سلمان عبد الكريم Salman abdulKarim

دونیا خۆشییەکەی خەونە، سەرتاپای گشتی وەهمە، سەرەتاکەی عەنایە، ناوەڕاستی بەڵایه، كۆتاکەشی فەنایه؛ حەلاڵەکەی حسابە، حەرامەکەی عەزابه، هەر کەس بەدوایدا هەڵبێت، دوونیا ڕادەکاو هەڵدێت، دەوڵەمەندی بێ هۆشە، هەژارەکەی پەرۆشە، ئادەی دوونیا کوێی خۆشە؟ ئەگەر تاجت لە سەر کا، سەرتی پێوە قوت ئەدا ئاخر موبارەک کەی دەبێ ئەو خەلعەتەی وا خەلعی لە دوا بێ!

بۆ برایانی زانست خوازم، هەر فەقێیەکی ئازیز کاتێک مەتنێک دەخوێنێت ئەگەر بیەوێت باش حاڵی بێت زۆر گرنگە شەرحێکی قورسی زانایان بخوێنێت لەسەر ئەو مەتنە و گرنگییەکی زۆریش بدات بە خوێندنی حاشیە و پەراوێزەکان؛ چونکە بەم شێوەیە مێشک و عەقڵت فراوان دەبێت و دەکرێتەوە و فێری ساغکردنەوەی دەقەکان و تێگەیشتن لە بابەتە ئاڵۆزەکان دەبیت. ​مەڵێ قورسە و لێی تێناگەم؛ هەر ماوەیەکە و دواتر ڕادێیت، بیشزانە زانست بەئاسانی بەدەست نایەت بۆیە باز مەدە بەسەر زانستەکاندا و بە خوێندنی مەتنەکان کۆڵ مەدە، چونکە دواتر باجی نەزانی و تێنەگەیشتنت خۆت و موسڵمانانیش دەیدەن. ​گرنگیی گرنگیدان بە حاشیەی سەر زانستەکان: قال الزمخشري: "الحواشي مِخَخةُ المُتونِ" واتە حەواشی و پەراوێزەکان کاکڵەو مۆخی مەتنەکانن. قال بعضهم: إنَّ الحَواشِي للمُتونِ مِخَخَة بِها الدَّؤوبُ دِقَّ علمٍ رَسَّخَه

ستُبْدي لكَ الأيّامُ ما كنتَ جاهلاً ويأتِيكَ بالأخبارِ مَن لم تُزَوِّدِ ويَأتِيكَ بالأخبارِ مَنْ لم تَبِعْ له بَتاتًا، ولم تَضْرِبْ له وقتَ مَوعِدِ

پێشەوایانی خۆویستی و ئەنانییەکان لە قورئانی پیرۆزدا: ئیبلیس: {أَنَا خَيْرٌ مِنْهُ} [الأعراف: 12] من لە ئادەم عليه السلام چاکتر و باشترم. قاروون: {إِنَّمَا أُوتِيتُهُ عَلَى عِلْمٍ عِنْدِي} [القصص: 78] بەڕاستی ئەم سامان و ماڵەم تەنها بەهۆی زانست و زانیاری و لێهاتوویی خۆمەوە پێدراوە. فیرعەون: {أَنَا رَبُّكُمُ الْأَعْلَى} [النازعات: 24] من پەروەردگاری بەرزو باڵاتانم نەمروود: {أَنَا أُحْيِي وَأُمِيتُ} [البقرة: 258] منیش ژیان دەبەخشم و مردنیش بەدەست منە!. قال بعضهم: ثلاثة مهلكة للعبد .... فلتجتنب أنا ولي وعندي هەندێک فەرموویانە: سێ شت لە ناوبەری عەبدن.... بۆیە خۆتیان لێ بە دوور بگرە من و هی من و لای من إلا لمن قال أنا الفقير ... لي الذنوب عندي التقصير. جگە لەو کەسەی کە بڵێت من هەژارم تاوانی منن و کەمتەرخەمی منە. وقال آخر: ثلاثة مهلكة للعبد .... وهي أنا ونحن ثم عندي سێ شت لە ناوبەری عەبدن ئەوانیش بریتین لە من و ئێمە و پاشان لای من. چیە ئەم هەموو تەنتەنە و من منت ئەمەندە چیە فەخر و بەخ کردنت بە ڕۆچوونی ئاوێ دەکەی زیندەگی بە دەرچوونی بایەک دەبێ مردنت

قال ممُّ بن عبد الحميد الشنقيطي: لَبيــــتُ خباءٍ قد تلاشتْ حبــــالُه وأوصاله بالي الجــوانب طــامسُ طــــويل القرى يُلْفى الرمادُ مُفرَّقا بــــحافاته منه جــــــديدٌ ودارِسُ بــــــه فِتيةٌ شُمُّ الأنوف أمــــاجدٌ لهم هِـــــممٌ قُصوى كـرامٌ أشاوسُ يناضل بعضُ القوم بعضا فيمتري فتُفتحُ من بعد الجدال القـوامسُ أقيم بـــــــه عاما وعاما وثالــــثا وعامـــا له عامُ الترحُّلِ خـــامِسُ أحـــــبُّ إلينا من خباء لطَفلـــــةٍ كعوبٍ لعـوبٍ ما لها فيه حــارسُ

ئینساف قیمەتی ئینساف کە هاتە مەیدان یەکەم ئیمانە، دووهەمین ویژدان ئیمان و ویژدان گەیشتن بەیەك خاوەنیان ئەکەن بە خاوەن جیهان ئەگەر ئەتەوێ تەفسیری ویژدان دەق بە وێنەی خۆت بڕوانە هەموان هەرچیی ناڕەوا و ڕەوایە بۆ خۆت وای تەماشاکە بۆ هەموو ئینسان ئادەمیی نیە شەخسی بێ‌ویژدان دڕندەیەکە لە شێوەی ئینسان دڕندە گەلێ چاترە لەوەی ویژدانی نەبێ لە ئاستی خەڵکان

لا بُدَّ لِلعُمرِ النَفيسِ مِنَ الفَنا فَاِصرِف زَمانَكَ في الأَعَزِّ الأَفخَرِ

چونە ناو زانست ئاسانە بەڵام دەرچون لێى زۆر قورسە. قال الإمام الغزالي : "أيها الولد، كم ليلة أحييتها بتكرار العلم ومطالعة الكتب، وحرّمت على نفسك النوم، لا أعلم ما كان الباعث فيه؟ إن كانت نيتك نيْل عَرَض الدنيا ، وجذب حطامها ، وتحصيل مناصبها ، والمباهاة على الأقران والأمثال؛ فويل لك ثم ويلٌ لك وإن كان قصدك فيه إحياء شريعة النبيّ ﷺ  وتهذيب أخلاقك وكسر النفس الأمّارة بالسوء، فطوبى لك ثم طوبى لك. ولقد صدق من قال: سَهَرُ العيونِ لِغيرِ وَجهِكَ ضائِع وبُكاؤهنَّ لِغيرِ  فَقدِكَ باطِل کوڕی شیرینم: چەند شەوت زیندو کردەوەو بە وتنەوەو دوبارەکردنەوەی زانست و خوێندنەوەی کتێب و خەوت لە خۆت یاساغ کرد، نازانم پاڵنەری ئەم کارەت چی بوو؟ ئەگەر مەبەست و نییەتت بۆ گەیشتن بە شتێکی کاتی دونیاو ڕاکێشانی شتێکی کەم لێی و بەدەست ھێنانی پلەوپایەی دونیایی و شانازی و خۆبادان بەسەر ھاوتەمانان و ھاوشێواندا بووە ئەوە بەدبەختی و ھاوار بەحاڵت، ديسان ھاوار بەحاڵت و قوڕ بەسەرت، گەر مەرام و مەبەستیشت لەو کارە زیندوو کردنەوەی ڕێگەو ڕێبازی پەیامبەر ﷺ و پاڵفتەکردنی ڕەوشت و شکاندنی نەفسی فەرمانکەر بە خراپە بێت، ئەوا پیرۆزت بێت خۆشبەختى بۆخۆت و دیسان پیرۆزت بێت، ئەوکەسە ڕاستی وتووە کەلەم دێڕە شیعرەدا دەڵێت: بێداری چاوەکان بۆ تۆنەبێت زایع و بێ مانايه، گریانی چاوەکان بەبێ گەڕان بەدواتا پوچ و ھیچە.

ينبغي لمن أراد أن يدرس متنا فقهيا أن يراعي سبعة أمور، وهي: 1- تقييد المطلق، وتخصيص العموم. 2- الاهتمام بالحدود والضوابط. 3- الاهتمام بالأدلة. 4- بيان مخالفات المذهب. 5- بيان المبهم. 6- بيان الخلل في العبارة. 7- الاهتمام بترتيب المسائل. وقد جمعها بعضهم: بين مقيدا وحدّا ضابطا واذكر دليلا كي تصير ضابطا ومذهبا ومبهما مع الخلل مرتبا أبوابه بلا ملل

ئاسانە کەسبی عولووم و فونوون کە عەقڵت نەبوو شێت ئەبیی و زەبوون لەسەر بناغەی بایەخی عەقڵە ﴿ ن وَالْقَلَمِ وَمَا يَسْطُرُونَ ﴾ بە فەن بگەیتە ئەوجی ئاسمان کە عەقڵت نەبوو خاکت بەدامان زانایان تێکڕا ڕایان وەهایە کە لەسەر عەقڵە بناغەی ئیمان

مامی گەورەمان بەڕەحمەت بێت بەم.شێوە باسی پیری دەکات کە ڕێگای هەموومانە

لای من ئەم بەیتە بەرزەی لامییەی ئیبن وەردی لە جوانترین و بەنرخترین ئامۆژگارییەکانیەتی دەفەرموێت: ​وَافْتُكِرْ فِي مُنْتَهَى حُسْنِ الَّذِي أَنْتَ تَهْوَاهُ تَجِدْ أَمْراً جَلَلْ! ​ واتە: تێڕامان بکە و سەرنج بدە لە عاقیبەتی ئەو حەز و ئارەزووەی کە نەفسی سەرکەشت داوای دەکات؛ ئەگەر بە چاوی بەصیرەت سەیری کۆتاییەکەی بکەیت بۆت دەردەکەوێت کە شتێکی پووچ و سووکە و ئەوە ناهێنێت خۆت بۆ مشەوەش کردووە!. عەزیزی من وەرە لە سوچێکدا لەگەڵ خۆتا دانیشە و لە نەفست پرسە: ئەی مسکینی سەرکەش دڵت بە چی خۆشە؟ سەرقاڵی چیت؟ شەیدای چییت؟ دەتەوێت بۆ کوێم بەریت؟، ​ئایا خۆشییە فانییەکانی دوونیا ئەوە دەهێنێت تۆ ئاوا وێڵی بوویت؟ کاتێک عەینی ئەقڵ بەکار دەهێنیت و بێدار دەبیتەوە، دەبینیت ئەوەی وای لێکردوویت غەفڵەتە و نەناسینی دونیایە! نەفس ھارە، زۆر نابارە، لەفەرمانی خوا بێزارە، ئاخر ئەم نەفسە بێبارە، کە ئەڵێی ماری حەوت سەرە، حەزی لەئەمبەراو بەرە، وەک کەوی سەودا لەسەرە، جڵەو نەکرێ زۆر خەتەرە، ھەرکەس نەفس فەرامۆشکا، ئەبێ دین ھەڕاجفرۆشکا، لە دۆزەخ جێ بۆخۆی خۆشکا، کڵاوێک لەسەری دەکا، تا لەڕێی ڕاست بەریی دەکا،  ڕوو زەردی مەحشەری دەکا.

ئەو سەرچاوە و کتێبانەی کە زۆرترین فەرموودەی لاواز و زەعیفیان تێدایە لە دێڕێکدا لەبەریکە قال العلوي وَمَا نُمِي لِعَقّْ وَعَدْ وَخَطْ وَكِرْ ... وَمُسْنَدِ الفِرْدَوْسِ ضَعْفُهُ شُهِرْ عق= العقيلي عد= ابن عدي خط= الخطيب كر= ابن عساكر

قال أبو الفتوح العجلي رحمه الله ت ٦٠٠: وقسمًا باللهِ لقد صار المعروفُ في هذا الزمان منكرًا، والمنكرُ معروفا، يُصوَّرُ الباطلُ بصورةِ الحق، ويُعرَضُ الكذبُ في معرِضِ الصدق، سوقُ النفاقِ فيه نافقةٌ غيرُ بائرة، ورسومُ الصدقِ والإخلاصِ إلا اليسيرَ منها مندرسةٌ داثرةٌ، فلا أرى للمرءِ بعدَ تعلُّمِه ما يحتاجُ إليه في أمرِ دينِه أسلمَ له من إيثارِ العزلة، وفيها أقول: قالوا اعتزلتَ فقلتُ الخيرَ أطلبُه وطالبُ الخيرِ في الحالاتِ محمودُ غاضَ الوفاءُ وسوقُ الغدرِ نافقةٌ والشرُّ منتشرٌ والبرُّ مفقودُ فاهربْ بنفسِكَ واستأنِس بوَحدتِها فهاجرُ الشرِّ مسعودٌ ومحسودُ الإمام يتحدث عن زمانه، فماذا كان سيقول لو رأى زماننا!.

زۆر جار دەڵێین: لەشەوو ڕۆژی هەینیدا زۆر سەڵاوات بدەن لەسەر پێغەمبەر ﷺ، ئایا پێوەر و ياساى زۆر سەڵاواتدان چۆنە و چەندە لای زانایان؟ پێوەر و ضابتی زۆر سەڵاواتدان لای هەندێک لە زانایان: سێ سەد جار سەڵاواتدانە. فەرموودەیەکیش سەبارەت بە فەزڵی هەشتا جار سەڵاواتدان هاتووە بەڵام زانایان فەرموودەکەیان بە لاواز داناوە. هەروەها ئەسەرێک سەبارەت بە هەزار (١٠٠٠) جار سەڵاواتدان لە عەبدوڵڵای کوڕی مەسعودەوە هاتووە بەڵام ئەویش لە ڕووی سەنەدەوە لاوازە. باشترین شت بەردەوامی و پابەندبوونی ڕۆژانەیە و زیاد کردنیەتی لە ڕۆژانی جومعەدا چەند دەتوانیت

بولبولێکی خۆشنەوابووم بۆ نەوای دەوری گوڵت کێ وەکو هود هود حیکایاتی سەبای گێڕایەوە؟

فَتُبْ وَجَدِّدِ الْمَتَابَ كُلَّ حِينْ وَلَوْ غَدَوْتَ مِنْ كِبَارِ الصَّالِحِينْ