یادداشت‌های شینا انصاری

🔻یادداشت پنجاه و نهم ▫️گام دولت برای بهبود حفاظت از تالاب‌ها ▫️تصويب و ابلاغ «اصلاحيه آيين‌نامه اجرایی قانون حفاظت، احيا و مديريت تالاب‌های كشور» در دولت چهاردهم، گامی مهم برای ارتقای ضمانت‌های اجرایی قانون «حفاظت، احيا و مديريت تالاب‌ها» در سال ۱۳۹۶ است. اين قانون ارزنده و آيين‌نامه اجرایی آن، نقش برجسته‌ای در ارتقای نظام حقوقی كشور در حوزه حفاظت از تالاب‌ها دارد. ▫️اصلاحيه آيين‌نامه با هدف روزآمد شدن ساز و كارهای اجرایی، شفاف‌تر شدن ضوابط قانونی و تقويت ضمانت‌های اجرایی برای حفاظت موثرتر از تالاب‌های كشور در هفته گذشته به تصويب دولت رسيد. از مهم‌ترين اصلاحات اين آيين‌نامه می توان به تقويت مفاد حقوقی متن آيين‌نامه، بازنگری در نحوه محاسبه خسارات محيط‌زيستی، اصلاح ضرايب و جداول خسارت و تكميل فهرست تالاب‌های مشمول آيين‌نامه (۲۳۳ پهنه تالابی) اشاره كرد. ▫️اصلاحاتی كه می تواند دقت، شفافيت و اثربخشی اجرای قانون را افزايش دهد و نقش بازدارنده آن را در برابر تخريب و آلودگی تالاب‌ها تقويت كند. افزايش انسجام نهادی، شفاف‌سازی فرآيندهای اجرایی، تقويت هماهنگی ميان دستگاه‌های مسوول و فراهم كردن بستر اجرای موثرتر برنامه‌های حفاظت و احيای تالاب‌ها می تواند نقش مهمی در حفظ حقابه‌های محيط‌زيستی، حفاظت از تنوع زيستی، ارتقای مشاركت ذی نفعان و تحقق مديريت زيست‌بومی تالاب‌ها ايفا كند. ▫️ ثبت و ورود پهنه‌های تالابی استان‌های سمنان و زنجان در اين فهرست، سرآغاز حفاظت نظام‌مند از اكوسيستم‌های تالابی اين دو استان خواهد بود. با اين حال بايد اذعان داشت حفاظت از تالاب‌ها تنها با تصويب قوانين محقق نمی‌شود. موفقيت در اين مسير، نيازمند همراهی همه دستگاه‌های اجرایی، بخش خصوصی، دانشگاهيان، تشكل‌های مردم‌نهاد و مشاركت مسوولانه مردم عزيز است.  ▫️تالاب‌ها، فقط زيستگاه گونه‌های گياهی و جانوری نيستند؛ آنها از ارزشمندترين سرمايه‌های طبيعی كشور و زیربنای امنيت آب، تنوع زيستی، معيشت جوامع محلی و تاب‌آوری سرزمين هستند. متاسفانه تالاب‌ها در كشور ما با مشكلات بی شماری روبه‌رو هستند. كمبود حقابه‌ها، دست‌اندازی ها و تخريب‌ها، آتش‌سوزی‌ها، شكار و صيد غيرمجاز و ورود گونه‌های مهاجم غيربومی، در كنار تشديد پيامدهای ناشی از تغيير اقليم همگی زنگ هشداری جدی برای بقای اين زيستگاه‌های بی نظير به شمار می‌رود.  ▫️اجرایی شدن اين آيين‌نامه همراه با اقدامات مهم در دستور كار ازجمله تامين حقابه‌های تعيين شده، افزايش پايش‌ها به ويژه پايش‌های هوشمند در محدوده تالاب‌ها، اصلاح الگوی كشاورزی ناپايدار و جلب مشاركت ذی نفعان محلی برای ارتقای حفاظت از زيست بوم‌های تالابی می تواند از فشارهای فزاينده بر اين گنجينه‌های طبيعی بكاهد.  ▫️امروز ديگر حفاظت از تالاب‌ها صرفا يك انتخاب مبتنی بر مسووليت محيط‌زيستی نيست؛ بلكه يك مسووليت اجتناب‌ناپذير ملی عجين شده با امنيت و معيشت مردم است، از اين رو سازمان حفاظت محيط‌زيست با همكاری همه دستگاه‌های اجرایی، تشكل‌ها و جوامع محلی، اجرای دقيق اين تصويب‌نامه را با جديت دنبال خواهد كرد تا گام‌هایی موثر در پيشگيری از تخريب، حفاظت از ميراث طبيعی كشور، تحقق مديريت پايدار تالاب‌ها و تضمين حقوق نسل‌های آينده برداشته شود./ روزنامه اعتماد @payeshemohitzist

🔻یادداشت پنجاه و هشتم ▫️در مسیر توسعه آموزش محیط زیست ▫️آموزش محیط زیست، به‌عنوان یکی از ارکان اصلی حکمرانی مطلوب در مسیر توسعه پایدار، نقشی بنیادین در ارتقای آگاهی، تغییر نگرش و اصلاح رفتارهای محیط زیستی آحاد جامعه ایفا می‌کند. در این میان، دو نهاد مدرسه و خانواده به‌مثابه نخستین بستر تربیتی و فرهنگی جامعه، جایگاهی بی‌بدیل در نهادینه‌سازی ارزش‌های محیط زیستی دارد و نقش آنها در کنار سایر مخاطبین اثرگذار نظیر نهادهای آموزشی، رسانه‌ها، نخبگان، جوانان و تشکل‌های مردمی، زمینه‌ساز تقویت سرمایه اجتماعی و افزایش مشارکت عمومی در حفاظت از محیط زیست و منابع طبیعی کشور خواهد بود.    ▫️سازمان حفاظت محیط زیست با درک این مسئولیت خطیر، آموزش را در اولویت برنامه‌های خود قرار داده و با اتخاذ رویکردی راهبردی، بر طراحی و اجرای نظام‌های آموزشی منسجم، فراگیر و اثربخش در سطوح رسمی، غیررسمی، همگانی و ضمن‌خدمت تأکید دارد. در این راستا، ارتقای سواد محیط زیستی و تقویت مسئولیت‌پذیری اجتماعی در گروه‌های مختلف جامعه، از کودکان و نوجوانان گرفته تا خانواده‌ها، جوانان، فعالان مدنی و کارکنان اجرایی، ا ابتدای دولت چهاردهم در دستور کار قرار گرفته است. ▫️پایه‌گذاری اقدامات آموزشی، بر اساس پژوهش‌های آموزشی و نیازسنجی‌های مبتنی بر شواهد، ضمن بهره‌گیری از تجربیات موفق ملی و بین‌المللی، موجب شده تا فرآیند یادگیری در مسیر مستمر، علمی و مشارکت‌محور قرار گیرد. مفاهیم و آموزه‌های دینی، فرهنگی و تاریخی، به‌عنوان پشتوانه‌ای غنی و ارزشمند، در تدوین محتواهای آموزشی لحاظ شده و مسیر پیوند بین دانش بومی، باورهای اعتقادی و رفتارهای محیط زیستی را هموار ساخته است. ▫️در محور آموزش های رسمی با اولویت کودکان و نوجوانان، برنامه های مهمی با همکاری وزارت آموزش و پرورش در جریان است. در این راستا تدوین برنامه ملی درس محیط زیست به عنوان سند پایه و نقشه راه آموزش محیط زیست در مقاطع و پایه های مختلف تحصیلی با روشی مبتنی بر پژوهشی و میدانی مراحل پایانی خود را طی می نماید. ▫️طراحی و اجرای رویداد درس انسان و محیط زیست ویژه دانش آموزان و دبیران کتاب انسان و محیط زیست پایه یازدهم گام مهمی در راستای نهادینه سازی آموزش های رسمی در حوزه محیط زیست است. ▫️راهبری رشته محیط بانی در شاخه کار و دانش با هدف هدایت تحصیلی و شغلی دانش آموزان علاقه مند به حرفه محیط بانی هم اکنون در ۶ استان در حال اجرا است. ▫️طراحی و اجرای برنامه های آموزشی ویژه مربیان مراکز پیش دبستانی با هدف نهادینه سازی آموزش غیر مستقیم محیط زیست به کودکان از دیگر اقدامات این سازمان می باشد. ▫️طراحی و اجرای دو واحد درس شناخت محیط زیست به صورت دروس اختیاری در کلیه رشته های تحصیلی دانشگاهی با همکاری وزارت علوم، تحقیقات و فناوری در حال اجرا بوده و مطالعه اثربخشی این درس در حال برنامه ریزی و پیش بینی می باشد. در این راستا طراحی دروس تخصصی محیط زیست برای رشته های مختلف تحصیلی در علوم انسانی، مهندسی، علوم پایه، علوم پزشکی و... همگام با تجربیات جهانی ضروری به نظر می رسد. ▫️ از دیگر برنامه های پیش بینی شده، طراحی و ارائه ایجاد رشته کاردانی محیط بانی در دانشگاه های ملی مهارت می باشد. به برنامه های آموزشی غیر مستقیم در قالب آموزش های غیر رسمی محیط زیست نیز توجه ویژه ای شده است. در این راستا و در همکاری با سازمان فنی و حرفه ای کشور که طیف وسیعی از مشاغل را ارائه می نماید، طراحی و ارائه برنامه آموزش تخصصی محیط زیستی به مهارت آموزان این حیطه در دستورکار جدی قرار دارد. ▫️اجرای طرح ملی محیط یار با هدف افزایش دانش، بینش و مهارت دانش آموزان و آینده سازان کشور و نهادینه سازی مسئولیت پذیری و مشارکت در حفظ محیط زیست و ارزش های طبیعی کشور از ۱۴ اسفند ۱۴۰۳ مقارن با روز آموزش همگانی حفظ محیط زیست آغاز شد و هم اکنون تعداد محیطیاران در مدارس به تعدادی بالغ بر ۵۷۰ هزار دانش آموز رسیده است. ▫️تدوین سه دوره آموزشی تخصصی ضمن خدمت برای توانمندسازی مدیران و کارکنان دستگاه های اجرایی با همکاری سازمان اداری و استخدامی کشور طراحی، ابلاغ و در حال اجراست. ▫️ارتقاء دانش و توانمندسازی مهارتی محیط بانان در قالب دوره های آموزشی نظری، علمی و عملیاتی ویژه محیط بانان جدید الاستخدام و سایر محیط بانان در قالب برنامه جامع آموزش محیط بانان پیش بینی و عملیاتی شده است. ▫️توسعه آموزش محیط زیستی کشور، با تمرکز برظرفیت‌سازی نهادی، ارتقاء توانمندی گروه‌های اثرگذار و گسترش مشارکت اجتماعی، قادر است تا با اتکا به سیاست‌گذاری هوشمندانه، هم‌افزایی بین‌بخشی و بهره‌گیری از سرمایه‌های انسانی و فرهنگی، جامعه‌ای آگاه، مسئول و مشارکت‌جو برای حفاظت از محیط زیست و منابع طبیعی را شکل دهد. 🍃متن کامل یادداشت: https://irna.ir/xjXTRN @payeshemohitzist

🔻یادداشت پنجاه و هفتم ▫️نقشه راه مشارکت مردم در حفاظت از محیط زیست ▫️هفته‌ای كه گذشت، با ابلاغ «دستورالعمل توسعه و راهبری مشاركت سازمان حفاظت محيط‌زيست و نهادهای مردمی» آغاز شد. دستورالعملی كه طی يك فرآيند مشاركتی و شفاف با ذی نفعان، در مراحل طراحی، تدوين، بازبينی و اصلاح و درنهايت تصويب، تهيه شد و به اين ترتيب، يك مقرره داخلی كه تعيين‌كننده حدود و ثغور اقدامات و تكاليف و اختيارات مديران سازمان حفاظت محيط‌زيست است، در تعامل با بخش غيردولتی و مردمی متاثر از آن، تنظيم و تصويب شده است. ▫️سازمان حفاظت محيط‌زيست، مستند به آمار، گزارش‌ها و تاريخچه عملكرد، از بيشترين سابقه ارتباط و تعامل با بخش غيردولتی و مردمی، در ميان تمام نهادهای دولتی برخوردار است؛ به عبارتی ديگر، در هيچ يک از نهادهای حاكميتی و دولتی، چنين روابط طولانی‌مدت، مداوم و منظمی را نمی‌توان سراغ گرفت. امری كه سبب شده است موضوع مشاركت مردمی، همواره يكی از اولويت‌های اصلی مديريت و برنامه‌ريزی در سازمان باشد و رفتار مديريتی، روحيه تعاملی و دانش ضمنی مديران و كاركنان سازمان در سطوح مختلف را شكل دهد. البته بديهی است كه يكی از عوامل اصلی چنين تجربه و ارتباطی، وجود جامعه مدنی باسابقه، فعال و گسترده‌ای است كه چه در قالب سازمان‌های مردم‌نهاد، چه در قالب جوامع محلی و چه شهروندان كنشگر، احتمالا در هيچ بخش ديگری، به اين شكل وجود نداشته و ندارد. جامعه‌ای فعال و پويا كه سرمايه اجتماعی ارزشمند و كم‌نظيری را دراختيار محيط‌زيست كشور و سازمان قرار داده است. ▫️همچنين ماهيت اهداف، راهبردها و رويكردهای سازمان و تكاليف قانونی، از اصل ۵۰ قانون اساسی گرفته تا مفاد قوانين و مقررات عادی و اختصاصی مرتبط، تقويت مشاركت آحاد مردم در حفظ و احيا و بهبود وضعيت محيط‌زيست را به يكی از ملزومات اساسی مديريت در سازمان تبديل كرده است. با اين حال، وجود لكنت‌های بسيار در تحقق مشاركت واقعی و حداكثری، سبب شده است كه همچنان پربسامدترين مطالبه تشكل‌های مردم‌نهاد و كنشگران و كارشناسان اين حوزه، ارتقای كمی و كيفی مشاركت باشد. يعنی به‌رغم وجود سوابق و تجربيات بسيار در اين زمينه، آن‌گونه كه شايسته و مطلوب است، بسترهای مشاركت مردمی فراهم نشده و بهره‌برداری از اين سرمايه اجتماعی بی مانند، شكل اجرایی و عملياتی به خود نگرفته است. ▫️يكي از مهم‌ترين و جدی ترين دغدغه‌هایم از آغاز به‌كار دولت چهاردهم و تصدی مسووليت، موضوع مشاركت مردمی و ايجاد بستر مناسب برای افزايش كيفيت و كميت ارتباطات و تعاملات سازمان با بخش‌های مختلف جامعه بوده است. موضوعی كه باتوجه به تجربه زيسته مديریتی‌ام در طول دو دهه اخير در موقعيت‌های مختلف، اين توقع و انتظار را در بدنه اجتماعی كنشگری و تشكل‌های محيط‌زيستی كشور به وجود آورده بود كه تحول و تغييرات مناسب و متناسب برای ايجاد بستر مشاركت واقعی مردم را در اين دوره شاهد باشند. مشاركت مردمی، از آن دست كه دكتر پزشكيان نيز طی دو سال اخير، بارها و بارها بر آن تاكيد كرده‌اند و همكاری و تعامل با ذی نفعان را در مراحل تصميم‌سازی، برنامه‌ريزی، اجرا و نظارت، تكليف ضروری دستگاه‌های دولتی دانسته‌اند. ▫️دستورالعمل اجرایی «توسعه و راهبری مشاركت سازمان حفاظت محيط‌زيست با نهادهای مردمی»، از همان لحظه تولد ايده اوليه تا مرحله طراحی و تدوين متن پيش‌نويس و سپس دريافت نظرات و ديدگاه‌های تشكل‌ها و فعالان محيط‌زيستی و اعمال آنها در متن نهایی، با مشاركت و اعلام فراخوان عمومي شبكه ملی تشكل‌ها تنظيم و اصلاح شد و در اين مسير، بيش از ۲۰۰ نفر از مديران تشكل‌های مردم‌نهاد و كنشگران اجتماعی و محيط‌زيستی كشور، ديدگاه‌های اصلاحی، پيشنهادها و انتقادات خود را ارايه كردند و آنچه متولد شد، محصول چنين فرآيندی بود كه آغاز مسيری هدفمند، روزآمد و جريان‌ساز خواهد بود.  ▫️ما در سازمان حفاظت محيط‌زيست، راهبرد كلان مديريتی را بر پايه تسهيل مشاركت اقشار مختلف، با همياری و همكاری خود مردم به عنوان ذی نفعان و دست‌اندركاران حفظ و احيای محيط‌زيست، طراحي و اجرا كرده‌ايم و اسناد پشتيبان اين دستورالعمل را نيز متناسب با ظرفيت و قابليت هر یک از بخش‌های جامعه و با كمك آنان تهيه خواهيم كرد. ▫️از همه كسانی كه در طول سال‌های اخير برای ايجاد تحول در رويكرد مشاركتی سازمان تلاش كرده و اثرگذار بوده‌اند، صميمانه سپاسگزارم و اميدوارم نهادهای جامعه مدنی و مردمی اعم از تشكل‌های مردم‌نهاد و اجتماع‌محلی، تشكل‌های علمی، فرهنگی، هنری و مذهبی، احزاب و گروه‌های سياسی، تشكل‌های صنفی و تخصصی، دانشجویی، ورزشی، صاحبان صنایع و ساير گروه‌های مردمی، از ظرفيت اين دستورالعمل، به بهترين شكل استفاده كرده و حفظ و بهبود وضعيت محيط‌زيست كشور را با همدلی و همياری، به يك جريان فراگير ملی و آينده‌ساز تبديل كنند./ روزنامه اعتماد @payeshemohitzist

🔻یادداشت پنجاه و ششم ▫️گامی رو به جلو در مسیر اصلاح فرایندهای اسقاط ناوگان فرسوده ▫️مصوبه هفته گذشته هیات دولت درخصوص اصلاح آیین‌نامه اجرایی ماده ۱۰ قانون ساماندهی صنعت خودرو که با پیگیری‌های سازمان حفاظت محیط‌زیست محقق شد، گامی رو به جلو در مسیر اصلاح فرایندهای اسقاط ناوگان فرسوده کشور است. ▫️در حال حاضر آلودگی هوا به عنوان یکی از مهم‌ترین چالش‌های محیط زیستی کشور، علی‌الخصوص در کلانشهرها به شمار می‌آید. بر اساس بررسی‌های انجام شده در پروژه‌هایی همچون سیاهه انتشار و منشایابی ذرات، منابع متحرک سهم بالایی در انتشار آلاینده‌ها دارند. آلودگی منتشر شده از خودروها با افزایش سن و پیمایش در طول زمان، به میزان قابل ملاحظه‌ای افزایش می‌یابد. ▫️این موضوع باعث شده تا هر خودروی فرسوده به طور میانگین ۹ برابر یک خودروی نوشماره معادل خود، تولید آلودگی کند، همچنین خودروهای فرسوده مصرف سوخت به مراتب بالاتری نسبت به خودروهای نوشماره دارند، از این رو می‌توان اسقاط ناوگان فرسوده را به عنوان یکی از مهم‌ترین راهکارهای 2 چالش مهم کشور، کاهش آلودگی هوا در کلانشهرها و ناترازی سوخت قلمداد کرد. ▫️متاسفانه در سال‌های گذشته تناسب قابل قبولی بین تولید و اسقاط ناوگان فرسوده در کشور نبوده است. به طور مثال در سال‌هایی مانند سال ۱۳۹۹، میزان کل اسقاط در کشور، کمتر از ۱۵ هزار خودروی فرسوده بوده در حالیکه در همان سال، بیش از 1.5 میلیون خودرو (در کاربری‌های مختلف) تولید و به ناوگان حمل و نقل کشور اضافه شد. از این رو شاهد انباشت خودروهای فرسوده، خصوصاً در دسته‌بندی‌های موتورسیکلت و سواری هستیم، بر اساس اطلاعات ارائه شده توسط وزارت صنعت، معدن و تجارت، در حال حاضر بیش از ۱۱ میلیون موتورسیکلت و 2.6 میلیون سواری فرسوده در کشور وجود دارد. ▫️دولت چهاردهم اسقاط ناوگان فرسوده را به عنوان یکی مهم‌ترین اقدامات خود در حوزه آلودگی هوا در دستور کار قرار داد، از این رو طی هماهنگی بین دستگاه‌ها در کارگروه ملی کاهش آلودگی هوا، رکورد اسقاط کشور در سال ۱۴۰۳ با اسقاط نزدیک به ۳۵۰ هزار خودروی فرسوده شکسته شد، همچنین در حال حاضر تعداد اسقاط انجام شده از ابتدای ۱۴۰۳ تاکنون نزدیک به ۶۰۰ هزار عدد رسیده است. ▫️با اصلاح آیین‌نامه اجرایی ماده ۱۰ قانون ساماندهی صنعت خودرو که در آخرین جلسه هیات دولت به تصویب رسید چند تغییر رو به جلو مورد انتظار است، نخست افزایش تعداد اسقاط با اصلاح فرآیند معادل‌سازی گواهی اسقاط در ازای تولید خودرو است، با اصلاح انجام شده، اطمینان حاصل می‌شود که به ازای تولید هر چهار خودرو، یک خودروی فرسوده در همان کاربری اسقاط خواهد شد. ▫️دومین بهبود در فرایند رفع موانع اسقاط و حداقل نمودن امکان واریز عوارض جایگزین اسقاط پیش بینی شده است. با توجه به قانون ساماندهی صنعت خودرو در زمینه پرداخت عوارض اسقاط در صورت عدم وجود گواهی آن و اثربخشی بسیار کمتر پرداخت عوارض نسبت به اسقاط عملی خودروی فرسوده در کاهش آلودگی هوا، تلاش شده تا با رفع موانع اسقاط و ایجاد مشوق‌های لازم، شرایط اسقاط فراهم شود.. ▫️از مهمترین ظرفیت های این تصویب نامه، می توان به اسقاط موتور سیکلت ها اشاره کرد. از آنجایی که انباشت بالای موتورسیکلت فرسوده در کشور وجود دارد، در اصلاح آیین‌نامه، توجه ویژه‌ای از سوی تمامی اعضای کمیسیون زیربنایی، صنعت و محیط زیست به این موضوع شد و انتظار می‌رود با سازوکارهای پیش‌بینی شده شاهد افزایش چشم‌گیر اسقاط ناوگان موتورسیکلت باشیم. ▫️همچنین محور دیگر قابل اشاره در این مصوبه، اسقاط ناوگان کامیون و کشنده با استفاده از گواهی صرفه‌جویی است. بر اساس اطلاعات موجود ناوگان حمل و نقل بار، در حال حاضر بیش از ۱۶ هزار کامیون و کشنده بالای ۲۰ تن و بالای ۵۰ سال در کشور وجود دارد. آیین‌نامه تصویب شده، ساز و کار اسقاط این بخش از ناوگان را با استفاده از گواهی صرفه‌جویی و به دنبال آن اعمال ممنوعیت حمل و نقل بار توسط آن‌ها را در بازه زمانی مشخص پیش‌بینی کرده است. ▫️با تصویب این آیین نامه پیش‌بینی می‌شود شکسته شدن رکورد اسقاط در کشور و تحقق تکلیف دولت در برنامه پنج‌ساله هفتم پیشرفت یعنی اسقاط سالانه ۵۰۰ هزار خودروی فرسوده تحقق یابد. از طرف دیگر انتظار می‌رود با افزایش اسقاط، شاهد پیاده‌سازی اقتصاد چرخشی در این حوزه و افزایش توجیه‌پذیری اسقاط در کشور بود. ▫️در شرایطی که کشور با تنگاهای جدی اقتصادی ناشی از جنگ مواجه است؛ اصلاح فرایندها، استمرار در پیگیری برنامه های محیط زیستی و تقویت همکاری های بین بخشی با تعیین اولویت های اسقاط در کارگروه ملی کاهش آلودگی هوا از جمله تمرکز بر ناوگان حمل و نقل کلانشهرها، می تواند موجب اثربخشی بیشتر موضوع اسقاط ناوگان فرسوده و حرکت موثرتر در مسیر کاهش آلودگی هوا باشد./ خبرگزاری ایرنا @payeshemohitzist

🔻یادداشت پنجاه و پنجم ▫️سیاست‌های محیط زیستی رهبر شهید؛ برای امروز و آینده ▫️سیاست‌های ابلاغی محیط زیستی رهبر شهید در سال ۱۳۹۴؛ نقطه عطفی در سیاست‌گذاری‌های محیط زیستی کشور بود. ایجاد نظام یکپارچه ملی محیط زیست، مدیریت هماهنگ و نظام‌مند منابع حیاتی، جرم انگاری تخریب محیط زیست، تهیه اطلس زیست‌بوم کشور، تقویت دیپلماسی محیط زیست، گسترش اقتصاد سبز و نهادینه‌سازی فرهنگ و اخلاق محیط زیستی از جمله محورهای پانزده گانه سیاست‌های ابلاغی رهبر شهید است. ▫️سیاست‌های کلی محیط زیست در حقیقت یکی از عالی‌ترین سطوح تعیین کننده خط مشی و سیاست‌های کلان کشور است. نگاه ویژه رهبری به «محیط زیست» به عنوان مسأله‌ای فرابخشی؛ این سیاست‌ها را به مثابه نقشه راهی جامع برای محیط زیست کشور قرار داد. سیاست‌هایی که نه فقط قوه مجریه که سایر قوا و حتی نیروهای مسلح را نیز شامل می‌شد. از این رو ابلاغ این سیاست‌ها از سوی رهبری یک اتفاق بسیار مهم و ارزنده برای محیط زیست کشور بود. ▫️گرچه با گذشت بیش از یک دهه از ابلاغ سیاست‌های کلی محیط زیست، بخش‌های زیادی از آن اجرایی نشده، اما این امر نافی جامعیت، شمول و کارایی آنها نیست و این سیاست‌ها همچنان راهبردی قوی در حل مسائل محیط زیست کشور محسوب می‌شود. چراکه در نظام مسائل محیط زیستی، هم راستایی میان قوه مجریه، مقننه، قضائیه و دیگر بخش‌ها مانند نیروهای مسلح، رسانه‌ها و آحاد مردم، ضرورتی اجتناب ناپذیر است. ▫️از محورهای قابل تأمل در سیاست‌های ابلاغی رهبری، توجه به نقش بارز و اثرگذار مردم در حفظ محیط زیست است. گسترش سطح آگاهی، دانش و بینش محیط زیستی جامعه و تقویت مسئولیت‌پذیری اجتماعی در تمام سطوح و اقشار جامعه و به عبارتی جریان‌سازی اجتماعی برای بهبود وضعیت محیط زیست کشور از محورهای هوشمندانه و دقیق در سیاست‌های ابلاغی محیط زیست رهبر شهید است که جا دارد با نگاهی موسع‌تر به آموزه‌ها و بیانات ایشان در موضوع حفاظت از طبیعت بدان پرداخته شود. ▫️تأکیدات رهبر شهید بر اینکه «محیط زیست مربوط به این دولت و آن دولت نیست و همه باید در حفظ آن تلاش کنیم»، «تخریب محیط زیست بلای بزرگی است که آینده بشر را نابود می‌کند، بنابراین مسئولان و مردم باید در مقابل آن بایستند»، «مسئولان براى ارتقای سطح آگاهى و حساسیت عمومى در رابطه با محیط زیست تلاش کنند»، «دستگاه هاى مسئول با دقت نسبت به اجراى قوانین مراقبت نمایند و قوه قضائیه با سازوکار مناسب به تخلفات محیط زیستی رسیدگى کند» و بسیاری از نکته نظرات صریح و مؤکد ایشان در حوزه محیط زیست حاکی از ضرورت پرهیز از بخشی نگری در محیط زیست، اجماع و عزم ملی برای حفاظت از سرمایه‌های طبیعی و برخورد قاطع با تخلفات محیط زیستی است. ▫️امروز ما به پاس خون شهدای دو جنگ تحمیلی ناجوانمردانه بویژه رهبر شهید و با اتکا و پشتوانه سیاست‌های کلی محیط زیست، که کماکان به عنوان سندی فراگیر و همه شمول باید مبنای فعالیت و محور همکاری نهادهای حاکمیتی، اجرایی و مردمی قرار گیرد، می‌بایست با باور و اعتقادی بیش از پیش برای حفاظت از طبیعت ارزشمند این سرزمین تلاش کنیم./ روزنامه ایران @payeshemohitzist

🔻یادداشت پنجاه و چهارم ▫️حفظ تنوع زیستی؛ اقدامات و ضرورت ها ▫️تنوع زیستی، نه‌تنها سرمایه طبیعی یک سرزمین، بلکه بنیان امنیت زیستی، اقتصادی و فرهنگی یک ملت است. شعار امسال روز جهانی تنوع زیستی «اقدام محلی برای اثرگذاری جهانی»، پیامی روشن و راهبردی دارد: آینده زمین از همین‌جا آغاز می‌شود؛ از تصمیم‌های ما در شهرها و روستاها، در جنگل‌ها و تالاب‌ها، و در شیوه مواجهه ما با طبیعت. هر اقدام مسئولانه محلی، می‌تواند حلقه‌ای مؤثر در زنجیره پایداری جهانی باشد. ▫️ایران، به‌عنوان یکی از کانون‌های مهم تنوع زیستی جهان، سهمی ارزشمند در میراث طبیعی بشریت دارد. از همین‌رو، رویکرد ما حرکت به‌سوی حکمرانی هوشمند در حوزه تنوع زیستی است؛ حکمرانی‌ای مبتنی بر علم، پایش مستمر و مشارکت بین‌بخشی. ▫️در این مسیر، بیش از ۱۹ میلیون هکتار از سرزمین ایران تحت مدیریت مناطق چهارگانه قرار دارد و تقویت مدیریت این مناطق، از اولویت‌های اصلی سازمان حفاظت محیط زیست است. توسعه طرح‌های مدیریتی، بهره‌گیری از فناوری‌های نوین پایش، تقویت زیرساخت‌های حفاظتی و آموزش محیط‌بانان، بخشی از اقداماتی است که برای افزایش اثربخشی حفاظت دنبال می‌شود. ▫️در همین راستا، مرجعیت ملی کنوانسیون تنوع زیستی، با توجه به انطباق اهداف و تعهدات این کنوانسیون با وظایف ذاتی سازمان حفاظت محیط زیست، پس از پیگیری‌ های مؤثر با تصویب اعضای دولت به سازمان حفاظت محیط زیست منتقل شد. این اقدام، گامی مهم برای انسجام سیاست‌گذاری و تقویت نقش حاکمیتی سازمان در حوزه تنوع زیستی است. ▫️همچنین «برنامه جامع حفاظت از تنوع زیستی کشور» به دستور رئیس‌جمهور محترم تدوین و به‌عنوان یکی از مهم‌ترین دستورکارهای شورای عالی محیط زیست ارائه شد. این برنامه، همسو با چارچوب جهانی تنوع زیستی و تعهدات جمهوری اسلامی ایران در کنوانسیون تنوع زیستی، مشتمل بر ۹۷ اقدام مشخص برای مقابله با تهدیدهاست و اجرای آن با همکاری همه دستگاه‌های اجرایی دنبال خواهد شد؛ چراکه حفاظت از تنوع زیستی، مسئولیتی ملی، فرابخشی و بین‌نسلی است. ▫️ ۴۰ درصد تنوع زيستی گیاهی و جانوری کره زمین در تالاب ها قرار دارد، و نظر به اهمیت اخذ سند تالاب ها به نام سازمان حفاظت محیط زیست به نمایندگی دولت، با همکاری سازمان ثبت اسناد و املاک کشور تاکنون سند یک میلیون و سیصد هزار هکتار از اراضی تالابی به نام سازمان حفاظت محیط زیست صادر شده است. ▫️در حوزه احیای گونه‌ها هم اقدامات متعددی انجام شده افزایش جمعیت گوزن زرد ایرانی و مرال، و تداوم برنامه‌های حفاظتی برای یوزپلنگ آسیایی، میش مرغ، خرس قهوه ای و دیگر گونه‌های شاخص، نشان می‌دهد که هرجا علم، اراده و مشارکت در کنار هم قرار گرفته‌اند، طبیعت توان بازسازی خود را باز می یابد. ▫️با وجود این، چالش‌ها در این حوزه همچنان بسیار جدی‌اند. متأسفانه همچنان زیستگاه‌های ما با فشارهای فزاینده‌ای روبه‌رو هستند، آتش‌سوزی‌ در جنگل‌های زاگرس و هیرکانی در سالهای گذشته که بخشی از آن ناشی از خشکسالی بی‌سابقه، افزایش دما و کاهش رطوبت خاک جنگل بود، زنگ هشداری جدی برای تاب‌آوری اکوسیستم‌ها به شمار می‌ رود. افزون بر این، روند خشکیدگی درختان بر اثر تغییر اقلیم و فشارهای انسانی، از جمله تعرض به حریم جنگل و توسعه ناپایدار، تهدیدی مضاعف برای این میراث ارزشمند است. ▫️در کنار این موارد، در نتیجه شرایط پیچیده منطقه‌ای و تهدیدات ناشی از جنگ و اقدامات تجاوزکارانه، بخشی از زیستگاه‌های طبیعی نیز دچار آسیب و تخریب شده‌اند. در پاسخ به این وضعیت، پایش مستمر آلودگی هوا، آب و خاک در مناطق در معرض خطر، با استفاده از تیم‌های تخصصی و تجهیزات موجود، در دستور کار قرار گرفته است تا ارزیابی دقیقی از دامنه تخریب و الزامات ترمیمی آن انجام شود. ▫️حفاظت از تنوع زیستی فقط وظیفه یک دستگاه نیست. تجربه نشان داده است که بدون مشارکت مردم، جوامع محلی، دانشگاهیان و سازمان‌های مردم‌نهاد، هیچ برنامه‌ای به نتیجه مطلوب نمی‌رسد. ▫️امروز تنوع زیستی فقط مسئله گونه‌ها و زیستگاه‌ها نیست؛ مسئله کیفیت زندگی ماست. امنیت غذایی، سلامت عمومی، اشتغال سبز و تاب‌آوری در برابر تغییر اقلیم، همگی به سلامت اکوسیستم‌ها وابسته‌اند. از این‌رو، راه‌حل در تقابل میان توسعه و محیط زیست نیست؛ بلکه در توسعه‌ای مبتنی بر ظرفیت سرزمین و درک ارزش اقتصادی، اجتماعی و راهبردی تنوع زیستی است. ▫️اگر علم را با اراده و مشارکت پیوند بزنیم، و اگر حفاظت از طبیعت را بخشی از مسیر توسعه کشور بدانیم، زندگی در هماهنگی با طبیعت نه یک آرزوی دوردست، بلکه هدفی دست‌یافتنی و قابل انتظار خواهد بود. @payeshemohitzist

🔻یادداشت پنجاه و سوم ▫️پرندگان؛ پیام آوران صلح و زندگی ▫️بیستم اردیبهشت «روز جهانی پرندگان مهاجر»، فرصتی مغتنم برای تأمل در شگفتی‌های خلقت و یادآوری مسوولیت خطیر ما در پاسداری از میراث طبیعی مشترک بشری است. این پرندگان شگفت‌انگیز، با پیمودن هزاران کیلومتر، نه تنها مرزهای سیاسی و جغرافیایی را بی‌معنا می‌سازند، بلکه همچون شاخص‌هایی دقیق، سلامت اکوسیستم‌های زمین را به ما یادآوری می‌کنند. ▫️گرامیداشت این مناسبت دعوتی جهانی است برای همزیستی مسالمت‌آمیز ما با طبیعت در قلب سکونتگاه‌های انسانی. شهرهای ما می‌توانند ایستگاه امن باشند یا دامگاه مرگ؛ برخورد با شیشه‌های بازتابنده، نورپردازی‌های شدید شبانه، کاهش فضای سبز بومی، و آلودگی هوا و آب، از عوامل شناخته‌شده کاهش بقا و موفقیت تولیدمثل پرندگان در محیط‌های انسان‌ساخت است. ▫️در این راستا بازنگری در طراحی سکونتگاه‌های انسانی و تبدیل شهرهایمان به پناهگاه‌هایی امن که در آن توسعه شهری نه در تقابل با طبیعت، بلکه در امتداد آن باشد ضروری است. ایران در قلب مسیرهای مهاجرتی مهم پرندگان جهان قرار دارد؛ از تالاب‌ها و سواحل تا دشت‌ها و ارتفاعات، همین جایگاه، مسئولیت ما را دوچندان می‌کند.   ▫️امسال، در حالی به استقبال این روز جهانی می‌رویم که آسمان منطقه ما را جنگ‌افروزی و اقدامات تجاوزکارانه رژیم های آمریکایی-صهیونیستی، ناآرام کرده و نه‌تنها جان انسان‌های بی‌گناه را هدف قرار داده، بلکه مشکلات محیط زیستی تمام‌عیار را رقم زده است. ▫️جنگ، مرزهای اکولوژیک را نمی‌شناسد و«امنیت زیستی» کل منطقه را هدف قرار می دهد. مطالعات علمی نشان می‌دهند که تنش‌های نظامی و انفجارها، فراتر از تخریب مستقیم زیستگاه‌ها، موجب «آلودگی صوتی شدید» و «اختلال در سیستم ناوبری» پرندگان مهاجر می‌شوند. ▫️قرارگیری در معرض صدای مزمن و ناگهانی (مانند انفجار) با افزایش شاخص‌های استرس، کاهش زمان تغذیه،جابه‌جایی اجباری از قلمروهای امن و افت موفقیت زادآوری همراه است. امواج صوتی ناشی از بمباران‌ها و پروازهای نظامی،الگوهای مهاجرتی را برهم زده و باعث خستگی مفرط، از دست دادن مسیر و در نهایت مرگ‌ومیر دسته‌جمعی گونه‌های نادر می‌شود. علاوه بر این، استفاده از تسلیحات مدرن و آلاینده‌های شیمیایی ناشی از انفجارها، منابع آبی و تالاب‌های ما را که ایستگاه‌های حیاتی استراحت پرندگان هستند، مسموم می‌کند. ▫️در شرایطی که ملت ایران و مدافعان امنیت و‌ تمامیت ارضی کشور، درگیر نبردی سرنوشت‌ساز با دولت های متجاوز هستند، سازمان حفاظت محیط زیست وظیفه خود می‌داند که صدای این قربانیان خاموش طبیعت باشد. در چنین شرایطی، حفاظت از تالاب‌ها، سواحل و مناطق امنِ کلیدی، نه یک انتخاب، بلکه بخشی از پدافند محیط زیستی کشور است. برای تحقق این هدف، پایش منظم، فعالیت گروههای امداد حیات‌وحش، کنترل آلودگی‌های ثانویه، و حفاظت از زیستگاه‌های حساس در روزهای دشوار جنگ، تشدید شده است. ▫️ما باید «شهر دوستدار پرنده» را به عنوان یک رویکرد ملی، به زبان مشترک مدیریت شهری، آموزش عمومی و مشارکت اجتماعی تبدیل کنیم، پرندگان مهاجر پیام‌آور پیوند و تاب‌آوری‌اند؛ اگر فضاهای مشترک را ایمن کنیم، در واقع آینده زیست‌پذیرتری برای خود و نسل آینده ساخته‌ایم.  ▫️پرندگان، پیام‌آوران صلح و همبستگی جهانی هستند و جامعه جهانی مسوول فراهم کردن آسمانی امن برای پروازشان است،آسمانی که در آن تنها صدای بال زدن پرندگان مهاجر، نویدبخش تداوم زندگی باشد./ روزنامه اعتماد @payeshemohitzist

🔻یادداشت پنجاه و دوم ▫️روز ملی خلیج فارس؛ آزمون مسوولیت ما ▫️دهم اردیبهشت، روز ملی خلیج فارس، صرفاً یادآور نامی بر نقشه یا روایتی در کتاب‌های تاریخ نیست؛ این روز، نماد اراده و کرامت سرزمینی ملت ایران است. ۴۰۴ سال پیش، ایرانیان با اخراج نیروهای استعمارگر پرتغال از تنگه هرمز نشان دادند که این آبراه راهبردی، نه فقط یک گذرگاه تجاری که بخشی از هویت و حاکمیت ملی ماست. امروز نیز، در گرامیداشت روز ملی خلیج فارس، با همان منطق دفاع از حیات و کرامت سرزمینی، اما با زبان محیط‌زیست و صلح سخن می‌گوییم. ▫️امسال، این روز را در شرایطی گرامی می‌داریم که خلیج فارس و دریای عمان، زیر سایه جنگ تحمیلی آمریکایی–صهیونی علیه جمهوری اسلامی ایران، با تهدیدهای مضاعف روبه‌رو هستند. تجربه جنگ‌ها و تنش‌های گذشته در خلیج فارس نشان داده است که هر درگیری نظامی در این پهنه، تنها یک بحران امنیتی یا سیاسی نیست؛ بلکه می‌تواند به نشت گسترده آلاینده‌ها، تخریب زیرساخت‌های نفتی و گازی، انتشار مواد شیمیایی خطرناک، آسیب به زیستگاه‌های ساحلی و دریایی، و اختلال در چرخه‌های زیستی منجر شود. آثار چنین خسارت‌هایی سال‌ها در آب‌ها، رسوبات و زنجیره غذایی باقی می‌ماند و مرز جغرافیایی نمی‌شناسد. ▫️در این میان، حضور و تهدید تأسیسات حساس، به‌ویژه تأسیسات دارای سوخت هسته‌ای یا مواد پرتوزا، خطری مضاعف برای محیط‌زیست و سلامت انسان است. هرگونه آسیب به چنین تأسیساتی می‌تواند منجر به انتشار مواد پرتوزا، آلودگی منابع آب و خاک، تهدید سلامت نسل‌های کنونی و آینده، و بروز فجایع زیست‌محیطی غیرقابل جبران شود. مخاطرات این‌گونه اقدامات، محدود به مرزهای جغرافیایی نبوده و تبعات آن کل منطقه و حتی فراتر از آن را در بر می‌گیرد؛ تبعاتی که سال‌ها پس از پایان درگیری، همچنان بر زندگی انسان‌ها و گونه‌های جانوری سایه می‌افکند. ▫️از همین رو، سازمان حفاظت محیط زیست، پیش از آغاز این جنگ، در اقدامی مسئولانه و مبتنی بر اصول دیپلماسی محیط‌زیستی، طی نامه‌ای رسمی به وزرای محیط زیست کشورهای منطقه، نسبت به پیامدهای زیست‌محیطی هرگونه تنش و درگیری هشدار داده است. در این نامه تأکید شد که خلیج فارس و دریای عمان، به‌عنوان پهنه‌هایی با ویژگی‌های اکولوژیک منحصربه‌فرد و شکننده، در صورت بی‌ثباتی نظامی، مستقیماً سلامت انسان، منابع آب و خاک، کیفیت هوا و تنوع زیستی را تحت تأثیر قرار می‌دهند. ما باور داریم که «محیط‌زیست، قربانی خاموش منازعات» است و از همین رو، دیپلماسی محیط‌زیستی باید به پلی برای کاهش تنش و تقویت اعتمادسازی بدل شود. ▫️در جریان رویدادهای اخیر، انفجارهای هوایی و ارتعاشات ناشی از آن بر رفتار و آرامش حیات‌وحش جزایر اثرگذار بوده است. این موضوع در برخی بخش‌ها می‌تواند موجب تخریب بخشی از زیستگاه‌های طبیعی آهوی ایرانی و سایر گونه‌های وابسته شود. تیم‌های کارشناسی سازمان، در همکاری با نهادهای محلی، در حال بررسی دقیق ابعاد زیست‌محیطی این رویداد هستند تا بر اساس داده‌های علمی، اقدامات حفاظتی و جبرانی لازم برنامه‌ریزی و اجرا شود. ▫️سازمان حفاظت محیط زیست در سال‌های اخیر، با رویکردی علمی و مشارکتی، حفاظت از محیط‌زیست دریایی و ساحلی را تقویت کرده است. پهنه‌بندی محیط‌زیستی سواحل جنوبی کشور—به‌ویژه در مکران—ابزاری کلیدی برای هدایت مکان‌یابی صنایع و تأسیسات انرژی به شمار می‌رود. بانک داده‌ای متشکل از بیش از پنج‌هزار گونه دریایی، اطلس زیست‌بوم‌های حساس و شناسایی زیستگاه‌های مرجانی کمترشناخته‌شده، امکان مداخله هدفمند و تصمیم‌گیری مبتنی بر شواهد را فراهم کرده است. ▫️برنامه‌های اقدام ملی برای حفاظت از لاک‌پشتان و پستانداران دریایی، کوسه‌ماهیان و سفره‌ماهی‌ها در حال اجراست. در حوزه احیا، نزدیک به یک‌میلیون اصله نهال حرا طی دو سال اخیر با مشارکت صنایع و جوامع محلی کاشته شده و پایش و احیای آبسنگ‌های مرجانی در کیش، خارک و چابهار ادامه دارد. ▫️تصویب پارک ملی دریایی «دارا» و پناهگاه حیات‌وحش ساحلی، به وسعت ۱۶۶ هزار هکتار، گامی مهم در حفاظت قانونی این عرصه‌هاست. همچنین استاندارد کیفیت آب دریا، ضوابط تخلیه در دریا، دستورالعمل لایروبی و نظام برآورد خسارت آلودگی نفتی برای تقویت پیشگیری و پاسخ‌گویی ابلاغ شده است. ▫️روز ملی خلیج فارس، روز تأکید دوباره بر این پیام است: خلیج فارس باید امن، پاک و برخوردار از صلح باقی بماند. پاسداری از خلیج فارس، پاسداری از حق مردم منطقه برای نفس کشیدن در هوای سالم، دسترسی به آب پاک و بهره‌مندی از زیست‌بومی پایدار است؛ حقی که نمی‌توان آن را قربانی ماجراجویی‌های نظامی کرد./ روزنامه اعتماد @payeshemohitzist

🔻یادداشت پنجاه و یکم ▫️یک یادآوری به مناسبت روز جهانی زمین ▫️شاید برای برخی، پرداختن به مقولهٔ محیط زیست و زیستکره آنهم در زمانی که سرزمین عزیزمان، زخم‌خوردهٔ جنگی تحمیلی و ناجوانمردانه است، موضوعی فانتزی به‌نظر برسد. این بحثی قدیمی است که «وقتی جان انسان‌ها در خطر است و کودکان در جنگ ها کشته می‌شوند، دیگر چه جای صحبت از طبیعت و پرنده و درخت است.» اما حالا می‌دانیم که در درگیری‌های مسلحانه و جنگ‌ها، این محیط زیست است که قربانی خاموش است و کمتر به آن توجه می‌شود. ▫️محیط زیستی که بستر حیات انسان است و تأثیرات جنگ بر آن، گاهی تا سال‌ها و حتی دهه‌ها باقی می‌ماند. چه تأثیر به‌کارگیری سلاح‌ها و ماندگاری آلودگی‌ها و چه تأثیر برداشت از منابع طبیعی برای بازسازی خسارات، همگی از تبعات طولانی جنگ‌ها هستند. قصد این نیست که موضوع این سطور درباره روز جهانی زمین و روز زمین پاک را به توضیح واضحاتی درباره تأثیر جنگ بر محیط زیست اختصاص دهیم، چه‌بسا که در گذشته بارها به این موضوع پرداخته شده است. ▫️شاید بهتر باشد تا این چند سطر را به خدمت دغدغه‌ای بگیریم که در این روزها کمتر به آن پرداخته شده است. فلسفه نام‌گذاری روز جهانی زمین در دهه ۱۹۷۰، توجه به سیاره زمین، آنچه برای زندگی ما ارزانی داشته و خطراتی است که فعالیت‌های انسانی برای مواهب زمین و در نهایت زیست انسان‌ها و سایر موجودات زنده به‌وجود‌آورده‌اند. و باز، پدیدآورندگان این رویداد و بسیاری دغدغه‌مندان محیط زیست همواره بر این موضوع تأکید داشته‌اند که به مدد ابزار علم و دانش، با نوآوری و خلاقیت باید تلاش کنیم تا در عین ایجاد شرایط بهتر و راحت‌تر برای انسان‌ها، پایداری مواهب زمین را به‌خطر نیندازیم. ▫️این‌چنین بود که در نیم‌قرن گذشته، ابداعات فراوان دوستدار محیط زیست همچون انرژی‌های پاک، کشاورزی پربازده، ابزارهای رایانه‌ای و بی‌شمار خدمات و وسایل جدید به‌وجود آمدند تا موجبات رفاه و آسایش انسان را فراهم کنند. اگرچه همین راه نیز با برخی تأثیرات ناخوشایند برای محیط زیست و زمین همراه بود اما دستکم شاخه‌هایی از علم به سویی رفت تا با نوآوری، شرایطی بهتر را برای انسان رقم بزند و به اصلاح رویکردهای گذشته بپردازد. ▫️اما در عین حال و شوربختانه، شاخه‌هایی دیگر از علم راهی متفاوت را برگزید؛ راهی که سایه سنگین تبعات آن بر سر نوآوری‌های مفید دیگر بود. ساخت سلاح‌ها و ابزارهای نظامی پیچیده با هدف تسلط بر جوامع دیگر، راهی بود که برخی شاخه‌های دیگر علم رفتند و تخریب‌ها و مصایب فراوانی را برای جوامع بشری به‌وجود آوردند. حالا در این روزگار کار به جایی رسیده که در برخی کشورها پیشرفته‌ترین و نوآورانه‌ترین دستاوردهای علمی، ابتدا در بخش نظامی و در خدمت کشتار و تخریب به‌کار گرفته می‌شوند و پس از آن راه به کاربردهای انسان‌دوستانه می‌یابند. ▫️زمینی که بستر زندگی و پیشرفت انسان است، حالا پر از سلاح‌هایی است که با فشار یک دکمه قادرند هزاران زندگی را نابود کنند. بدتر آنکه زورمندان این روزهای جهان، به این اقدام مخرب و نابودگر خود، لقب آزادی‌بخش و انسان‌دوستانه نیز می‌دهند! ▫️برای روز جهانی زمین و روز زمین پاک امسال، یادآوری فلسفه نام‌گذاری این روز بهتر از حرف‌های تکراری گذشته به‌نظر می‌رسد؛ یادآوری اینکه زمین و موهباتش، مهمترین و بی‌بدیل‌ترین زیرساخت حیاتی است که زندگی انسان و توسعه و پیشرفتش در گرو حفظ همین زیرساخت است؛ یادآوری اینکه علم و دانش، ابزارهای توسعه و رفاه انسان و حفظ زیرساخت حیات هستند و نباید به ضد خود تبدیل شوند؛ و یادآوری اینکه انسان سالم جامعه سالم را می‌سازد و بستر این سلامتی، زمین سالم است. زمین عاری از سلاح و جنگ. روزنامه پیام ما @payeshemohitzist

🔻یادداشت پنجاهم ▫️حفظ محیط زیست؛ حفظ امنیت ملی ▫️جنگ ناجوانمردانه‌ای که از سوی رژیم‌های صهیونی آمریکایی به کشورمان تحمیل شد، فراتر از ابعاد سیاسی و انسانی، دارای ابعاد محیط زیستی نیز هست. حملات هوایی گسترده و انفجار تأسیسات صنعتی و نفتی، ریه‌های زیست بوم کشور را به‌صورت مستقیم و غیرمستقیم نشانه گرفته‌اند.  ▫️در حقیقت جنایات جنگی که آمریکا و اسرائیل در ایران مرتکب شده‌اند علاوه بر هدف قرار دادن غیرنظامیان، کودک کشی، تخریب میراث‌ تاریخی، زیرساخت‌ها و مراکز علمی و پژوهشی، شامل جنایات محیط زیستی (اکوساید) هم هست. ▫️آسیب‌های وارده به محیط زیست طبیعی، زیرساخت‌های حیاتی و سلامت انسان‌ها، مصداق بارز نقض اصول بنیادین حقوق بین‌الملل محیط زیست و تهدیدی جدی علیه امنیت محیط زیستی منطقه و جهان است. انتشار آلاینده‌ها از جمله اکسیدهای گوگرد، اکسیدهای نیتروژن، ترکیبات هیدروکربنی، ذرات معلق و فلزات سنگین، نه تنها کیفیت هوا، آب و خاک را تحت‌الشعاع قرار داده، بلکه آثار آن فراتر از مرزهای ملی، اکوسیستم‌های منطقه‌ای و جهانی را نیز تحت تأثیر قرار می‌دهد. ▫️برآوردهای اولیه نشان می‌دهد که تنها در دو هفته نخست حملات، بیش از ۵ میلیون تن گاز گلخانه‌ای وارد اتمسفر شده است؛ رقمی که از مجموع ردپای کربنی سالانه ده‌ها کشور جهان بیشتر بوده و پیامدهای آن بر تغییر اقلیم جهانی قابل چشم‌پوشی نیست. ▫️مایه تأسف است که اقدامات کشورهای جهان در چهارچوب کنوانسیون تغییر اقلیم برای کاهش انتشار گازهای گلخانه‌ای و گرمایش زمین، توسط این دو دولت جنگ‌طلب بواسطه جنگ‌های متعددی که بر جهان تحمیل می‌کنند به محاق می‌رود. ▫️تخریب مخازن نفتی، افزایش فلرینگ اضطراری، آلودگی‌های نفتی در پهنه‌های دریایی و انتشار ترکیبات سمی در نتیجه انفجار تأسیسات صنعتی، موجب تهدید جدی تنوع زیستی، تخریب زیستگاه‌های حساس و افزایش مخاطرات بهداشتی برای جمعیت انسانی شده است. ▫️همه این تهاجمات علیه محیط زیست یک سرزمین با اصول شناخته‌شده حقوق بین‌الملل، از جمله اصل احتیاط (Precautionary Principle)، اصل پیشگیری (Prevention Principle) و اصل عدم ایجاد خسارت فرامرزی (No Harm Principle) در تعارض آشکار قرار دارد. مطابق ماده ۵۵ پروتکل الحاقی اول ۱۹۷۷ کنوانسیون‌های ژنو، طرف‌های درگیر در مخاصمات مسلحانه موظف‌اند از محیط زیست طبیعی در برابر خسارات گسترده، شدید و بلندمدت حفاظت نمایند. همچنین کنوانسیون ۱۹۷۶ منع استفاده نظامی یا خصمانه از تغییرات محیط زیست (ENMOD)، هرگونه دستکاری محیطی با آثار گسترده، پایدار یا شدید را ممنوع اعلام کرده است. ▫️سازمان حفاظت‌محیط زیست در تمامی ایام جنگ چهل روزه تلاش کرده است با تشدید اقدامات نظارتی و پایش‌های میدانی در سه حوزه: زیستگاه‌های طبیعی خشکی، زیستگاه‌های ساحلی و تالابی و محیط زیست انسانی، فعالانه به حفاظت ادامه دهد. در حال حاضر مستندسازی علمی و فنی خسارات محیط زیستی جنگ با توجه به درس آموخته‌ها از جنگ دوازده روزه در دست اقدام است و نتایج آن جهت پیگیری حقوقی به نهادهای بین‌المللی ارائه خواهد شد. ▫️توجه به پیامدهای محیط زیستی جنگ صرفاً یک دغدغه تخصصی نیست، بلکه بخشی از امنیت ملی محسوب می‌شود. تجربه جنگ‌های گذشته در منطقه خلیج فارس نشان داده است که بازسازی محیط زیست بسیار دشوارتر و پیچیده‌تر از بازسازی زیرساخت‌های فیزیکی است. آبسنگ‌های مرجانی که دهه‌ها برای رشدشان زمان برده، با آلودگی نفتی نابود می‌شوند و احیای آنها ممکن است تا یک قرن به درازا بکشد. خاک ‌آلوده به مواد شیمیایی، مناطق جنگلی سوخته و یا تنوع زیستی از دست رفته به‌راحتی بازسازی و احیا نمی‌شود. ▫️با این حال، سازمان حفاظت‌محیط زیست با این باور که حفظ محیط زیست، حفظ امنیت ملی و بقای نسل آینده این سرزمین است با همکاری حفاظتگران، کارشناسان و تشکل‌های مردمی محیط زیست برای حفاظت از زیست بوم ارزشمند کشور عزیزمان تمام قد ایستاده است.   ▫️محیط زیست میراث مشترک بشریت است و حفاظت از آن مسئولیتی فراتر از مرزهای سیاسی دارد. امیدواریم جامعه جهانی با مسئولیت پذیری و نگاه بی‌طرفانه و واقع بینانه به تجاوزات آشکار و اقدامات ناقض حقوق محیط زیست دولت‌های متخاصم در جنگ رمضان، از تکرار چنین فجایعی جلوگیری کند./ روزنامه ایران @payeshemohitzist

🔻یادداشت چهل و نهم ▫️اکوساید در جنگی ناجوانمردانه ▫️حملات صهیونی- امریکایی با انفجار گسترده مخازن نفت در استان‌های تهران و البرز، انتشار حجم وسيع آلودگي هوا و محصور شدن تهران با لایه ای از دود، مصداق بارز «اكوسايد» يا «جنايت محيط زیستی» است. اقدامی غير انسانی كه بيانگر تهديد جدی زندگی انسان‌های بی گناه و غيرنظاميانی است كه علاوه بر ترومای سنگين روحی و روانی باید پيامدهای محيط زیستی مخاطره‌آميز اين جنگ تحميلی ناجوانمردانه را متحمل شوند.  ▫️اين دو دولت جنگ‌طلب البته در استفاده از روش‌های ويرانگر محيط زیستی در منطقه و جهان يد طولایی دارند. استفاده از عامل نارنجی از سوی امريكا در جنگ با ويتنام كه موجب نابودی جنگل‌های بارانی اين كشور شد و يكی از فجايع مهم تاريخ محيط زيست جهان را رقم زد، تا استفاده از سلاح‌های حاوی اورانيوم ضعيف ‌شده و فسفر سفيد توسط رژيم غاصب صهیونیستی در غزه كه باايجاد آلودگی شديد آب و خاك موجب شد اراضی شمال غزه عملا غيرقابل كشت شوند و همچنين استفاده از علفكش‌های شيميایی و سوزاندن عمدی نخلستان‌های تاريخي غزه، از مصاديق عدم پایبندی اين دو دولت متخاصم به اصول بنيادين كنوانسيون‌های بين‌المللی از جمله كنوانسيون ژنو است. ▫️طبق ماده ۵۵ پروتكل الحاقي اول ۱۹۷۷ به كنوانسيون‌های ژنو، در جريان مخاصمات مسلحانه بايد از محيط‌زيست طبيعی در برابر آسيب‌های گسترده، شديد و  طولانی مدت حمايت شود. همچنين كنوانسيون ۱۹۷۶ منع استفاده نظامی يا خصمانه دستكاری محيط زيست (ENMOD) نيز هرگونه بهره‌گیری خصمانه از تغييرات محيطی با آثار گسترده، پايدار يا شديد را منع می‌كند. ▫️بايد اشاره نمود كه تجربيات ناشي از درگيری های نظامی پيشين در منطقه طی دهه‌های گذشته از جانب رژيم‌های صهیونی-امریکایی از جمله حملات به تأسيسات نفتی و صنعتی نشان داده است كه پيامدهای محيط‌ زیستی چنين اقداماتی محدود به زمان يا قلمرو خاصی نمی‌ماند و آثار آن می تواند تا سال‌ها بر جای بماند؛ از آلودگی های نفتی گسترده گرفته تا انتشار آلاينده‌های سمی، تخريب عرصه‌های طبیعی، نابودی تنوع زیستی و تهديد سلامت انسان‌ها.  ▫️با چنين پيشينه‌ای در نقض حقوق محيط زیستی، سازمان حفاظت محيط‌زيست در بهمن ماه و در جريان تحركات نظامی در منطقه علاوه بر مكاتبه رسمی با وزرای محيط‌زيست كشورهای منطقه، با دبيركل سازمان ملل و نيز دبير اجرایی برنامه محيط‌زيست ملل متحد (يونپ) مكاتبه نمود و نسبت به پيامدهای محيط‌زیستی جنگ در منطقه هشدار داد. ▫️در اين نامه‌ تاكيد شد كه هرگونه اقدام نظامی در منطقه‌ای با تراكم زيرساخت‌های نفتی، گازی، پتروشيمی و دریایی مصداق ايجاد وضعيت مخاطره‌آميز برای صلح، امنيت و محيط‌زيست منطقه‌ای و جهانی محسوب می‌شود. بررسی وضعيت محيط‌ زيست در مناطق جنگی نشان می‌دهد كه به‌رغم ادعاها برای جلوگيری از بروز فجايع زيست‌محيطی در جنگ‌ها از‌سوی نهادهای بين‌المللی، هر جا منافع قدرت‌های جهانی مطرح است، متاسفانه اين اقدامات با اغماض سازمان‌های بين‌المللی روبه‌رو است، درحاليكه چشم‌پوشی سازمان‌های بين‌المللی و كشورهای مدعی حقوق‌بشر در اين زمينه نه‌تنها به تهديد محيط‌زيست جهانی می‌انجامد، بلكه حقوق انسان‌ها كه قربانيان جنگ‌ها هستند نيز ناديده گرفته می‌شود./ روزنامه اعتماد @payeshemohitzist

🔻یادداشت چهل و هشتم ▫️نیاز مبرم کشور به مرکز تخصصی اطفای حریق عرصه‌های طبیعی ▫️جنگل، مرتع و سایر عرصه‌های طبیعی زیرساخت‌های طبیعی مهم کشور محسوب می‌شوند و فلسفه وجودی سازمان‌هایی همچون حفاظت محیط زیست و منابع طبیعی نیز حفاظت از همین زیرساخت‌های طبیعی و حیاتی بوده و هست. ▫️در موضوع آتش‌سوزی جنگل الیت در محدوده منطقه حفاظت شده چهارباغ در استان مازندران، تلاش‌های محیطبانان، جنگلبانان، نیروهای امدادی، نیروهای نظامی و داوطلبان مردمی که با وجود تمامی دشواری‌ها در میدان به اطفای حریق پرداختند قابل تقدیر و ارزشمند است. به احترام این عزیزان تمام قد می‌ایستم و از تلاش‌های آنها برای حفظ ذخایر ارزشمند طبیعی تشکر می‌کنم. ▫️پس از حضور در منطقه و بازدید میدانی از وضعیت، ضرورت دارد گزارشی دقیق و مستند از آنچه گذشت تهیه شود. اما آنچه بیش از هرچیز به عنوان یک نیاز جدی در کشور مطرح است و در ماجرای آتش‌سوزی الیت نیز بار دیگر این نیاز عیان شد، وجود یک مرکز تخصصی و مشترک برای اطفای حریق عرصه‌های طبیعی است. ▫️باید این واقعیت را بپذیریم که اولا شرایط خشکسالی انباشته، تغییر الگوی بارش و افزایش میانگین دمای عمومی کشور شرایطی بسیار حساس و شکننده را برای عرصه‌های طبیعی از جمله جنگل و مرتع رقم زده تا جایی که هر حریق کوچکی را به سرعت گسترش خواهد داد. ▫️از سوی دیگر، با وجود تجربیات متعدد حریق در کشور و البته تلاش‌های بی‌شمار افراد مختلف (چه در سازمان‌ها و دستگاه‌ها و چه داوطلبان مردمی) به‌نظر می‌رسد هنوز مستندنگاری علمی، اندوختن دانش و گردآوری تجهیزات، امکانات و بودجه‌های لازم برای اطفای حریق این عرصه‌ها به‌شکلی هماهنگ و سازمان‌یافته انجام نشده است. ▫️با خبر هستم که سازمان منابع طبیعی از دهه ۱۳۹۰ تلاش‌های ارزنده‌ای را برای راه‌اندازی پایگاه‌های اطفای حریق منطقه‌ای انجام داده است. همچنین همکاران سازمان حفاظت محیط زیست نیز با آموزش، تأمین تجهیزات و ساماندهی نیروهای داوطلب در برخی مناطق حادثه‌خیز کشور، به‌علاوه راه‌اندازی سامانه هوشمند تشخیص آتش‌سوزی در برخی مناطق مهم تلاش‌های قابل تقدیری انجام داده‌اند. ▫️اما باید واقعیت را پذیرفت. واقعیت این است که در موقعیت بحران، نیازمند مرکزی تخصصی با بودجه و امکانات مناسب برای اطفای حریق عرصه‌های طبیعی هستیم. این موضوع را در بازدیدم از عملیات اطفای حریق جنگل الیت نیز بیان کردم و در گزارشی که خدمت ریاست محترم جمهوری ارائه نمودم، ضرورت راه‌اندازی چنین مرکزی را مطرح کردم. ▫️مرکزی تخصصی که اولا محل گردآوری دانش و تجربه اطفای حریق در مناطق و شرایط مختلف باشد، نیروی آموزش‌دیده و تجهیزات کافی در اختیار داشته باشد، به ابزارهای پایش مجهز باشد و در نهایت قادر به سازماندهی سریع نیروها و تجهیزات در واکنش به حوادث آتش‌سوزی در عرصه‌ها باشد. چنین مرکزی یک نیاز مهم و مبرم برای کشور در شرایط فعلی است و راه‌اندازی این مرکز نباید فقط یک آرزو باشد. ▫️در اینجا لازم می‌دانم از همکارانم در سازمان حفاظت محیط زیست، تمامی تلاشگران و همکاران دستگاه‌های مختلف خصوصا سازمان منابع طبیعی، استانداری مازندران، ستاد مدیریت بحران، نیروهای نظامی و البته سفرای محترم جمهوری اسلامی ایران در کشورهای ترکیه و روسیه به‌پاس تمامی همکاری ها برای اطفای حریق جنگل الیت تشکر کنم. ▫️اما تشکر ویژه‌ای دارم از تمامی نیروهای داوطلب مردمی، فعالان محیط زیست و تمامی آنها که دلسوزانه پا به میدان گذاشتند و برای حفظ این ذخیره ارزشمند از جنگل‌های هیرکانی تلاش کردند. به‌علاوه از تمامی اصحاب رسانه، کاربران شبکه‌های اجتماعی و شهروندانی که موضوع را پیگیری کرده و می‌کنند -چه آنها که با سازمان همراه بودند و چه آنها که به نقد عملکرد سازمان پرداختند- صمیمانه تشکر می‌کنم. مهمترین پشتوانه سازمان حفاظت محیط زیست، همواره جامعه و مطالبه‌گران جامعه مدنی بوده و هستند. ▫️امیدوارم با تلاشی که تمام گروه‌ها به‌کار بسته‌اند، شاهد اطفای کامل حریق جنگل الیت باشیم. همچنین نتایج پیگیری‌ها برای راه‌اندازی مرکز تخصصی اطفای حریق نیز به اطلاع شهروندان عزیز خواهد رسید./ روزنامه اعتماد @payeshemohitzist

🔻یادداشت چهل و هفتم ▫️گامی رو به جلو برای مقابله با تغییر اقلیم ▫️«برنامه مدیریت تغییرات اقلیمی کشور» دو هفته گذشته به تصویب دولت رسید. این مصوبه از یک سو برنامه ای برای افزایش سازگاری و تاب آوری اقتصاد کشور با اثرات پدیده تغییر اقلیم و از سوی دیگر کاهش انتشار گازهای گلخانه‌ای، به ویژه در حوزه‌هایی که هم راستایی با موضوعاتی همچون افزایش بهره وری انرژی و کاهش ناترازی انرژی دارد، است. ▫️در حال حاضر «تغییر اقلیم» به عنوان یکی از مهم‌ترین چالش‌های محیط زیستی در سطح جهان به شمار می‌آید و پیامدهای آن در حوزه‌های وسیعی همچون آب، کشاورزی، بهداشت، بیابان‌زایی، آلودگی هوا، انرژی و... مشاهده می‌شود. ▫️متاسفانه کشور ما نیز به دلیل موقعیت جغرافیایی آن، در زمره کشورهایی است که تاثیرپذیری بالایی را از پیامدهای تغییر اقلیم تجربه کرده اند، که از مهم‌ترین آن‌ها می‌توان به کاهش ۴۰ درصدی میزان بارش‌ها در کشور و افزایش مصرف انرژی در اثر افزایش دما اشاره نمود. برای مقابله با پدیده تغییر اقلیم، تدوین یک راهبرد و برنامه‌ جامع و ملی، نه یک انتخاب، که یک ضرورت اجتناب‌ناپذیر است. این راهبرد به کشور اجازه می‌دهد به جای واکنش انفعالی به پیامدهای تغییر اقلیم، به‌صورت فعالانه و برنامه‌ریزی‌شده عمل کند. ▫️چنین برنامه‌ای با تعیین اهداف مشخص برای سازگاری با اثرات تغییر اقلیم، توسعه اقتصاد سبز و صنعت کم‌کربن چارچوبی هماهنگ برای تمام بخش‌ها ایجاد می‌کند. تدوین و اجرای برنامه گامی ضروری برای مدیریت بهینه منابع، جذب سرمایه‌گذاری در فناوری‌های پاک، ایجاد تاب‌آوری در اقتصاد و در نهایت، تضمین توسعه پایدار و امنیت ملی در بلندمدت می‌شود. ▫️لازم به اشاره است که اقداماتی همچون توسعه انرژی‌های تجدیدپذیر، کاهش فلرینگ، اسقاط ناوگان فرسوده و برقی‌سازی ناوگان حمل و نقل از مهم‌ترین موارد در دست اقدام کشور در یکسال گذشته بوده که کاهش انتشار گازهای گلخانه‌ای را به همراه دارد. ▫️برنامه مدیریت تغییرات اقلیمی در سه محور توسعه اقتصاد سبز و صنعت کم کربن، تقویت سازگاری و کاهش آسیب های ناشی از تغییر اقلیم (در بخش های آب، کشاورزی، بهداشت و محیط زیست) و ارتقای هماهنگی و انسجام سازمانی داخلی و تقویت دیپلماسی محیط زیست با هدف ظرفیت سازی و انتقال فناوری های اقلیمی تهیه شده است. ▫️کاهش مخاطرات کمی و کیفی آب دریاهای کشور ناشی از تغییر اقلیم، تقویت تاب آوری مناطق تحت مدیریت سازمان حفاظت محیط زیست و بهسازی بوم سازگان تخریب شده ناشی از این پدیده از محورهای ارتقای سازگاری بخش محیط زیست کشور در مواجهه با اثرات تغییر اقلیم است. ▫️از ظرفیت های دیگر این برنامه، پیش بینی سازوکار «بازار داوطلبانه ملی کربن» است. اقدامات مالیات کربن توسط اتحادیه اروپا و دیگر کشورهای جهان، حاکی از تغییر در رویکرد این کشورها بر واردات محصولات پرکربن به داخل مرزهای خود است که تحت عنوان تعرفههای زیست محیطی، توان رقابتی و حاشیه سود محصولات صادراتی کشور را تحت تاثیر قرار خواهد داد و منجر به کاهش ارزآوری به کشور می شود. بنابراین صنایع صادراتی انرژی بر در کشور، در صورت عدم جبران میزان انتشار گازهای گلخانه ای خارج از حد استاندارد از طریق خرید گواهی کربن، آسیب خواهند دید. ▫️یکی از اقدامات مقابله ای موثر داخلی برای کاهش انتشار، بازار کربن و راه اندازی نظام MRV ملی مطابق با استانداردهای بین المللی است که با جذب سرمایه گذاری بخش خصوصی نه تنها انگیزه‌های اقتصادی برای کاهش انتشار و کاهش مصرف انرژی فراهم می‌کند، بلکه باعث نوآوری‌ در فناوری و حفظ محیط زیست از جمله کاهش آلایندههای محلی و کاهش مصرف انرژی می شود. ▫️امید است با همکاری کلیه دستگاه‌ها برای پیشبرد اجرای این برنامه، علاوه بر اقدامات اساسی به منظور افزایش سازگاری با پیامدهای تغییر اقلیم، از جمله در بخش‌های آب، کشاورزی، انرژی و...، شاهد توسعه اقدامات مرتبط با کاهش انتشار گازهای گلخانه‌ای در کشور باشیم که علاوه بر آثار مثبت در سطح جهانی، می‌تواند اثرات قابل ملاحظه‌ای در چالش‌های مهم کشور از جمله کاهش ناترازی انرژی و آلودگی هوا داشته باشد. ▪️منبع: روزنامه اعتماد @payeshemohitzist

🔻یادداشت چهل و ششم ▫️روزی برای سربازان طبیعت ▫️هشتم آبان‌ماه، در تقویم رسمی کشور به‌عنوان روز محیطبان نامگذاری شده است. روزی برای سبزپوشان بی‌ادعا اما سختکوش حافظ طبیعت که با جان و دل پاسدار پایداری سرزمین مادری هستند. ▫️گفتن از جانبازی‌ها و فداکاری‌های این فرزندان دلسوز ایران تنها تطویل کلام و توضیح واضحات است. چراکه شرح خدمات بی‌بدیل این عزیزان بر کسی پوشیده نیست. مردانی که با توسل به امام خوبی‌ها، علی‌ابن موسی‌الرضا (علیه‌السلام)، پیرو ضامن آهو هستند و با وجود تمام سختی‌ها و مشکلات و کاستی‌ها، ذره‌ای از رسالت خود عقب‌نشینی نکرده و نمی‌کنند. ▫️در همین چند ماه گذشته، این سربازان طبیعت سه شهید والامقام را تقدیم کشور کرده‌اند. شهیدان «کاظم مصدق»، «هدایت‌الله دیده‌بان» و «محمود شهمرادی» جان عزیز خود را تقدیم پایداری سرزمین و‌ حفظ طبیعت ارزشمند آن کردند تا بار دیگر بر همگان اثبات شود که محیطبانان، خالصانه پای این سرزمین ایستاده‌اند و از هیچ فداکاری برای سرزمین عزیزمان فروگذار نخواهند کرد. ▫️امروز در مقابل سلحشوری و فداکاری این حافظان سرزمین، وظیفه‌ای سنگین داریم. تامین نیازهای معیشتی و شغلی، حمایت قضایی و حمایت معنوی از این عزیزان دستورکار مستمر و همیشگی مدیران سازمان حفاظت محیط زیست است. اصلاح ساعات کاری، تلاش برای به حداکثر رساندن امتیازات شغلی و بیمه محیطبانان، از جمله اقدامات سازمان از تابستان گذشته تاکنون بوده است. ▫️پیگیری احراز شهادت سه محیطبان مذکور در بنیاد شهید و پیگیری مستمر پرونده قضایی این شهدا تا مجازات عاملان و به جریان انداختن پرونده شهادت محیطبانانی که در سال‌های گذشته جان خود را تقدیم کشور کرده بودند اما پرونده قضایی مربوط به آنها مشمول گذشت زمان شده بود از دیگر اقدامات یک سال اخیر سازمان بوده است. ▫️پیشنهاد اصلاح قانون به‌کارگیری سلاح با هدف حمایت قضایی بیشتر از محیطبانان، به‌روزرسانی تجهیزات و امکان‌سنجی به‌کارگیری ابزارهای هوشمند کمکی برای حفاظت از مناطق با هدف کاهش بار وظایف محیطبانان از گام‌های دیگر سازمان برای حمایت از این سبزپوشان است. نیازها و کمبودها برای حمایت از سربازان طبیعت بسیار بیشتر از اینهاست و امیدواریم هشتم آبان‌ماه سال آینده، اقدامات بیشتری در این راستا به نتیجه برسد. ▫️فارغ از این اقدامات -که همگی جزء وظایف سازمان در حمایت از محیطبانان هستند- آنچه در حوزه عمومی از جامعه انتظار می‌رود، رعایت قوانین و‌ مقررات محیط زیستی خصوصا مقررات مربوط به ورود به مناطق تحت حفاظت، مقررات شکار و صید و اصول گردشکری پایدار است. رعایت مقررات و قوانین و همکاری با محیطبانان در عرصه‌های طبیعی، بخش قابل‌توجهی از بار سخت حفاظت از عرصه‌های طبیعی را از دوش محیطبانان برمی‌دارد و این خود بهترین حمایت از آنان است. ▫️امید که طبیعت میهن عزیزمان با مشارکت همگانی، تلاش محیطبانان و زیر سایه پرمهر ضامن آهو (ع) از گزند و تخریب به‌دور باشد تا فرزندان و آیندگانمان نیز از مواهب بی‌پایان آن بهره‌مند شوند. https://irna.ir/xjVRm5 @payeshemohitzist

یادداشت‌های شینا انصاری pinned «🔻یادداشت چهل و پنجم ▫️حفاظت از بوم سازگان با زبان اقتصاد ▫️ارزش‌گذاری اقتصادی منابع محیط‌ زیستی همواره یکی از دغدغه‌های اصلی کارشناسان و کنشگران این حوزه در سال‌های اخیر بوده است. شکل‌گیری این باور که خدمات به‌ظاهر رایگان اکوسیستم‌ها در حقیقت دارایی‌های…»

🔻یادداشت چهل و پنجم ▫️حفاظت از بوم سازگان با زبان اقتصاد ▫️ارزش‌گذاری اقتصادی منابع محیط‌ زیستی همواره یکی از دغدغه‌های اصلی کارشناسان و کنشگران این حوزه در سال‌های اخیر بوده است. شکل‌گیری این باور که خدمات به‌ظاهر رایگان اکوسیستم‌ها در حقیقت دارایی‌های…

🔻یادداشت چهل و پنجم ▫️حفاظت از بوم سازگان با زبان اقتصاد ▫️ارزش‌گذاری اقتصادی منابع محیط‌ زیستی همواره یکی از دغدغه‌های اصلی کارشناسان و کنشگران این حوزه در سال‌های اخیر بوده است. شکل‌گیری این باور که خدمات به‌ظاهر رایگان اکوسیستم‌ها در حقیقت دارایی‌های گران‌بهایی‌اند که تخریب یا آلودگی ناشی از فعالیت‌های انسانی می‌تواند با کاهش آنها، سلامت، رفاه و پایداری جامعه را تهدید کند، و همچنین چگونگی حفظ و محاسبه این ارزش‌ها، از مهم‌ترین موضوعاتی بوده‌اند که در چند دهه‌ گذشته در سطح جهانی مورد بحث قرار گرفته‌اند. ▫️در ایران نیز قانون برنامه پنج ساله چهارم توسعه اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی تکلیف کرده بود تا این محاسبات (که بسیار تخصصی و البته زمان‌بر است) برای اکوسیستم‌های مختلف کشور انجام شود که سازمان حفاظت محیط ‌زیست در این سال‌ها مشغول انجام این مطالعات بود. اما این مطالعات به بستری قانونی نیاز داشت تا ارزش‌های به دست آمده در برنامه‌ریزی‌های کشور لحاظ شوند. ▫️با پیشنهاد سازمان، هیأت وزیران در جلسه ۲۷ شهریورماه ۱۴۰۴ و با استناد به جزء (1) بند (ث) ماده 22 قانون برنامه پنج ساله هفتم پیشرفت جمهوری اسلامی ایران، آیین‌نامه‌ای را با موضوع ارزشگذاری اقتصادی منابع زیست‌محیطی، تعیین هزینه خسارات زیست‌محیطی و نحوه تخصیص آن تصویب کرد. این اقدام قانونی را می‌توان نقطه عطفی در سیاست‌گذاری محیط ‌زیستی کشور دانست. زیرا قابلیت آن را دارد تا نظام مدیریت منابع محیط ‌زیستی و جبران خسارات و هزینه‌های وارده بر آن را به ‌سمت اثربخشی بیشتر هدایت کند. ▫️سال‌هاست که محیط‌زیست کشور زیر فشار پروژه‌های عمرانی، زیرساختی، صنعتی و معدنی قرار دارد؛ پروژه‌هایی که با هدف رشد اقتصادی اجرا می‌شوند، اما در کنار هدف اصلی، هزینه‌های سنگینی بر منابع ارزشمند محیط‌زیست چون هوا، آب، خاک، تنوع‌زیستی و حتی سلامت جوامع محلی تحمیل می‌کنند. ▫️نبود سازوکار مشخص برای محاسبه و جبران این خسارات، یکی از مهم‌ترین خلأهای موجود در زمینه حفاظت از محیط‌زیست بود. اجرای دقیق و شفاف این آیین‌نامه می‌تواند معادله‌ای جدید میان توسعه و حفاظت ایجاد کند. معادله‌ای که در آن محیط‌زیست، دیگر بازنده همیشگی پروژه‌های توسعه‌ای نیست. جبران خسارات و هزینه‌های محیط‌زیستی نه‌تنها یک الزام اخلاقی بلکه یک وظیفه قانونی و بین‌المللی است. ▫️در بسیاری از اسناد ملی و بین‌المللی، از جمله قوانین موضوعی محیط‌زیست مانند قانون هوای پاک، قانون حفاظت از خاک، قانون حفاظت، احیا و مدیریت تالاب‌های کشور، «اعلامیه ریو» (۱۹۹۲) و «کنوانسیون تنوع‌زیستی»، به طور مستقیم یا غیر مستقیم، بر اصل «Polluter Pays» (پرداخت توسط آلوده کننده) تأکید شده است. بر اساس این اصل، هر شخص حقیقی یا حقوقی که موجب آلودگی یا تخریب محیط‌زیست می‌شود، موظف است هزینه‌های پیشگیری، پاک‌سازی و احیای محیط آسیب‌دیده را پرداخت کند. ▫️بر اساس همین آیین‌نامه و مطالعات انجام‌شده است که دستگاه‌های اجرایی، شرکت‌ها، سرمایه‌گذاران و همه عاملان ایجاد هزینه‌های محیط‌زیستی موظف می‌شوند تا در فرآیند اجرای طرح‌ها، هزینه‌های محیط‌زیستی را برآورد کنند و با اجتناب از وارد کردن هزینه در وهله اول، هزینه‌های جبران آن‌دسته از آثار و پیامدهای غیرقابل اجتناب را محاسبه و تأمین کنند و به‌طور هدفمند صرف طرح‌های محیط‌زیستی با اولویت احیا و بازسازی عرصه‌های تخریب‌شده کنند. 🔗متن کامل یادداشت در روزنامه ایران https://irannewspaper.ir/8868/1/137903 @payeshemohitzist

🔻یادداشت چهل و چهارم ▫️آموزش کودکان برای فردای بهتر سرزمین ▫️روز جهانی و هفته ملی کودک فرصتی است برای پرداختن به دغدغه‌ها، مشکلات، بحران‌ها، علاقه‌مندی‌ها و حقوق کودکان، این جوانه‌های زندگی و امیدهای آینده. ▫️کودکان در نقاط زیادی از دنیا در حالی اولین قربانی سیاست، فقر، خشونت و جنگ هستند که خود هیچ نقش و اثرگذاری در بروز این ناهنجاری‌های بشری ندارند. فراموش نمی‌کنیم یاد کودکانی را که در جنگ تحمیلی 12 روزهٔ اخیر مانند فرشتگانی کوچک پر کشیدند. ▫️کودکان آسیب‌پذیرترین قشر جامعه در برابر بحران‌های محیط زیستی هستند و باز در اینجا هم کمترین نقشی در ایجاد این بحران‌ها و چالش‌ها ندارند. برخورداری از محیط زیست سالم یکی از اولین و بدیهی‌ترین حقوق کودکان است که تأمین آن بر عهدهٔ ما بزرگسالان در خانه، مدرسه، جامعه و کشور است. از این‌رو کودکان می‌توانند محور، انگیزه و هدف مشترکی در برنامه‌ریزی‌ها و فعالیت‌ها و مشارکت همگانی در حفظ محیط زیست باشند. ▫️از آن سو، کودکان به‌عنوان آینده‌سازان جامعه و در سال‌های طلایی یادگیری، گروه ویژه، اثربخش و مهمی در برنامه‌های آموزش محیط زیست هستند. چرا که تربیت و پرورش نسلی متعهد به ارزش‌های بنیادین جامعه، اخلاق محیط زیستی، مسولیت‌پذیر و فعال در حفظ محیط زیست جز با آموزش در سنین پایین امکان‌پذیر نیست. ▫️آموزش‌هایی که مطابق با یافته‌های علمی و تجربیات عملی در چارچوب نظام آموزش کشور طراحی و اجرا شوند، صد البته محدود به کلاس و مدرسه نیست بلکه گسترهٔ خانواده، جامعه و فضاهای مرتبط با کودکان در رسانه و دنیای مجازی و... را نیز دربر می‌گیرد. ▫️سازمان حفاظت محیط زیست، آموزش کودکان و آشنایی آنها با مفاهیم حفظ محیط زیست و پایداری را به عنوان یکی از رسالت‌های خود می‌داند و همواره این گروه سنی، از مخاطبان اصلی برنامه‌های سازمان هستند. در این راه، همکاری با دیگر دستگاه‌ها، گروه‌های تأثیرگذار همچون آموزگاران، فرهنگیان و فعالان محیط زیست و رسانه‌ها در جهت ارائهٔ محتوای آموزشی، از جمله اقدامات مستمر این سازمان محسوب می‌شود. ▫️امیدواریم تعاملات مثبت شکل‌گرفته با نهادهای مسئول در حوزهٔ آموزش و فرهنگسازی کشور از جمله آموزش و پرورش، کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان، صدا وسیما و سایر بخش های مرتبط، زمینه‌ساز تحول اثربخش و موفقیت‌های بیشتر در زمینهٔ آموزش محیط زیستی کودکان باشد. چرا که پایداری و فردای بهتر این مرز و بوم در گرو تربیت نسلی آشنا و آگاه به اصول حفاظت محیط زیست است. منبع: روزنامه اعتماد @payeshemohitzist

🔻یادداشت چهل و سوم ▫️صدای محیط زیست شنیده شد ▪️زمان تقویت حکمرانی محیط زیست است ▫️در یک‌سالگی دولت چهاردهم یکی از عرصه‌هایی که نمی‌توان نادیده‌اش گرفت، محیط‌زیست است. برخاستن بحران‌های محیط زیست، حاصل سال‌ها غفلت و کم اهمیت انگاشتن صدای طبیعت بوده است. صدایی که برای سال‌ها آنگونه که باید شنیده نشد؛ نه در سیاست‌گذاری و حکمرانی و نه در رفتار و سبک زندگی. این بی‌توجهی موجب شد عوارض بحران‌های محیط زیست، امروز در متن زندگی مردم وارد شود و پایداری اقتصادی، اجتماعی و زیستی ایرانیان را تحت تأثیر قرار دهد. ▫️در «مسأله آب» به عنوان یکی از چالشی‌ترین حوزه‌ها، کاهش ۳۰ درصدی بارندگی طی سه دهه و برداشت ۹۰ درصدی منابع آب تجدیدپذیر باعث آورد منفی آب در اکثر قریب به اتفاق سفره‌های کشور شد. به عبارت دیگر ما نه تنها از منابع آب تجدیدپذیر استفاده کرده‌ایم، بلکه به سرمایه آبی نسل‌های آینده دست درازی کرده و سهم فرزندان خودمان را مصرف کرده‌ایم.  ▫️علاوه بر آن، هدررفت آب در بخش کشاورزی، ساخت بی‌رویه سدها و حفر چاه‌های غیرمجاز (بیش از ۷۰۰ هزار چاه غیرمجاز) سبب شد پدیده فرونشست زمین در بیشتر استان‌های کشور به مثابه یک چالش نوظهور، زیرساخت‌های اساسی را در معرض تهدید قرار دهد. ▫️از دیگر مشکلاتی که منجر به بروز پیامدهای محیط زیستی شده، می‌بایست به وابستگی ۸۰ درصدی تولید انرژی کشور به سوخت‌های فسیلی، گستردگی ناوگان فرسوده حمل‌ونقل، روند رو به زوال جنگل‌ها، تأمین نشدن حقابه محیط زیستی تالاب‌ها، معضل آلودگی هوا و گردوغبار، تخریب زیستگاه‌های طبیعی دارای تنوع زیستی و تولید روزانه ۵۸ هزار تن پسماند در کشور با بازیافت زیر ۱۰ درصد اشاره کرد. در کنار همه مشکلات برشمرده شده، البته نمی‌توان تبعات تغییر اقلیم را که موجب افزایش دمای متوسط ۱.۸ سانتیگراد (و بالاتر از میانگین جهانی) و تشدید مسائل در حوزه محیط زیست کشور شده است را نادیده گرفت. ▫️طی کردن مسیر حوزه کلان محیط زیست کشور به شیوه قبل در واقع همان سناریوی بدبینانه‌ای است که کاهش جدی منابع آب زیرزمینی، تبدیل ۴۰ درصد اراضی کشاورزی به بیابان، تشدید پدیده گردوغبار و مهاجرت اجباری میلیون‌ها نفر از مناطق خشک را در پی خواهد داشت. ▫️دولت چهاردهم با درک ابرچالش‌های محیط زیست، لزوم تغییر و بازنگری در حکمرانی منابع سرزمینی را به عنوان مهم‌ترین اولویت مدنظر قرار داده است. این تغییر در حال حاضر با تمرکز بر سرمایه‌گذاری در انرژی‌های تجدیدپذیر به‌ویژه خورشیدی در یک سال گذشته رشد قابل توجهی داشته است و ضرورت دارد این مسیر تا تحقق اهداف پیش‌بینی شده برای تنوع بخشی به سبد مصرفی انرژی کشور دنبال شود. ▫️محدودیت در بارگذاری صنایع آب بر در فلات مرکزی، تدوین سیاست‌های مبتنی بر تمرکز‌زدایی از کلانشهرها، اجرای سیاست‌های توسعه دریامحور با لحاظ الزامات محیط زیست، پیگیری تخصیص حقابه تالاب‌ها، تدوین برنامه ملی راهبردی مدیریت پسماند، توجه به رویکرد اقتصاد چرخشی با هدف افزایش بازیافت و بهره‌گیری از آب‌های نامتعارف (که در گام‌های آغازین است)، و تلاش برای تقویت دیپلماسی محیط زیست به‌ویژه با کشورهای منطقه از جمله محورهایی است که پیگیری شده و باید با عزمی جدی و همراهی همه ذی مدخلان (سایر قوا، بخش خصوصی، متخصصان و تشکل‌های مردم نهاد) اجرایی شود. ▫️امروز زمان آن رسیده است تا با تقویت حکمرانی محیط زیست درپی ترمیم و احیای آسیب‌های محیط زیست سرزمین‌مان برآییم. مسیر پیش رو دشوار است و نیازمند در اولویت قرار گرفتن منافع ملی بر منافع محلی و فردی. صدای هشدار طبیعت شنیده شده است، اما این کافی نیست. تصمیمات سخت و جسورانه برای تضمین زیست‌پذیری سرزمین ضرورتی انکارناپذیر برای تغییر سناریوی بدبینانه پیش روست. ▪️منبع: روزنامه ایران @payeshemohitzist