардың тек экология үшін ғана емес, сонымен қатар қалалық мобильділік үшін де тиімді жұмыс істей алатынының жақсы мысалы. Биогаз — «болашақ технологиясы» емес, қоғамдық көлік жүре алатын нақты отын.

⚛️ Как «мирный атом» помогает лечить людей Когда говорят об атомной энергетике, чаще думают про электричество. Но есть ещё одно направление, где атом играет огромную роль — медицина. Это называется ядерная медицина. Здесь используют очень маленькие дозы радиоактивных веществ, чтобы… увидеть, что происходит внутри организма. Например: пациенту вводят препарат, и он «подсвечивает» органы или опухоли. Врач получает изображение и может заметить проблему на ранней стадии. Но атом используют не только для диагностики, но и для лечения. Есть методы, при которых радиоактивные вещества точечно воздействуют на опухоль и разрушают её, почти не затрагивая здоровые ткани.

Қалдықтардан энергия өндіру отбасыларға қалай көмектеседі Биогаз — бұл тек ірі станциялар мен зауыттар туралы ғана емес. Көптеген елдерде ол қарапайым отбасыларға тұрмыста бірнеше мәселені бірден шешуге көмектеседі. Жұмыс істеу принципі өте қарапайым: арнайы қондырғыға, мысалы, сиыр немесе шошқа қиы мен су салынады. Оттегі жоқ ортада табиғи ыдырау процесі жүреді, соның нәтижесінде газ бөлінеді. Бұл газды үйде тамақ дайындауға, жарықтандыруға және басқа да тұрмыстық қажеттіліктерге қолдануға болады. Бірақ мұнымен пайдасы бітпейді. Қайта өңдеуден кейін қалған қалдықты тыңайтқыш ретінде шаруашылықта пайдалануға болады. Нәтижесінде, мұндай жүйе отбасына бірден бірнеше пайда береді: отынға кететін шығын азаяды және жерге пайдалы тыңайтқыш алынады. Сондықтан биогаз — бұл тек экология туралы емес, адамдардың өмірін ыңғайлы әрі тиімді ететін шешім.

Открыт приём заявок на Youth Eco Camp Turaqty Jol 7.0! Стартовала регистрация на 7-дневную образовательную программу для будущих эко-лидеров Казахстана. Что вас ждёт: — лекции и практические воркшопы — работа с наставниками, которые помогут доработать ваш проект — создание и защита собственного эко-проекта перед жюри Кто может участвовать: — команды по 3–4 человека — возраст 14–18 лет — участники из любого региона Казахстана Важно: у команды должен быть свой эко-проект — идея или проект на ранней стадии. Призовой фонд — 5 000 000 тенге Участие бесплатное Приём заявок — до 28 мая 2026 года Лагерь и финал — с 26 июля по 1 августа, Алматы 📎 Ссылка на положение Прокачай навыки, вдохновись и создай проект, который действительно имеет значение!

💚Ескі жел турбинасының қалақтарын неге айналдыратынын білсеңіз, таңғаласыз Қалақтар берік композиттік материалдардан жасалады. Олар жел электр станцияларында тиімді жұмыс істейді, бірақ оларды қайта өңдеу металл немесе әйнекке қарағанда әлдеқайда қиын. Сондықтан АҚШ-та және Еуропаның кейбір аймақтарында мұндай қалақтар әлі де полигондарға жіберіледі. Бірақ барған сайын көп елдер оларды қайта пайдаланудың жолдарын іздеуде. Мысалы, Данияда ескі қалақтарды жол бойындағы шуға қарсы қорғаныс тосқауылдары ретінде қолданады. Швецияда олардан көпқабатты автотұрақтың қасбеті жасалған. Роттердамда ескі қалақтардан сырғанақтар, мұнаралар және өрмелеу алаңдары бар балалар ойын алаңы салынған. Өнеркәсіпте де қолдану бар: қалақтардан алынған қайта өңделген материал цемент өндірісінде құмның, саздың және отынның бір бөлігін алмастыра алады. Бұл ретте CO₂ шығарындылары 27%-ға дейін азаюы мүмкін. Жасыл энергетика қаншалықты тез дамыса, оны шынайы түрде тұйық әрі тұрақты ету мәселесі соншалықты маңызды бола түседі.

🌾 Казахстанские фермеры смогут зарабатывать на сохранении почвы В Бурабае на форуме ECOJER – Dala Carbon Forum обсуждали, как сельхозземли Казахстана могут приносить фермерам дополнительный доход через углеродный рынок. Смысл в том, что если фермер использует более бережные методы работы с землёй, почва лучше сохраняется и удерживает больше углерода. Такой результат можно подтвердить по международным правилам, после чего он превращается в углеродные единицы — их покупают компании, которым важно снижать свой климатический след. 1 углеродная единица = 1 тонна CO₂-эквивалента. Фермеры будут получать доход за то, что помогают восстанавливать землю и снижать выбросы. Стоимость таких кредитов может достигать 40 долларов за 1 углеродную единицу. Для Казахстана это особенно важно, потому что проблема деградации почв напрямую влияет на урожайность. Такая система поможет экологии, сельскому хозяйству и доходам фермеров.

⚛️ Қазақстанға атом энергетикасы не үшін қажет? Бүгінде Қазақстанда электр энергиясының басым бөлігі көмір арқылы өндіріледі — жалпы өндірістің шамамен 70–77%-ы. Ал энергетика экологияға тікелей әсер етеді: көмір станциялары CO₂ және ауаға таралатын зиянды заттардың негізгі бөлігін шығарады. Көмірден айырмашылығы, атом электр станциялары энергия өндіру кезінде CO₂ дерлік шығармайды. Бұл климатқа әсерді азайтып, ауаның сапасын жақсартады. Сонымен қатар, атом станциялары тәулік бойы, ауа райына қарамастан жұмыс істейді. Күн және жел станцияларынан айырмашылығы — олар қалаларға, зауыттарға және инфрақұрылымға қажетті тұрақты қуат береді. Қазақстан үшін атом энергетикасының тағы бір маңызды артықшылығы бар. Ел уран өндіру бойынша әлемдегі ең ірі мемлекеттердің бірі және осы ресурстың жаһандық нарығында маңызды рөл атқарады. Ал дәл осы уран атом электр станцияларына отын ретінде қолданылады.

Первые смарт-столбы в Центральной Азии В Кыргызстане начали устанавливать современные smart-опоры, которые показывают, как может выглядеть городская инфраструктура нового поколения. Это уже не просто фонари, а умные уличные столбы, которые совмещают несколько полезных функций: Экономят до 90% электричества за счет работы от солнечной и ветреной энергии, раздают Wi-Fi, а также с помощью камер с ИИ анализируют движение транспорта. Главная ценность такого решения в том, что один объект делает город удобнее, безопаснее и технологичнее. Камеры с элементами искусственного интеллекта помогают анализировать движение транспорта, чтобы использовать данные для управления трафиком и снижения пробок. В проекте также предусмотрены зарядки для электромобилей. Это уже не просто освещение, а часть современной городской системы. Хотели бы видеть такие смарт-столбы в Казахстане? Ставьте ❤️