Ko Kaung Hset

ကြက်ဥစျေးတက်တာ ကြက်စာကြောင့်လည်းပါတယ်ဆိုပြီး ရေးနေကြတော့ ဘဝမှာပထမဆုံးအဖြစ်အလုပ်လုပ်ခဲ့ဖူးတဲ့ ကြက်စာစက်ရုံ Premix ကုန်ထုတ်ဌာန ဝန်ထမ်းဘဝကိုသွားသတိရတယ် ဘရွှေလက်ထက်ထင်တာပဲ ၊ ဒီခေတ်လိုအင်တာနက်ဘာညာမရှိသေးဘူးလေ ၊ ဘွဲ့ရပြီးတော့ အလုပ်လုပ်ချင် အလုပ်ကြော်ငြာတွေက အခွင့်အလမ်းဂျာနယ်မှာပါတယ် အဲ့ဒါလေးတပတ်တခါဝယ်ဖတ်ရတာအမော ၊ ရှစ်မိုင်လမ်းဆုံနားက သူတို့ရုံးမှာ CVဖောင်သွားတင် ဖုန်းနံပါတ်ထည့်ထားတော့ ဖုန်းဆက်ခေါ်တယ် ဟိုရောက်တော့ ကိုယ့်ထက်ဆရာတွေချည်းပဲ BE ဘွဲ့ရတွေ အလုပ်အတွေ့အကြုံ ၃နှစ် ၅နှစ်သမားတွေနဲ့ ကိုယ်တွေက အခုမှကျောင်းပြီးခါစ အဲ့မှာပထမဆုံး အင်တာဗျူးအတွေ့အကြုံပါပဲ နိုင်ငံတကာကုမ္ပဏ္ဍီကြီးဖြစ်လို့ ထောင့်စုံကစစ်တယ် အများစုက ကုမ္ပဏ္ဍီဆောင်ပုဒ်မဖြေနိုင်ကြ ကိုယ်ကအဲ့အချိန်က ဖုန်းတွေလည်းမရှိ အားရင်လည်း သတင်းစာဂျာနယ်လှန်နေတော့ Safe food good taste ဆိုတာပြောနိုင်ခဲ့တယ် ဒီကုမ္ပဏ္ဍီကြီးမှာ အလုပ်လုပ်ခဲ့တာ အရမ်းမကြာပေမယ့် နောင် စင်ကာပူမှာအလုပ်လျှောက်တဲ့အခါ ဒီအတွေ့အကြုံကိုထည့်သွင်းရေးသားနိုင်ခဲ့တယ် ဘဝတဆစ်ချိုးပြောင်းလဲစေဖို့ ဖြစ်သွားတော့တာပါပဲ ပြည်ပထွက်ဖို့ ရည်ရွယ် ပြင်ဆင်နေကြတဲ့ ညီ ညီမတွေကိုတွေ့တိုင်းပြောဖြစ်တယ် လစာနည်းရင်နည်းပါစေ ပြည်တွင်းကုမ္ပဏ္ဍီကြီးတွေမှာ ဝင်လုပ်ပါလို့ သူတို့ဆီကသင်ယူရရှိနိုင်မယ့် အတွေ့အကြုံတွေ ပညာတွေက အဖိုးဖြတ်မရနိုင်ဘူး ၊ သူတိူ့အုပ်ချုပ်တာ ကြပ်ကောင်းကြပ်လိမ့်မယ် ဝိုက်နေလို့မရတာ ကိုယ်ပင်ပန်းတာ စိတ်ဖိစီးတာတွေ ရှိကောင်းရှိနိုင်တယ် နိုင်ငံခြားရောက်ရင်လည်းဒါတွေကြုံရမှာပါပဲ အခြေခံကောင်းတွေ သင်ယူရနိုင်မှာပါ အပေါ်ကစာကိုပြန်ဆက်ရရင်ဖြင့် အင်တာဗျူးအောင်တယ်လို့ ဖုန်းဆက်ခေါ်တော့ ပျဥ်းမပင်ကိုသူတို့စက်ရုံကိုသွားရတယ် မပြီးသေးဘူး Second interview အဲ့မှာမြေပြင်က ဌာနခွဲမန်နေဂျာတွေက ဆက်ဗျူးတော့တာပါပဲ အသက်၂၀အရွယ် ကျောင်းပြီးခါစ ဘာသိဦးမှာလဲ အရိုးသားဆုံးဖြေခဲ့ပါတယ်၊ သွားHRရုံးခန်းဆိုပြီး Microsoft Word Excel ပါ တခါတည်းစစ်တာ ရွာလည်နေလို့ ဘေးက HRကောင်မလေးက ပြပေးရသေးတယ် အဲ့ဒါနဲ့အလုပ်ရသွားတယ် ဆိုပါတော့ လစာက USD နဲ့ပေးတာ ၁၀၀ ရတယ် ၊ လကုန်ရင်ငွေသားပြန်ရှင်းပေးတယ် လစာထဲက အခွန်လည်းဖြတ်ပါတယ် အဲ့အချိန်ကတည်းက ထိုကုမ္ပဏ္ဍီကြီးဟာ မြန်မာပြည်ရဲ့ ထိပ်တန်းအခွန်ထမ်းစာရင်းမှာပါတယ် ယိုးဒယားအခြေစိုက်ကုမ္ပဏ္ဍီကြီးဟာ မြန်မာပြည်ရဲ့ဥပဒေကိုလိုက်နာတာမျိုးဆိုတာ၊ Ah boy to Men ဖြစ်စေခဲ့ပြီ ကျောင်းပြီးခါစ ဘာမှမသိတဲ့ကောင်လေးတယောက်ကို အလုပ်ခန့်ပေး ယုံကြည် စောင့်ရှောက်ပေးခဲ့တဲ့ ဆရာသမား မန်နေဂျာအပါအဝင် လုပ်ဖော်ကိုင်ဖက် အကိုအမတွေကို နှစ်ပေါင်း ၂၀ပြည့်ခါနီး ယနေ့အထိအမှတ်ရနေမိပါတယ်၊ ကျန်းမာကြပါစေ စက်ရုံမှာက ကြက်စာ ဝက်စာ ငါးစာ တိရစ္ဆာန်အစာတွေထုတ်တာပါ ၊ အကြမ်းဖျဥ်းပြောရရင် ကုန်ကြမ်းဖြစ်တဲ့ ပဲ ပြောင်း ငါးနီတူ တခြားကျန်ဦးမယ် အဲ့ဒါတွေကို အနယ်နယ်အရပ်ရပ်ကလာတဲ့ ဆယ်ဘီးကားကြီးတွေနဲ့သယ် အဆင့်ဆင့်သန့်စင်ပြီး... ကျွန်တော်တို့လူတွေသောက်တဲ့ Multi vitamin သဘောပါပဲ ပြည်ပကသွင်းလာတဲ့ ဗီတာမင် ဆေးတွေနဲ့ သူ့အချိုးအစားအတိုင်း ရောစပ်ပြီး အတောင့်လေးတွေလုပ် ပါကင်ပိတ်ပြီး နယ်ဘက်တွေပြန်ပို့တာမျိုးပေါ့ အခုပြည်ပကကုန်ကြမ်းသွင်းဖို့ခက်လို့ ကြက်စာစျေးတက်တယ်ပြောနေကြတော့ ပြည်တွင်းက ကုန်ကြမ်းတွေအများဆုံးသုံးပြီး ရောစပ်ရတာမျိုးဖြစ်လို့ ပြောရခက်တဲ့အနေအထားမျိုး ဥပမာ နယ်ဘက်တွေမှာ ကုန်ကြမ်းအထွက်နည်းတာလား၊ လမ်းခရီးသယ်ရခက်တာလား၊ စက်သုံးဆီ အခက်အခဲရှိနေလား ၊ သယ်ယူစရိတ်မြင့်တက်တာကြောင့်လား ဝါးတားဂိတ်တွေကြောင့်ရော ပါနေမလား စသဖြင့် တွေးမိတယ် ကြက်ဥကတော့ အများလက်လှမ်းမှီတဲ့စျေးဖြစ်သင့်ပါတယ် ကြက်သားနဲ့ ဝက်သားဟာ အခုဆိုရင်တောင်စျေးမနည်းပါ ၊ ဆိုက်ထဲအလုပ်ဆင်းကြတဲ့ကောင်လေးတွေ ထမင်းစားချိန်သွားကြည့်ရင် ကြက်ဥဟင်းကများတယ် အခုဆိုအရွက်ကြော်ပဲပြောင်းစားကြမလားမသိ သမိုင်းတပတ်ပြန်လည်လာတယ်ပြောရမလား အခက်အခဲမျိုးစုံကြောင့် ပြည်ပသွင်းကုန်မှီခိုနေရတဲ့ ကျွန်တော်တို့နိုင်ငံဟာ စိုက်ပျိုးရေးနဲ့ မွေးမြူရေးကဏ္ဍကိုတော့ အောင်မြင်အောင် လုပ်နိုင်သင့်ပါတယ် ၊ အထူးသဖြင့် တပိုင်တနိုင်လုပ်နေရတဲ့ လယ်သမားတွေမှာ သဘာဝဘေးဒဏ်ကြောင့် သမင်မွေးရင်း ကျားစားရင်းဖြစ်နေ ထိုင်း မလေးရှားဆိုရင် သူ့ပြည်တွင်းကထွက်တာပိုလျှံရုံသာမက ပြည်ပပါပို့နိုင်တယ် ၊ စက်မှု့လုပ်ငန်း ကုန်ထုတ်လုပ်ငန်းမှာလည်းမညံ့တဲ့နိုင်ငံကြီးတွေ ဝေးဝေးသွားအတုယူဖို့တောင်မလိုပါဘူး ၊ နှစ်ရှည်စီမံကိန်းနဲ့သွားကြရမှာ ကျောက်တွေ ရွှေတွေတူးသလိုတော့ ငွေပေါ်မြန်မှာမဟုတ်ဘူးပေါ့ မြို့စွန်မှာ လယ်ကွက်တွေပေးထားတာ အသုံးချဖို့အချိန်တန်ပြီလား ၊ အဓိကစေတနာပါ ဘက်ဂျက်အင်အားတောင့်တင်းတဲ့ ကုမ္ပဏ္ဍီကြီးတွေက စိုက်ပျိုးရေးနဲ့ မွေးမြူရေးကဏ္ဍကို ဝင်ရောက်ရင်းနှီးမြုပ်နှံ လုပ်ကိုင်ကြမယ်ဆိုရင်ဖြင့် စနစ်ကျပြီး ဘေးကင်းတဲ့ အစားအသောက်တွေကို သင့်တင့်တဲ့နှုန်းထားနဲ့ ပြည်သူအများစားသောက်နိုင်ကြမယ်လို့ မျှော်လင့်မိပါတယ်

မြန်မာ့ပြည်ပထွက်ခွာသူများ၏ ပညာအရည်အချင်း လေ့လာဆန်းစစ်ချက်- အထက်တန်းနှင့် တက္ကသိုလ်အဆင့် ရွှေ့ပြောင်းလုပ်သား ပိုမိုများပြားလာ ၂၀၁၉ ခုနှစ် ကြားဖြတ်လူဦးရေသန်းခေါင်းစာရင်းနှင့် ၂၀၂၄ ခုနှစ် လူဦးရေနှင့် အိမ်အကြောင်းအရာ သန်းခေါင်းစာရင်းတို့မှ ရရှိသော အချက်အလက်များအရ မြန်မာနိုင်ငံမှ ပြည်ပသို့ ထွက်ခွာသွားသူများ၏ ပညာအရည်အချင်း အဆင့်အတန်းသည် ငါးနှစ်တာကာလအတွင်း အသိသာဆုံး ပြောင်းလဲမှုများ ရှိခဲ့ပြီး အထက်တန်းနှင့် တက္ကသိုလ်/ဘွဲ့ရ အဆင့်ရှိသည့် လူငယ်များ ပြည်ပသို့ ထွက်ခွာမှု ပိုမိုမြင့်မားလာကြောင်း တွေ့ရှိရသည်။ ဇယားပါ ကိန်းဂဏန်းများအရ စုစုပေါင်း ပြည်ပထွက်ခွာသူ ဦးရေသည် ၂၀၁၉ ခုနှစ်တွင် ၁,၆၃၀,၆၄၉ ဦး ရှိခဲ့ရာမှ ၂၀၂၄ ခုနှစ်တွင် ၁,၁၂၂,၀၄၁ ဦးအဖြစ် ပြသထားသော်လည်း ထွက်ခွာသူများ၏ ပညာအရည်အချင်း အချိုးအစား (Percentage) တွင်မူ သိသာသည့် အပြောင်းအလဲများ ဖြစ်ပေါ်ခဲ့သည် - အထက်တန်းအဆင့်ထွက်ခွာမှု မြင့်တက်လာခြင်း ၂၀၁၉ ခုနှစ်တွင် ပြည်ပထွက်ခွာသူများ၏ ၁၅.၀ ရာခိုင်နှုန်းသာ အထက်တန်းအဆင့် ရှိခဲ့သော်လည်း ၂၀၂၄ ခုနှစ်တွင် ၂၂.၀ ရာခိုင်နှုန်းအထိ ၇ ရာခိုင်နှုန်းခန့် သိသာစွာ မြင့်တက်လာသည်။ တက္ကသိုလ်/ကောလိပ်နှင့် ဘွဲ့ရအဆင့် ပိုမိုများပြားလာခြင်း တက္ကသိုလ်/ကောလိပ် ရောက်ရှိခဲ့သူ အချိုးအစားသည် ၂၀၁၉ ခုနှစ်၌ ၂.၀ ရာခိုင်နှုန်းမှ ၂၀၂၄ခုနှစ်၌ ၄.၀ ရာခိုင်နှုန်းသို့ ၂ ဆ တိုးတက်လာခဲ့သလို၊ ဘွဲ့ရနှင့် ဘွဲ့လွန်ဒီပလိုမာ ရရှိထားသူများ ထွက်ခွာမှုသည်လည်း ၂၀၁၉ ခုနှစ်၌ ၆.၀ ရာခိုင်နှုန်းမှ၂၀၂၄ ခုနှစ်၌ ၆.၅ ရာခိုင်နှုန်းအထိ တိုးတက်လာခဲ့သည်။ မူလတန်းနှင့် အလယ်တန်းအဆင့် လျော့ကျသွားခြင်း မူလတန်းအဆင့်သာ တက်ရောက်ဖူးသူများ ထွက်ခွာမှုသည် ၂၀၁၉ ခုနှစ်၌ ၃၄.၀ ရာခိုင်နှုန်းမှ ၂၀၂၄ ခုနှစ်၌ ၃၂.၂ ရာခိုင်နှုန်းသို့လည်းကောင်း၊ အလယ်တန်းအဆင့်သည် ၃၂.၀ ရာခိုင်နှုန်းမှ ၃၀.၀ ရာခိုင်နှုန်းသို့လည်းကောင်း အသီးသီး လျော့နည်းသွားခဲ့သည်။ အတန်းမရှိသူများ လျော့ကျခြင်း အတန်းပညာ လုံးဝမရှိဘဲ ပြည်ပသို့ ထွက်ခွာသည့် အချိုးအစားမှာ ၂၀၁၉ ခုနှစ်တွင် ၈.၀ ရာခိုင်နှုန်း ရှိခဲ့သော်လည်း ၂၀၂၄ခုနှစ်၌ ၄.၉ ရာခိုင်နှုန်းအထိ လျော့ကျသွားခဲ့သည်။ အနှစ်ချုပ်ရသော် ၁။ Brain Drain (ဦးနှောက်ယိုစီးမှု) နှင့် ကျွမ်းကျင်လုပ်သား (Skilled Labor) ပိုမိုထွက်ခွါသွားခြင်း ယခင်က ပြည်ပထွက်ခွာသူ အများစုသည် မူလတန်းနှင့် အလယ်တန်းအဆင့် အခြေခံလုပ်သားများ (Unskilled Labor) သာ အများအပြားဖြစ်ခဲ့သော်လည်း၊ ၂၀၂၄ ခုနှစ်တွင် အထက်တန်း၊ တက္ကသိုလ်နှင့် ဘွဲ့ရအဆင့် ပညာတတ်လူငယ်များ၏ ထွက်ခွာမှု အချိုးအစား သိသာစွာ မြင့်တက်လာခြင်းသည် ပြည်တွင်း လုပ်သားဈေးကွက်အတွက် ကျွမ်းကျင်လုပ်သားနှင့် ဦးနှောက်ယိုစီးမှု (Brain Drain) စိန်ခေါ်မှုကို ပိုမိုကြီးမားလာစေသည်။ ၂။ အမျိုးသမီး ပညာတတ်များ ပိုမိုထွက်ခွါသွားခြင်း ဘွဲ့ရ/ဘွဲ့လွန်ဒီပလိုမာ ရရှိထားသူများတွင် အမျိုးသမီး ထွက်ခွာသူ အချိုးအစားသည် ၂၀၁၉ခုနှစ်၌ ၆.၀ ရာခိုင်နှုန်း ရှိခဲ့ရာမှ ၂၀၂၄ ခုနှစ်တွင် ၈.၀ ရာခိုင်နှုန်းအထိ မြင့်တက်လာခဲ့သည်။ တက္ကသိုလ်/ကောလိပ်အဆင့်တွင်လည်း  ၂၀၁၉ ခုနှစ်၌ ၁.၀ ရာခိုင်နှုန်း ရှိခဲ့ရာမှ ၂၀၂၄ ခုနှစ် ၅.၀ ရာခိုင်နှုန်းအထိ ရှိလာသဖြင့် ပညာတတ် အမျိုးသမီး လူငယ်များ ပြည်ပ လုပ်သားဈေးကွက်နှင့် ပညာရေးဆီသို့ ပိုမိုဦးတည် ရွှေ့ပြောင်းလာလျက်ရှိနေသည်ကို တွေ့ရသည်။

ဘယ်သူတွေက စင်ကာပူမှာအလုပ်လုပ်သင့်လဲ? ဘယ်နိုင်ငံပဲသွားသွားပါ ၊ အလုပ်ရဖို့တောင် အဆင့်များစွာဖြတ်သန်းကြရမယ် ၊ အလုပ်ရပြန်တော့လည်း  အလုပ်ခွင်ထဲမှာ စိန်ခေါ်မှု့တွေ အခက်အခဲတွေ အဆင်မပြေမှု့တွေ ကြုံရလိမ့်မယ် ၊ ဒါကပုံမှန်ပါပဲ စင်ကာပူမှာ လစာကောင်းကောင်းနဲ့လုပ်ကိုင်နေကြတဲ့ မြန်မာလူငယ် လူရွယ် လူကြီးများစွာရှိပါတယ် ၊ ရောက်ရှိနေကြတဲ့ လူဦးရေ အရေအတွက်နဲ့ယှဥ်ရင်နည်းပါးတာကြောင့် မသိသာတာပါ ထိုက်တန်တဲ့ပေးဆပ်မှု့တော့ရှိရမယ် ၊ လစာကောင်းရရှိနိုင်ဖို့ မိမိဘက်ကအလုပ်နဲ့ပတ်သက်တဲ့ ပညာ အရည်အချင်း အတွေ့အကြုံ ဘာသာစကား သည်းခံစိတ် ပေါင်းသင်းဆက်ဆံရေးများ ပြည့်စုံထားရပါမယ် စင်ကာပူနိုင်ငံမှာ လစာကောင်းတယ်ဆိုရမယ် မြန်မာလူငယ် လူရွယ် လူကြီးအချို့ လုပ်ကိုင်လျက်ရှိကြတယ် ၊ အလုပ်ချိန် နားရက် အိုတီကြေး ပုံမှန်ဘောနပ်စ် ၁၃လစာဘောနပ်စ် စတဲ့ အလုပ်သမားအခွင့်အရေးကောင်းမွန်တဲ့ ကုမ္ပဏ္ဍီကြီးတွေဖြစ်တယ် ၊ တလကို SGD 3000 အထက် ရနိုင်တဲ့ အလုပ်အကိုင်များမှာ Engineering နှင့် ဆက်စပ်ကဏ္ဍ Hotel & Tourism ကဏ္ဍ Accountant IT နှင့် Aiဆက်စပ်ကဏ္ဍများ တက္ကသိုလ်ဝင်တန်းအောင်မြင်ပြီးခါစလူငယ်တွေအနေနဲ့ ရွေးချယ်သင့်တဲ့ဘာသာရပ်များ ဖြစ်ပါတယ်

လူဟောင်းတွေကတော့ လမ်းတဝက်ရောက်နေပြီဖြစ်လို့ ဆက်လျှောက်ကြရတော့မယ် ၊ အခုမှတက္ကသိုလ်ဝင်တန်းအောင်မြင်ပြီးသူ လူငယ်တွေ သင်တန်းတွေတက် ပြင်ဆင်နေသူတွေကတော့ ရွေးချယ်ခွင့်ရှိပါသေးတယ် အဓိကအလုပ်တခုကိုရွေးချယ်ရာမှာ စားဝတ်နေရေးကလည်း အရေးကြီးတယ်ဆိုပေမယ့် မိမိလုပ်နေရတဲ့အလုပ်တခုကို ဝါသနာပါဖို့ကလည်း အရေးကြီးတယ် ဒါမှသာ သူများထက်ထူးချွန်အောင်လုပ်နိုင်မှာပါ လုပ်ငန်းခွင်အတွင်း အလုပ်ဝင်ခါစ ဂျူနီယာလယ်ဗယ်မှာမပြောပလောက်ပေမယ့် လုပ်သက်တွေကြာလာပြီး ရာထူးအဆင့်ဆင့်မြင့်လာတဲ့အခါ အလုပ်ထဲမှာ အခက်အခဲမျိုးစုံကြုံလာရတဲ့အခါ အလုပ်နဲ့ပတ်သက်လို့ ပြသနာတွေ အဆင်မပြေတာတွေ ဖြေရှင်းဖို့လိုလာတဲ့အခါ အလုပ်အပေါ်ဝါသနာပါလွန်းမှသာ ဒီအခက်အခဲတွေကို ကျော်လွှားနိုင်မှာဖြစ်ပါတယ် ဒါကြောင့် အလုပ်ရွေးချယ်ရာမှာ အလုပ်နဲ့ပတ်သက်တဲ့ စက်မှု့ လက်မှု့ သူနာပြုအကူ အင်ဂျင်နီယာစတဲ့ သင်တန်းတွေ တက်ရောက်ရာမှာ မိမိဝါသနာပါရာကိုသာ ရွေးချယ်သင့်ကြပါကြောင်း ပြောင်းလဲလာတဲ့ခေတ်ရေစီးကြောင့် အခြေခံအလုပ်များကဏ္ဍမှာ စင်ကာပူနိူင်ငံဟာ ရွေးချယ်စရာနံပါတ် ၁မဟုတ်တော့ပဲ ဂျပန် ကိုရီးယားစတဲ့နိုင်ငံတွေလည်း ပါဝင်နေပြီဖြစ်ပါကြောင်း

စင်ကာပူနိုင်ငံကိုသွားသင့်သေးရဲ့လား နိုင်ငံကျဥ်းတယ် သဘာဝအရင်းအမြစ် သံယံဇာတထက် လူ့စွမ်းအားအရင်းအမြစ်နဲ့ အခွန်အခ နည်းပညာကိုတည်မှီပြီး စီးပွားလုပ်တဲ့နိုင်ငံဖြစ်တာကြောင့် အိမ်ခန်းဌားစရိတ် ကုန်စျေးနှုန်း ယာဥ်စီးခ မီတာခ ရေဖိုးများ နေ့စဥ်နဲ့အမျှမြင့်တက်နေတယ် အလုပ်ရှင်တွေဘက်ကကြည့်ရင်လည်း ဆိုင်ခန်းဌားခ မြေဌားခများ မြင့်တက်လာတာ အခွန်အခများ မြင့်မားတာ စတဲ့အထွေထွေအခက်အခဲတွေကြောင့် ဆောက်လုပ်ရေးလုပ်သား ဝရိန်ဆော် သဘော်ကျင်းလုပ်သား အဲကွန်းလုပ်သားများ အိမ်အကူ စားသောက်ဆိုင်အကူ ဆိုင်အကူ အချိန်ပိုင်းသန့်ရှင်းရေး စတဲ့ အခြေခံအလုပ် ကဏ္ဍများမှာ အလုပ်သမားကိုကွက်ပြည့်နင်းခိုင်းနိုင်မှ အလုပ်ရှင်တွေအတွက် ကျန်တာမျိုးပါ အလုပ်သမားတွေဘက်က ဘာတွေဖြစ်လာလည်းဆိုတော့ အလုပ်ချိန်ရှည်လျားစွာလုပ်ကိုင်ရခြင်း အိုတီကြေး နားရက် အခမဲ့ဆေးကုသခွင့် စတဲ့အလုပ်သမားအခွင့်အရေးများ အနည်းနဲ့အများဆုံးရှုံးမှု့တွေ ဖြစ်လာတယ် အခြေခံအဆင့် အလုပ်များကဏ္ဍမှာ ဂျပန် ကိုရီးယားဘက်ကခေါ်တာ ကုမ္ပဏ္ဍီကြီးတွေများတယ် သံရုံးကတဆင့်ချိတ်ဆက်ပြီး တရားဝင်ခေါ်ကြတာဖြစ်လို့ အလုပ်သမားအခွင့်အရေး မဆိုးဘူးပြောရမယ် အကိုကိုယ်တိုင်လည်း စင်ကာပူနေစဥ်က ဂျပန်MNC နဲ့ US MNC ကုမ္ပဏ္ဍီတို့မှာလုပ်ကိုင်ခဲ့တာကြောင့် နှိုင်းယှဥ်ကြည့်ရာမှာ ဂျပန်ကုမ္ပဏ္ဍီက အလုပ်သမားကိုပိုပြီးကြည့်တယ် ၊ US ကုမ္ပဏ္ဍီလည်းကောင်းပါတယ် ဒါပေမယ့် ပိုပြီးစက်ရုပ်ဆန်တယ် စိတ်ခံစားချက် သံယောဇဥ်စတာတွေကို ရှေ့တန်းမတင်ဘူး ၊ ဒါကြောင့်လည်း သူတို့ကမ္ဘာနဲ့ချီပြီးအောင်မြင်တာနော် ၊ အကိုတို့မြန်မာပြည်မှာ အလုပ်လုပ်နေကြတာလည်း ကုမ္ပဏ္ဍီတွေ အဖွဲ့အစည်းတွေ ဘယ်လောက်ကြီးကြီး အများစုပေါ့ အုပ်ချုပ်တဲ့နေရာမှာ မိသားစုဆန်တယ် နွေးထွေးမှု့ရှိတယ် အလုပ်လုပ်ရတာပျော်ဖို့ကောင်းပေမယ့် ကုမ္ပဏ္ဍီအတွက်တော့ အရမ်းကြီးကိုက်မနေဘူး

စင်ကာပူနိုင်ငံတွင် Central kitchen အလုပ်ဖြင့် ခေါ်ယူနေတာကိုတွေ့ရပြီး ဘာသာစကားလိုအပ်ချက်အနေဖြင့် တရုတ်စကားပြော ၊ အဂ်လိပ်စကားပြော ၊ အလုပ်နှင့်သက်ဆိုင်သည့် အတွေ့အကြုံများ ၊ ပေါင်းသင်းဆက်ဆံရေး သည်းခံစိတ်တို့အပြင် အဓိကတာဝန်များ အစားအစာပြင်ဆင်ခြင်း- ပါဝင်ပစ္စည်းများကို ဆေးကြောခြင်း၊ အခွံခွာခြင်း၊ ဖြတ်တောက်ခြင်းနှင့် အချိုးကျခွဲဝေခြင်းအတွက် တိကျသောချက်ပြုတ်နည်းများကို လိုက်နာပါ။ ထုပ်ပိုးခြင်းနှင့် တံဆိပ်ကပ်ခြင်း- အစားအစာကို ချိန်တွယ်ခြင်း၊ အထုပ်များကို တံဆိပ်ခတ်ခြင်းနှင့် တိကျသောတံဆိပ်များ (ဥပမာ၊ သက်တမ်းကုန်ဆုံးရက်များ၊ သိုလှောင်မှုညွှန်ကြားချက်များ) ရိုက်နှိပ်ခြင်း။ သန့်ရှင်းရေးနှင့် ဘေးကင်းရေး- အလုပ်ခွင်များကို ပိုးသတ်ပြီး ISO22000 သို့မဟုတ် HACCP (အစားအစာအန္တရာယ်ဘေးကင်းရေး) လမ်းညွှန်ချက်များကို လိုက်နာပါ။ အရည်အသွေးထိန်းချုပ်မှု- စတိုးဆိုင်များသို့ မပို့မီ အစားအစာပစ္စည်းများ လတ်ဆတ်မှုနှင့် မှန်ကန်သောအရွယ်အစားကို စစ်ဆေးရန် ၊ ပုံမှန်လိုအပ်ချက်များ ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာ ခံနိုင်ရည်ရှိမှု- တစ်နေကုန်ရပ်နိုင်ပြီး ဆန်အိတ်များ သို့မဟုတ် အသားသေတ္တာများကဲ့သို့သော လေးလံသောပစ္စည်းများကို မနိုင်သင့်သည်။ အတွေ့အကြုံ- အစားအသောက်နှင့် အဖျော်ယမကာ၊ စားသောက်ဆိုင် သို့မဟုတ် အစားအသောက်ထုတ်လုပ်ရေးတွင် ၁ နှစ်မှ ၂ နှစ်အထိ အတွေ့အကြုံရှိခြင်းသည် အားသာချက်တစ်ခုဖြစ်သော်လည်း အခြေခံအဆင့်ရာထူးများသည် အလုပ်ခွင်သင်တန်းများကို မကြာခဏပေးလေ့ရှိသည်။ အသိအမှတ်ပြုလက်မှတ်များ- ရာထူးအများစုသည် တရားဝင် စင်ကာပူအစားအစာဘေးကင်းရေးသင်တန်း အဆင့် ၁ လက်မှတ် လိုအပ်သည် သို့မဟုတ် ပိုနှစ်သက်သည်။ အလုပ်ချိန်- နေ့စဉ်အစားအစာပို့ဆောင်မှုကို သေချာစေရန်အတွက် မနက်စောစော သို့မဟုတ် အလှည့်ကျအဆိုင်းအချိန်ဇယားများ လိုအပ်လေ့ရှိသည်။

လစာနည်းတဲ့ ဝန်ထမ်းလေးလား ၊ သိန်းထောင်သောင်းချီရင်းနှီး လည်ပတ်နေတဲ့ SME လုပ်ငန်းရှင်လား အတူတူပါပဲ လစာနည်းလို့ဆိုပြီး အလုပ်ကိုမခိုလိုက်နဲ့ ၊ အထက်လူကြီးနဲ့ အလုပ်ရှင်တွေက စောင့်ကြည့်နေကြတယ် အမြတ်နည်းလို့မကိုက်လို့ဆိုပြီး မိမိကျေကျေနပ်နပ် လက်ခံထားတဲ့အလုပ်ကို ဝိတ်မလျှော့လိုက်နဲ့ ကာစတန်မာတွေက မအပါဘူး လူတိုင်းမှာ စားဝတ်နေရေးဆိုတာရှိတာပါပဲ ငါ့အတွက် ငါ့မိဘအတွက် ငါ့သားသမီးအတွက် ငါ့ဆွေမျိုးအတွက် အတ္တကိုယ်စီရှိကြတာပါပဲ အလုပ်လုပ်တဲ့အခါမှာတော့ အတ္တနဲ့ပရ မျှအောင်လုပ်ပါ ၊ မိမိကျေနပ်လို့လက်ခံထားတာပဲ လစာနည်းသည်ဖြစ်စေ များသည်ဖြစ်စေ အမြတ်ကြမ်းသည်ဖြစ်စေ မကြမ်းသည်ဖြစ်စေ မိမိအပေါ်ပေးအပ်ထားတဲ့တာဝန် ကာစတန်မာကယုံကြည်လို့အပ်နှံထားတဲ့အလုပ်တခုကို ဘယ်တော့မှ မခိုလိုက်နဲ့ ပေါ့ပေါ့တန်တန်မလုပ်လိုက်ပါနဲ့ ၊ ဘယ်သူမှမသိရင်တောင် ကိုယ်စောင့်နတ်သိတယ် ဘုရားသိပါတယ် အုတ်တချပ် သဲတပွင့် လုပ်ဆောင်ခဲ့တာလေးတွေက တချိန်မှာ အဖြေပေါ်လိမ့်မယ် မိမိရဲ့ဘဝအပေါ်မှာ ရိုက်ခတ်လာပါလိမ့်မယ် ဘယ်အလုပ်ပဲလုပ်လုပ် စေတနာထားပြီးလုပ်ဆောင်ပါ စေတနာကောင်းရင် ကံကောင်းပါတယ်