پهلەی نوین (صفحەی کورد) تاریخی

درود دوستان در گویش پەهلە‌ای بیش از ١٠ مصوت وجود دارد کە در زنجیرەی الفبایی رسم‌الخط عربی‌تبار کنونی وجود ندارند. در واقع ما حروفی را تلفظ می‌کنیم اما نمی‌توانیم با این خط آن‌ها را بنویسیم. برای مثال می‌توان به دو کسره‌ی بلند (یای مجهول) و نیز کسرەی خفیف اشارە کرد کە در کلماتی مانند: کَرِم karem) = (انجام می‌دهم) ڤِرِم (verem)= می‌برم و ... و ... وجود دارد کە خوانندە در خوانش دچار مشکل می‌شود. ما بر این مشکل واقف هستیم. فعالان فرهنگی ما در حال جستن راە‌کاری علمی و درست هستند کە این نقایص برطرف شود. "کس نخارد پُشتِ من جز ناخنِ انگشتِ من ..."

ابدال: برخی از واج‌ها در کنار هم قرار می‌گیرند و به دلیل هم‌نشینی ویژگی‌های هم‌دیگر را می‌گیرند و یکسان می‌شوند که به این پدیده (ابدال) گویند واین رابطه در زبان عربی هم حاکم است. ابدال هم در #مصوت‌ها و هم در #صامت‌ها صورت می‌گیرد و به طورکلی به سه شکل دیده می‌شود: ✔️الف)-ابدال در مصوت‌ها: درفعل امر (ب) پیشین در واژه های(برو) و (بدو) به صورت(بو)به علت وجود مصوت (و) می‌باشد درحالی که (ب) پیشین معمولا درفعل‌های امر مانند (بنشین - بزن -بگیر و...) معمولا( مکسور) تلفظ می‌شود و درفعل‌های منفی تلفظ (ن) پیشین در واژه‌های (نمی‌رفت - نمی‌آید و...) به صورت(ن) به علت وجود مصوت "ای" (مکسور) می‌باشد درصورتی که(ن)پیشین در سایر ساخت‌های فعل منفی به این صورت نمی‌باشد مثل:(نرفت -نیامد و...) ✔️ب)-ابدال در صامت‌ها : هرگاه دو واج (ن-ب) بی‌فاصله در کنار هم قرار بگیرند، واج (ن) به واج (م) تبدیل می‌شود مثل: (منبر⇦ممبر)،(سنبل⇦سمبل)، (من بعد⇦مم بعد)و... ✔️ج) ابدال گاه نمود نوشتاری نیز می‌یابد مثل: (سپید⇦سفید) ،  (لکن⇦لیکن) ، (پلیته⇦فتیله) ★توجه:هرگاه واج /ج/ قبل از واج /ت/ در کنار هم  بیایندواج /ج/متمایل به /ش/ تلفظ می‌شود. بنابراین می‌شنویم/پنش تا/ومی‌نویسیم (پنج تا) و یا کلماتی مثل (اجتماع⇦اشتماع/ مجتمع⇦مشتمع) (ماخذ: آموزش ادبیات ، موسسە کنکور ونوس) http://venuseducation.blogfa.com/post/574/%D9%81%D8%B1%D8%A7%DB%8C%D9%86%D8%AF%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D9%88%D8%A7%D8%AC%DB%8C-%D8%A7%D8%A8%D8%AF%D8%A7%D9%84-%D8%A2%D9%85%D9%88%D8%B2%D8%B4-%D8%A7%D8%AF%D8%A8%DB%8C%D8%A7%D8%AA-%DA%A9%D9%86%DA%A9%D9%88%D8%B1 https://t.me/+2VTBBMskcpQ1MjA0

معیارنویسی زبان کوردی، لهجەی ایل کورد پهلە مهندس #مصطفی_بیگی (رودوس فەیلی) -(د) در ابتدای افعال  ماضی استمراری و مضارع اخباری بە کار می‌رود. -بە صورت جداگانە و در قالب یک صوت، قدیمی‌ترها وقتی کە می‌حواستند کسی را تشویق بە تکرار کاری مثلا مشک‌زنی، زدن چیزی و ... بکنند این عبارت را بە کار می‌بردند (د  د   د   د   د   د . . . / دێ  دێ  دێ  دێ  دێ . . . ) و منظورشان تکرار و تشدید فاعل در تکرار کاری بود. اگر چە در ظاهر این عبارت بی‌معنی بە نظر می‌رسد اما این (د) می‌تواند در ارتباط با (د / دە) کە نشانەی استمرار فعل می‌باشد، باشد. اما ایلوندان کوردەلی (جنوب استان ایلام) در صرف افعال ماضی استمراری (د) را همانند همەی ایلوندان ایلات کوردەکارە (شمالی استان/ ئەڕا زوان) بە کار می‌برند. بە طور مثال دکرد : می‌کرد د+ بن ماضی + شناسە ایلوندان بدرەای همانند اردلانی‌ها و کولیایی‌ها و دینەوری‌ها؛ (ئە) را بە جای (د) بە کار می‌برند و ایلوندان کورد خزل نیز  همانن  اورامانیها و گورانها و لک‌ها ؛(مە) را بە جای (د) بە کار می‌برند‌. ایلوندان کلهر و برخی دیگر از ایلات کرماشانی معمولا (د/ئە) را از اول فعل حذف می‌کنند و بعضا در انتهای فعل در ماضی استمراری (یا) را بە کار می‌برند و در مضارع اخباری نیز یا (د/ئە) را حذف می‌کنند و یا در سوم شخص (وودن) را اضافە می‌کنند. خورد (فارسی) : دخوارد (کوردی فەیلی در هر دو لهجەی کوردەلی و کوردەکارە) : خواردیا، خواردیاد (کلهری، کرماشانی) ، ئەخوارد (بدرەای، دینەوەری، کولیایی، اردلانی، کرماشانی) ، مەخوارد + مەوارد، مەهەرد (اورامانی، گوران، لک، خزلی) مضارع اخباری د+بن مضارع + شناسە دچم ، دچی ، دچوو (در کوردەلی): می‌روم، می‌روی، می‌رود چم ، چی، چوو / چووگ (در کوردەکارە): می‌روم چم ، چی، چوودن/ چوود (در کلهری، کرماشانی) : می‌روم ئەچم ، ئەچی، ێەچێ/ ئەچێت/ ئەچێد ( در بدرەای، کولیایی، دینەوەری، کرماشانی) مەچم، مەچی، مەچوو (در اورامی، گوران، لک، خزلی) #استثنای یکم بە ندرت و در برخی تیرەهای کوردەلی و صرفا در برخی کلمات، (د) از ابتدای فعل حذف می‌شود ، همانند یام، دیام، تیام: می‌آیم ڤینم، دڤینم، دینم:  می‌بینم -پیشنهاد در نثرنویسی و بەجهت وحدت‌رویە در معیارسازی، پیشنهاد می‌شود کە در کلیەی افعال ماضی استمراری و مضارع اخباری (د) در  ابتدای فعل بە کار برود، ولو اینکە در برخی طوایف ایل کورد ، در محاورە (د) بە کار نرود. #استثنای دوم در برخی طوایف (د) بە (ت) ابدال شدە و این تبدیل معمولا و در سایر کلمات و در سایر ایلات کورد نیز بعضا متداول است. ت+ یا+ م: تیام بە جای د+ یا+ م: می‌آیم و یا (تیارم) بە جای (دیارم) در سایر ایلات نیز این تبدیل کردن بە شکل زیر بە کار می‌رود در کلهری و کرماشانی (تیەرم) : (می‌آورم) و (تیەم) : (می‌آیم) در سورانی نیز بعضا بە جای (دێم) ؛ (تێم) بەکار می‌رود. -پیشنهاد پیشنهاد می‌شود کە از بەرکار بردن (ت) و (ی) کە ابدال شدەی (د) در افعال هستند، خودداری و همان (د) را بەکار برد ولو اینکە در محاورە چنین نباشد. #استثنا سوم گاە بە اشتباە (د) ابتدای افعال در مضارع اخباری را بخشی از خود کلمە و فعل تصور می‌کنند و بە همین دلیل شکل درستە و کامل و درست فعل را در نثر بەکار نمی‌برند منال؛ دێلم (می‌گذارم) کە در حقیقت (د هێلم) بودە است. دەشم، ئەشم، ئیشم (می‌گویم) کە در حقیقت (دڤەشم، ئەڤەشم، ئەڤیشم، ئۊشم، دۊشم) بودەاند و درست است کە شکل صحیح آنها را بە دلیل همەشمول‌تر بودن بە کار بردن (د) در ابتدای افعال مضارع اخباری بە صورت (دڤەشم) بە کار ببریم و نیز (دڤەرم) را بە جای لفظ محاورەای آن (دە رم) و همچنین (دڤینم) را بە جای (ڤینم، دینم، دۊنم) -توضیح طبیعتا معیارسازی بیش از شعر شامل نثرنویسی می‌شود اگر چە شکستەنویسی در نثر فارسی یا همان تهرانی‌نویسی بە جای فارسی‌نویسی معیار ، نیز هم مصطلح است اما در همان شیوە نیز برەی از سادەسازیهای محاورەای در مکتوبات بەکار نمی‌رود. طبیعتا لزومی ندارد کە معیارگویی را در گفتوگوهای محاورەای باب کنیم و معیارنویسی، اگر هم قرار باشد کە بە کار برود، صرفا در نثرنویسی بەکار می‌رود‌ در معیارسازی، تعداد بیشتر گویشوران نیز ملاک می‌باشد و معمولا مورد توجە قرار می‌گیرد. *توضیح در زبان فارسی هم ، در نثرنویسی معمولا توجهی بە ابدال‌های شکل گرفتە در فرآیندهای واجی محاورەای نمی‌‌شود و در معیارنویسی کوردی سورانی و کورد کرمانجی نیز افعال بە شکل درست و درستە و ناشکستە بە کارمی‌روند. -معیارنویسی زبان کوردی، لهجەی ایل کورد پهلە (کوردەلی) -پی‌نوشت مثالهای ملموس از تفاوت در محاورە و زبان معیارنویسی را در موارد زیر ببینید؛ فرایندهای واجی / ابدال - آموزش ادبیات

واژا / مجموعه دوبیتی‌های کوردی (کوردی – فارسی) ــ / مصطفی بیگی +PDF ۱۰ کیسەتەکن ۲۷۲۵ ئەرا دانلود کلیک بکە مجموعه دوبیتی‌های کوردی                                                                                                                                                                                   https://wahar.net/%d9%88%d8%a7%da%98%d8%a7-%d9%85%d8%ac%d9%85%d9%88%d8%b9%d9%87-%d8%af%d9%88-%d8%a8%db%8c%d8%aa%db%8c-%d9%87%d8%a7%db%8c-%da%a9%d9%88%d8%b1%d8%af%db%8c-%da%a9%d9%88%d8%b1%d8%af%db%8c-%d9%81%d8%a7/

پل تاریخی گامێشۆ (گاومیشان)/ درەشهر

مهران

○هرگز تاثیر رفتارهای خود را دست كم نگیرید. با یك رفتار كوچك، شما می توانید زندگی یك نفر را دگرگون نمایید: برای بهتر شدن یا بدتر شدن. خداوند ما را در مسیر زندگی یكدیگر قرار می دهد تا به شكلهای گوناگون بر هم اثر بگذاریم. دنبال خدا، در وجود دیگران بگردیم.... ----------  بازنشر پیام = گسترش دانایی ---------- 👩‍💻تلگرام گاهنامه مدیر https://t.me/gahname_modir 🧑‍💻تلگرام راهنامه مدیر https://t.me/rahname_modir 👩‍💻سایت http://gahnamemodir.ir/ 🧑‍💻اینستاگرام www.instagram.com/gahname_modir _ 🟨🟩🟦🟪⬛⬜🟫🟥🟧

*هی! متشکرم.* *نشر:* گاهنامه مدیر ■یکی از روزهای سال اول دبیرستان بود. من از مدرسه به خانه بر می گشتم كه یكی از بچه های كلاس را دیدم. اسمش مارك بود و انگار همه ی كتابهایش را با خود به خانه می برد. https://chat.whatsapp.com/EcxB5S7EWto14XaRB5fZbl □با خودم گفتم: كی این همه كتاب رو آخر هفته به خانه می بره. حتما ً این پسر خیلی بی حالی است. من برای آخر هفته ام برنامه ریزی كرده بودم. (مسابقه ی فوتبال با بچه ها، مهمانی خانه ی یكی از همكلاسی ها). بنابراین شانه هایم را بالا انداختم و به راهم ادامه دادم. ●همینطور كه می رفتم، تعدادی از بچه ها رو دیدم كه به طرف او دویدند و او را به زمین انداختند. كتابهاش پخش شد و خودش هم روی خاكها افتاد. عینكش افتاد و من دیدم چند متر اون طرف تر، روی چمن ها پرت شد. ○سرش را كه بالا آورد، در چشماش یه غم خیلی بزرگ دیدم. بی اختیار قلبم به طرفش كشیده شد و بطرفش دویدم. در حالی كه به دنبال عینكش می گشت، یه قطره درشت اشك در چشمهاش دیدم همین طور كه عینكش را به دستش می دادم، گفتم: این بچه ها یه مشت آشغالن... ■او به من نگاهی كرد و گفت: هی، متشكرم! و لبخند بزرگی صورتش را پوشاند. از آن لبخندهایی كه سرشار از سپاسگزاری قلبی بود. من كمكش كردم كه بلند شود و ازش پرسیدم كجا زندگی می كنه؟ معلوم شد كه او هم نزدیك خانه ی ما زندگی می كند. ازش پرسیدم پس چطور من تو را ندیده بودم؟ □او گفت كه قبلا به یك مدرسه ی خصوصی می رفته و این برای من خیلی جالب بود. پیش از این با چنین كسی آشنا نشده بودم..... ما تا خانه پیاده قدم زدیم و من بعضی از كتابهایش را برایش آوردم. ●صبح دوشنبه رسید و من دوباره مارك را با حجم انبوهی از كتابها دیدم. به او گفتم: پسر تو واقعا بعد از مدت كوتاهی عضلات قوی پیدا می كنی، با این همه كتابی كه با خودت این طرف و آن طرف می بری. مارك خندید و نصف كتابها را در دستان من گذاشت ○او واقعا پسر جالبی از آب درآمد. من ازش پرسیدم آیا دوست دارد با من و دوستانم فوتبال بازی كند؟ و او جواب مثبت داد. ما تمام آخر هفته را با هم گذراندیم و هر چه بیشتر مارك را می شناختم، بیشتر از او خوشم می آمد. دوستانم هم چنین احساسی داشتند.. ■در چهار سال بعد، من و مارك بهترین دوستان هم بودیم. وقتی به سال آخر دبیرستان رسیدیم، هر دو به فكر دانشكده افتادیم. مارك تصمیم داشت به دانشگاه جورج تاون برود و من به دانشگاه دوك. من می دانستم كه همیشه دوستان خوبی باقی خواهیم ماند. مهم نیست كیلومترها فاصله بین ما باشد. □او تصمیم داشت دكتر شود و من قصد داشتم به دنبال خرید و فروش لوازم فوتبال بروم. ●مارك كسی بود كه قرار بود برای جشن فارغ التحصیلی صحبت كند. من خوشحال بودم كه مجبور نیستم در آن روز روبروی همه صحبت كنم. ●من مارك را دیدم. او عالی به نظر می رسید و از جمله كسانی به شمار می آمد كه توانسته اند خود را در دوران دبیرستان پیدا كنند. حتی عینك زدنش هم به او می آمد. همه دوستش داشتند. پسر، گاهی من بهش حسودی می كردم. ○امروز یكی از اون روزها بود. من می دیدم كه برای سخنرانی اش كمی عصبی است. بنابراین دست محكمی به پشتش زدم و گفتم: هی مرد بزرگ! تو عالی خواهی بود. او با یكی از اون نگاه هایش به من نگاه كرد(همون نگاه سپاسگزار واقعی) و لبخند زد و گفت: تشکر. ■گلویش را صاف كرد و صحبتش را این طوری شروع كرد: فارغ التحصیلی زمان سپاس از كسانی است كه به شما كمك كرده اند این سالهای سخت را بگذرانید. والدین شما، معلمانتان، خواهر برادرهایتان شاید یك مربی ورزش.... اما مهمتر از همه، دوستانتان. من اینجا هستم تا به همه ی شما بگویم دوست بودن، بهترین هدیه ای است كه شما می توانید به كسی بدهید. من می خواهم برای شما داستانی را تعریف كنم. □من به دوستم با ناباوری نگاه می كردم، در حالی كه او داستان اولین روز آشناییمان را تعریف می كرد. به آرامی گفت كه در آن تعطیلات آخر هفته قصد داشته خودش را بكشد. او گفت كه چگونه كمد مدرسه اش را خالی كرده تا مادرش بعدا ً وسایل او را به خانه نیاورد. مارك نگاه سختی به من كرد و لبخند كوچكی بر لبانش ظاهر شد. او ادامه داد: خوشبختانه، من نجات پیدا كردم. دوستم مرا از انجام این كار غیر قابل بحث، باز داشت. ●من به همهمه ای كه در بین جمعیت پراكنده شد گوش می دادم، در حالی كه این پسر خوش قیافه و مشهور مدرسه به ما درباره ی سست ترین لحظه های زندگیش توضیح می داد. پدر و مادرش را دیدم كه به من نگاه می كردند و از سپاس لبخند می زدند. همان لبخند پر. من تا آن لحظه عمق این لبخند را درك نكرده بودم....

هویتی واحد به نام ایرانی حکایت یک هموطن آذری تورک‌زبان ملیت آدمها بر اساس زبانشون نیست در طول تاریخ ایران، هویت و معروفیت ایرانیان با پشوند جغرافیایی آنها عجین شده نه قومیت آنان، مثلا گفتە شده: حافظ شیرازی نە حافظ تورک یا گفتە شده قطران تبریزی نە تورک یا اوحدی مراغەای یا محمدحسین بهجت‌آبادی (شهریار)

🔴چطور از آنفولانزا دور بمانیم؟ ١۴٠۴٫١٠٫١٢ 🆔 @HajeNews

📆 ئەمڕۆ هەینی ❄️ ١۲ی بەفرانباری ۲۷۲۵ی کوردی ❄️ ١۲ی دەی ۱٤۰٤ی هەتاوی ❄️ ۲ی ژانویەی ۲۰۲۶ی زایینی ❄️ ١۲ی ڕەجەبی ۱۴۴۷ی مانگی © عەزیز نەویدی 🆔 @HajeNews

🔴 ایمنی در برف و یخبندان ١۴٠۴٫۱۰٫۱۱ 🆔 @HajeNews

🔴 آثار ۱۴ هنرمند برای حضور در جشنواره تک‌نوازی شمشال لاجان انتخاب شدند 🔹در سایت هاژه بخوانید: 📎https://haje.ir/Newsdetails.aspx?itemid=24528 🆔 @HajeNews

🔴قطر خورشید تقریباً صد برابر زمین است 🔹خورشید، ستاره درخشان منظومه شمسی، قطری تقریباً صد برابر زمین دارد و از نظر حجم نیز بیش از یک میلیون برابر سیاره ما است؛ بااین‌حال، اخترشناسان آن را «کوتوله زرد» می‌نامند. این لقب به دلیل طبقه‌بندی علمی ستاره‌ها و جایگاه خورشید در گروه ستاره‌های رشته اصلی نوع G داده شده است. در این دسته، ستاره‌ها نه خیلی پرنور و عظیم مثل غول‌های آبی، و نه خیلی کم‌نور و کوچک مثل کوتوله‌های سرخ هستند؛ بنابراین، «کوتوله» در اصطلاح نجومی صرفاً به اندازه و روشنایی متوسط این ستاره‌ها اشاره دارد. 🔹خورشید همچنان به آرامی در حال رشد است و درطول میلیاردها سال آینده تغییرات قابل توجهی را تجربه خواهد کرد. ستاره ما حدود ۵ میلیارد سال دیگر، پس از اتمام سوخت هیدروژنی‌اش، شروع به تورم می‌کند و به غول سرخ تبدیل می‌شود؛ در این مرحله، زهره و احتمالاً زمین را می‌بلعد و رنگش به سرخی می‌گراید. این روند نشان می‌دهد که حتی ستاره‌ای عظیم و حیاتی مانند خورشید، در طول عمر خود، دچار تحولاتی شگفت‌انگیز و بزرگ می‌شود. ١۴٠۴٫۱۰٫۱۱ 🆔 @HajeNews

🔴 دهوک زیر برف! 🔹 طی ۲۴ ساعته گذشته تاکنون در شمال اقلیم کردستان بیش از ۱ متر برف باریده و تمام گذرگاه‌های رسمی بسته شده‌اند. ١۴٠۴٫۱۰٫۱۱ 🆔 @HajeNews

🔺️اینجا آلاسکا یا قطب شمال نیست! اینجا چهارمحال و بختیاری، تالاب زیبای چغاخور @khabarfouri

🔺️معاون اجرایی رییس‌جمهور: یارانه باید به دست مردم برسد 🔹قائم پناه معاون اجرایی رییس‌جمهور با تأکید بر اینکه یارانه‌های دولتی باید به طور مستقیم به مصرف‌کننده نهایی برسد گفت: تجربه سال‌های گذشته نشان داده است که پرداخت یارانه از مسیر ارز ترجیحی، به‌جای بهبود معیشت مردم، منجر به شکل‌گیری رانت و افزایش قیمت‌ها شده و این روند باید اصلاح شود. @khabarfouri