گاراژ ــ مهدی تدینی

وزارت امور خارجه عمان: مذاکرات جاری در مورد ترتیبات ناوبری در تنگه هرمز در فضایی مثبت و سازنده در حال انجام است.

در باب کارنامه‌دزدی! همیشه می‌گن "دنیا چقد کوچیکه!"، آره! دنیا واقعاً کوچیکه. همون بحثی که همیشه ما با چپ ایرانی داشتیم، الان در آمریکا با چپ آمریکایی وجود داره. چپ ایرانی که وقتی باید "سوسیال‌دموکرات" می‌بود (یعنی وقتی باید چپ اصلاح‌طلب می‌بود)، کمونیست و چریک و مجاهد انقلابی بود، حالا که این الگوها شده مایه بیزاری و نفرت، پرچم "سوسیال‌دموکراسی" برداشته و می‌گه سوسیالیسته، از نوع اسکاندیناوی. خیلی فکر خوبیه، فقط مشکل اینه‌که اسکاندیناوی نظام سوسیالیستی نداره، بلکه بازار آزاده. دیگه وقتی چپ کارنامهٔ قابل‌عرضه‌ای نداره، می‌خواد کارنامه‌دزدی کنه و موفقیت کاپیتالیسم رو به نام خودش بزنه. البته این هم چیز جدیدی نیست — چیزهایی که چپ به عنوان دستاوردهای خودش جلوه داده، در واقع دستاوردهای کاپیتالیسم بوده. پیش‌تر در این باره صحبت کردیم که کشورهای نوردیک (اسکاندیناوی) سوسیالیستی نیستند. این ویدئو هم مختصر و مفید توضیح خوبی می‌ده. در آرشیو شخصی داشته باشید، چون زیاد از چپ‌ها می‌شنوید که می‌خوان اسکاندیناوی رو به نام سوسیالیسم سند بزنند‌. ویدئو زیرنویس داره، اگر خوندنش سخته، این متن ویدئو: سوسیالیست‌های دموکرات آمریکا شیفتهٔ «مدل نوردیک» هستند: خدمات درمانی همگانی، دولت رفاه گسترده و همهٔ این‌ها با ظاهری جذاب و اینستاگرام‌پسند عرضه می‌شود. فقط یک مشکل وجود دارد: این کشورها سوسیالیستی نیستند. اقتصاد آن‌ها بازارهای آزاد و بسیار رقابتی است که بر مالکیت خصوصی و تجارت جهانی بنا شده. فنلاند، دانمارک، ایسلند و سوئد به‌طور مداوم در میان ۱۵ کشور برتر جهان از نظر آزادی اقتصادی و آزادی‌های فردی قرار می‌گیرند. کشورهای اسکاندیناوی البته خدمات عمومی بیشتری نسبت به آمریکا ارائه می‌کنند، اما هزینهٔ این خدمات از طریق مالیات‌های گسترده و سنگین تأمین می‌شود. ضمن اینکه این‌طور نیست که شهروندان صرفاً نشسته باشند و از مزایای دولتی استفاده کنند. در نروژ، نرخ مشارکت در نیروی کار حتی از آمریکا بالاتر است. بله، این کشورها جرم و نابرابری اقتصادی کمتری دارند و سطح اعتماد عمومی در آن‌ها بالاتر است؛ اما از نظر قومی و فرهنگی همگن‌ترند و جمعیتشان بسیار کمتر از آمریکاست. جمعیت منطقهٔ کلان‌شهری نیویورک چهار برابر کل جمعیت نروژ است. بنابراین داریم سیب را با پرتقال مقایسه می‌کنیم. ضمناً نروژ بزرگ‌ترین تولیدکنندهٔ نفت و گاز طبیعی در اروپای غربی است. دلیل موفقیت اقتصادی آن‌ها همین است، نه دولت رفاه. اگر هواداران امروزی سوسیالیسم واقعاً به‌دنبال الگو و الهام هستند، بهتر است به کوبا، ونزوئلا، کرهٔ شمالی و روسیهٔ شوروی نگاه کنند. عجیب است که چرا هیچ‌وقت از این کشورها حرفی نمی‌زنند.  همچنین نگاه کنید به این پست: رؤیای اسکاندیناوی — سوسیالیسم قلابی چپ #بازار_آزاد #سوسیالیستی #اسکاندیناوی @Garajetadayoni | گاراژ

«از فردین‌دوستی تا انقلابی‌گری» یکی از پرسش‌های من اینه که پیش از انقلاب، مردم ایران، به‌ویژه مردم شهرهای بزرگ، بیش از همه تهران، چقدر تحت تأثیر سینما بودن و چقدر با سینما رابطه داشتن. سینمای ایران پیش از انقلاب، سینمای کم‌سانسوری بود. مثل همۀ شئون دیگه،…

تحلیل فروشگاه‌های ممدانی ▪️ماجرا چیه؟ شهردار سوسیالیست نیویورک پنج فروشگاه زیر نظر شهرداری داره تأسیس می‌کنه که کالاهای اساسی رو با ۳۰ درصد تخفیف می‌شه تهیه کرد (این سبد شامل تمام میوه‌ها و سبزیجات تازه، گوشت، غذاهای دریایی، تخم‌مرغ، شیر، مرغ، نان، برنج و…

سالانه ۱۲ هزار نفر در بریتانیا به‌دلیل اظهارنظرهای آنلاین بازداشت می‌شوند. دکتر کی‌یران مالن، نماینده محافظه‌کار، در پارلمان از حزب کارگر به‌دلیل بازداشت افراد در ارتباط با جرائم ارتباطات آنلاین انتقاد کرد؛ آن هم در شرایطی که مجرمان جرائم خشونت‌آمیز زودتر از موعد آزاد می‌شوند. مالن به آمار جمع‌آوری‌شده توسط روزنامه تایمز استناد کرد که نشان می‌دهد در سال ۲۰۲۳، بیش از ۱۲ هزار نفر بر اساس قوانین مربوط به ارتباطات مخرب آنلاین (malicious communications) بازداشت شده‌اند؛ یعنی بیش از ۳۰ نفر در روز. وقت پلیس صرف رسیدگی به اظهارنظرهای آنلاین می‌شود، در حالی که بسیاری از جرائم مربوط به چاقوکشی، دزدی از فروشگاه‌ها و سرقت از منازل بدون نتیجه باقی می‌مانند. @Garajetadayoni | گاراژ

دادگاه عالی فرانسه قانونی را که استفاده از شبکه‌های اجتماعی را برای افراد زیر ۱۵ سال ممنوع می‌کرد، رد کرد و حکم داد که این قانون آزادی بیان و ارتباطات افراد زیر سن قانونی را نقض می‌کند.

پست پاول دوروف: تلگرام امروز ۱۳ ساله شد. بیش از نیمی از این مدت — یعنی طی هفت سال و نیم گذشته — تلگرام یکی از ۱۰ اپلیکیشن موبایلی با بیشترین میزان دانلود در جهان بوده است. یک نسل کامل با تلگرام بزرگ شده است 💪 🎂 تولدت مبارک، تلگرام! @Garajetadayoni | گاراژ

1️⃣3️⃣ Telegram turns 13 today. For over half that time — the past 7,5 years — it's been one of the 10 most downloaded mobile apps in the world. A whole generation has grown up with it 💪 🎂 Happy birthday, Telegram!

1️⃣3️⃣ Telegram turns 13 today. For over half that time — the past 7,5 years — it's been one of the 10 most downloaded mobile apps in the world. A whole generation has grown up with it 💪 🎂 Happy birthday, Telegram!

احمد خاتمی امام جمعه تهران: کسانی که می‌گویند «فقط صلح و لاغیر» از خدا نمی‌ترسند که چنین می‌گویند؟

احمد خاتمی امام جمعه تهران: کسانی که می‌گویند «فقط صلح و لاغیر» از خدا نمی‌ترسند که چنین می‌گویند؟

ادعای ونس در گفتگو با فاکس نیوز: «تهران به توافق دست پیدا می‌کند، اما به آن پایبند نمی‌ماند... آمریکا اکنون در موقعیت قدرتمندتری قرار دارد. ایران سلاح هسته‌ای ندارد و تنگه هرمز به وضعیتی بازگشته که قیمت نفت و گاز برای مردم آمریکا باثبات است.»

اسکات بسنت، وزیر خزانه‌داری آمریکا: «منتظر اطلاعیه‌های بیشتر در هفته آینده باشید. تدابیری اعمال خواهیم کرد که در تاریخ انزوای اقتصادی تحمیل‌شده بر هر کشوری بی‌سابقه است... این اقدام مجموعه‌ای از انزوای اقتصادی بی‌سابقه در جهان و تداوم محاصره در تنگه هرمز خواهد بود؛ به طوری که از ورود یا خروج هرگونه محموله‌ای به بنادر ایران جلوگیری شود.»

سناریوی اول چیه؟ برگشت به عصر زنبیل گذاشتن خوبی‌ش چیه؟ همه‌ش خوبیه! بخشی از زندگی‌مون در صف بنزین می‌گذره. صف دوست ندارید؟ قیمت آزاد. @Garajetadayoni | گاراژ

سناریوی اول چیه؟ برگشت به عصر زنبیل گذاشتن خوبی‌ش چیه؟ همه‌ش خوبیه! بخشی از زندگی‌مون در صف بنزین می‌گذره. صف دوست ندارید؟ قیمت آزاد. @Garajetadayoni | گاراژ

طبق اعلام وزارت خارجه امارات دو نفتکش متعلق به شرکت ملی نفت ابوظبی مورد حمله قرار گرفته

سنتکام نخستین نیروی ویژه چندملیتی پهپادهای تهاجمی را راه‌اندازی می‌کند این یگان که «نیروی ویژه فالکون استرایک» (Task Force Falcon Strike) نام دارد، از پهپادها و سامانه‌های تهاجمی یک‌طرفه استفاده خواهد کرد؛ سامانه‌های بدون سرنشینی که از هوا، روی سطح دریا و زیر سطح دریا عمل می‌کنند و توسط نیروهای پشتیبانی نظامی ایالات متحده و شرکای منطقه‌ای به کار گرفته خواهند شد. راه‌اندازی فالکون استرایک ۹ ماه پس از آن صورت می‌گیرد که سنتکام «نیروی ویژه اسکورپیون استرایک» (Task Force Scorpion Strike)، نخستین اسکادران اختصاصی پهپادهای تهاجمی یک‌طرفه ارتش آمریکا در خاورمیانه، را تأسیس کرد. دریاسالار برد کوپر، فرمانده سنتکام، گفت: «نیروی ویژه فالکون استرایک با توجه به نوآوری‌های چشمگیری که در میان متحدان و شرکای منطقه‌ای ما در حال انجام است، موفقیت اسکورپیون استرایک را گسترش خواهد داد. یکپارچه‌سازی و به‌کارگیری مشترک قابلیت‌های جدیدمان به ما کمک خواهد کرد تا امکانات تازه‌ای را که در افق پیش رو قرار دارند، به‌سرعت محقق کنیم.» سنتکام روند رایزنی با شرکای منطقه‌ای و دعوت رسمی از آنها را آغاز کرده است. با پیوستن رسمی شرکای منطقه‌ای، نیروی ویژه فالکون استرایک قابلیت‌های پهپادهای تهاجمی را در سراسر خاورمیانه گسترش خواهد داد و آنها را در قالب یک نیروی بازدارنده یکپارچه، چندحوزه‌ای و چندملیتی درخواهد آورد. @Garajetadayoni | گاراژ

«عطش فولاد» تأسیس ذوب‌آهن در ایران در کشاکش میان آمریکا و شوروی در آغاز دهۀ ۱۳۴۰ ایران عطش توسعه داشت و یکی از کمبودهای اصلی‌ش برای توسعه آهن و فولاد بود. اما شاه و دولتمردان اقتصادی فهمیده بودند آمریکایی‌ها تمایلی به کمک به ایران در این زمینه ندارند ــ…

دولت و دور باطل مداخله در بازار یه سوال که همیشه فکر ما رو مشغول می‌کنه، اینه‌که چرا با وجود مداخله دولت در قیمت‌ها — که مثلاً قراره باعث کنترل قیمت‌ها بشه — باز اقلامِ مثلاً تحت کنترل گرون می‌شه. در ایران چیزی بیهوده‌تر از کنترل قیمت‌ها نداریم. قیمت‌های مثلاً کنترل‌شده پابه‌پای افزایش قیمتِ سایر اقلام افزایش پیدا می‌کنه. مثلاً افزایش قیمت این اقلام خوراکی از ۱۴۰۰ تا الان این‌طور بوده: ۱. مرغ: حدود ۱۴ برابر ۲. گوشت گوساله: حدود ۱۳ برابر ۳. گوشت گوسفندی: حدود ۱۲ برابر ۴. شیر: حدود ۹ برابر ۵. تخم‌مرغ: حدود ۹ برابر یا مثلاً قیمت اینترنت: بسته به اینکه دقیقاً کدوم بسته‌ها رو معیار قرار بدیم، هزینه اینترنت همراه از ۱۴۰۰ تا مرداد ۱۴۰۵ حدود ۱۰ تا ۲۰ برابر شده. خب اگر دولت مداخله نمی‌کرد هم قیمت‌ها همین‌قدر افزایش پیدا می‌کرد که! قضیه چیه؟ ببینید مدل‌های ادارۀ اقتصاد دلبخواهی نیست. از قرن نوزدهم مدافعان سوسیالیسم مارکسیستی روزبه‌روز نیرومندتر شدند تا اینکه مثل سیل خانمان‌افکن به قدرت رسیدند و با ایجاد نظم سوسیالیستی بساط عقب‌موندگی و سرمایه‌سوزی رو پهن کردند — تا روزی که این تجربه شکست مطلق خورد و دیگه چاره‌ای جز پذیرش شکست نبود. اما همیشه کسانی هم دنبال راه سومی بین کاپیتالیسم (نظم بازار آزاد) و سوسیالیسم (نظمِ منهای بازار آزاد) بودند؛ به این معنا که بازار آزاد بمونه، اما باید با تدابیر هوشمندانهٔ دولت هدایتش کرد. این دولت‌گراها فکر می‌کنند کمیسیون‌ها و شوراهای دولتی باهوش‌تر و بادرایت‌تر از بازارند؛ در حالی که بازار جمعِ هوشِ جامعه‌ست — بگذریم از بحث کارکرد بازار که بحث مهم‌تر و تعیین‌کننده‌تریه. این مدل اقتصادی که با دست‌اندرکاریِ دائم دولت پیش می‌ره، «مداخله‌گری» (interventionism) نام داره. اما بازار یک نهاد پیچیده و ارگانیکه که دستکاری‌ش پیامدهای ناگوار و پیش‌بینی‌نشده‌ای داره و نتیجه‌ای که برجا می‌ذاره معکوس هدفیه که مداخله‌گرها در سر داشتند. ما هم در ایران الگوی اقتصادی ثابت و پایداری نداشتیم، گاهی کل اقتصادمون به شیوهٔ مداخله‌گرانه اداره می‌شه. البته معضل اقتصاد در ایران فقط خود اقتصاد نیست، بلکه معضل بزرگ‌تر اینه که اقتصاد طفیلی و توسری‌خورِ سیاسته. اقتصاد چهارپای مفلوکِ سیاسته. سیاست هر جا افسار این مادیان فرتوت رو ببنده، این زبون‌بسته باید از همون علف‌های خشک اطرافش تغذیه کنه. به همین خاطر اقتصادمون مثل گاوهای خواب یوسف پیامبر لاغر و نحیفه — که غذای سیاست شده. بگذریم. پس فروکاستن الگوی اقتصادی در ایران به نظام علت و معلول اقتصادی رویکرد ناقصیه، و حواسمون هست. در این نوشته می‌خوام بگم لودویگ فون میزِس، اقتصاددان اتریشی، صد سال پیش دقیق توضیح داده بود چرا مداخله در بازار سرنوشتی جز شکست نداره. او گفته بود مداخله در بازار برای بهبود عرضۀ یک کالا در نهایت منجر به حذف اون کالا از بازار می‌شه! و طبعاً برای جلوگیری از حذف باید چی کار کرد؟ هیچی! بیخیال قیمت دستوری قبل شد و لابد یک قیمت دستوری جدید ده، بیست، پنجاه یا صد درصد بالاتر صادر کرد. فایده مداخله چی بود پس؟ هیچی. کشک! قضیه از این قراره: اگه قیمت پایین‌تری از سطح طبیعی بازار از طرف دولت صادر بشه، عواید حاصل‌شده از تولید برای تولید کننده، کم‌تر از هزینه‌هاش خواهد بود. یعنی اگر مرغ کیلویی صد تومن دربیاد و قیمت دستوری بذاری ۸۰ هزار تومن، این تولید دیگه سود نداره. در نتیجه تولیدکنندگان و واسطه‌ها از تولید و فروش صرف‌نظر می‌کنند تا وقتی بشه اون کالا رو به قیمت مناسب (یعنی بدون ضرر) فروخت. حالا مقامات مداخله‌گر اگر می‌خوان پیامد دستورشون این نباشه که اون کالا کلاً از بازار محو شه، نمی‌تونن فقط به تعیین قیمت دستوری بسنده کنند، بلکه باید دستور بدن همۀ انبارهای موجود الزاماً به قیمت مصوب فروخته بشه. اما این هم کفایت نمی‌کنه. عرضه و تقاضا باید همدیگه رو طبق قیمت ایدئال بازار، یعنی طبق قیمت تعیین‌شده در بازار طبیعی، پوشش داده باشه. حالا وقتی با دستور دولت قیمت پایین‌تری تعیین می‌شه، تقاضا افزایش پیدا می‌کنه، در حالی که در عرضه تغییری ایجاد نشده. ذخیره‌های موجود برای تأمین کسانی که منتظر خرید به قیمت مصوب هستند، کفایت نمی‌کنه. تقاضا از عرضه بالا می‌زنه و صف ایجاد می‌شه. صف‌های کالاهای تنظیم‌بازاری ریشه در همین داره. اما همچنان بخشی از تقاضا تأمین‌نشده باقی می‌مونه. در حالت عادی، یعنی بدون دخالت در بازار، سازوکار بازار با تغییر سطح قیمت عرضه و تقاضا رو تنظیم می‌کنه، اما این سازوکار این‌جا دیگه کار نمی‌کنه. در نتیجه خیلی‌ها دست خالی از بازار برمی‌گردند. کسانی که زودتر در محل حاضر بودند یا می‌دونستند چه‌جوری از روابطشون با فروشندگان استفاده کنند، کل عرضهٔ محدودِ موجود رو به دست میارن. سر دیگران هم بی‌کلاه می‌مونه. پس مقام مداخله‌گر اگر می‌خواد از چنین پیامدی جلوگیری کنه، علاوه بر تعیین قیمت دستوری و اجبار به فروش، جیره‌بندی اون کالا رو هم باید در دستور کار قرار بده. طبق دستور دولت باید تعیین بشه چه مقدار کالا به هر یک از متقاضیان باید فروخته بشه. همون‌طور که می‌بینید، این زنجیره دخالت هی گسترش پیدا می‌کنه. حالا اگر در پی مداخلۀ دولت، ذخایر موجود تمام شه، مشکل بزرگ‌تری پیش میاد. چون تولید با فروش به قیمت مصوب دولت دیگه سودده نیست، تولید یا محدود یا کلاً متوقف می‌شه. پس دولت اگر می‌خواد تولید ادامه پیدا کنه، باید تولیدکنندگان رو مجبور به تولید کنه و برای این منظور باید قیمت مواد اولیه، قیمت محصولات نیمه‌آماده و دستمزد کارگران رو هم تعیین کنه (جوری که تولید ارزون دربیاد و کمی هم سود داشته باشه). این دستورات هم نباید صرفاً به یک یا چند شاخۀ تولید محدود بمونه، بلکه باید همۀ شاخه‌های تولید رو دربرگیره، باید قیمت همۀ کالاها و همۀ دستمزدهای کار، رفتار همۀ شرکتداران، سرمایه‌داران، زمینداران و کارگران رو تنظیم کنه. حالا اگر دولت برخی شاخه‌های تولید رو آزاد بذاره، سرمایه و کار به سوی اون شاخه‌ها سرازیر می‌شه و هدفی که دولت می‌خواست با مداخله به دست بیاره، محقق نخواهد شد — تازه وضع بدتر هم می‌شه، چون تولیدکنندگان از دست مقررات دولت اصلاً از اون شاخه تولید فرار می‌کنند و تولید پایین میاد (عرضه کم می‌شه و کالا گرون!). اما مگه مقامات مداخله‌گر اتفاقاً هدفشون این نبود که اون شاخۀ تولید پرجنب‌وجوش باشه؟ این کاملاً در تضاد با نیت اولشونه — و به زبان خودمون، در این صورت گند زدند و آب هم قطعه. نتیجه این می‌شه که دولت یا باید دائم مواد اولیه ارزون در اختیار تولیدکنندگان قرار بده (قضیه ارز ترجیحی همینه — که همیشه سر پیچوندنش و فسادهای کلانش دعواست)، یا باید زنجیره‌ای از قیمت‌های دستوری رو پی بگیره. اما با تجربه دیدیم که چقدر این تدابیر پوچ و بی‌فایده‌ست. مردم سبد کالاشون رو منتقل می‌کنند به کالاهای سوبسیددار و دولت دائم سوبسید بیشتری باید بده — و خب چند وقت یک بار یه قیمت دستوری جدید می‌ده و افزایش قیمتی که به هر حال رخ می‌داد، با دستور خودش اِعمال می‌کنه؛ مسخره‌ترین و مضحک‌ترین کار ممکن! قشنگ می‌بینیم که مداخلۀ انجام‌شده از سوی دولت در چرخ‌ودندۀ بازار به هدفی که مد نظر مداخله‌گران بوده دست پیدا نمی‌کنه. این مداخله نه تنها بیهوده‌ست، اثر معکوس هم داره، چون به «آفتی» که قرار بود از این طریق مهار شه، دامن می‌زنه. اگر دولت قیمت‌ها رو گرون نکنه (که می‌کنه)، قبل از اینکه دولت قیمت دستوری بذاره، این کالا ــ به باور مقامات ــ گرون بود، اما حالا هم گرون‌تره و هم کلاً از بازار محو شده! — همون قاعدۀ گند زدن و قطع بودن آب، به شکل فجیعی رخ می‌ده. بنابراین مداخله در بازار دور باطل بی‌پایانیه که هم تولیدکننده و هم مصرف‌کننده رو از نفس می‌ندازه. بازار باهوش‌ترین نهاد جامعه‌ست؛ هیچ مقامی هوشمندتر از خود بازار نیست. اگر کسی نهایتِ تأمین مصرف‌کنندگان رو آرزو داره، باید بازار رو به حال خودش رها کنه. اما خب سیاستمداران و دولتمردان یا واقعا متوجه این واقعیت‌ها نیستند، یا تظاهر به اینکه چقدر مردمدار و باکفایت هستند براشون مهم‌تره. و در نهایت در ایران، معضل اقتصادی ما باید از ساحت سیاسی درست بشه؛ یعنی سیاست در خدمت آرامش و پیشرفت بازار باشه؛ گهواره اقتصاد باشه. بعد نوبت به کوتاه کردن دست مداخله‌گران از بازار می‌رسه. #بازار_آزاد #مداخله_گری #کاپیتالیسم @Garajetadayoni | گاراژ