مجموعه روانشناسی اتاق روشن

آتش‌بس پایان گلوله‌باران است، نه لزوماً پایان جنگ در روان انسان‌ها. آسیب روانی (PTSD) و تروما جمعی همچنان ادامه دارند. صلح واقعی وقتی شروع می‌شود که ذهن‌ها، نه فقط مرزها، التیام پیدا کنند

ترومای جمعی (Collective Trauma) به آسیبی روانی گفته می‌شود که نه تنها فردی خاص، بلکه گروهی از افراد یا حتی یک جامعه را درگیر می‌کند. این نوع ترومـا معمولاً در نتیجهٔ یک رویداد بزرگ و دردناک مثل جنگ به‌وجود می‌آید •می‌تواند از نسلی به نسل دیگر منتقل شود (transgenerational trauma) •باعث می‌شود مردم حس تعلق یا اعتماد به جامعه را از دست بدهند •افراد احساسات مشترکی مثل ناامنی، خشم، شرم یا ماتم را تجربه می‌کنند. ترومای جمعی مثل زخمیه که روی بدن یک جامعه افتاده. درمانش زمان‌بره، پیچیده‌ست و به کار جمعی نیاز داره.

وقتی فرد در معرض یک موقعیت شدیداً تهدیدکننده مثل جنگ قرار می‌گیره بدن و مغز وارد چیزی می‌شن که بهش می‌گیم: “حالت بقا” (Survival Mode) مغز ما به‌جای «فکر کردن» شروع می‌کنه به «واکنش نشون دادن». کنترل از دست بخش منطقی مغز (کورتکس پیش‌پیشانی)، به دست آمیگدالا و ساقه مغز می افته و بدن وارد حالت بقا میشه. مغز ما در حالت بقا، یکی از ۵ واکنش زیر رو فعال می‌کنه: 1. فرار (Flight) فرار کردن از خطر فیزیکی یا روانی. مثلاً ترک مکان جنگ‌زده، یا قطع ارتباط با آدم‌ها، یا مشغول شدن وسواسی با کار برای فرار ذهنی از تروما. 2. جنگ (Fight) پرخاشگری، کنترل‌گری یا خشم‌ شدید برای حفظ بقا. مثلاً فردی که ناگهان زود عصبانی می‌شه چون ذهنش حس خطر دائمی داره. 3. یخ‌زدگی (Freeze) فلج شدن؛ ناتوانی در تصمیم‌گیری، حس‌زدگی، کرختی. مثل کسی که در لحظه بحران نمی‌تونه فرار کنه یا کاری کنه. ذهن در سکوت فرو می‌ره. 4. فروپاشی (Collapse) افت کامل انرژی، احساس بی‌قدرتی، قطع ارتباط با بدن. این حالت در تروماهای شدید (مثل جنگ، یا زلزله) بیشتر دیده می‌شه. 5. رضایت اجباری (Fawn) خوش‌رفتاری افراطی برای جلوگیری از خطر. مثلاً کودکی که در محیط پرتنش، سعی می‌کنه مهربون و بی‌صدا باشه تا توجه منفی جلب نکنه. در جنگ، بعضی از آوارگان همین الگوی رفتاری رو نشون می‌دن مغز برای «زنده موندن» این حالت‌ها رو فعال می‌کنه، حتی اگر بعداً برامون دردناک یا غیرقابل درک باشن.

خیلی ها میگن هنوز باورم نمی‌شه جنگ شده… وقتی تروما یا حادثه ای شدید مثل جنگ، زلزله یا مرگ عزیز اتفاق میوفته خیلی‌ها در اولین واکنش واقعیت رو عقب نگه می‌دارن و آن را انکار میکنند، انکار یک مکانیسم دفاعیست یه واکنش روان‌شناختی عمیقه یعنی روان ما برای مدت کوتاه یا حتی طولانی واقعیت رو پس میزنه چون تحملش براش زیاده ، نه این که ندونه چخبره بلکه هنوز نمیتونه بپذیره... اگر هنوز با پذیرش این موضوع احساس بیگانگی میکنید یا نمی‌توانید واقعیت را به زبان بیارید نشونه ی بی تفاتی شما نسبت به اوضاع نیست این یک دفاع طبیعی روان برای محافظت از خودش.

کودکان مثل بزرگسال‌ها فکر نمی‌کنن. اونا حس می‌کنن، برداشت می‌کنن، خیال‌پردازی می‌کنن… ولی توان تحلیل پیچیده ندارن. در بحران‌هایی مثل جنگ، بچه‌ها ممکنه خودشون رو مقصر بدونن، دنیای اطراف رو ناامن تصور کنن و دچار ترس‌های عمیق و درونی بشن که به زبون نمیارن. بچه‌ها با امنیت روانی زنده می‌مونن، باهاشون حرف بزنید به احساساتشون فضا بدید بذارید گریه کنن بترسن سوال بپرسن، بغلشون کنید و بگید میفهمم ترسیدی من پیشتم. بازی زبان کودک برای پردازش استرسه. نقاشی، خمیربازی، نمایش، عروسک… اینا ابزارهای ترمیم روان کودک هستن. بازی‌های نمادین (مثلاً حمله‌ی هیولا، نجات حیوانات) گاهی همون چیزیه که تو ذهنشه ولی نمی‌تونه بگه. کودکان با چشم از والدینشون می‌خونن دنیا امنه یا نه. اگر شما همیشه مضطرب، پرخاشگر یا افسرده باشید، اونا هم فرو می‌ریزن. نه این‌که وانمود کنید قوی هستید، بلکه با خودتون هم مهربون باشید.

تاب‌آوری توی بحران‌های بزرگ (مثل جنگ یا تبعید یا آوارگی) فقط یه ویژگی فردی نیست، یه مهارت روانیه که ریشه در امید، ارتباط، معنا و حتی «یادگیری رنج» داره. تاب‌آوری یه مثل نفس کشیدن وسط دود. یه انتخابه، هر روز، وسط فروپاشی. یعنی هنوز بتونی چیزی رو دوست داشته باشی… حتی وقتی همه‌چی داره نابود میشه.

آغاز سال نو، فرصتی دوباره برای رشد، خودآگاهی و ساختن آینده‌ای روشن‌تر است. هر بهار، یادآور این حقیقت است که تغییر نه‌تنها ممکن، بلکه ضروری است. بگذاریم ۱۴۰۴ سالی باشد که در آن با آرامش ذهن، تصمیم‌های آگاهانه و نگاهی روشن به مسیر زندگی، بهترین نسخه از خودمان را بسازیم. سال نو مبارک، به امید روزهایی سرشار از تعادل، شکوفایی و آرامش درونی.

هرگز کلام نمیتونه جای عمل رو بگیره. ‏هرچقدر هم که شما در کلام در مورد مرزهاتون صحبت کنید، خط قرمزهاتون رو یادآوری کنید، تا زمانیکه افراد بابت عبور از مرزها و خط قرمزهای شما بهایی را نپردازند، تا زمانیکه از این موضوع چشم پوشی کنید، کسی به مرزهای شما احترام نخواهد گذاشت «در هر نوع رابطه‌ای» نیلوفر مشفق @otagheroushann

والدینی که در طول زندگی خود از چیزی لذت نبردند، خوشحال نبودند و یا همواره به غلط فرزندان را اولویت خودشان قرار دادند؛ فرزندانی تربیت می‌کنند که لذت بردن را بلد نیستند و به‌هنگام لذت بردن، احساس گناه می‌کنند. دکتر محمدنبی کاظمیان @otagheroushan

بچه‌هايي كه در كودكي از لجبازيشان حرص ميخوريم يك وجه مثبت بزرگ دارند. توانايي نه گفتن. قبل از مجبور كردنشان به فرمانبري فكر كنيد كه اين قدرت اراده در نوجواني چه خطراتي را از آنها دور ميكند نیلوفر مشفق @otagheroushann

آدم‌ها به ندرت علیه باورهای خودشون دلیل میارن، حتی وقتی شواهد واضحی خلافش وجود داره. بهش می‌گن سوگیری تأییدی—ذهنت دنبال چیزی می‌گرده که باهاش موافقه، نه چیزی که حقیقت داره . ذهن ما برای اینکه انرژی کمتری مصرف کنه، از میان‌برهای ذهنی (Heuristics) استفاده می‌کنه. سوگیری تأییدی یکی از همین میان‌برهاست که کمک می‌کنه سریع‌تر به نتیجه برسیم، اما دقت ما رو کاهش می‌ده . فرض کن کسی معتقده که “آدم‌های سحرخیز موفق‌ترن”. هر وقت خبری درباره‌ی موفقیت یه فرد سحرخیز بشنوه، این باورش تقویت می‌شه. اما اگر نمونه‌ای از یه فرد موفق شب‌زنده‌دار ببینه، یا نادیده‌اش می‌گیره یا بهونه‌ای برای ردش پیدا می‌کنه. نگار قائدی @otagheroushan

وقتی از اضطراب اجتماعی حرف میزنیم، منظورمون فقط این نیست که یک نفر خجالت میکشه در جمع صحبت کنه… ‏- کسی که فقط بخش‌های «قابل پذیرش» از شخصیتش رو به دیگران نشون میده ‏- دائما احساس میکنه دیگران بهش نگاه میکنند یا در ذهنشون قضاوتش میکنند - هزاران بار حرفی که میخواد بزنه رو در ذهنش مرور میکنه و درنهایت به زبون نمیاره ‏- پیام‌ها و چت‌هاش نصفه میمونه چون نمیتونه تصمیم بگیره که چه جوابی باید بده ‏- حتی زمانی که موافق نیست با چیزی که دیگران میگن یا کاری که انجام میدن همراهی میکنه ‏- و حرف‌ها یا کارهایی که در موقعیت های مختلف انجام داده رو تا مدت‌ها بعد مرور میکنه تا اشتباهاتش رو پیدا کنه و بابتشون به خودش احساس گناه بده ‏همه و همه نشان دهنده ⁧ #اضطراب_اجتماعی⁩ هست نیلوفر مشفق @otagheroushan

رفتار یک طرحواره‌درمانگر در "آنچه که یک والد خوب انجام می دهد" خلاصه می شود. هدف بازوالدینی حد و مرزدار ایجاد رابطه ای فعال، حمایتگر، اصیل و صادق با بیمار است تا او بتواند در محیطی امن، آسیب‌پذیر باشد و هیجانات و خواسته های خود را بیان نماید. ایجاد بازوالدینی حد و مرزدار توسط درمانگر در خلال رابطه درمانی، این امکان را به بیمار می‌دهد تا از طریق دلبستگی ایمن و همانندسازی صحیح، خلأهای اساسی و مهم در یادگیری هیجانی‌اش را پر کند. این فرآیند منجر می‌شود تا بیمار اغلب حتی برای اولین‌بار احساس ارزشمندی را تجربه کند. در ابتدا درمانگر تلاش می‌کند تا کاستی های موجود در خواسته های هیجانی بیمار را در چهارچوب محدودیت های متناسب با رابطه ی درمانی برآورده سازد. برخی از نیازهای برآورده نشده دوران کودکی عبارتند از: امنیت، ثبات، تأیید، مرزهای مناسب و محدودیت های سالم. به مرور زمان، تجربه رابطه ی درمانی به بیماران یاد می‌دهد تا به خواسته ها و نیازهایشان به شیوه ای مؤثر بها دهند و در نهایت، به خودمختاری و عملکردی سالم در روابط بین فردی برسند. راهنمای بالینی طرحواره‌درمانی فارل و همکاران ترجمه ی مریم هدایتی و عادله صمیمی انتشارات ارجمند #روانشناسی #آموزشی #برش_کتاب @Secondary_Psychologist

وابستگی عاطفی با دلبستگی سالم فرق دارد. در دلبستگی سالم، شما بدون طرف مقابل هم فرد کاملی هستید، اما انتخاب می‌کنید که کنار او باشید. در وابستگی عاطفی، نبودن او یعنی سقوط. رابطه‌ای که از ترس تنهایی باشد، بیشتر آسیب می‌زند تا التیام ببخشد. @otagheroushan

در افراد مبتلا به افسردگی، الگوهای فکری منفی به‌طور ناخودآگاه در ذهن تکرار می‌شن. این الگوهای منفی می‌تونن واقعیت رو تحریف کنن و باعث بشن فرد احساس کنه همه چیز به طور بدی پیش میره. درمان این موضوع نیازمند شناسایی و چالش‌کشیدن این افکار منفی برای تغییر نحوه دیدن و تجربه‌ کردن زندگی است. 🌱✨ @otagheroushan

مرزهای روانی ضعیف، فرد را به سمت فرسودگی هیجانی می‌برد. وقتی مدام نقش ناجی را بازی می‌کنی، مغزت بین همدلی و مسئولیت‌پذیری بیش از حد تفاوتی قائل نمی‌شود و این، مسیر فرسودگی است. @otagheroushan

🔴🔴🔴 مهم‌ترین عوامل پیش‌بینی کننده ی خودکشی: ۱- سابقه ی قبلی رفتارهای خودآسیب‌رسان ۲- تلاش های قبلی برای خودکشی ۳- احساس سربار بودن برای دیگران ۴- احساس بی تعلقی ۵- تنها زندگی کردن ۶- مصرف بیش از حد الکل و مواد مخدر ۷- بیماری های جسمی مزمن ۸- کهن‌سالی ۹- تجربه ی فقدان و سوابق مرتبط با از دست دادن ۱۰- ناامیدی ۱۱- وجود یک اختلال روانی دیگر اگر در خودتون یا اطرافیانتون چنین عواملی رو مشاهده‌ کردید، حتما و در اسرع وقت از یک متخصص سلامت روان کمک بگیرید. البته باید یادآور بشم صرف داشتن این عوامل، باعث نمیشه که لزوما دست به اقدام به خودکشی بزنید؛ این عوامل پیش‌بینی کننده هستند و احتمال اقدام(بعدی) رو بالا می‌برند. #روانشناسی #آموزشی @otagheroushan

داشتن احساسات ضد و نقیض نسبت به پدر و مادر، از سخت‌ترین موقعیت‌هایی هست که افراد در اون قرار میگیرند. پذیرش اینکه کسی که قرار بوده مراقب من باشه و به من عشق بی‌قید و شرط بده بهم آسیب زده و همزمان بخشی از من فکر میکنه «باید» دوسش داشته باشه! @otagheroushan

ما در روابط خود نه‌تنها به دنبال عشق، بلکه به دنبال الگوهای ناآگاهانه‌ای از گذشته خود هستیم. آنچه جذبمان می‌کند، همیشه اتفاقی نیست. ‏«زیگموند فروید»