SQL Server

روزی از یک مرکز درمانی با من تماس گرفتند 📞 گفتند سیستم به شدت کند شده و عملاً کار پذیرش با مشکل مواجه شده است ⚠️ پشت هر کندی سیستم در مراکز درمانی، فقط چند ثانیه تأخیر نیست… بیمار منتظر است 🧍‍♂️ پذیرش کلافه شده 😓 صف طولانی‌تر می‌شود ⏳ پزشک منتظر ثبت اطلاعات است 🩺 و فشار کاری لحظه به لحظه بیشتر می‌شود به صورت آنلاین وارد سرور شدم و بررسی را شروع کردم 💻 اولین نکته این بود که SQL Server به نسخه جدید ارتقا پیدا کرده بود و Compatibility Level هم تغییر کرده بود. آن را به حالت قبلی برگرداندم 🔧 بعد سراغ منابع سرور رفتم CPU به شدت درگیر بود 🔥 تنظیمات MAXDOP اصلاح شد و کمی وضعیت بهتر شد، اما مشکل اصلی هنوز باقی بود در مرحله بعد Query Store را بررسی کردم و Queryهای پرمصرف را بر اساس CPU استخراج کردم 📊 نتیجه واضح بود یک Query پرتکرار که ایندکس مناسب نداشت، بخش بزرگی از CPU را مصرف می‌کرد ایندکس ایجاد شد ⚙️ چند دقیقه بعد، مصرف CPU به شکل محسوسی کاهش پیدا کرد 📉 و سیستم به حالت عادی برگشت ✅ کل این بحران-از صف‌های طولانی تا نارضایتی کاربران-در نهایت به نبود یک ایندکس مناسب ختم شد و اینجاست که همیشه این جمله برایم پررنگ‌تر می‌شود: مانیتورینگ پایگاه داده و حضور یک DBA فقط برای زمانی نیست که همه چیز خوب است… ارزش واقعی آن زمانی مشخص می‌شود که سیستم در آستانه فروپاشی است 🚨 گاهی تفاوت بین یک روز عادی و یک بحران بزرگ، فقط یک ایندکس است 🎯

اگر دوست دارید یکی از چالش‌های واقعی سازمان شما (به صورت کاملاً ناشناس) توی یکی از وبینارها بررسی بشه، فقط بنویسید: «علاقه‌مندم» تا برای هماهنگی باهاتون در ارتباط باشم. 🙏

без подписи

سلام 📊 چند روز پیش درباره این سؤال نوشتم که چرا بسیاری از گزارش‌ها و داشبوردهای سازمانی استفاده نمی‌شوند. صادقانه بگویم، انتظار داشتم بیشتر درباره ابزارها، تکنولوژی یا نحوه طراحی گزارش صحبت شود. اما چیزی که از دل گفتگوها بیرون آمد، برای خودم هم جالب بود. تقریباً هرکسی از زاویه تجربه خودش به موضوع نگاه می‌کرد: 🔹 یکی می‌گفت باید کنار کاربر نشست و رفتار واقعی او را دید. 🔹 دیگری می‌گفت همیشه چنین فرصتی وجود ندارد و محدودیت‌های سازمانی را هم باید در نظر گرفت. 🔹 فردی روی آموزش کاربران و نقش Master Trainer تأکید داشت. 🔹 عده‌ای معتقد بودند مشکل اصلی، بلوغ پایین سازمان‌ها در استفاده از داده است. نکته‌ای که برای من پررنگ شد این بود که ما معمولاً تصور می‌کنیم همه درباره یک مسئله صحبت می‌کنیم؛ در حالی که هرکدام از ما در حال توصیف بخشی از یک سیستم بزرگ‌تر هستیم. شاید مسئله اصلی «گزارش» نباشد. شاید مسئله، فاصله‌ای باشد که بین نگاه توسعه‌دهنده، مدیر، کاربر و تصمیم‌گیرنده وجود دارد. هرکدام واقعیت را از زاویه خودش می‌بیند و اگر این زاویه‌ها به هم متصل نشوند، حتی بهترین نرم‌افزارها هم نمی‌توانند ارزش واقعی ایجاد کنند. برای من، این گفتگو فقط درباره گزارش نبود؛ بلکه شروع یک سؤال بزرگ‌تر بود: "❓ به نظر شما، بزرگ‌ترین شکاف بین تیم‌های فنی و کسب‌وکار در سازمان‌ها چیست؟ " اگر تجربه‌ای دارید، خوشحال می‌شوم آن را بخوانم. احتمالاً پاسخ‌ها، مثل دفعه قبل، از خود سؤال ارزشمندتر خواهند بود. 🧩 Organizational Pattern #002

سلام دوستان 📊 چرا با وجود صرف هزینه‌های زیاد برای ساخت گزارش‌ها، بسیاری از آن‌ها در عمل استفاده نمی‌شوند؟ در یکی از پروژه‌هایی که روی آن کار می‌کردم، کنار یکی از کاربران سازمان نشستم تا ببینم گزارش‌ها را چطور استفاده می‌کند. اتفاق جالبی افتاد. کاربر گزارش را باز کرد، چند ثانیه به آن نگاه کرد و بعد... فایل Excel شخصی خودش را باز کرد. شروع کرد اطلاعات گزارش را یکی‌یکی وارد Excel کند و تحلیلش را آنجا ادامه داد. همان لحظه یک سؤال در ذهنم شکل گرفت... اگر سازمان‌ها برای طراحی گزارش‌ها زمان، انرژی و هزینه زیادی صرف می‌کنند، چرا بسیاری از کاربران در نهایت دوباره به Excel برمی‌گردند؟ 🤔 آیا مشکل از کیفیت گزارش‌هاست؟ یا گزارش‌ها بر اساس نیاز واقعی کاربران طراحی نمی‌شوند؟ یا شاید اصلاً مسئله چیز دیگری است... من فعلاً قصد ندارم به این سؤال پاسخ بدهم. دوست دارم از تجربه شما یاد بگیرم. 🌱 اگر در سازمانتان گزارش‌هایی وجود دارد که کمتر از آنچه انتظار می‌رفت مورد استفاده قرار می‌گیرند، به نظر شما مهم‌ترین دلیل چیست؟ 👤 فرقی نمی‌کند مدیرعامل باشید، مدیر واحد، کارشناس، تحلیلگر داده، DBA یا توسعه‌دهنده BI. تجربه شما می‌تواند به شناخت یک الگوی مشترک در سازمان‌ها کمک کند. 💬 مشتاقم نظرات و تجربه‌های واقعی شما را بخوانم. ━━━━━━━━━━━━━━ 🔍 Organizational Patterns من در حال مطالعه الگوهای مشترک در سازمان‌ها هستم؛ الگوهایی که بر نحوه تصمیم‌گیری، همکاری تیم‌ها و خلق ارزش اثر می‌گذارند. اگر تجربه مشابهی دارید، خوشحال می‌شوم آن را در بخش نظرات با من و دیگران به اشتراک بگذارید. 🧩 Organizational Pattern #001

سلام دوستان 👋 یه مدتیه دارم روی یه ایده کار می‌کنم و دوست دارم قبل از شروع، نظر شما رو بدونم. قصدم اینه که یه سری وبینار کوتاه و کاربردی برگزار کنم؛ نه از اون مدل وبینارهایی که ۵۰ تا اسلاید نشون میدن و آخرش هم چیزی عاید آدم نمیشه! بیشتر میخوام درباره چالش‌های واقعی سازمان‌ها صحبت کنیم. چیزهایی که توی پروژه‌ها و شرکت‌ها واقعاً باهاشون درگیریم: قطعی سرویس‌ها مشکلات Performance Backup و Disaster Recovery مانیتورینگ و پیشگیری از بحران رشد دیتابیس‌ها و ظرفیت زیرساخت امنیت و ریسک‌های پنهان قبل از اینکه موضوع اولین وبینار رو مشخص کنم، دوست دارم از خودتون بشنوم: ❓ بزرگ‌ترین چالشی که الان توی SQL Server، دیتابیس یا زیرساخت داده سازمانتون دارید چیه؟ ❓ اگر قرار باشه فقط یک مشکل رو توی ۶ ماه آینده حل کنید، اون مشکل چیه؟ لطفاً توی کامنت‌ها بنویسید. حتی اگر فکر می‌کنید موضوع خاصیه یا به درد بقیه نمی‌خوره. همچنین توی نظرسنجی زیر هم شرکت کنید 👇

خیلی ازمن این سوال پرسیده میشه که میخوایم SQL Server رو شروع کنیم باید چیکار کنیم. ببینید شما اول باید مشخص کنید در چه مسیری میخواین پیش برید این چند مسیر در ادامه یادگیری SQL Server وجود داره. 1- فعالیت به عنوان DBA یا Database Administrator 2- فعالیت به عنوان T-SQL Developer 3- فعالیت به عنوان تحلیلگر داده و طراح گزارشات خوب برای هر سه مسیر اولین و مهمترین چیز ، یادگیری T-SQL هست. هیچکدوم از این سه مسیر بدون یادگیری حرفه ای T-SQLمعنی ندارن. برای T-SQL بهترین و کاملترین منبع ، کتاب T-SQL Fundamental آقای Itzik Ben-GAN هست . من هم همین کتاب رو به صورت کامل در مکتبخونه تدریس کردم که لینکش رو قرار میدم. خوب حالا مسیر اول شما باید علاقمند باشین به دیباگ سرورها ، بتونید استرس خودتون رو کنترل کنید. علاقمند باشین به کارهای پیچیده و پرحجم. مطالعات عمیق روی حوزه های مختلف داشته باشین. برای مسیر دوم باید همین مسیر T-SQL رو پیشرفته تر مطالعه کنید و به حوزه Performance Tuning هم سری بزنید. ( یک دوره هم دراین زمینه در مکتبخونه ضبط کردم) برای حوزه سوم بعد از درک کامل T-SQL باید به سراغ مفاهیم BI برید و با داشبوردها کار کنید. با ETL ها کار کنید و با SSAS آشنا بشین. بعد هم در ادامه برید سراغ پایتون و یادگیری ماشین برای تحلیل های عمیقتر. برای حرفه ای شدن در هر حوزه حداقل یک سال زمان نیاز خواهید داشت برای هر حوزه هم بازارکار خیلی خوبی در کشور وجود داره و به شدت بازار کار تشنه هست. اینم لینک هر دو دوره . https://maktabkhooneh.org/course/%D8%A2%D9%85%D9%88%D8%B2%D8%B4-sql-server-performance-tuning-mk6185/?v=1 https://maktabkhooneh.org/course/%D8%A2%D9%85%D9%88%D8%B2%D8%B4-sql-%D9%BE%D8%A7%DB%8C%DA%AF%D8%A7%D9%87-%D8%AF%D8%A7%D8%AF%D9%87-sql-server-mk1378/?v=1

چند روز پیش روی یکی از دیتابیس‌ها با یک سناریوی جالب روبه‌رو شدم که شاید برای خیلی از DBAها آشنا باشد. کاربران از کندی شدید سیستم شکایت داشتند. ⏱️ زمان اجرای بعضی Updateها به ۷ تا ۸ ثانیه رسیده بود. اولین چیزی که در Wait Stats جلب توجه می‌کرد، مقدار بالای LCK_M_U بود. اگر فقط به همین Wait نگاه کنیم، احتمالاً اولین حدس این است که مشکل از Locking، Isolation Level یا یک Query بد است. اما وقتی Blocking Chain را بررسی کردم، داستان چیز دیگری بود... تقریباً تمام Sessionها پشت یک Session Block شده بودند. و آن Session فقط یک Wait قابل توجه داشت: 🔴 WRITELOG همان‌جا مشخص شد که احتمالاً مشکل اصلی Lock نیست. مشکل این بود که Commit تراکنش‌ها دیر انجام می‌شد. در SQL Server، در حالت عادی (Full Durability)، زمانی که دستور COMMIT اجرا می‌شود، باید رکوردهای Transaction Log مربوط به آن تراکنش روی فایل Log (LDF) پایدار (Harden) شوند. تا زمانی که Commit کامل نشود، Lockهای آن تراکنش نیز آزاد نمی‌شوند. بنابراین اگر به هر دلیلی Flush شدن Transaction Log کند باشد: یک اینکه Commit دیرتر کامل می‌شود. دوم اینکه Lockها مدت بیشتری نگه داشته می‌شوند. سوم اینکه Sessionهای دیگر پشت آن منتظر می‌مانند. و نتیجه چیزی است که ما به شکل LCK_M_U و Blocking مشاهده می‌کنیم. برای اطمینان از فرضیه، روی Database گزینه Delayed Durability را در حالت ALLOWED فعال کردم. نتیجه واقعاً جالب بود. 🚀 زمان Updateها از حدود ۷ تا ۸ ثانیه به کمتر از ۱۰۰ میلی‌ثانیه رسید. تقریباً تمام Blockingها از بین رفتند. این تجربه دوباره یک نکته مهم را برایم یادآوری کرد: 💡 همیشه بزرگ‌ترین Wait الزاماً ریشه مشکل نیست. گاهی چیزی که می‌بینیم فقط اثر دومینویی یک Bottleneck دیگر است. در این سناریو، LCK_M_U علت نبود؛ پیامد بود. ریشه اصلی، WRITELOG بود که باعث می‌شد Commitها دیرتر کامل شوند و در نتیجه Lockها نیز دیرتر آزاد شوند. البته یک نکته مهم را هم نباید فراموش کرد. توجه : Delayed Durability یک راهکار بدون هزینه نیست. وقتی آن را فعال می‌کنید، SQL Server ممکن است بعضی Commitها را قبل از Flush شدن Log به دیسک به Application برگرداند. اگر قبل از Flush، Crash یا قطع برق اتفاق بیفتد، آخرین Transactionهای Commit شده اما هنوز Flush نشده ممکن است از بین بروند. به همین دلیل، این قابلیت باید با توجه به نیازهای کسب‌وکار و میزان ریسک قابل قبول استفاده شود؛ نه صرفاً برای کاهش Waitها. ❓برای شما هم پیش آمده که یک Wait مثل LCK_M_U فقط یک علامت باشد و بعد از بررسی دقیق‌تر متوجه شوید ریشه اصلی مشکل جای دیگری بوده است؟

без подписи

سلام دوستان عزیزم. 👨‍💻 یکی از سوال‌هایی که همیشه ازم می‌پرسن اینه که: «توی مصاحبه فنی از افراد چی می‌پرسی؟» 🤔 پیرو چند پست قبلی که درباره مصاحبه نوشتم، بد نیست اینم بگم که من معمولا افراد رو از نظر سطح دانش به چهار دسته تقسیم می‌کنم: 🔹 کارآموز 🔹 مبتدی 🔹 متوسط 🔹 حرفه‌ای و جالبه که نوع سوالاتم برای هر کدوم کاملا فرق می‌کنه. مثلا اگر کسی بگه: «من Senior هستم» 😎 راستش اولین چیزی که برام مهمه این نیست که چند تا Query از حفظ بلده یا چقدر سریع کد می‌نویسه. اتفاقا خیلی از مصاحبه‌ها از همون دقیقه اول میگن: "این مسئله رو حل کن، کدش رو بنویس." این روش بد نیست... ولی من بیشتر دوست دارم قبل از اینکه حتی به کد برسیم، بفهمم اون آدم دیتابیس رو واقعا درک کرده یا فقط باهاش کار کرده. مثلا ازش می‌پرسم: 🟢وقتی SQL Server Engine این Query رو اجرا میکنه چه رفتاری داره؟ 🟢 اثری که این کد روی Performance میذاره چیه؟ 🟢 اگر سیستم کند بشه، از کجا شروع می‌کنی مشکل رو پیدا کنی؟ 🟢 وقتی یک نیاز از سمت کاربر میاد، چطور اون رو تبدیل به طراحی دیتابیس و پیاده‌سازی می‌کنی؟ 🟢 اگر بین چند راه‌حل انتخاب داشته باشی، چرا یکی رو انتخاب می‌کنی؟ برای من طرز فکر آدم‌ها از خود جواب‌ها مهم‌تره. اما وقتی طرف در سطح مبتدی یا متوسط باشه، طبیعتا انتظارم فرق می‌کنه. اونجا بیشتر میرم سراغ مفاهیم پایه: ✅ این دستور دقیقا چه کاری انجام میده؟ ✅ کجا باید ازش استفاده کرد؟ ✅ تفاوتش با دستور مشابهش چیه؟ ✅ اگر بخوای این مسئله رو حل کنی، اولین قدمت چیه؟ و یکی از سوال‌های مورد علاقه‌م همیشه اینه: 💡 «جذاب‌ترین چالشی که تا امروز حل کردی چی بوده؟» نه برای اینکه جواب درست یا غلط داره... برای اینکه از روی نحوه تعریف کردنش میشه فهمید: چقدر عمیق فکر می‌کنه. چطور مسئله رو تحلیل می‌کنه. از چه ابزارهایی استفاده کرده. و مهم‌تر از همه... آیا از حل کردن مسئله لذت می‌بره یا فقط دنبال بستن تیکت بوده؟ 😄 به نظر من، گاهی با همین چند سوال میشه شناختی از یک مهندس به دست آورد که شاید با یک ساعت کدنویسی هم به دست نیاد. ❓حالا دوست دارم نظر شما رو هم بدونم. اگر شما مصاحبه‌کننده باشید، اولین سوالی که از یک Database Developer یا Data Engineer می‌پرسید چیه؟