کانال دکتر پیمان سلامتی

هفتاد و نهمین نشست علمی مرکز تحقیقات تروما و جراحی سینا: عنوان نشست: "The prison of your mind" By Sean Stephenson تاریخ: دوشنبه ۱۹ مرداد ۱۴۰۵ ساعت: یازده صبح ارایه دهنده: دکتر پیمان سلامتی ارایه به زبان انگلیسی لطفا قبل از شرکت در کلاس، این ویدیو را تماشا کنید: https://youtu.be/VaRO5-V1uK0?is=UXFEE4GDNejjDgQ8 این نشست به شکل هیبریدی (حضوری و انلاین) برگزار می شود. مکان: سالن شورای مرکز تحقیقات تروما و جراحی بیمارستان سینا برگزاری انلاین: گوگل میت  لینک ثبت نام آنلاین: https://formafzar.com/form/76fwx لینک ورود پس از ثبت نام برای شما فرستاده خواهد شد.

کرامت انسانی؛ آنچه در آمار جنگ دیده نمی‌شود ✍​ پیمان سلامتی استاد پزشکی اجتماعی دانشگاه علوم پزشکی تهران ​ 💠 چهاردهم مرداد در تقویم رسمی کشور، «روز حقوق بشر اسلامی و کرامت انسانی» نام‌گذاری شده است. این مناسبت فرصتی است تا پرسشی فراتر از شمارش کشته‌ها و ویرانی‌ها مطرح کنیم: 💠 آیا کرامت انسان فقط با زنده ماندن او حفظ می‌شود؟ یا هنگامی که کودکی فرصت آموختن را از دست می‌دهد، خانواده‌ای امیدش را می‌بازد، بیماری درمان نمی‌شود و جامعه‌ای از اعتماد تهی می‌گردد، کرامت انسانی نیز زخمی می‌شود؟ 💠​ از نگاه پزشکی اجتماعی، اگر بخواهیم هزینه واقعی جنگ و بحران را درک کنیم، باید حداقل پنج دفتر حساب آن را ورق بزنیم. ​ 💠 نخست؛ کرامت سلامت زخم جنگ‌ها فقط با شمارش کشته ها و مجروحین احصا نمی‌شود؛ بلکه در مغز، قلب و روان تک تک انسان ها باقی می‌ماند. استرس مزمن، اضطراب، افسردگی، اختلال خواب و بیماری‌های جسمی مرتبط با فشارهای روانی، گاه سال‌ها پس از خاموش شدن آخرین گلوله نیز زندگی بازماندگان را تحت تأثیر قرار می‌دهند. ​💠 بار سنگین ترومای جمعی، سوگ‌های درمان‌نشده و فرسودگی روانی، تنها رنج فردی نیست؛ بلکه سرمایه سلامت یک جامعه را تحلیل می‌برد و نظام سلامت را تا سال‌ها پس از پایان بحران، با موجی از نیازهای درمانی و مراقبتی روبه‌رو می‌کند. ​ 💠 دوم؛ کرامت آموزش طی یک سال گذشته، معلمان، استادان، والدین و بسیاری از دلسوزان این سرزمین را دیده‌ام که با نگرانی از آینده تحصیلی کودکان و جوانان ایرانی سخن می‌گویند. آنان با اضطرابی عمیق می‌پرسند: با این وضعیت آموزش آنلاین، سایه جنگ و بمباران، اضطراب و افسردگی گسترده و نااطمینانی‌های مداوم، بر سر نسل آینده چه خواهد آمد؟ ​ 💠 کودکی که ماه‌ها یا سال‌ها در فضایی آکنده از ناامنی، اضطراب یا اختلال در آموزش زندگی می‌کند، تنها چند درس را از دست نمی‌دهد؛ بخشی از فرصت رشد شناختی، مهارت‌های اجتماعی، اعتماد به نفس و امید به آینده را نیز از دست می‌دهد. ​ امروز نهادهای علمی جهان با طرح مفهوم «فقر یادگیری» هشدار می‌دهند که افت آموزش، تنها یک عقب‌ماندگی درسی نیست؛ بلکه می‌تواند تا دهه‌ها بر سرمایه انسانی کشورها اثر بگذارد. ​ 💠 سوم؛ کرامت توسعه در اقتصاد سلامت، مفهومی به نام «هزینه فرصت» وجود دارد. هر منبعی که صرف جنگ می‌شود، دیگر نمی‌تواند صرف آموزش، سلامت، پژوهش، ایمنی جاده‌ها، تغذیه کودکان یا حفاظت از محیط زیست شود. ​ 💠 گاهی بزرگ‌ترین هزینه جنگ، آن چیزی نیست که ویران می‌شود؛ بلکه آن چیزی است که هرگز ساخته نمی‌شود. هر میلیاردی که صرف جنگ می‌شود، یعنی میلیاردی که دیگر صرف ساخت مدرسه، تجهیز بیمارستان، واکسیناسیون کودکان، حمایت از سلامت روان، پژوهش‌های پزشکی یا ایمن‌سازی جاده‌ها نخواهد شد. ​ 💠 چهارم؛ کرامت جامعه جنگ فقط زیرساخت‌ها را تخریب نمی‌کند؛ سرمایه اجتماعی را نیز فرسوده می‌کند. ​ اعتماد، همبستگی، مشارکت مدنی و احساس امنیت، سرمایه‌هایی هستند که طی سال‌ها شکل می‌گیرند، اما ممکن است در مدت کوتاهی آسیب ببینند. 💠 تداوم بحران و نااطمینانی، حتی در دوره‌هایی که درگیری نظامی گسترده وجود ندارد، احساس فرسودگی اجتماعی، کاهش اعتماد و افزایش مهاجرت نیروهای انسانی را به دنبال دارد. ​ بازسازی پل‌ها، جاده‌ها و ساختمان‌ها شاید چند سال زمان ببرد، اما بازسازی اعتماد اجتماعی، گاه یک نسل طول می‌کشد. ​ 💠 پنجم؛ کرامت آینده شاید سنگین‌ترین هزینه جنگ، آینده‌ای باشد که هرگز محقق نمی‌شود. ​ کودکان، با معصومیت ذاتی خود، بی‌دفاع‌ترین قربانیان هر ناامنی هستند. 💠​ آینده هر سرزمین، پیش از آنکه در کارخانه‌ها، وزارتخانه‌ها یا پادگان‌ها ساخته شود، در ذهن، روان و احساس امنیت کودکان و جوانانش شکل می‌گیرد. سرمایه‌گذاری بر آرامش و بهزیستی آنان، راهبردی‌ترین سرمایه‌گذاری برای بقای هر ملت است. ​ اگر امید و امنیت این نهال‌های فردا در میان اضطراب، خشونت و بحران آسیب ببیند، جامعه از ریشه‌های خود هزینه کرده است. 💠​ جان کلام آنکه، کرامت انسان، تنها در زنده ماندن او خلاصه نمی‌شود؛ کرامت آن است که بتواند سالم زندگی کند، بیاموزد، امید و اعتماد داشته باشد، در جامعه ای در حال توسعه مشارکت کند و آینده‌ای درخور داشته باشد. ​ جنگ، آینده را یکباره نابود نمی‌کند؛ آن را قسطی از کودکان یک سرزمین می‌گیرد. ​💠 شاید بزرگ‌ترین پیام «روز حقوق بشر اسلامی و کرامت انسانی» همین باشد که هیچ حکومتی، با خرج کردن از کرامت شهروندان و آینده فرزندانش، امنیتی پایدار نخواهد خرید. ​ 🌐www.paymansalamati.com

رنج نامتقارن؛ وقتی غیرنظامیان بهای جنگ را می‌پردازند  ✍ پیمان سلامتی استاد پزشکی اجتماعی دانشگاه علوم پزشکی تهران چند روز پیش در مسیر اتوبان کرج به قزوین، تابلویی بزرگ در حاشیه جاده، نظرم را به خود جلب کرد. بر روی آن، تصویر ۱۵ نفر از اعضای یک خانواده اهل کمال‌شهر کرج نقش بسته بود؛ چهره‌های معصوم کودکان، زنان، جوانان و سالمندانی که در جریان جنگ چهل‌روزه در کنار هم جان باخته بودند و از آنان به عنوان بزرگ‌ترین خانواده شهید ایران در درگیری‌های اخیر یاد شده بود.  💠 آن تصویر، روایتی عینی و دردناک از حقیقت ملموس این روزهاست؛ واقعیتِ عریان یک «نبرد نامتقارن» که در آن، بار اصلی خسارات و تلفات انسانی نه بر دوش ساختارهای نظامی، بلکه بر پیکر شهروندان بی‌دفاعی می‌افتد که توان و ابزاری برای صیانت از خود در برابر آسمانِ باز و آسیب‌پذیر ندارند.  💠 بر اساس گزارش های رسمی، در دور سوم جنگ با آمریکا، ده ها شهروند غیرنظامی جان خود را از دست داده و صد ها تن مجروح شده‌اند. در مقابل این تلفات سنگین انسانی، پاسخ‌ها و اقدامات تقابلی کشور به پایگاه‌های نظامی دشمن، اغلب در سامانه‌های دفاعی طرف مقابل رهگیری شده یا تلفات محدودی بر جای می‌گذارد.  💠 در چنین شرایط نامتقارنی، پرسش اصلی این است؟ تا چه اندازه تداوم روندی که هزینه اصلی آن از جان و سلامت غیرنظامیان پرداخت می‌شود، با اصول اخلاقی و حقوقی سازگار است؟ 💠 ا. توزیع نامتقارن رنج و آسیب‌پذیری در علوم سلامت، پیامدهای جنگ تنها با شمار کشته‌ها یا میزان تخریب فیزیکی سنجیده نمی‌شوند؛ بلکه نحوه توزیع رنج در میان گروه‌های مختلف جامعه نیز اهمیت بنیادین دارد. نیروهای مسلح، آماده ترین بخش هر جامعه و مجهز به امکانات حفاظتی‌اند؛ اما کودکان، زنان، سالمندان و افراد دارای بیماری‌های مزمن، آسیب‌پذیرترین لایه‌های جامعه محسوب می‌شوند و در برابر جنگ تقریباً بی‌دفاع‌اند.  💠 دانیل کالاهان، فیلسوف اخلاق، بر این نکته تأکید می‌کند که حفاظت از جان انسان‌ها باید در کانون تصمیم‌گیری‌ها قرار گیرد و هرگاه بار اصلی رنج بر دوش غیرنظامیان قرار گیرد، جامعه با یک چالش جدی اخلاقی روبه‌روست. هنگامی که عدم تقارن به گونه‌ای است که یک طرف با کمترین آسیب انسانی به عملیات خود ادامه می‌دهد و در سوی دیگر، جامعه هزینه را با خون غیرنظامیان می‌پردازد، در واقع سرمایه انسانی و زیستی کشور به تدریج تحلیل می‌رود. 💠 ۲. اصل تفکیک، تناسب و مسئولیت حاکمیت در حقوق بین‌الملل ، دو اصل بنیادین وجود دارد: اصل تفکیک میان اهداف نظامی و غیرنظامی و اصل تناسب. بر پایه این اصول، طرف‌های درگیر موظف‌اند تا حد امکان از غیرنظامیان محافظت کنند و از اقداماتی که آسیب نامتناسب به آنان وارد می‌کند، پرهیز شود. 💠 از سوی دیگر، نخستین وظیفه هر نظام حکمرانی، پاسداری از حق حیات و حفاظت از سلامت شهروندان خود است.   آمارتیا سن برنده جایزه نوبل و نظریه پرداز توسعه انسانی، بر این نکته تأکید دارد که ارزش هر سیاست عمومی، در نهایت با میزان گسترش آزادی‌ها، کاهش رنج انسان‌ها و حفاظت از کرامت و جان آنان سنجیده می‌شود.    💠 ۳. آسیب اخلاقی جنگ تنها جسم انسان‌ها را زخمی نمی‌کند. مشاهده مکرر مرگ کودکان، ناتوانی در محافظت از غیرنظامیان و احساس درماندگی در برابر رنج آنان، وجدان اخلاقی خانواده‌ها، امدادگران و حتی کل جامعه را دچار فرسایش می کند؛ زخمی که آثار آن گاه سال‌ها پس از پایان جنگ باقی می‌ماند و اعتماد، همبستگی اجتماعی و سلامت روان جامعه را تضعیف می‌کند.   در چنین شرایطی، حکومت‌ها بیش از هر چیز در برابر جان کودکان، زنان و دیگر غیرنظامیان بی‌دفاع مسئول‌اند. 💠 جان کلام آنکه، جنگ نامتقارن موجود، مسئولیت اخلاقی بازنگری در سیاست‌ها را دوچندان می‌کند؛ زیرا استمرار روندی که به تداوم آسیب به غیرنظامیان می‌انجامد، با اصول اخلاق و حقوق بشر سازگار نیست. وظیفه ما، ارزیابی مستمر و مسئولانه سیاست‌هایی است که مستقیماً بر جان و سلامت مردم اثر می‌گذارند؛ تا اجازه ندهیم سرمایه انسانی و سلامت ایران‌زمین بیش از این در آتش ناامنی فرسوده شود.  💠 اکنون می‌توان بار دیگر به آن تابلوی کنار اتوبان نگریست. آن پانزده چهره، تنها تصویر یک خانواده نیستند؛ آنان آینه‌ای هستند که از ما می‌پرسند: آیا از این رنج چیزی آموخته‌ایم؟ 💠 آینده هر سرزمین را نه شمار موشک‌ها، بلکه توان آن در حفاظت از جان کودکان و غیرنظامیانش رقم می‌زند. اگر نتوانیم از آسیب‌پذیرترین شهروندان خود پاسداری کنیم، هیچ پیروزی نظامی نمی‌تواند جای خالی آنان را پر کند.  ​🌐 www.paymansalamati.com

هفتاد و هشتمین نشست علمی مرکز تحقیقات تروما و جراحی سینا: عنوان نشست: "New insights on poverty" By Hans Hosling تاریخ: دوشنبه دوازدهم مرداد ۱۴۰۵ ساعت: یازده صبح ارایه دهنده: دکتر پیمان سلامتی ارایه به زبان انگلیسی لطفا قبل از شرکت در کلاس، این ویدیو را تماشا کنید: https://www.ted.com/talks/hans_rosling_new_insights_on_poverty?utm_campaign=tedspread&utm_medium=referral&utm_source=tedcomshare این نشست به شکل هیبریدی (حضوری و انلاین) برگزار می شود. مکان: سالن شورای مرکز تحقیقات تروما و جراحی بیمارستان سینا برگزاری انلاین: گوگل میت  لینک ثبت نام آنلاین: https://formafzar.com/form/76fwx لینک ورود پس از ثبت نام برای شما فرستاده خواهد شد.

آینده‌ای که در آتش انتقام می‌سوزد ✍️ پیمان سلامتی استاد پزشکی اجتماعی دانشگاه علوم پزشکی تهران چرا فرانسه، کشوری با آن پیشینه تمدنی، هویت تاریخی غنی و ارتشی که در زمان خود قدرتمند به شمار می‌رفت، در جنگ جهانی دوم تنها طی شش هفته در برابر آلمان نازی فروپاشید؟ 💠 پاسخ این پرسش تنها در میدان‌های نبرد جست‌وجو نمی‌شود. پیر لومت، نویسنده برجسته فرانسوی، در سه‌گانه مشهور خود با عنوان «بچه‌های بحران» (Children of Disaster)، روایتی ادبی از جامعه‌ای ارائه می‌دهد که سال‌ها پیش از شکست نظامی از درون فرسوده شده بود؛ جامعه‌ای که زخم‌های درمان‌نشده جنگ جهانی اول، اعتماد، امید و انسجام آن را آرام‌آرام تحلیل برده بود. 💠 امروز و در دور جدید جنگ با آمریکا، در فضایی که پیوسته سخن از پاسخ، ایستادگی و انتقام به میان می‌آید، شاید مهم‌ترین پرسش این باشد که هزینه واقعی این چرخه فرساینده از کدام سرمایه پرداخت می‌شود؟ 💠 در این نوشتار قصد ندارم تا به صحت این ادعا بپردازم که در عالم واقع چقدر ما در مواجهه با دشمنان خارجی که این روزها بی‌شمارند امکان این اقدام را داریم یا آنکه به تحلیل هزینه_ فایده آن بپردازم بلکه می‌خواهم از دیدگاه جامعه‌شناسی سلامت به عوارض شوم این رویکرد اشاره کنم. 💠 ۱. ترومایی که بر آینده نسل‌ها سایه می‌اندازد: جامعه ما بار دیگر در معرض تراکم بالایی از تروما، اخبار تهدید و نااطمینانی قرار گرفته است. اما از منظر پزشکی اجتماعی، شاید نگران‌کننده‌ترین پیامد این بحران‌ها، تأثیری است که بر کودکان و نوجوانان امروز بر جای می‌ماند. 💠 علم اپی‌ژنتیک نشان می‌دهد که فشارهای شدید روانی و محیطی اگرچه توالی DNA را تغییر نمی‌دهند، اما می‌توانند با تغییر در تنظیم بیان برخی ژن‌ها همراه شوند؛ تغییراتی که در بعضی افراد ممکن است خطر ابتلا به اختلالات روانی، بیماری‌های مزمن و مشکلات سلامت را در سال‌های بعد افزایش دهند. 💠 مقاله‌ای معتبر از نوع مرور سیستماتیک در مجله وزین JAMA نشان می‌دهد کودکانی که در معرض تروماهای شدید، ناامنی و استرس مزمن قرار می‌گیرند، تنها خاطرات تلخی را با خود حمل نمی‌کنند؛ بلکه این تجربه‌ها می‌توانند مسیر رشد زیستی، روانی و اجتماعی آنان را تحت تأثیر قرار دهند و احتمال افسردگی، اضطراب، رفتارهای پرخطر و برخی بیماری‌های جسمی را در بزرگسالی افزایش دهند. 💠 آسیبی که امروز بر روان این نهال‌های نورس وارد می‌شود دهه‌ها بعد در سیمای جامعه آشکار می شود. 💠 ۲. انتقام؛ خرج کردن از سرمایه آینده: در روزهای اخیر، بحث‌های فراوانی درباره «انتقام»، «تحمل هزینه» و «مقاومت» در فضای عمومی شکل گرفته است. 💠 باید توجه کرد که یک جامعه تا چه اندازه توان تحمل این همه فشار را دارد. وقتی جامعه به جای آرامش و بازسازی، پیوسته در مدار استرس مزمن، خشم انباشته و عطش انتقام باقی می‌ماند، تنها زیرساخت‌های فیزیکی آسیب نمی‌بینند؛ بلکه سرمایه اجتماعی نیز فرسوده می‌شود. اعتماد، همبستگی و امید، که به تعبیر رابرت پاتنام، جامعه‌شناس برجسته، ستون‌های سرمایه اجتماعی هر جامعه‌اند، آرام‌آرام تضعیف می‌شوند. 💠 و هنگامی که کودکان هر روز با اخبار تهدید، ناامنی و اضطراب بزرگ می‌شوند، در واقع ما از سرمایه زیستی، روانی و اجتماعی نسل آینده هزینه می‌کنیم. 💠 جنگ‌ها روزی پایان می‌یابند و دودها فرو می‌نشینند، اما «بچه‌های بحران» باقی می‌مانند؛ نسلی که اگر توان زیستی، روانی و اجتماعی‌اش آسیب ببیند، بازسازی آینده کشور نیز به مراتب دشوارتر خواهد شد. 💠 ۳. مسئولیت ما در برابر فردا: اکنون می‌توان دوباره به پرسش آغازین بازگشت. روایت پیر لومت یادآور این نکته است که فروپاشی فرانسه در سال ۱۹۴۰، تنها نتیجه یک شکست نظامی نبود؛ بلکه جامعه‌ای که سال‌ها زیر بار تروما، بحران اقتصادی، سوگ‌های درمان‌نشده، ناامیدی و فرسایش اخلاقی قرار گرفته بود، توان بازتولید اعتماد، خرد جمعی و انسجام اجتماعی خود را نیز از دست داده بود. 💠 الیزابت مک‌کلور، روان‌شناس برجسته رشد کودک، معتقد است که هیچ کودکی در خلأ رشد نمی‌کند. جامعه‌ای که نتواند محیطی امن، باثبات و پیش‌بینی‌پذیر برای کودکان خود فراهم سازد، در حقیقت سلامت روان نسل آینده را قربانی بی‌ثباتی امروز کرده است. 💠 از این رو، حفاظت از سلامت روانی و زیستی کودکان یک اقدام حاشیه‌ای یا صرفاً انسانی نیست؛ بلکه بنیادی‌ترین سرمایه‌گذاری برای امنیت، بازسازی و آینده هر سرزمین است. 💠 جان کلام آنکه، هیچ کشوری تنها با حفظ مرزهایش پایدار نمی‌ماند؛ آینده هر سرزمین در ذهن، روان و امید کودکانی ساخته می‌شود که امروز در آن زندگی می‌کنند. 💠 اگر این امید در آتش انتقام و چرخه بی‌پایان خشونت بسوزد، فردا را نیز با خود خواهد سوزاند. مسئولیت ما در قبال آینده ایران‌زمین، پیش از هر چیز، پاسداری از همین امید است. 🌐 www.paymansalamati.com

هفتاد و هفتمین نشست علمی مرکز تحقیقات تروما و جراحی سینا: عنوان نشست: What Makes a Good Life? Lessons from the Longest Study on Happiness | Robert Waldinger تاریخ: دوشنبه پنجم مرداد ماه ۱۴۰۵ ساعت: یازده صبح ارایه دهنده: دکتر پیمان سلامتی ارایه به زبان انگلیسی لطفا قبل از شرکت در کلاس، این ویدیو را تماشا کنید: https://youtu.be/8KkKuTCFvzI?si=Ha71kOb_x_kyvdlu این نشست به شکل هیبریدی (حضوری و انلاین) برگزار می شود. مکان: سالن شورای مرکز تحقیقات تروما و جراحی بیمارستان سینا برگزاری انلاین: گوگل میت  لینک ثبت نام آنلاین: https://formafzar.com/form/76fwx لینک ورود پس از ثبت نام برای شما فرستاده خواهد شد.

از کرختی اجتماعی تا چرخه خشونت: تحلیل رفتار آتی ایرانیان ✍پیمان سلامتی استاد پزشکی اجتماعی دانشگاه علوم پزشکی تهران «خانه‌ام آتش گرفته است، آتشی جان‌سوز هر طرف می‌سوزد این آتش من به هر سو می‌دوم گریان در لهیب آتش پردود...» 💠 در تاریخ ایران، یکی از تلخ‌ترین نشانه‌های فرسودگی روان جمعی در واپسین سال‌های حکومت صفوی اتفاق افتاده است؛ زمانی که محمود افغان با سپاهی نه‌چندان بزرگ به پشت دیوارهای اصفهان رسید، اما جامعه‌ای که سال‌ها زیر بار قحطی، ناکارآمدی، ناامنی و فرسایش اجتماعی قرار گرفته بود، دیگر توان و انگیزه مؤثری برای دفاع از خود نداشت. آن رخداد، پیش از آنکه صرفاً یک شکست نظامی باشد، نشانه فرسودگی سرمایه روانی و اجتماعی جامعه‌ای بود که در اثر انسداد، نااطمینانی و فشارهای ممتد، ظرفیت صبوری و همزیستی خود را از دست داده بود. 💠 امروز نیز در جغرافیای ایران، به‌ویژه در شهرهای جنوبی، تکرار تروماهای ناشی از چهل روز جنگ سخت و اضطراب‌ بمباران های شب های اخیر، بار دیگر روان جمعی را در معرض همان فرسایش تدریجی قرار داده است. استمرار این وضعیت تعلیق و فشارهای چندلایه، آستانه تحمل اجتماعی را به نقطه‌ای شکننده نزدیک می‌کند؛ نقطه‌ای که در آن، بازنگری عقلانی در برخی شیوه‌های حکمرانی و حرکت به سوی صلح، مدارا و بازسازی اعتماد عمومی، بیش از هر زمان دیگری ضرورتی پیشگیرانه می‌یابد. 💠 روان شناسان تروما از پدیده‌ای با عنوان «کرختی اجتماعی» (Social Numbing) یاد می‌کنند؛ وضعیتی که در آن، جامعه پس از مواجهه مکرر با بحران، نه‌تنها حساسیت خود را نسبت به رنج دیگران از دست می‌دهد، بلکه توان واکنش مؤثر و مسئولانه نیز به‌تدریج کاهش می‌یابد. این کرختی به معنای آرامش نیست؛ بلکه مرحله‌ای از فرسودگی عاطفی است که می‌تواند با کوچک‌ترین محرک، جای خود را به انفجارهای ناگهانی خشونت، خشم و تعارض‌های اجتماعی بدهد. 💠 نخستین نشانه این وضعیت، ورود جامعه به مرحله خستگی ناشی از برزخ بلاتکلیفی است. در تروماهای کلاسیک، حادثه رخ می‌دهد و پایان می‌یابد؛ اما در وضعیت تعلیق مستمر، تروما هر روز تمدید می‌شود. 💠 جورجو آگامبن هشدار می‌دهد که تداوم «وضعیت استثنایی» توسط حکومت ها در شرایطی همچون جنگ می‌تواند به فرسایش تدریجی زندگی عادی و کاهش ظرفیت کنشگری بینجامد. ذهنی که هر روز با نااطمینانی نسبت به آینده زندگی می‌کند و طعم تلخ جنگ را چشیده است، به‌تدریج توان تحلیل منطقی خود را از دست می‌دهد و بیش از پیش مستعد واکنش‌های هیجانی و پیش‌بینی‌ناپذیر می‌شود. 💠 در لایه دوم، این خستگی مزمن در روابط روزمره مردم سرریز می‌شود و خود را به شکل کاهش مدارا و افزایش تعارض‌های اجتماعی نشان می‌دهد. روبرتو اسپوزیتو در نظریه «مصونیت» توضیح می‌دهد که در شرایط بحران‌های ممتد، مکانیسم‌های دفاعی جامعه ممکن است به جای تمرکز بر تهدیدهای بیرونی، در روابط داخلی بازتولید شوند و به افزایش تنش میان شهروندان بینجامند. 💠 نشانه های این وضعیت را می‌توان در افزایش خشم و کاهش آستانه تحمل در خانواده‌ها، محیط‌های کار و حتی راهروهای بیمارستان‌ها مشاهده کرد؛ روندی که تجربه‌ تلخ ماه‌های گذشته به ویژه حوادث دی ماه آن را به‌خوبی نشان داده است. 💠 صیانت از امنیت روانی جامعه، هم‌پای امنیت فیزیکی، شرط دوام هر جامعه‌ای است. تجربه کشورهای مختلف نشان داده است که انکار یا کوچک‌نمایی بحران‌های اجتماعی، سرمایه اعتماد عمومی را تضعیف و مدیریت بحران را دشوارتر می‌کند. اسناد معتبر پزشکی اجتماعی نیز بارها تأکید کرده‌اند که صلح، ثبات اقتصادی، عدالت اجتماعی و امید به آینده، از مهم‌ترین پیش‌نیازهای سلامت جامعه هستند و بدون ترمیم این زیرساخت‌ها، انتظار بهبود رفتارهای مدنی واقع‌بینانه نخواهد بود. 💠 جان کلام آنکه، نشانه‌های فرسایش عاطفی در لایه‌های مختلف جامعه نباید نادیده گرفته شود. پیکر خسته این سرزمین، پس از تحمل تروماهای پیاپی، بیش از هر چیز به آرامش، افق‌گشایی و عقلانیت نیاز دارد. 💠 گرچه تحلیل رفتار آتی جمعی مردم کاری بسیار پیچیده است، سناریوی ترکیبی کرختی اجتماعی و چرخه های خشونت یکی از محتمل ترین گزینه های پیش روست. پیشگیری از لغزش روان جمعی به سوی این آسیب ها، تنها با تقویت اعتماد، گفت‌وگو، مدارا و سیاست‌های مبتنی بر پرهیز ازجنگ، ترویج صلح و خشونت پرهیزی امکان‌پذیر است. 💠 حاکمیت بداند که در آزمون خطرناکی درگیر شده است. تداوم این مسیر، ممکن است ما را به همان سرانجامی نزدیک کند که اخوان ثالث سال‌ها پیش با اندوهی ژرف تصویر کرده بود: «من به دستان پر از تاول این طرف را می‌کنم خاموش تا سحرگاهان، که می‌داند که بود من شود نابود؟» 💠 با استفاده از  لینک های زیر 👇 ما را دنبال کنید. 💠 https://ble.ir/paymansalamati 🆔 http://t.me/PaymanSalamati #کانال_دکتر_پیمان_سلامتی

هفتاد و ششمین نشست علمی مرکز تحقیقات تروما و جراحی سینا: عنوان نشست: The Surprising Habits of Original Thinkers by Adam Grant تاریخ: دوشنبه بیست و نهم تیر ماه ۱۴۰۵ ساعت: یازده صبح ارایه دهنده: دکتر پیمان سلامتی ارایه به زبان انگلیسی لطفا قبل از شرکت در کلاس این ویدیو را تماشا کنید: https://youtu.be/fxbCHn6gE3U?is=MkqrU_4064zzz-iV این نشست به شکل هیبریدی (حضوری و انلاین) برگزار می شود. مکان: سالن شورای مرکز تحقیقات تروما و جراحی بیمارستان سینا برگزاری انلاین: گوگل میت  لینک ثبت نام آنلاین: https://formafzar.com/form/76fwx لینک ورود پس از ثبت نام برای شما فرستاده خواهد شد.

وقتی «شاخص فلاکت» زنگ خطر را به صدا درمی‌آورد. ✍️ پیمان سلامتی استاد پزشکی اجتماعی، دانشگاه علوم پزشکی تهران چند شب پیش فیلم «رها» را دیدم؛ یکی از تأثیرگذارترین فیلم‌های اجتماعی سال گذشته. 💠 آنچه بیش از داستان فیلم ذهنم را درگیر کرد، دو واژه‌ای بود که تقریباً در تمام روایت حضور داشتند: تورم و بیکاری. خانواده‌ای که هر روز فقیرتر و برای تأمین ابتدایی‌ترین نیازهای خود درمانده‌تر می‌شود و اتفاقات تلخ و مهلکی که برسرشان آوار می شوند. 💠 هم زمان، وارد هفته بهزیستی شده‌ایم؛ هفته‌ای که با پیام‌های تبریک مسئولین و گزارش عملکرد همراه است. اما امسال این تقارن، پرسشی جدی را پیش روی ما می‌گذارد: آیا می‌توان از «بهزیستی» سخن گفت، در حالی که بسیاری از شاخص‌های رفاه اجتماعی در جهت عکس حرکت می‌کنند؟ 💠 برای پاسخ به این پرسش، اقتصاددانان شاخص‌های متعددی برای سنجش بهزیستی و رفاه جامعه پیشنهاد کرده‌اند. یکی از شناخته‌شده‌ترین آنها «شاخص فلاکت» (Misery Index) است که آرتور اوکان در دهه ۱۹۷۰ معرفی کرد. 💠 ایده او ساده اما عمیق بود: هرچه تورم و بیکاری بیشتر باشد، فشار اقتصادی و اجتماعی بر زندگی مردم نیز بیشتر خواهد بود. 💠 به همین دلیل، جمع این دو متغیر می‌تواند تصویری روشن از میزان رفاه یا فلاکت یک جامعه ارائه کند. شاخصی که پس از گذشت بیش از نیم قرن، همچنان یکی از پرکاربردترین معیارهای ارزیابی این موضوع در جهان است. 💠 اگر از این منظر به ایران امروز نگاه کنیم، تصویر نگران‌کننده‌ای پیش روی ما قرار می‌گیرد. بر اساس گزارش‌های رسمی وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی، شاخص های تورم در ماه های گذشته به طرز وحشتناکی افزایش یافته. 💠 ارقامی که در بسیاری از اقلام اساسی از آستانه بحران نیز عبور کرده است. به عنوان مثال، تورم نقطه به نقطه در گروه مواد غذایی برای چند ماه متوالی سه‌رقمی شده و به حدود ۱۳۴ درصد رسیده است. 💠 این اعداد فقط شاخص‌های اقتصادی نیستند؛ آنها به زبان ساده یعنی کوچک‌تر شدن سفره مردم، افزایش ناامنی غذایی، فشار بیشتر بر سلامت جسم و روان خانواده‌ها و کاهش کیفیت زندگی. 💠 در همین روزها، خبر عجیبی نیز توسط دولت منتشر شد: نرخ رسمی بیکاری به پایین‌ترین میزان خود از سال ۱۳۸۴ رسیده است. 💠 در نگاه نخست، این خبر امیدوارکننده به نظر می‌رسد، اما مشکل در تعریف بیکاری در کشور ماست. در ایران، فرد «بیکار» کسی نیست که صرفاً شغل نداشته باشد؛ بلکه کسی است که در یک ماه گذشته به طور فعال جویای کار نبوده باشد. 💠 تاکید این تعریف بر عبارت «جویای کار» است. اگر فردی پس از ماه‌ها جست‌وجوی بی‌نتیجه، از یافتن شغل ناامید شود و دیگر به دنبال کار نگردد، هرچند همچنان هیچ شغلی نداشته باشد، از جمعیت فعال خارج می‌شود و دیگر در آمار رسمی بیکاران قرار نمی‌گیرد. 💠 بنابراین، کاهش نرخ بیکاری همیشه به معنای ایجاد فرصت‌های شغلی بیشتر نیست. گاهی تنها به این معناست که شمار بیشتری از مردم، امید خود را برای یافتن کار از دست داده‌اند. 💠 این نکته زمانی اهمیت بیشتری پیدا می‌کند که هم‌زمان، مسئولان وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی اعلام کرده‌اند در ماه‌های گذشته حدود یک میلیون فرصت شغلی از دست رفته و نزدیک به ۳۰۰ هزار نفر برای استفاده از بیمه بیکاری در سامانه وزارت رفاه ثبت‌نام کرده‌اند. رقمی که نسبت به سال گذشته افزایش چشمگیری داشته است. 💠 اینها آمارهای رسمی دولت است؛ هرچند به نظر می‌رسد ابعاد واقعی بیکاری و ناامیدی از اشتغال در سطح جامعه، از این ارقام نیز فراتر باشد. از نگاه پزشکی اجتماعی، اهمیت شاخص فلاکت تنها به اقتصاد محدود نمی‌شود. 💠 تورم و بیکاری صرفاً قدرت خرید را کاهش نمی‌دهند؛ بلکه با افزایش افسردگی و اضطراب، سوءتغذیه، خشونت خانوادگی، افت سرمایه اجتماعی و کاهش امید به آینده نیز همراه هستند. به همین دلیل، شاخص فلاکت را می‌توان یکی از مهم‌ترین شاخص‌های سنجش بهزیستی اجتماعی دانست. 💠 شاید طنز تلخ این روزها آن باشد که درست در هفته‌ای که «هفته بهزیستی» نام گرفته، گزارش‌های رسمی وزارت رفاه از تورم و بیکاری کم‌سابقه حکایت دارند. به همین دلیل شاید این تقارن، برای ما فرصتی بی بدیل برای تأمل و بازنگری فراهم کرده باشد. 💠 اگر قرار است هفته بهزیستی فقط یک مناسبت تقویمی نباشد، باید از خود بپرسیم آیا مردم امروز احساس امنیت اقتصادی بیشتری نسبت به گذشته دارند؟ آیا می‌توانند برای آینده برنامه‌ریزی کنند؟ آیا شاخص‌های واقعی زندگی، از کاهش فلاکت و افزایش رفاه حکایت می‌کنند؟ 💠 جان کلام آنکه، بهزیستی را نمی‌توان با نام گذاری و پیام تبریک ساخت؛ همان‌گونه که فلاکت را نمی‌توان پشت آمار پنهان کرد. 💠 با استفاده از  لینک های زیر 👇 ما را دنبال کنید. 💠 https://ble.ir/paymansalamati 🆔 http://t.me/PaymanSalamati #کانال_دکتر_پیمان_سلامتی

هفتاد و پنجمین نشست علمی مرکز تحقیقات تروما و جراحی سینا: عنوان نشست: Steve Jobs' Stanford Commencement (2005) تاریخ: دوشنبه بیست و دوم تیر ماه ۱۴۰۵ ساعت: یازده صبح ارایه دهنده: دکتر پیمان سلامتی ارایه به زبان انگلیسی این نشست به شکل هیبریدی (حضوری و انلاین) برگزار می شود. مکان: سالن شورای مرکز تحقیقات تروما و جراحی بیمارستان سینا برگزاری انلاین: گوگل میت لینک ثبت نام آنلاین: formafzar.com/form/ikv13 لینک پس از ثبت نام برای شما فرستاده خواهد شد.

فوتبال؛ یکی از آخرین پناهگاه‌های سرمایه اجتماعی ✍️ پیمان سلامتی استاد پزشکی اجتماعی دانشگاه علوم پزشکی تهران 💠 هشتم آذر ۱۳۷۶، ورزشگاه ملبورن. ایران دو گل از استرالیا عقب بود. کمتر کسی باور داشت رؤیای حضور در جام جهانی، پس از بیست سال، محقق شود. اما این اتفاق رقم خورد و میلیون‌ها ایرانی تا نیمه‌های شب به خیابان‌ها آمدند. 💠 آن شب، تفاوت‌های قومی، مذهبی، سیاسی و طبقاتی برای ساعاتی رنگ باختند. شادی مردم فقط به خاطر صعود یک تیم فوتبال نبود؛ جامعه ایران، تجربه‌ای مشترک را زندگی می‌کرد. 💠 اما امروز، پس از حذف تیم ملی از جام جهانی و واکنش‌های متفاوت جامعه، این پرسش پیش روی ما قرار گرفته است: آیا چیزی فراتر از یک ناکامی ورزشی در حال رخ دادن است؟ 💠 فوتبال تنها یک ورزش نیست؛ یکی از معدود بسترهای اجتماعی است که می‌تواند احساس تعلق و سرمایه اجتماعی را بازتولید کند. هنگامی که حتی این ظرفیت نیز تضعیف می‌شود، مسئله فقط فوتبال نیست؛ بلکه نشانه‌ای از فرسایش سلامت اجتماعی جامعه است. 💠 نخست؛ فوتبال چگونه سرمایه اجتماعی می‌آفریند؟ رابرت پاتنام، از برجسته‌ترین پژوهشگران این حوزه، سرمایه اجتماعی را نیرویی می‌داند که مردم را به یکدیگر نزدیک می‌کند، اعتماد و همکاری را افزایش می‌دهد و احساس تعلق به یک سرنوشت مشترک را شکل می‌بخشد. 💠 جامعه ای که از این سرمایه برخوردار باشد، در بحران‌ها منسجم‌تر عمل می‌کند و اختلاف‌هایش را آسان‌تر پشت سر می‌گذارد. از این منظر، فوتبال فقط نود دقیقه رقابت نیست. هر پیروزی یا شکست، می‌تواند میلیون‌ها نفر را در یک تجربه مشترک شریک کند. 💠 شب ملبورن، تنها یک خاطره فوتبالی نیست؛ بخشی از حافظه جمعی ایرانیان است؛ لحظه‌ای که بسیاری احساس کردند عضو یک «ما»ی بزرگ‌تر هستند. 💠 دوم؛ وقتی حافظه مشترک کم‌رنگ می‌شود. برای من، تلخ‌ترین خاطره فوتبال، حذف این روزهای تیم ملی نیست. چهار سال پیش، دور قبلی جام جهانی با وقایع اجتماعی پس از مرگ مهسا امینی همزمان شد. 💠 در آن زمان پس از شکست سنگین شش بر دو برابر انگلیس، بخشی از جامعه از این شکست خوشحال و بخشی دیگر اندوهگین بود. آن روز، بیش از نتیجه مسابقه، شکاف عمیقی که در میان ما شکل گرفته بود مرا آزرد. همان روز عیان شد که دیگر فوتبال نیز نمی تواند مانند گذشته همه ما را، حتی برای نود دقیقه، زیر یک پرچم گرد آورد. 💠 سلامت اجتماعی به کیفیت رابطه مردم با یکدیگر و با جامعه مربوط می‌شود؛ به میزان اعتماد، احساس تعلق، مشارکت و امید. هنگامی که این پیوندها تضعیف شوند، حتی رویدادهایی که زمانی میلیون‌ها نفر را کنار هم قرار می‌دادند، بخشی از قدرت خود را از دست می‌دهند. از این منظر، فوتبال علت این وضعیت نیست؛ آئینه‌ای است که آن را بازتاب می‌دهد. 💠 سوم؛ اگر پناهگاه نیز امن نباشد... مهم‌ترین پرسش امروز این نیست که چرا تیم ملی حذف شد؛ بلکه این است که اگر یکی از آخرین پناهگاه‌های سرمایه اجتماعی نیز دیگر نتواند احساس «ما بودن» را زنده کند، جامعه ایرانی این احساس را از کجا دوباره خواهد آموخت؟ 💠 بیست و نه سال از شب ملبورن گذشته است. نسلی تازه آمده که آن شب را ندیده است، اما پرسش همچنان باقی است: آیا هنوز رویدادی وجود دارد که بتواند ایرانیان را، با همه تفاوت‌هایشان، برای ساعتی در کنار یکدیگر نگه دارد؟ 💠 سرمایه اجتماعی آن روزی دیده می‌شود که یک گل، میلیون‌ها نفر را همزمان از جا بلند کند؛ و آن روزی از دست می‌رود که حتی شادی و اندوه نیز دیگر میان ما مشترک نباشد. 💠 سطرهایی از فروغ فرخزاد در ذهنم تداعی می‌شود: «دلم گرفته است... به ایوان می‌روم و انگشتانم را بر پوست کشیدهٔ شب می‌کشم... چراغ‌های رابطه تاریک‌اند...» 💠 شاید امروز، بیش از آنکه نگران حذف تیم ملی باشیم، باید نگران خاموش شدن همین «چراغ‌های رابطه» باشیم. زیرا اگر بتوان این چراغ‌ها را دوباره روشن کرد، شاید روزی خاطره‌ای شبیه ملبورن نیز تکرار شود؛ نه فقط در ورزشگاه، بلکه در متن جامعه. 💠 با استفاده از  لینک های زیر 👇 ما را دنبال کنید. 💠 https://ble.ir/paymansalamati 🆔 http://t.me/PaymanSalamati #کانال_دکتر_پیمان_سلامتی

🎙 فایل صوتی ۲۳۳ 📆  هفتم تیر ماه ۱۴۰۵ 🔸 خلاصه مقاله منتخب پزشکی موضوع: سلامت را جامعه و نه وزارت بهداشت می سازد. نقدی بر سخنان اخیر رئیس جمهور درباره نظام سلامت. 💠 با ارایه: دکتر پیمان سلامتی، متخصص طب پیشگیری و پزشکی اجتماعی، استاد دانشگاه علوم پزشکی تهران 💠  با استفاده از  لینک های زیر 👇 ما را دنبال کنید. 💠 https://ble.ir/paymansalamati 💠 http://t.me/PaymanSalamati #کانال_دکتر_پیمان_سلامتی

https://www.ted.com/talks/daniel_kahneman_the_riddle_of_experience_vs_memory?utm_campaign=tedspread&utm_medium=referral&utm_source=tedcomshare

نشست علمی مرکز تحقیقات تروما و جراحی سینا

چرا تلفات ترافیکی در ایران کاهش نمی‌یابد؟ حوادث رانندگی؛ نمونه‌ای از آنچه دانشمندان «مسائل پیچیده» می‌نامند. ✍️ پیمان سلامتی استاد پزشکی اجتماعی دانشگاه علوم پزشکی تهران 💠 سال گذشته پویش «نه به تصادف» با هدف کاهش مرگ‌ومیر ناشی از حوادث رانندگی راه‌اندازی شد. رسانه‌ها، مسئولان، پزشکان، هنرمندان و بسیاری از چهره‌های اجتماعی از آن حمایت کردند. 💠 انتظار می‌رفت این بسیج عمومی، آغازگر روندی کاهشی در تلفات ترافیکی باشد. از سوی دیگر، با توجه به وقوع دو جنگ در سال ۱۴۰۴ و تغییر الگوی سفرهای مردم، برخی نیز پیش‌بینی می‌کردند تعداد جان‌باختگان نسبت به سال قبل کاهش یابد. 💠 اما آمار تازه سازمان پزشکی قانونی روایت دیگری دارد. تعداد کشته‌های حوادث رانندگی نه‌تنها کاهش نیافته، بلکه همچنان روندی افزایشی را نشان می‌دهد. چرا؟ 💠 شاید پاسخ این پرسش در آن باشد که ما هنوز ماهیت این مسئله را به‌درستی نشناخته‌ایم. حوادث ترافیکی نه یک علت دارند، نه یک مقصر و نه یک راه‌حل واحد. تا زمانی که با چنین مسئله‌ای مانند یک مسئله ساده برخورد کنیم، انتظار دستیابی به نتایج متفاوت واقع‌بینانه نخواهد بود. 💠 نخست؛ حوادث ترافیکی از جنس «مسائل پیچیده» هستند. در سال ۱۹۷۳، دو پژوهشگر برجسته حوزه سیاست‌گذاری، هورست ریتل و ملوین وبر، اصطلاح مسائل پیچیده (Wicked Problems) را برای توصیف مشکلاتی به کار بردند که برخلاف مسائل معمول، علت و راه‌حل مشخصی ندارند و برای حل آنها باید مجموعه‌ای از اقدامات هماهنگ انجام شود. 💠 در پزشکی نیز چنین تفاوتی وجود دارد. درمان یک شکستگی استخوان معمولاً روشن است؛ اما بیماری‌هایی مانند دیابت، چاقی یا افسردگی حاصل برهم‌کنش عوامل زیستی، رفتاری، اقتصادی، اجتماعی و محیطی هستند و با یک دارو یا یک اقدام واحد درمان نمی‌شوند. امروزه فقر، تغییرات اقلیمی، اعتیاد، سلامت عمومی و حوادث ترافیکی در همین گروه قرار می‌گیرند. 💠 دوم؛ قدرت این نظام، برابر قدرت ضعیف‌ترین حلقه آن است. ویلیام هادون بیش از پنجاه سال پیش با ارائه «ماتریس هادون» نشان داد که حوادث رانندگی فقط به راننده، خودرو و جاده محدود نمی‌شوند. 💠 شرایط اجتماعی نیز یکی از ارکان اصلی این پدیده است. فقر، کیفیت آموزش، فرهنگ رانندگی، اجرای قانون، ایمنی خودروها، وضعیت راه‌ها، عملکرد پلیس، سرعت امدادرسانی، نظام حمل‌ونقل عمومی و کیفیت حکمرانی، همگی در کنار یکدیگر نتیجه نهایی را رقم می‌زنند. 💠 در چنین مسائلی، عملکرد کل نظام به عملکرد همه اجزای آن وابسته است، نه فقط بهترین آنها. اگر خودروها ایمن‌تر شوند اما شهروندان توان خرید آنها را نداشته باشند، اگر جاده‌ها اصلاح شوند اما فرهنگ رانندگی ارتقا نیابد، یا اگر پلیس عملکرد مناسبی داشته باشد اما امدادرسانی با تأخیر انجام شود، نتیجه مطلوب حاصل نخواهد شد. درست مانند یک زنجیر که استحکام آن را قوی‌ترین حلقه تعیین نمی‌کند، بلکه ضعیف‌ترین حلقه تعیین‌کننده است. 💠 سوم؛ برای حل مسائل پیچیده، باید نوع نگاه خود را تغییر دهیم. آلبرت اینشتین جمله مهمی دارد: «هیچ مسئله‌ای را نمی‌توان با همان نوع تفکری حل کرد که آن را به وجود آورده است» 💠 امروزه، بیش از آنکه به راه‌حل‌های جدید نیاز داشته باشیم، به تغییر پارادایم در فهم این مسئله و به ویژه عوامل اجتماعی موثر بر آن نیازمندیم. در مقاله ای که اخیرا در همین کانال با عنوان «چرا امید را نمی‌توان تجویز کرد؟» منتشر کردم نشان دادم که در چند دهه اخیر، بسیاری از شاخص‌های حیات اجتماعی در ایران، از اعتماد اجتماعی و مشارکت مدنی گرفته تا احساس تعلق و پیوند میان شهروندان و نهادها، روندی نزولی داشته‌اند که آنها را تکرار نمی کنم و علاقه مندان به آنجا رجوع کنند. 💠 جان کلام آنکه، پویش «نه به تصادف» اقدامی ارزشمند بود و بی‌تردید به افزایش آگاهی عمومی کمک کرد، اما انتظار اینکه یک کمپین رسانه‌ای به‌تنهایی بتواند روند مرگ‌ومیر را تغییر دهد، با ماهیت این مسئله سازگار نیست. در مسائل پیچیده، موفقیت حاصل عملکرد یک دستگاه یا یک برنامه نیست؛ بلکه نتیجه هماهنگی همه اجزای سیستم است. 💠 هر عدد در گزارش سازمان پزشکی قانونی، نام انسانی است که خانواده‌ای را داغدار کرده و جامعه را از بخشی از سرمایه انسانی خود محروم ساخته است. شاید مهم‌ترین پیام آمار امسال، صرفاً افزایش تعداد جان‌باختگان نباشد؛ بلکه یادآوری این واقعیت باشد که ما هنوز با حوادث ترافیکی مانند یک مسئله ساده برخورد می‌کنیم، در حالی که این پدیده یکی از پیچیده‌ترین مسائل حکمرانی کشور است. 💠 به قول سهراب: «چشم ها را باید شست، جور دیگر باید دید.» 💠 با استفاده از  لینک های زیر 👇 ما را دنبال کنید. 💠 https://ble.ir/paymansalamati 🆔 http://t.me/PaymanSalamati #کانال_دکتر_پیمان_سلامتی

🎙 فایل صوتی ۲۳۲ 📆  ۳۱ خرداد ماه ۱۴۰۵ 🔸 خلاصه مقاله منتخب پزشکی موضوع: امید چگونه ساخته می شود؟ 💠 با ارایه: دکتر پیمان سلامتی، متخصص طب پیشگیری و پزشکی اجتماعی، استاد دانشگاه علوم پزشکی تهران 💠  با استفاده از  لینک های زیر 👇 ما را دنبال کنید. 💠 https://ble.ir/paymansalamati 💠 http://t.me/PaymanSalamati #کانال_دکتر_پیمان_سلامتی

https://go.ted.com/6RPb

نشست علمی مرکز تحقیقات تروما و جراحی سینا