از الف تا یای ویراستاری |کارآموزیهایی در ویرایش
описание
﷽ روزنگارهایی در ویراستاری و درستنویسی| پیام شمسالدینی گشایش: آذر ۱۳۹۷
755
подписчиков
Охват к подписчикам
24,9%
ERR
Реакции к просмотрам
0,64%
57 на 37 постов
Пересылки к просмотрам
0,87%
77
Постов в день
0,3
всего 38
Где отзываются чаще
доля реакций к просмотрам- 17 апр. 2025 г.без подписи5,49%
- 7 авг.پیش از متن، یک توضیح: باید میان نقد یک جریان فکری و نسبت دادن انگیزه یا وابستگی سیاسی به همهٔ افراد تمایز گذاشته شود. ممکن است کسی صرفاً از روی سلیقه یا عادت از «درود» استفاده کند، بیآنکه وابسته به جریان خاصی باشد. بنابراین نقد متوجه یک گفتمان و یک برداشت زبانی است، نه همهٔ گویشوران. «درود» جای «سلام» را نمیگیرد؛ نگاهی تاریخی، زبانشناختی و جامعهشناختی به یک خطای رایج در سالهای اخیر، گروهی از هواداران سرهگرایی افراطی کوشیدهاند واژهٔ «درود» را جانشین «سلام» کنند و چنین القا کنند که «سلام» واژهای بیگانه، تحمیلی و حتی به معنای «تسلیم شدن» است. این ادعا، هرچند در فضای مجازی بارها تکرار شده، از نظر زبانشناسی تاریخی، ریشهشناسی، ادبیات فارسی و جامعهشناسی زبان استوار نیست. نخست: «سلام» در فارسی، واژهای هزارساله است هیچ زبان زندهای را نمیتوان بر اساس منشأ واژگانش داوری کرد. فارسی امروز سرشار از واژههای ایرانی، عربی، ترکی، مغولی، فرانسوی و انگلیسی است که همگی در طول تاریخ جذب دستگاه زبانی فارسی شدهاند. «سلام» نیز دستکم هزار سال است که در زبان فارسی حضور دارد. این واژه نه تنها در گفتار مردم، بلکه در آثار بزرگترین شاعران و نویسندگان فارسی جایگاهی کاملاً طبیعی یافته است. وقتی واژهای بیش از یک هزاره در زبان زندگی کرده، دیگر بخشی از خود زبان فارسی است، نه عنصری بیگانه. دوم: «درود» در تاریخ زبان فارسی چه معنایی داشته است؟ در متون فارسی، «درود» بیشتر به معنای «دعای خیر»، «آفرین»، «تحیت» و «درود فرستادن» به کار رفته است، نه الزاماً معادل سلام روزمره. هنوز هم در فارسی رسمی میگوییم: «درود خدا بر پیامبران.» «درود بر روان پاک فردوسی.» «درود و سپاس.» در همهٔ این نمونهها، «درود» معنای «دعای خیر» و «تحیت» دارد، نه همان کارکردی که «سلام» در آغاز مکالمهٔ روزمره دارد. به همین دلیل، در سنت ادبی فارسی، «سلام» و «درود» دو واژهٔ همپوشان اما کاملاً یکسان نبودهاند. سوم: حافظ نیز «سلام» میگوید، نه «درود» اگر «درود» قرار بود جای طبیعی «سلام» باشد، انتظار میرفت بزرگترین شاعران فارسی آن را در همان جایگاه به کار ببرند؛ اما چنین نیست. حافظ میگوید: سلامی چو بوی خوش آشنایی بدان مردم دیدهروشنایی در این بیت، «سلام» دقیقاً همان معنای آشنای خوشامدگویی، مهرورزی و آغاز ارتباط انسانی را دارد. در جای دیگر نیز میگوید: ملوک را چو ره پایبوس این در نیست کی اتفاق مجال سلام ما افتد یا سعدی میگوید: من ای صبا ره رفتن به کوی دوست ندانم تو می روی به سلامت سلام من برسانی و در نسخههای معتبر، تعبیرهایی چون «سلام» و «پیام سلام» بارها در غزلهای او دیده میشود، حال آنکه «درود» هرگز جایگاه غالب سلام روزمره را در شعر حافظ پیدا نکرده است. چهارم: در زبان ترانههای معاصر نیز «سلام» زبان طبیعی مردم است همین استمرار را در موسیقی معاصر بهعنوان شاهدی از زبان زندۀ مردم پیش از دخالتهای مغرضانۀ سیاستورزانۀ اخیر نیز میبینیم. هایده در ترانهٔ مشهور «سلام، سلام» و شهره در ترانۀ «یه بار سلامت میکنم...» و ... از همین واژه بهره میگیرد؛ زیرا «سلام» زبان طبیعی مردم ایران است، نه واژهای تصنعی یا تحمیلی. اگر «درود» جانشین طبیعی «سلام» بود، انتظار میرفت سالها پیشتر در فرهنگ عامه، ترانهها، فیلمها و گفتوگوهای روزمره نیز همان جایگاه را پیدا کند؛ اما چنین نشده است. زبان مردم، برخلاف بخشنامه و شعار، مسیر طبیعی خود را انتخاب میکند. پنجم: آیا «سلام» یعنی «تسلیم شدن»؟ یکی از رایجترین استدلالهای فضای مجازی این است که «سلام» از ریشهٔ «تسلیم» آمده و بنابراین هنگام سلام کردن، انسان خود را تسلیم طرف مقابل میکند. این ادعا از نظر ریشهشناسی نادرست است. «سلام» از ریشهٔ «س ل م» است که در زبانهای سامی مفاهیمی مانند سلامت، صلح، امن، بیآسیبی و آرامش را میرساند. واژههایی مانند «سلامت»، «سالم» و «سلام» همگی از همین خانوادهاند. در مقابل، «تسلیم» از باب صرفی دیگری ساخته شده و معنای «واگذار کردن» یا «گردن نهادن» دارد. همریشه بودن دو واژه، هرگز به معنای یکی بودن مفهوم آنها نیست. در فارسی نیز وقتی میگوییم «سلام»، مقصود آرزوی سلامت و صلح است، نه اعلام فرمانبرداری. ششم: خود عربها نیز همیشه «سلام» نمیگویند برخی تصور میکنند تمام گفتوگوهای عربی با «السلام علیکم» آغاز میشود. در واقعیت چنین نیست. در عربی معیار و نیز در بسیاری از گویشهای عربی، عبارتهایی مانند: أهلاً أهلاً وسهلاً مرحباً هلا يا مرحبا بسیار رایجاند و در بسیاری از موقعیتهای روزمره، بیش از «السلام علیکم» شنیده میشوند. بنابراین حتی در زبان عربی نیز یک قالب ثابت و انحصاری برای خوشامدگویی وجود ندارد. هفتم: خطای سرهگرایی افراطی4,94%
- 7 авг.سرهگرایی زمانی ارزشمند است که به شناخت بهتر ظرفیتهای زبان فارسی کمک کند، نه آنکه تاریخ واقعی زبان را انکار کند. هیچ زبان بزرگی با حذف واژههای هزارساله نیرومند نشده است. انگلیسی واژههای فرانسوی و لاتینی را حذف نکرد. ترکی واژههای فارسی و عربی را یکسره کنار نگذاشت. فرانسوی نیز از واژههای لاتینی و یونانی دست نکشید. فارسی نیز با جذب واژگان، زبانی نیرومند و جهانی شده است. واژهای که هزار سال در شعر، نثر، مکاتبات، اسناد، فرهنگ عامه و گفتار مردم زندگی کرده، دیگر «بیگانه» نیست. نتیجه «درود» واژهای زیبا، اصیل و ارزشمند در زبان فارسی است و جایگاه خاص خود را دارد؛ همانگونه که «سپاس» و «آفرین» هر یک جایگاه ویژهٔ خود را دارند. اما تاریخ زبان فارسی نشان نمیدهد که «درود» در هیچ دورهای جانشین طبیعی «سلام» در گفتوگوی روزمره بوده باشد. از این رو، اصرار بر اینکه همهٔ مردم به جای «سلام» بگویند «درود»، نه ادامهٔ سنت تاریخی زبان فارسی، بلکه کوششی برای مهندسی نمادین زبان و هویت است؛ کوششی که با شواهد ادبی، تاریخی و زبانشناختی سازگار نیست. نقد این رویکرد البته به معنای داوری دربارهٔ انگیزهٔ همهٔ کسانی نیست که از «درود» استفاده میکنند. بسیاری از افراد صرفاً از روی ذوق، سلیقه یا علاقه به واژههای فارسی چنین میکنند. اما هنگامی که این انتخاب به صورت یک حکم ایدئولوژیک و همراه با نفی «سلام» و تحریف تاریخ زبان عرضه میشود، با شواهد موجود در ادب فارسی، تاریخ زبان و مطالعات زبانشناسی همخوانی ندارد. اگر لازم باشد میتوانیم شواهد بیشتری نیز تهیه کنیم که با ارجاع به آثار زبانشناسانی مانند احسان یارشاطر، ژیلبر لازار، محمدرضا باطنی، علیاشرف صادقی و نیز شواهدی از شاهنامه، تاریخ بیهقی، گلستان سعدی و فرهنگهای تاریخی فارسی تنظیم شده باشد.3,16%
- 31 мар. 2025 г.без подписи1,89%
- 7 июл. 2024 г.без подписи1,67%
- 7 авг.و یک خاطره! زمستان 1390 در همایش هزارۀ شاهنامه در مرکز دایرةالمعارف بزرگ اسلامی شاهد این صحنه بودم که جوانکی با شوق و ذوق فراوان از میان جمع راهی به سوی دکتر محمود امیدسالار یافت و خطاب به ایشان گفت: استاد! درود! دکتر امیدسالار هم به قول ما یزدیها نه گذاشت و نه برداشت، فوری گفت: پدر و مادرت به تو سلام کردن یاد ندادهاند؟ چرا مثل پدر و مادرت نمیگویی سلام؟ برای کسانی که دکتر امیدسالار را نمیشناسند، باید گفت ایشان علاوه بر کارنامۀ علمی پربار در ایرانشناسی و شناخت فرهنگ مردم، دستیار استاد فقید خالقی مطلق در تصحیح شاهنامه نیز بودهاند.1,65%
- 7 авг.⬇️ دانلود موزیک در آهنگیفای1,25%
- 23 нояб. 2024 г.без подписи1,09%
- 2 июл.«میانجیگر» واژۀ نادرستی است. «میانجی» درست است. به جای «میانجیگران» باید گفت «میانجیان». «میانجی» یعنی واسطه و نیازی به پسوندِ «-گر» ندارد. اگر به جای «میانجی» بگوییم «میانجیگر»، مثلِ این است که به جای «قاضی» بگوییم «قاضیگر». کارِ میانجی میانجیگری است، یعنی وساطت. در متونِ کهنِ فارسی واژۀ «میانجیای»، یعنی میانجیگری، هم آمدهاست. #درستنویسی 1,05%
- 15 июл.توجه کردهاید که چند دهه است در نوشتههای رسمی اتومبیل نمینویسیم و بهجای آن، واژۀ خودرو را به کار میبریم؟ حتی در گفتار هم میگوییم خودروسازی. گویا اتومبیل فقط در اتومبیلرانی همچنان زنده است. بجا است در نگارش و ویرایش نیز همین واژۀ زیبای خودرو را به کار ببریم. ١۴۰۵/۰۴/۲۲ ▫️فرهاد قربانزاده @azvirayesh1,00%
- 11 дек. 2024 г.без подписи0,84%
- 1 нояб. 2024 г.без подписи0,84%