ایران‌مهر

🔹 امروز ۷۰ هزار ساله شدم... صبح امروز ۲۳ امرداد ۱۴۰۵ به دیدار «پناهگاه های صخره ای پارینه سنگی سرهه» در بخش چندار شهرستان ساوجبلاغ استان البرز رفتم؛ اثر نفیس ثبت شده در فهرست آثار ملی ایران. پیش از این، دو مقاله علمی - پژوهشی درباره این مجموعه مهم و قیمتی خوانده ام. که یزدان پاک از میان گروه برانگیخت ما را ز البرز کوه (فردوسی) این محوطه ۷۰ هزار ساله متعلق به «پایان پارینه سنگی میانی» و «آغاز پارینه سنگی جدید» است. دوره پارینه سنگی با سه مقطع قدیم، میانی و جدید همزمان با ظهور انسان در عرصه گیتی از دو میلیون سال پیش شروع شده و تا حدود هجده هزار پیش تداوم داشته است. این محوطه را یک دانشجوی باستان شناسی در سال ۱۳۹۶ خورشیدی اتفاقی پیدا کرد. دست افزارهای سنگی به دست آمده از هشت غار آن نشان دهنده پیشینه ۷۰ هزار ساله حضور بسیط انسان در استان البرز است. حضور مدنی و فرهنگی انسان در البرز همچنان قدمت ۹ هزار ساله در محوطه باستانی ازبکی دارد. این مجموعه کهن در دره رود سنج، دلیلی روشن بر اهمیت دامنه جنوبی البرز به عنوان گذرگاهی برای حرکت انسان و جانوران است و می تواند به برخی پرسش های ورود انسان های نیمه هوشمند (نئاندرتال) و هوشمند (هوموساپینس) به درون فلات ایران و گذر از آن پاسخ دهد. همگی وظیفه داریم میراث فرهنگی غنی، زیبا و بی نظیر ایران جان را پاس بداریم. وطن فقط یک نام روی نقشه نیست؛ وطن یعنی ریشه کهن و مشترک همه ایرانیان. ✍ حسین عسکری تصاویر این نوشته 🔗 ایران‌مهر @alborzology ▫️وبلاگ ۱▫️وبلاگ ۲▫️اینستاگرام▫️آپارات

🔹 امروز ۷۰ هزار ساله شدم... ✍ حسین عسکری 🔗 ایران‌مهر @alborzology ▫️وبلاگ ۱▫️وبلاگ ۲▫️اینستاگرام▫️آپارات

به زودی منتشر می شود 🔹 ویراست جدید و چاپ دوم کتاب «فرهنگ جامع ضرب‌‌المثل‌ها و زبانزدهای اشـتهاردی» اثر محمدحسین شاه‌بیگ امرداد ۱۴۰۵ 🔗 ایران‌مهر @alborzology ▫️وبلاگ ۱▫️وبلاگ ۲▫️اینستاگرام▫️آپارات

🔹 بازخوانی عریضه ساوجبلاغی ها به مجلس درباره احمد آذری آقای دکتر مسعود جوزی (شاعر، پزشک و روزنامه نگار گیلانی) در ۲۱ امرداد ۱۴۰۵ سند منتشر شده در صفحه ۷۰۲ کتاب «تاریخ هشتگرد» را با سلیقه تمام، بازخوانی کرده اند. این سند، نامه اهالی ساوجبلاغ به مجلس شورای ملی در ۱۲ خرداد ۱۳۰۲ درباره عملکرد میرزا احمد آذری (درگذشت ۱۳۱۶ خورشیدی) حاکم گیلان مقارن با نهضت جنگل و بنیان گذار روستای قلعه آذری در شهرستان نظرآباد استان البرز است. دکتر جوزی به برخی یافته های متنی و تصویری بنده هم استناد کرده اند. البته تصویر سنگ مزار احمد آذری و پدرش را آقای سید علی شهیدی در اختیار بنده گذاشتند. حسین عسکری ۲۲ امرداد ۱۴۰۵ ✍ متن مقاله دکتر جوزی 🔗 ایران‌مهر @alborzology ▫️وبلاگ ۱▫️وبلاگ ۲▫️اینستاگرام▫️آپارات

🔹چرا زبان مشترک؟! ✍ دکتر یدالله کریمی پور استاد گروه آموزشی جغرافیای سیاسی دانشگاه خوارزمی دهه هفتاد بود؛ با دانشجویان برنامه  کوهنوردی سه روزه ای به سوی قله باغروداغ  تالش گذاشته بودیم. پس از گذر از جنگل و رسیدن به یال، هوا ناگهان دگرگون شد؛ باد و بوران و کولاک و سرمای تن سوز. همه ۲۶ عضو، کلبه بزرگ چوبی تابستانی پایین قله را جان پناه گرفتیم. بی درنگ هیمه ای و آتشی و بساط چای؛ دانشجویان گرم که شدند، آرام آرام گفتگو ها و بحث ها آغازید. در آن سال ها یک بحث داغ، مساله زبان ملی و زبان های قومی بود؛ در کلبه جان پناه ما دوباره و بلکه چندباره این بحث آغازید و اوج گرفت.  در کنار اجاق کلبه در حال آماده سازی شام ابوالفضل بلند بلند می گفت: این فارس ها همه را زیر سلطه گرفته و زبان خود را به ما تحمیل کرده اند. گروهی مخالف و گروهی هم موافق این دیدگاه بودند. در میان  دانشجویان ۲ تن کرد سورانی و اورامی و دیگران بلوچ، ترک، سمنانی، لک، لر بویراحمدی، مازنی، گیلک، عرب خوزستانی و یزدی بودند، خود را در حلقه دانشجویان جا دادم. بحث ها تند تند شده بود. دانشجویان را برای لحظه ای به آرامش  فراخواندم و پیشنهادی دادم. از همگی خواستم، ۲۵ تن دیگر هر کدام تنها و تنها  یک ساعت تا آماده شدن شام، فقط به زبان محلی خود گفتگو را ادامه دهیم. ۱۰ دقیقه ای نگذشت که غوغایی از خنده و قهقهه از گروه برخاست. ترکی، اورامی، سورانی، گیلک و مازنی و لری و لکی و بلوچی و...، هر کدام با زبان و گویش خود سخن می راندند؛ من هم با زبان بهبهانی کوشش می کردم که بر پایه سیاق وعده داده شده، باور و سخنم را به دیگران منتقل کنم. ولی مگر می شد؟! بالاخره پس از ۱۰ دقیقه، همگی قول را شکستیم و دیدیم راهی برای تفهیم و تفهم با هم نمانده است، جز آن که زبان‌ مشترکی را برای گفت و گو انتخاب کنیم. در آن جا بود که بخشی از ایران نامه خود را سرودم: اگر خوان گسترده آراستی زهر قوم ایران یکی خواستی بلوچ و لر و کرد و گیل و لکی عرب، ترک، آسوری و ارمنی تپور و گلش، تالش و مازنی چگونه بپرسند، احوال همدیگری؟! اگر پارسی گفت ایران نبود سه و هفت دولت و ز آن زاده بود بسی رنج برده است از سال سی که تا نو کند بست همبستگی نظر شما چیست؟ آیا در جمعی پر تنوع، بدون‌ زبان مشترک، به موازات حفظ زبان مادری، راه دیگری وجود دارد؟ ۲۱ امرداد ۱۴۰۵ 🔗 ایران‌مهر @alborzology ▫️وبلاگ ۱▫️وبلاگ ۲▫️اینستاگرام▫️آپارات

🔗 ایران‌مهر @alborzology ▫️وبلاگ ۱▫️وبلاگ ۲▫️اینستاگرام▫️آپارات

🔗 ایران‌مهر @alborzology ▫️وبلاگ ۱▫️وبلاگ ۲▫️اینستاگرام▫️آپارات

بازتاب... ✍ توضیحات میثم اعتمادی صدر درباره «عریضه اهالی ساوجبلاغ به مجلس شورای ملی» نوشته دکتر مسعود جوزی ضمن تشکر از پژوهندگان گرانقدر آقایان دکتر مسعود جوزی و دکتر حسین عسکری بابت نگارش و انتشار این اسناد ارزشمند. دو سه مطلب مهم در رفع ابهامات یادداشت فوق را در میان می گذارم: ۱. یکی در خصوص ملک آقای علی مردان خان خاموشی که مهمانخانه داشت و چند مغازه، و اینکه این اماکن در مختصات امروزی شهر هشتگرد، در کجا قرار دارد، باید بگویم این ملک در همان محدوده پاساژ خاموشی امروزی قرار دارد که تا جوار بازار صدف امروزی ادامه داشت. بالادست جاده تهران قزوین است و از شمال به نهر خرو منتهی می شود. بخشی از این ملک هنوز هم تحت مالکیت نوادگان علی مردان خاموشی هستند و اما قهوه خانه علی مردان خان که جدای از این ملک بود تقریبا در نبش خیابان مصلی امروزی قرار داشت و یادآور خاطرات قدیمی‌های شهر هشتگرد. با توجه به اینکه قهوه خانه علی مردان در غرب ملک استیجاری آذری بوده، پس ملک مذکور می‌باید محدوده پمپ بنزین قدیم هشتگرد باشد و اینچنین هم هست. بعید می دانم آقای احمد آذری در آبادانی آن چنگی به خاک و دستی به خشت زده باشد. این ملک بعدها فی مابین برخی از اهالی مهاجر از اصفهان و یزد و دیگران واگذار گردید که بی تردید نقش بسزایی در آبادانی شهر داشتند. از آن جمله مرحوم پنجه پور (پسر خاله) را می توان نام برد اهل اصفهان که در این مختصات مهمانخانه و رستوران معروف خود را دایر کرد. در اینجا لازم می دانم از این اهالی شریف یزد و اصفهان هم یادکردی داشته باشم که به حق جزو اولین‌واره سازان شهر کوچک هشتگرد بودند. اولین رستوران، اولین پمپ بنزین، اولین شیرینی‌سرا، اولین حمام عمومی نسل جدید، اولین گاراژ مکانیکی، اولین مرکز فروش مصالح و بسیاری از پیشه‌های اولین را هشتگرد مدیون این مردمان شریف است. ۲. مطلب بعدی در خصوص روستای چریشک. این روستا با روستای کنونی قلعه آذری متفاوت است. یعنی اراضی قلعه آذری در موقعیت غربی روستای چریشک و جزو اراضی کشاورزی آن بود. در مورد روستای چریشک خدمتتان عارض شوم که این روستا درست در دو کیلومتری جنوب روستای هشتگرد واقع بود. حدود آن در اواسط جاده هشتگرد به روستای ابراهیم‌بیگی بود یعنی حدود شرکت نی و کشت و زرع  بدیعی. سیلابی که روستای هشتگرد را روزگاری تخریب کرد، این روستا را هم به کل نابود گردانید. اهالی آن هم به هشتگرد، نظرآباد و روستای ابراهیم بیگی نقل مکان کردند. برخی از اهالی آن را می شناسیم. طایفه های خرمن کوب، خرمن گیر، خرمن دار، خرمن بیز از اهالی قدیم چریشک هستند. و اما مالکیت روستای قدیم چریشک، این روستا قدیما جزو املاک قره حسنلوهای افشار بود که معرف حضور استاد عسکری هستند این نوادگان افشاری. اراضی کشاورزی غربی چریشک یعنی همان ۲۰۰ هکتار مورد اشاره در زمان قاجار به شخصی به اسم میرزا علی نقی طباطبایی واگذار می شود. و این فرد این اراضی را به احمد آذری واگذار می کند و و روستای قلعه آذری با جمعیتی از رعایای آقای آذری، از اهالی بومی و غیر بومی در آن ساکن می شوند. ۳. مطلب آخر هم اینکه در یادداشت فوق اشاره شده بود به ارامنه ساوجبلاغ که بسیار همیار آقای احمد آذری بودند. مطلع هستیم که این ارامنه ساکن ینگی امام بودند واقع در محله و باغ ارامنه ینگی امام. اطلاعی از این که این ارامنه به چه واسطه‌ای و چرا در ینگی امام ساکن بودند، بنده ندارم ولی سابقه این سکونت نسبتا قدیمی بود. جالب است چند خانواده زرتشتی و یهودی هم در همان محل ساکن بودند. ردی هم از این که برخی از این ارامنه به واسطه‌ای، تمایلاتی به فرقه بهائیت داشتند وجود دارد. از سرگذشت یهودی مذهبان ینگی امام اطلاعی در دسترس نیست. و اما معروف ترین زرتشتی مذهب ینگی امام هم شخصی بود به نام ارباب خداداد. ۲۱ امرداد ۱۴۰۵ 🔗 ایران‌مهر @alborzology ▫️وبلاگ ۱▫️وبلاگ ۲▫️اینستاگرام▫️آپارات

بازتاب... ✍ توضیحات میثم اعتمادی صدر درباره «عریضه اهالی ساوجبلاغ به مجلس شورای ملی» نوشته دکتر مسعود جوزی ضمن تشکر از پژوهندگان گرانقدر آقایان دکتر مسعود جوزی و دکتر حسین عسکری بابت نگارش و انتشار این اسناد ارزشمند. چند نکته به ذهنم رسید که در میان می گذارم: ۱. در خصوص ملک علی مردان خان خاموشی که در هشتگرد مهمان خانه داشت و چند مغازه و اینکه کجا قرار داشت؟ این ملک همان پاساژ خاموشی امروزی است که تا بازار صدف ادامه داشت. بالای جاده تهران قزوین است و از شمال به نهر خرو منتهی می شود. بخشی از این ملک هنوز هم تحت مالکیت نوادگان علی مردان است؛ یعنی امین و آرمین خاموشی. و اما قهوه خانه علی مردان خان که جدای از این ملک بود تقریبا در نبش خیابان مصلی امروزی قرار داشت. اگر قهوه خانه علی مردان در غرب ملک استیجاری آذری بوده، پس ملک مذکور باید در محدوده پمپ بنزین قدیم هشتگرد باشد که مرحوم پنجه پور (پسر خاله) بعد از آذری از اصفهان آمد و این ملک را گرفت و در آن مهمان خانه و رستوران و تعمیرگاه خودرو دایر کرد. ۲. مطلب بعدی در خصوص روستای چریشک است. این روستا با روستای کنونی قلعه آذری متفاوت است. یعنی اراضی قلعه آذری در موقعیت غربی روستای چریشک و جزو اراضی کشاورزی آن بود. این روستا درست در دو کیلومتری جنوب هشتگرد واقع بود. حدود جغرافیایی آن شرکت نی و مرغداری بدیعی بود. سیلابی که هشتگرد قدیم را تخریب کرد این روستا را هم به کل نابود کرد. اهالی آن هم به هشتگرد، نظرآباد و روستای ابراهیم بیگی نقل مکان کردند. طایفه های خرمن کوب، خرمن گیر، خرمن دار و خرمن بیز از اهالی قدیم چریشک هستند. اما مالکیت روستای قدیم چریشک، این روستا در قدیم جزو املاک قره حسنلوهای افشار بود که معرف حضور استاد هستند. اراضی کشاورزی غربی چریشک یعنی همان ۲۰۰ هکتار مورد اشاره در زمان قاجاربه شخصی به اسم میرزا علی نقی طباطبایی واگذار می شود و این فرد این اراضی را به احمد آذری واگذار می کند و روستای قلعه آذری با جمعیتی از رعایای آذری در آن بنا می شود. ۳. نکته آخر هم این که در متن اشاره شده بود به ارامنه ساوجبلاغ که بسیار همیار آذری بودند. این ارامنه ساکن ینگی امام بودند در محله ارامنه. اطلاعی از این که این ارامنه به چه واسطه ای و چرا در ینگی امام ساکن بودند بنده اطلاعاتی ندارم ولی این سکونت نسبتا قدیمی بود. جالب این که چند خانواده زرتشتی و یهودی هم در همان محل ساکن بودند. یک ردی هم از این که این ارامنه تمایلات بهائی داشتند وجود دارد! و تعدادی از آنها رسما بهائی شدند. برخی عقیده دارند گورگیان (خان معروف و مالک هشتگرد) که اصالتا ارمنی بود هم بهائی شده بود. یهودی های ینگی امام هم کلا نیست شدند. معروف ترین زرتشتی مذهب ینگی امام هم شخصی بوده به اسم ارباب خداداد. ۲۱ امرداد ۱۴۰۵ 🔗 ایران‌مهر @alborzology ▫️وبلاگ ۱▫️وبلاگ ۲▫️اینستاگرام▫️آپارات

🔹 عریضه اهالی ساوجبلاغ به مجلس شورای ملی ✍ دکتر مسعود جوزی شاعر، پزشک و روزنامه نگار گیلانی ۲۱ امرداد ۱۴۰۵ 🔗 ایران‌مهر @alborzology ▫️وبلاگ ۱▫️وبلاگ ۲▫️اینستاگرام▫️آپارات

🔹 عریضه اهالی ساوجبلاغ به مجلس شورای ملی ✍ دکتر مسعود جوزی شاعر، پزشک و روزنامه نگار گیلانی ۲۱ امرداد ۱۴۰۵ 🔗 ایران‌مهر @alborzology ▫️وبلاگ ۱▫️وبلاگ ۲▫️اینستاگرام▫️آپارات