rojev

درێژەی بابەتی پێشوو👆 بەڵام لەو چل ساڵەی نێوان گوژمەکەی مامۆستا گۆران و خۆڕاپسکاندنی وەچەی ڕوانگەدا گۆڕانکارییەکی جیددیی دیکەش هاتبوو کایەوە. گۆڕانکارییەکە ئەوە بوو کە شێعر وەک تاقە ژانری ئامادەی مەیدان و شێوەی کۆنساڵی داهێنانی ئەدەبی، ڕکەبەرێکی تازەنەفەس و قۆچاغ و بەگوردی بۆ ساز ببوو و ئەویش چیرۆک بوو. له مشت‌ومڕی پێشوودا هەر شاعیران بوون کە بەگژ شاعیرانی پێش خۆیان‌دا دەهاتنەوە، بەڵام ئەوجاره چیرۆکنووسانی نوێخوازیش به دەستەی شاعیرانەوە زیاد ببوون. له پێنج کەسی واژۆکاری مانیفێستی ڕوانگە، سیانیان (شێرکۆ بێکەس، جەلالی میرزاکەریم و جەماڵ شارباژێڕی) شاعیر بوون و دووانیشیان (حسێن عارف و کاکەمەم بۆتانی) چیرۆکنووس بوون. مەبەستم له چیرۆک، ئەدەبی داستانی بەگشتی، به ڕۆمان و نۆڤلێت و کورتەچیرۆکیشەوەیە. لەم پێنج کەسه دووانیان سیمایەکی بەرچاوتر و دەرکەوتەتریان هەبوو: شێرکۆ بێکەس و حسێن عارف؛ یەکیان شاعیر بوو و یەکیشیان چیرۆکنووس. ڕوانگە و مانیفێستەکەیان هێمایەک بوو بۆ تێپەڕین. ئەگینا شێرکۆ بێکەس و حسێن عارف ئەگەر ڕوانگەشیان واژۆ نەکردبا، ڕێگای خۆیان هەر دەدۆزیەوە و ئەو بەرهەمانەیان هەر دەخولقاند و ناوی خۆیان له مێژووی ئەدەبی کوردی‌دا هەر تۆمار دەکرد. خۆری ڕوانگە بەیەکجاری ئاوا بوو، بەڵام شوێنپەنجەی داهێنانی ئەدەبیی ئەو کۆمەڵه نووسەره بۆ هەمیشه له ئەدەبیاتی کوردی‌دا دەمێنێتەوە. له لایەن خۆمەوە سەرەخۆشی له بنەماڵەی مامۆستا حسێن عارف و خەڵکی شاری سلێمانی و هەموو ئەدیبان و نووسەرانی کورد دەکەم. #ڕەهبەر_مەحموودزاده https://t.me/dr_rehber

کاتێک "شار" ماڵ به ماڵی نووسرایەوە بەبۆنەی کۆچی دوایی مامۆستا حسێن عارف لەم پێنج کەسەی ساڵی ۱۹۷۰ ڕاگەیێندراوی "ڕوانگە"یان واژۆ کرد، مامۆستا حسێن عارف دوایین کەس بوو کە دوێنێ، بیستی و یەکی مانگی گەلاوێژ، کوچی دوایی کرد. زۆربەی خوێنەرانی کورد حسێن عارف به دوو ڕۆمانی "شار" و "ئەندێشەی مرۆڤێک" دەناسن. له "ئەندێشەی مرۆڤێک"دا کامێرای گێڕانەوە بەشێوازی نووسەره مۆدێرنیستەکان زیاتر لەناو زەینی ئەو کاراکتێره سەرەکییەدا جێگیر کراوە کە وەکوو ڕووناکبیرێک لەناو کۆمەڵگای خۆی‌دا هەست به نامۆیی و تەنیایی دەکا. هەر بۆیه ئەو ڕۆمانە هەتا ڕادەیەکیش له شێوازی نووسینی ڕۆماننووسه ئەگزیستانسییەلیستەکان نزیک دەبێتەوە. لەم ڕۆمانەدا شێوەی زاڵی وەدەنگ هاتنی کاراکتێرەکە مۆنۆلۆگی دەروونییه. بەپێچەوانە، ڕۆمانی "شار" بەئاشکرا ڕەنگ‌وڕووی ڕیالیزمێکی کۆمەڵایەتی پێوە دیاره. نووسەر له "شار"دا له گەشتێکی دوورودرێژی ماڵ و بازاڕ و قاوەخانە و کۆڵان و شەقامی سلێمانیی پەنجاکانی زایینی‌دا خوێنەر دەکاتە هاوڕێی خۆی. لێرەدا کامێرا لە دەرەوە ڕا وێنەکان و دیمەنەکان تۆمار دەکا و چرکەساتەکانی غەدر و نابەرابەری و ناگزووری و چەوسانەوە وێنا دەکا. له هەردووک ڕۆمان‌دا، بابەت هەر مرۆڤی کورده، بەڵام له یەکێکیاندا جیهانی مرۆڤێکی تاک له دەروونەوە پێشان دەدرێ و لەوەی دیکەیان‌دا کەش‌وهەوای کۆمەڵگایەک لە دەرەوە ڕا تۆمار دەکرێ. له ڕەوتە مێژووییەکانی ئەدەبیاتی داستانی‌دا، عادەتەن ڕەوتە ڕیالیستییەکان لەباری کاتەوە وەپێش ڕەوتە مۆدێرنیستییەکان دەکەون، هەربۆیه ڕەنگە لەسەرەتادا وا هەست بکەین نووسەر لەپێشدا "شار"ی نووسیوە و دواتر پەرژاوەتە سەر "ئەندێشەی مرۆڤێک"، بەڵام لەڕاستی‌دا "ئەندێشەی مرۆڤێک" له سەرەتای حەفتاکان‌دا نووسرا و بەمەودای ساڵێک دوای مانیفێستی ڕوانگە بڵاو بووەوە، کەچی "شار" له نێوەڕاستی هەشتاکانەوە دەستی پێکرد و ساڵانێک دواتر کۆتایی پێ‌هات. لەڕاستی‌دا "ئەندێشەی مرۆڤێک" گوڕوتینی ڕوانگەی پێوە دیار بوو. وەک بڵێی کاتێک پێویستییەکی ئەدەبی وای له بەشێک له نووسەرانی لاوی کورد کرد جاڕێک بۆ نوێ‌بوونەوە و تازەگەری ڕابهێڵن، حسێن عارف به تێگەیشتن لەم پێداویستییه، هەم به واژۆ و هەم بە بەرهەم پشتگیری له نوێخوازەکان کرد، بەڵام دواتر کە ڕەوتەکە جێگای خۆی گرت و سەقامگیر بوو و ئەویش دەستی هاتەوە بەر خۆی، پەرژایەوە سەر پتانسیەله دەکار نەکراوەکانی گێڕانەوەی ڕیالیستی. ئەو خاڵەی کە هەموو نووسەرانی ڕوانگە لەسەری کۆک بوون بریتی بوو له پێداویستیی تێپەڕین له شێوازە باوەکانی نووسین. ڕوانگەییەکان چاک دەیانزانی چیان ناوێ بەڵام لەوانەیه هەر بەم وردبینییەوە نەیانزانیبێ چیان دەوێ. بۆیه کار و چالاکیی ڕوانگەییەکان هەرگیز له چوارچێوەیەکی هاوبەشی ئەدەبی‌دا نەمایەوە. بەرچاوترین بابەتی هاوبەشی ئەو نووسەرانە مانیفێستەکەیان بوو. ڕوانگە دووەمین ئەزموونی مێژووییی لەبەرانبەر یەک‌دا ڕاوەستانی نوێخوازی و نەریتخوازی له ئەدەبی کوردی له سەدەی بیستەم‌دا بوو. پێشتر مامۆستا گۆران گۆمه مەندەکەی شڵەقاندبوو. زەینی ڕاهاتوو به پێکهاتەی دووئەستوونیی شێعری کلاسیک، لەسەرەتادا ئەم پێکهاتە نوێیەی وا ئەو تەقاڕون و بەرانبەرکێیەی تێک دەدا و له هەر شێعرێک‌دا ئیماژ یان گێڕانەوەیەکی له یەک ئەستوون‌دا، بەشێوەیەکی یەکپارچە و لە سەرەوەڕا بۆ خوار، دەنەخشاند، بۆ هەرس نەدەکرا. قوتابییەکی گۆڕان دەگێرێتەوە دەڵێ کاتێک بۆ یەکەم جار شێعرێکی گۆرانم بۆ شاعیرێکی نەریتخواز خوێندەوە بە سەرسوڕمانەوە گوتی ئەو شێوە شێعره لەگەڵ "حللوور بللوور تەکامە"ی منداڵان چ جیاوازییەکی هەیه؟ حللوور بللوور تەکامەی گەورەساڵان بەو گاڵتە و تێڕاخوڕینانە مەیدانی چۆل نەکرد و هەر مایەوە و بوو بە شێوازی زاڵیش. تەنانەت هێنده بوو بە شێوازی زاڵ، چەند دەیه دواتر ڕوانگەییەکان هاتن هەتا بۆ جارێکی دیکە به داهێنان و نوێخوازیی خۆیان گۆمه مەندەکە بشڵەقێننەوە. 👇 https://t.me/dr_rehber

زەیتوون لە قورئانا بەهەشتە بە نۆ بڕوێ چۆن سێبەر بکەم بە بەری خۆرەتاوا بلوورێنم پێ ئەکەنی؟ خۆت بخە بە شانی راستدا بیڕ لە گەنم و باوەشی دایک چۆن دایکێکت بۆ بهێنم نەدزراو و مەترسە خەوتووی خەو ئەبینی خاکی دەمت تف بکەوە " جێ نییە تیا بسرەوی " خاکت لە کوێ هەوا بخۆ هەوا بخۆ هەوا خۆشە خاکی دەمت تف بکەوە / دەستەکانت خستۆتە خوێنمەوە.. کوڕەکە ناوت چییە ؟ خۆری خوێنت زیادەیە / لە چاوتەوە تفی کەوە خاکی زارت تف بکەوە / شتێ نەماوە بۆ دیتن هەر چیت دیوە تەفی کەوە. " شکست ڕێک وەک شکست گورگی وتی " ( چارەکێ بۆ نیسیان ) " کەماڵ شەنگالی " شیعری " شکست ڕێک وەک شکست، گورگ وتی " لە ( کتێبی چارەکێ بۆ نسیان) ی ، کەماڵ شەنگالی، ئەو میدیۆمە هونەری و شیعرە دانسقەیە کە سووژەی " مۆزیلمان" ی ناو جیهانی کارەساتەکانی شەنگال و شایەتی ڕاستەقینەی کارەسات ( بە زمانێکی تەواو شاعیرانە و لە سۆنگەی نەفی و ڕەفزکردنەوەی حەقیقەتی ڕەها و پلۆڕاڵ ) دەگێڕێتەوە. ئەگەر چی بە پێی بۆچوونەکانی بنیامین ( لە تێزگەلێک سەبارەت بە مێژوو ) و دواتر جۆرجۆ ئاگامبێن لە ( پاشماوەکانی ئاشۆیتس ) هیچ میدیۆمێکی هونەری یان ئەدەبی لە گێڕانەوەی کارەساتدا ناتوانێ ڕۆڵی " مۆزیلمان" بگێڕێت و ببێتە شایەتی واقیعی کارەسات، بەڵام تەنیا شتێک بتوانێ کارەسات لە بیرەوەریی جەمعی دا بهێڵێتەوە و لە فەرامۆشی ڕزگاری بکات، گێڕانەوەی کارەساتە بە میدیۆمێکی هونەری یان ئەدەبی، بۆیە لە بەستێنی هونەر و ئەدەبیاتدا، شیعر ئەو ژانرە بەرزەجێناوەیە، دەتوانێت پارێزگاری بکات لە بیرچوونەوە و فەرامۆشی کارەسات لە بیرەوەری کۆیی نەتەوەی تووشبووی کارەساتدا. https://t.me/rojev03

نگاهی بە اندیشە و آثار " لئو تولستوی " نویسندە و داستان نویس قرن نوزدهم ادبیات روس. با ترجمە" ایمان فانی " https://t.me/rojev03

ڕۆمانی [ " لەوێ مەمرە " گێڕانەوەی چەندژانری، کارناڤاڵی زمان، دەقی بریکۆلاژ.] " حەمەی کەریمی " ناونیشانی وتارێکی منە لە سەر ڕۆمانی " لەوێ مەمرە " ی شاعیر و ڕۆماننووس " ڕەزا عەلی پوور" - هیوادارم ناخۆشتر نەبین و بکرێ لە ئایندەیەکی نزیکدا بڵاو ببێتەوە. ( دەمزانی ئەو خوێنەی سارا هەرگیز ناگیرسێتەوە، ئەو زامە گۆشتەزوون نابێتەوە. ئەم قسانە بادی هەوان. من کەسێکم کوشتووە. ) بەرەو ناکۆتاییەکانی ڕۆمان. فەرەیدوون وەسفی ( من کەسێکم کوشتووە، ئەمە نە چیرۆکی من، بەسەرهاتی دوو بنەماڵەی " جەوانی و باوەڕی یە" ) دەسپێکی ڕۆمان. فەرەیدوون وەسفی یان فەرهاد. [ وێران بوونی " کات " تەنیا بە هونەر و ئەدەبیات قەرەبوو دەکرێتەوە ] " ئیمێل سیۆران " ٭ ئەدەبی گێڕانەوەی مودێڕن لەم دواییانەدا و لە سەرەتای هەشتاکان بەملاوە تاکوو ئێستاش، هەوڵیداوە لە ڕووی فۆرم و پێکهاتەوە لە تەکنیک و تەمهیداتی ئەدەبی پاش مودێڕنیستی وەکوو ( مێتافێکشن، تەعلیق و شکستی کات لە گێڕانەوەدا، گێڕانەوەی ناهێڵەکی و ئاڵۆز و شکاو، چەند دەنگی و سازکردنی کاراکتێری متمانەپێنەکراو،) نزیک ببێتەوە و لەو تەکنیک و تایبەتمەندییانە کەڵک وەربگرێ و تا ڕادەیەکیش ئەم کارەی کردووە. بە خوێندنەوە و ئاوڕدانەوە لە کارەکانی نەوەی سێهەم و چوارەمی چیرۆکنووسانی کورد لە ڕۆژهەڵات و تا ڕادەیەکیش لە باشوور، ئەو گۆڕانە فۆرمیکە لە ڕووی تەکنیک و پێکهاتەوە کەم تا زۆر لە دەقی گێڕانەوەیی دا دەبینرێت. ٭ بەڵام ڕۆمانی " لەوێ مەمرە " ی ڕەزا عەلی پوور، جۆرێکی تر لە گێڕانەوەی چیرۆک دەست نیشان دەکات، گێڕانەوەیەکی توێ توێ و چەند ژانری و- بریکۆلاژ - بە پێکهاتە و تەکنیک و تەمهیداتی ئەدەبی پاش مودێڕن. " لەوێ مەمرە" لەزنجیرەیەک ڕووداوی پەرش و پەڵا، پارچە پارچە و نایەکدەست پێکهاتووە، هەر جارێک کەسایەتییەک دێت و پارچەیەک لەم چیرۆکەمان بۆ دەگێڕێتەوە، چیرۆکەکانی ناو ئەم ڕۆمانە بەلای منەوە لە کۆمەڵێک دوورگەی لێکدابڕاو دەچێ، کە هەر دوورگەیەک بۆ خۆی خەسڵەت و تایبەتمەندیی خۆی هەیە و بگرە سەربەخۆیش بێت. بەڵام دواتر لە گێڕانەوەیەکی پازڵی و چەند توێ و هێشووییدا بە پێکهاتە و تەکنیک و تایبەتمەندیی گێڕانەوەی پاش مودێڕن ( مێتافێکشن، نانۆ فێکشن، پاستیش ، تێکەڵکردنی ژانرەکان لە گێڕانەوەی چیرۆکدا، پەلکێش کردنی خوێنەر بۆ گێڕانەوەی چیرۆک، گۆڕینی پەیتا پەیتای گۆشەنیگاکان، گۆڕینی شێوازی گێڕانەوە لە چیرۆکێکی مینماڵدا، کورت بێژی و بژاردە بێژیی، داڕشتنی کەسایەتی متمانە پێ نەکراو، کەڵک وەرگرتن لە کارناڤاڵی زمان بۆ گێڕانەوەی چیرۆک بە تێرمێنۆلۆژیای فۆتۆگرافی و تەکنیکی سینەمایی، ڕەفزکردنەوەی حەقیقەتی ڕەها و پلۆراڵ، شکەست و لێکترازانی کات لە گێڕانەوەدا ) یەک دەگرنەوە و دەقی گێڕانەوەی پێ ساز دەکرێت. https://t.me/rojev03

( هیچ تخیلی نمی تواند درجە کثافت این جا را وصف کند ) " ژوزە ساراماگو " https://t.me/rojev03

Shared by Document Viewer - an all-in-one file viewer: کلاسیک گروپ http://cafebazaar.ir/app/?id=com.classicgroup1400.officeviewer

ڕەخنە و خوێندنەوەی ڕۆمانی " ئێوارەی پەروانە " ی ڕۆماننووس بەختیار عەلی " شارام قەوامی " ( لێکچوونەکانی نێوان دوو ڕومانی " ئێوارەی پەروانە " ی بەختیار عەلی و " ساڵی بەلوا" ی عەباس مەعرووفی.) 👆👆

کتاب صوتی نمایشنامە " هملِت " یکی از تاثیر گذارترین اثرهای شکسپیر در تاریخ ادبیات جهان...👇

( هملِت شعر بی کران ) از " هارولد بلوم " - پدیدە هملت، این شاهزادە دانمارکی، در ادبیات تخیلی غرب بی همتاست. دونکیخوت و سانچوپانزا و فالستاف و شاید آقای پیک ویک کە بە عنوان ابداعاتی ادبی بە اسطورەهای مستقل بدل شدەاند تا اندازەای بە وضعیت هملت قرابت یافتەاند، این قرابت شامل حال شخصیت های اندک شماری در ادبیات کهن نیز می شود کە از آن میان می توان بە هلنِ تروایی، اودیسئوس و آشیل اشارە کرد. هملِت اما جایگاهی مجزا دارد، امڕی متعالی در او سبب می شود کە بە طرز شایستەتری با " داوود شاە " یا حتی با شخصیت هایی والامقام تر در کتاب مقدس، هم تراز شود، در تراژدی شکسپیر و نیز در فراسوی آن، نوعی کاریزما یاهالەای از امر فراطبیعی هملت را فرا گرفتە است. در ادبیات سکولار چنین چیزی نادر است و در آثار شکسپیر نیز این گونە از کاریزما بە طرزی خاص و عجیب بسیار کم اتفاق می افتد. https://t.me/rojev03

«How man makes himself eternal?» «انسان چگونه خود را جاودانه می‌کند؟» با گناه شاید تمامِ کمدی الهیِ دانته پاسخی طولانی به همین پرسش باشد. دانته، جهنم و برزخ و بهشت را صرفاً به‌عنوان مکان‌هایی اخروی تصویر نمی‌کند؛ بلکه آن‌ها را به‌مثابه‌ی وضعیت‌های وجودیِ انسان نشان می‌دهد. در جهانِ او، انسان با انتخاب‌هایش، با عشقش، با گناهش، و حتی با نوعِ نگاهش به حقیقت، سرنوشتِ ابدیِ خویش را می‌سازد. جاودانگی، چیزی نیست که پس از مرگ آغاز شود؛ انسان همین حالا، در شیوه‌ی زیستنِ خود، ابدیتش را شکل می‌دهد. اما پرسشِ جهانِ امروز این است: اگر انسان روزی بتواند با تکنولوژی از رنج عبور کند، از مرگ فرار کند، حافظه‌اش را ذخیره کند، آگاهی‌اش را بازتولید کند، و حتی گناهش را بی‌هزینه تجربه کند، آیا باز هم رستگاری معنایی خواهد داشت؟ دانته باور داشت که راهِ بهشت از دلِ مواجهه با گناه می‌گذرد، نه از حذفِ آن. انسان تنها زمانی می‌تواند به سوی نور حرکت کند که تاریکیِ خود را ببیند. جهنمِ دانته، صرفاً محلِ مجازات نیست؛ جایی‌ست که انسان‌ها در گناهِ خویش منجمد شده‌اند. آنان دیگر توانِ تغییر ندارند. ابدیتِ جهنمی یعنی ناتوانی از دگرگونی. شاید خطرِ جهانِ تکنولوژیک نیز دقیقاً همین باشد: اینکه انسان بتواند بدونِ تغییرکردن، احساسِ رستگاری کند. تکنولوژی، آرام‌آرام جهانی می‌سازد که در آن، همه‌چیز قابلِ اصلاح، شبیه‌سازی و بازتولید است. رنج را می‌توان با سرگرمی پوشاند، تنهایی را با اتصال، اضطراب را با مصرف، و حتی هویت را با داده بازسازی کرد. اما دانته احتمالاً می‌پرسید: اگر انسان دیگر مجبور نباشد از جهنمِ درونِ خود عبور کند، آیا اصلاً هنوز راهی به سوی بهشت باقی می‌ماند؟ در کمدی الهی، صعود بدونِ اعتراف ممکن نیست. انسان باید از اعماقِ تاریکیِ خویش عبور کند تا ظرفیتِ دیدنِ نور را پیدا کند. اما جهانِ امروز، بیش از آن‌که انسان را به مواجهه دعوت کند، او را از مواجهه فراری می‌دهد. تکنولوژی نوعی «بهشتِ فوری» وعده می‌دهد: جهانی بدونِ سکوت، بدونِ انتظار، بدونِ فقدان. و شاید همین، تراژدیِ پنهانِ عصرِ ما باشد؛ اینکه انسان می‌خواهد به بهشت برسد، بی‌آن‌که مسیرِ برزخ را تحمل کند. دانته جاودانگی را در پیوندِ انسان با حقیقت می‌دید؛ اما جهانِ معاصر جاودانگی را بیشتر به شکلِ بقا می‌فهمد: باقی‌ماندنِ داده‌ها، تصویرها، صداها و ردپاها. ما امروز بیش از هر زمانِ دیگری «ثبت» می‌شویم، اما شاید کمتر از همیشه «حضور» داریم. گویی انسانِ مدرن می‌خواهد خود را نه از طریقِ روح، بلکه از طریقِ آرشیو جاودانه کند. و شاید پرسشِ نهایی این باشد: اگر تکنولوژی بتواند ما را از رنج، فراموشی و حتی مرگ نجات دهد، آیا می‌تواند ما را از پوچی نیز نجات دهد؟ یا آن‌گونه که دانته می‌فهمید، انسان فقط زمانی به ابدیت نزدیک می‌شود که جرئت کند از جهنمِ خویش عبور کند؟

ای رنج من، فرزانە باش و آرام بگیر تو خواهانِ شب بودی، آنک فرا می رسد فضای تیرە، شهر را در بر می گیرد و جمعی را آرامش و جمعی را ملال می دهد. " ملال پاریس " بودلر...

بر صخرەهای خفتەات- ای دریا! شلاق موج تو چو فرود آید - می دانمت غرور نیفزاید پیداست این ز گفتەات - ای دریا! آن جا کە بردەای دل و چشمانم جولانگە خیال من است آن جا آن جا بە دور ماندە ز وحشت ها دریای آسمانی پنهانم ! " اسماعیل شاهرودی "

جنگ انکار‌ناپذیر است، حال یا باید در آن مُرد یا آن را وسیله‌ی زندگی قرار داد. پوچی نیز چنین است؛ باید با آن زندگی کرد و درس‌های آن را به خوبی فراگرفت. در چنین حالتی است که کمالِ پوچی به آفرینش می‌انجامد. نیچه می‌گوید: «هنر و نه هیچ چیز جز هنر،. ما هنر داریم و از این روست که حقیقت سبب مرگمان نمی شود» «افسانه سیزیف» -آلبر کامو

rojev pinned «" " شوک کافکایی " - نکاتی در یادداشت های آدورنو دربارەی کافکا. ژست های جاودان شدە در آثارِ کافکا لحظەهای منجمدند. شوک کافکا یی بە مانند شوک سور رئالیستی ، هم سنخ نکاتی است کە انسان از دیدن عکس های قدیمی می خورد. بسیاری از تحلیگران و مفسران آثار کافکا…»

" " شوک کافکایی " - نکاتی در یادداشت های آدورنو دربارەی کافکا. ژست های جاودان شدە در آثارِ کافکا لحظەهای منجمدند. شوک کافکا یی بە مانند شوک سور رئالیستی ، هم سنخ نکاتی است کە انسان از دیدن عکس های قدیمی می خورد. بسیاری از تحلیگران و مفسران آثار کافکا بر این باورند کە انسان کافکا مسخ شدە است و کافکا در آثار خود بە ویژە در داستان " مسخ " تغییر ماهیت انسان را بە تصویر کشیدە است. اما تئودور آدورنو. منتقد و متفکر فرانکفورتی کە خوانشی انتقادی بە رمان ها و داستان های کافکا دارد. نگاهی رادیکال تر بە جهان کافکا دارد و کافکا را رادیکال تر از آن می بیند کە دیگر منتقدان و مفسران وی را شناساندەاند. استحالەی انسان در ادبیات کافکا چنان کە فیلسوف و متفکر فرانکفورتی می گوید، بە سلب ارادە و اختیار، حتی بە سلب انسانیّت از وی محدود نمی ماند. انسان کافکا اصولا موجود زندە نیست و تبدیل بە شیء می شود. بنا بە اعتقاد آدورنو کافکا یک مرحلە از روان شناسی فراتر رفتە است کافکا در تمامی آثار خود در پی کشف علل و انگیزەهای رفتار " فاعل شناسا " نیست، بلکە او مانند جرّاحی، شخصیت هایش را می شکافد، تا بخش فیزیکی اش را بیرون بکشد و مادەای را تحلیل می کند کە از انسان باقی می ماند. آدورنو در " یادداشت " هایش در مورد خوانش آثار کافکا بر این باور است کە کافکا دریافته است و می کوشد خوانندە را آگاە سازد کە انسان دیگر نمی تواند از هویّت و فردیّت خود دم بزند. کافکا خواهان است تا بە خوانندەگانش نشان دهد کە میان انسان و اشیا تفاوتی باقی نماندە است. آدورنو مخوقات غریب کافکا را مثلا " اُدرادِک " را حدّ فاصلِ انسان و شیء می شناسد.

rojev pinned a photo

پەیڤێکی دۆزەخی بۆ " لەیلا ڕەزایی " قوروە- لە خامۆشی ئێمەدا و لە تەنیایی خۆتا هەر خۆت تەدارەکی سەفەری مەنفای هەتاهەتاییت ڕێکخست و بوویت بە هاوڕێی (سلان و تراکل و مایاکۆفسکی ) نە، هەرگیز وابیر مەکەوە لەم سەفەرە چەتوون و دژواردا، تۆ یەکەم شاعیر و دوایین شاعیر دەبیت. سەفەر لە یەکەم خاڵی مەنفاوە بۆ دوایین وێستگەکانی مەنفا. تۆ هاوسەفەری " دانتە " بووی، تۆ خۆت تەدارەکی سەفەرێکی سەخت و دژوارت بە ناو دەربەندی دووکەڵ و لمدا. ڕێکخست. ڕێگایەکی تووش و چەتوونت بە ناو دارستانی پڕ لە جانەوەری دڕندە و سەدەیەک پڕ له دەعبای جۆراجۆر و مرۆڤانێک لە جەنسی مرۆڤانی دۆزەخی دانتە، تۆ خۆت تەدارەکی مەنفای هەمیشەییت بۆ خۆت ڕێکخست، تۆ شاعیرێکی بوێر و جەسوور بوویت، تۆ هاوسەفەری دانتە ئالگیری و هاوڕێی، ( پول سلان و جورج تراکل و مایاکۆفسکی ) و چەندین نووسەر و شاعیری گەورەی ئەم جیهانە نگریسەی، تۆ شاعیرێکی بوێر و ئازا و چاو نەترس بوویت و بە سەدەی پڕ لە جانەوەر و ژانەسەر نەئت وت. ماڵئاوا... لەیلی شاعیر... ماڵئاوا....

rojev pinned «- بە خاموش شدگان - آە، جنون شهر بزرگ وقتی کە شامگاهان درختان معیوب بر کنار دیوارهای آغشتە بە سیاهی خیرە می نگرند، روح پلید شرارت از پسِ نقابی نقراەی سَرک می کشد. شعاع های نور با تازیانەهای مغناطیسی، شب سنگی سخت را پس می زنند. آە، صدای خالی ناقوس های…»