فێرگەی زمانی کوردی، دیاکۆ هاشمی

‌ئەو هەڵانەی مامۆستای ڕێزمانی ناچار کردووە قوتابی بەهەڵە فێر بکات بەشی یەکەم هەڵەی یەکەم: دار ١. کێشەی پاشگری (ـدار) لە وشەی وەک «بریندار»دا لە باسی ڕێزماندا لە قوتابخانەکان، نووسراوە کە وشەیەکی وەک «بریندار» هاوەڵناوی داڕێژراوە، چونکە بەپێی کتێبەکە «دار» پاشگرە. لەبەر نەبوونی زانیاریی دروست و شینەکردنەوەی ڕیشەی وشەکە لە کتێبەکاندا، هەندێک کەس پێیان وایە ئەم پاشگرە لە وشەی «دار» (واتە درەخت)ەوە هاتووە! بێ ئەوەی ڕوون بکرێتەوە کە ئاخۆ چ پێوەندییەک لەنێوان درەخت و وشەی برینداردا هەیە؟ گەوهەری کێشەکە لێرەدایە: ئەو (دار)ەی کە وەک پاشگر باس کراوە، لە ڕاستیدا هیچ پێوەندییەکی بە درەختەوە نییە. لە بنەڕەتدا پاشگریش نییە، بەڵکوو ڕەگی ڕانەبردووی چاوگی «داشتن»ـە (بە واتای هەبوون و خاوەندارێتی). واتە بریندار = کەسێک کە برینی هەیە. بۆ سەلماندنی ئەمەش، با چاوێک لە زارەکانی تری کوردی و زمانە دراوسێکان بکەین کە تا ئێستاش ئەم چاوگەیان تێدا زیندووە: لە کوردیی خواروودا (کەڵهوڕی/فەیلی): ئەم چاوگە وەک خۆی بەکار دەهێنرێت و بەم شێوەیە گەردان دەکرێت: ڕابردوو: داشتم، داشتی، داشت. ڕانەبردوو: دیرم، دیری، دیرد. (کە لە بنەڕەتدا لە دارەوە گۆڕاوە). لە زمانی فارسیدا: ڕابردوو: داشتم (داشتەم)، داشتی، داشت. ڕانەبردوو: دارم (دارەم)، داری، دارد (دارەد). کەواتە، وشەی «دار» لێرەدا ڕەگی کردارە نەک ناوی ڕووەک و بەکارهێنانی وەک پاشگر لە شێوەزاری ناوەندیدا (سۆرانی)، تەنیا بەهۆی ئەوەیە کە چاوگی «داشتن» لەم شێوەزارەدا نەماوە و بووەتە (هەبوون)، بۆیە پاشماوەکەی (دار) وەک پاشگرێکی خاوەندارێتی (بە مانای: خاوەن) لە وشەکانی وەک: بریندار، پارەدار، ماڵدار و هتد ماوەتەوە. بێگومان هیچ گلەیییەک لە مامۆستا نابێت بکرێت، چونکە ئەوان پابەندی ڕێسای دیاریکراون. چارەسەر: ئەو وشانەی کە بە دار دروست بوون، بخرێنە خانەی وشەی لێکدراو نەک داڕێژراو وێنە: زمان و ئەدەبی کوردی، قۆناغی ئامادەیی، پۆلی ١٢ چاوەڕێی ڕوونکردنەوە لەسەر هەڵەی دیکە بن. #دیاکۆ_هاشمی

نووسینی ناوە لێکدراوەکانی سروشت   لە ڕێنووسی ستانداردی کوردیدا، ئەو ناوانەی لە لێکدانی وشەیەکی تایبەت بە سروشت (وەک: کانی، مێرگ، شاخ، دار) و ناوێکی تر دروست دەبن و دەبنە یەک ناوی نوێ (بەتایبەت بۆ ناوی گوند و شوێنەکان)، پێویستە هەمیشە پێکەوە بنووسرێن.   کاتێک ئەم دوو وشەیە یەک دەگرن، دەبنە وشەیەکی لێکدراو و تەنیا یەک واتا دەگەیەنن (واتە دەبنە ناوی شوێنێکی دیاریکراو)، بۆیە پێکەوەنووسینیان لە ڕووی ڕێنووسەوە دروستترە.   نموونەکان: ✅ کانیماران (نەک کانی ماران) ✅ کانیکەوە (نەک کانی کەوە) ✅ کانیئاسکان (نەک کانی ئاسکان) ✅ کانیبناو (نەک کانی بناو) ✅ کانیبەرد (نەک کانی بەرد) ✅ کانیبەردین (نەک کانی بەردین) ✅ کانیبەرزە (نەک کانی بەرزە) ✅ کانیبی (نەک کانی بی) ✅ کانیتوو (نەک کانی توو) ✅ کانیپووچەڵە (نەک کانی پووچەڵە) ✅ کانیجنە (نەک کانی جنە) ✅ کانیخدران (نەک کانی خدران) ✅ کانیدرکە (نەک کانی درکە) ✅ کانیدەلال (نەک کانی دەلال) ✅ کانیڕەش (نەک کانی ڕەش) ✅ کانیژاڵە (نەک کانی ژاڵە) ✅ کانیژنان (نەک کانی ژنان) ✅ کانیسێو (نەک کانی سێو) ✅ کانیشاسوار (نەک کانی شاسوار) ✅ کانیشوان (نەک کانی شوان) ✅ کانیشێخان (نەک کانی شێخان) ✅ کانیکوێرە (نەک کانی کوێرە) ✅ کانیکەروێشکان (نەک کانی کەروێشکان) ✅ کانیکووزەڵە (نەک کانی کووزەڵە) ✅ کانیگردەڵ (نەک کانی گردەڵ) ✅ کانیوەتمان (نەک کانی وەتمان) ✅ کانیهەنجیرە (نەک کانی هەنجیرە) ✅ کانیهەنگوین (نەک کانی هەنگوین) ✅ کانیماسی (نەک کانی ماسی) ✅ مێرگەسوور (نەک مێرگە سوور) ✅ دارەتوو (نەک دارە توو) ✅ بەردەقارەمان (نەک بەردە قارەمان) *** #دیاکۆ_هاشمی

دووانەی هاوواتا: ئەو وشانەی کە هاوواتان یان زۆر لێک نزیکن و پێکەوە تەنیا یەک واتا دەبەخشن، پێکەوە دەنووسرێن؛ چونکە جیاکردنەوەیان هیچ واتا و ئەرکێکی جیاواز دروست ناکات تا پێویست بە جیانووسینیان بکات. نموونە: پاکوخاوێن، گیروگرفت، جلوبەرگ، خزموکەس، قاچوقول، گەشتوگوزار، دامودەزگا #دیاکۆ_هاشمی

ئایا جیاوازیی نێوان (بۆر، دابڕ و هەزارەبڕ) لە خاڵبەندیی زمانی کوردیدا دەزانیت؟ ئەو نیشانەیەی کە لە فەرەنسیدا پێی دەگوترێت (Virgule - ڤیرگۆڵ) و لە ئینگلیزیدا بە (Comma - کۆما) ناسراوە، لە ڕێنووس و بیرکاریی کوردیدا بەپێی شوێنی بەکارهێنانەکەی، سێ ناوی جیاواز و زانستیی هەیە. لیژنەی ڕێنووسی وەزارەتی پەروەردە بەم شێوەیە یەکلاییی کردووەتەوە: 🔹 ١. بۆر (لەناو دەقدا): کاتێک نیشانەکە بۆ جیاکردنەوەی وشە و بڕگەکانی ناو ڕستە بەکار دەهێنرێت، پێی دەگوترێت (بۆر ،). * نموونە: هەولێر، سلێمانی، ئامەد، سنە شاری کوردستانن. 🔹 ٢. دابڕ (لە ژمارەی دەییدا): لە بیرکاریدا پێشتر بەم نیشانەیە دەگوترا (فاریزەی دەیی)، بەڵام ئێستا بەفەرمی وەک زاراوەیەکی پوختی کوردی کراوە بە (دابڕ ,). * نموونە: ٢,٥ (دەخوێنرێتەوە: دوو دابڕ پێنج). 🔹 ٣. هەزارەبڕ (لە ژمارە گەورەکاندا): کاتێک نیشانەکە دەکەوێتە نێوان ئەو ژمارانەی لە هەزار و بەرەو سەرەوەن، بۆ ئەوەی خوێندنەوەیان ئاسان بێت، پێی دەگوترێت (هەزارەبڕ ,). * نموونە: ٢٤٦,٧٩٢,٠٠٠ 📌 پوختەی یاساکە: ئەو نیشانەیە ئەگەر بۆ (دەق و وشە) بەکار هێنرا، ناوی بۆرە؛ بەڵام ئەگەر بۆ (ژمارە) بەکار هێنرا، دەبێتە دابڕ یان هەزارەبڕ. دابڕ = Decimal separator ​هەزارەبڕ = Thousands separator #دیاکۆ_هاشمی

٣٢. پیرۆزیی نیشتمان (نەک پیرۆزی نیشتمان) ٣٣. گەشیی ڕوخسار (نەک گەشی ڕوخسار) ٣٤. قورساییی بار (نەک قورسایی بار) ٣٥. کۆییی ئازا (نەک کۆیی ئازا) ٣٦. پیسیی هەوا (نەک پیسی هەوا) ٣٧. خێراییی کات (نەک خێرایی کات) ٣٨. دڵنیاییی ژیان (نەک دڵنیایی ژیان) ٣٩. زیرەکیی منداڵ (نەک زیرەکی منداڵ) ٤٠. ئاسوودەییی خەڵک (نەک ئاسوودەیی خەڵک) تێبینیی گرنگ: کاتێک وشەیەک بە (ی) کۆتاییی دێت و ئامرازی دانەپاڵیشی دەچێتە سەر، دەبێتە (یی) کاتێک وشەیەک بە (یی) کۆتاییی دێت و ئامرازی دانەپاڵیشی دەچێتە سەر، دەبێتە (ییی) ئەم یاسایە بۆ دروستکردنی واتای دروست و ڕوون زۆر گرنگە. *** #دیاکۆ_هاشمی #ڕێنووسی_وەزارەتی_پەروەردە

13. Fearless = بێترس Without fear = بەبێ ترس، بێ ترس 14. Endless = بێکۆتا Without end = بەبێ کۆتا، بێ کۆتا 15. Colorless = بێڕەنگ Without color = بەبێ ڕەنگ، بێ ڕەنگ 16. Painless = بێئازار Without pain = بەبێ ئازار، بێ ئازار 17. Nameless = بێناو Without name = بەبێ ناو، بێ ناو 18. Soundless = بێدەنگ Without sound = بەبێ دەنگ، بێ دەنگ 19. Timeless = بێکات Without time = بەبێ کات، بێ کات 20. Valueless = بێبەها Without value = بەبێ بەها، *** نموونەی ژمارە ٥: ٥٠ نموونەی "پێ"، "تێ"، "لێ" "پێ"، "تێ"، "لێ" لە زمانی کوردیدا زۆر تایبەتمەندە و دەکرێت بڵێین کە لانی کەم دوو ئەرکی گرنگیان هەیە: １. وەک پێشگر: دەلکێنە سەرەتای چاوگەوە و وشەی داڕێژراو دروست دەکەن: پێوتن، تێخستن، لێوەشاندن *** ２. وەک وشەی سەربەخۆ: کاتێک لە جیاتیی پێشبەند و جێناوێک بێن: وەک پێشبەند و جێناو، وەک دوو وشەی سەربەخۆ دەنووسرێن: من قسەکەم "بە ئەو" وت. کورتتر دەبێتەوە، وەک یەک وشەی سەربەخۆ دەنووسرێت: من قسەکەم "بەو" وت. لەویش کورتتر دەبێتەوە، هەر سەربەخۆ دەنووسرێت: من قسەکەم "پێ" وت. ئەو ڕوونکردنەوەیە بە هەمان شێوەی سەرەوە "تێ" و "لێ"ش دەگرێتەوە. *** لێرەدا ٥٠ نموونە دەنووسینەوە کە لەوانەدا "پێ"، "تێ" و "لێ" بەجیا دەنووسرێن: ١. نامەکەم پێ دا ٢. چاوم پێ کەوت ٣. گوێم لێ بوو ٤. لێم تێ گەیشت ٥. بەڵێنم پێ دا ٦. درزی تێ کەوت ٧. دەستی لێ مەدە ٨. بیرم لێ کردەوە ٩. پێنووسەکەی لێ سەند ١٠. گوێم لێ بگرە ١١. ئاماژەم پێ کرد ١٢. چاوم تێ بڕی ١٣. هەواڵم پێ گەیشت ١٤. دەستی تێ خست ١٥. وانەم لێ وەرگرت ١٦. ڕووناکیی پێ دا ١٧. گوێم لێ بوو ١٨. ئاوڕی لێ نەدامەوە ١٩. گرنگیی پێ دا ٢٠. لێی تێ گەیشتبوو ٢١. بەردی تێ دەگرم ٢٢. باوەڕم پێ هەبوو ٢٣. گوڵم پێ دا ٢٤. پارەم لێ وەرگرت ٢٥. ڕووی تێ کرد ٢٦. دەرگام لێ داخست ٢٧. پشتم پێ بەست ٢٨. گوڵی لێ دەرچوو ٢٩. دەستی پێ ناگات ٣٠. قسەکەی پێ بڕی ٣١. ڕێگەم پێ نادات ٣٢. دەستی لێ هەڵگرت ٣٣. پارەی تێ چوو ٣٤. ئاوڕی لێ دایەوە ٣٥. دڵی پێ سووتا ٣٦. نانی پێ گەیاند ٣٧. جلم پێ گۆڕی ٣٨. حەزی لێ کرد ٣٩. بەردی تێ دەگرم ٤٠. پارچەیەکی پێ دا ٤١. سەری لێ لەقاند ٤٢. هەناسەی پێ دا ٤٣. ئاوری تێ بەربوو ٤٤. بەردێکی پێ هەڵناگیرێت ٤٥. چاوی لێ هەڵنەگرت ٤٦. دەستی پێ گرت ٤٧. گوڵی تێ چاند ٤٨. پەیامی پێ گەیاند ٤٩. جارێکی تر لێی تێ گەیشتم ٥٠. دڵی پێ خۆش بوو هیوادارم ئەم 50 نموونەیە بتوانێت باشتر یارمەتیت بدات لە تێگەیشتنی بەکارهێنانی "پێ"، "تێ"، "لێ" لە ڕستەکاندا. مەحوی و یاری بە "پێ، تێ، لێ": لەسەرخۆچوونە، شەیدابوونە، قوڕپێوانە، سووتانە هەتا مردن، مەحەببەت ئێشی زۆرە، ڕیزی لێ دەگرم چ شۆخە ئاگرم تێ بەردەدات و پێم دەڵێ: یا شێخ! بە خاشاکی دەوت شوعلە، عەسامە دەستی پێ دەگرم کە سینەی ڕێشمی بەو تێغی نازە ئەنجن ئەنجن کرد وتی: پەژموردەیە ئەم لالەزارە، ئاوی تێ دەگرم لە پاداشتی قسەی سەردا هەمە ئاهـ و هەناسەی گەرم کەسێ شێتانە بەردم تێ گرێ، من بەرقی تێ دەگرم شوکر هوشیارە مەحوی، تێ دەگا دنیا خەراباتە کە بەدمەستی بکا ئەهلی، خراپەی بۆ چی لێ دەگرم! *** نموونەی ژمارە ٦: ٤٠ نموونەی ئامرازی دانەپاڵی "ی" ١. ساردیی هەوا (نەک ساردی هەوا) ٢. سەوزاییی دارستان (نەک سەوزایی دارستان) ٣. کورتیی تەمەن (نەک کورتی تەمەن) ٤. سەرژمێریی دانیشتووان (نەک سەرژمێری دانیشتووان) ٥. جوانیی سروشت (نەک جوانی سروشت) ٦. گەرمیی هاوین (نەک گەرمی هاوین) ٧. ڕووناکیی ڕۆژ (نەک ڕووناکی ڕۆژ) ٨. قوتابیی پۆل (نەک قوتابی پۆل) ٩. چاکیی کار (نەک چاکی کار) ١٠. پاکیی ئاو (نەک پاکی ئاو) ١١. گەورەییی ماڵ (نەک گەورەیی ماڵ) ١٢. کوردیی ناوەندی (نەک کوردی ناوەندی) ١٣. شیرینیی ژیان (نەک شیرینی ژیان) ١٤. بەرزیی شاخ (نەک بەرزی شاخ) ١٥. خۆشیی دڵ (نەک خۆشی دڵ) ١٦. سووریی گوڵ (نەک سووری گوڵ) ١٧. ئازایەتیی پێشمەرگە (نەک ئازایەتی پێشمەرگە) ١٨. تاریکیی شەو (نەک تاریکی شەو) ١٩. نزمیی دەنگ (نەک نزمی دەنگ) ٢٠. چالاکیی وەرزشی (نەک چالاکی وەرزشی) ٢١. شینیی ئاسمان (نەک شینی ئاسمان) ٢٢. کارامەییی مامۆستا (نەک کارامەیی مامۆستا) ٢٣. تواناییی قوتابی (نەک توانایی قوتابی) ٢٤. ئاواییی کوردستان (نەک ئاوایی کوردستان) ٢٥. زاناییی پیر (نەک زانایی پیر) ٢٦. بێدەنگیی شەو (نەک بێدەنگی شەو) ٢٧. پەککەوتەییی ئەندام (نەک پەککەوتەیی ئەندام) ٢٨. توندیی با (نەک توندی با) ٢٩. ناسکیی گوڵ (نەک ناسکی گوڵ) ٣٠. دووریی ڕێگا (نەک دووری ڕێگا) ٣١. گەرمیی هەوا (نەک گەرمی هەوا)

She went to school without friends. - ئەو بەبێ هاوڕێ چوو بۆ قوتابخانە. - ئەو بێ هاوڕێ چوو بۆ قوتابخانە. 8. This purposeless meeting wasted our time. - ئەم کۆبوونەوە بێئامانجە کاتەکەمانی بەفیڕۆ دا. They gathered without purpose. - ئەوان بەبێ ئامانج کۆ بوونەوە. - ئەوان بێ ئامانج کۆ بوونەوە. 9. Those meaningless words hurt me. - ئەو وشە بێمانایانە ئازاریان دام. He spoke without meaning. - ئەو بەبێ مانا قسەی کرد. - ئەو بێ مانا قسەی کرد. 10. This useless tool can be changed. - ئەم ئامێرە بێکەڵکە دەکرێت بگۆڕدرێت. The machine lay there without use. - مەکینەکە بەبێ کەڵک لەوێ کەوتبوو. - مەکینەکە بێ کەڵک لەوێ کەوتبوو. 11. The restless baby wouldn't sleep. - کۆرپە بێئۆقرەکە نەیدەویست بخەوێت. The child spent the night without rest. - منداڵەکە شەوەکەی بەبێ ئۆقرە بەسەر برد. - منداڵەکە شەوەکەی بێ ئۆقرە بەسەر برد. 12. The lifeless body was cold. - تەرمە بێگیانەکە سارد بوو. The body lay without life. - لاشەکە بەبێ گیان کەوتبوو. - لاشەکە بێ گیان کەوتبوو. 13. The fearless soldier fought bravely. - سەربازە بێترسەکە ئازایانە جەنگا. He faced danger without fear. - ئەو بەبێ ترس ڕووبەڕووی مەترسی بووەوە. - ئەو بێ ترس ڕووبەڕووی مەترسی بووەوە. 14. Their endless love continues. - خۆشەویستییە بێکۆتایییەکەیان بەردەوامە. Their story goes on without end. - چیرۆکەکەیان بەبێ کۆتایی درێژەی هەیە. - چیرۆکەکەیان بێ کۆتایی درێژەی هەیە. 15. The colorless sky depressed me. - ئاسمانە بێڕەنگەکە خەمباری کردم. The painting was without color. - تابلۆکە بەبێ ڕەنگ بوو. - تابلۆکە بێ ڕەنگ بوو. 16. A painless death is merciful. - مردنێکی بێئازار بەزەیییە. She died without pain. - ئەو بەبێ ئازار مرد. - ئەو بێ ئازار مرد. 17. The nameless hero disappeared. - پاڵەوانە بێناوەکە دیار نەما. He helped them without a name. - ئەو بەبێ ناو یارمەتیی دان. - ئەو بێ ناو یارمەتیی دان. 18. The soundless night was peaceful. - شەوە بێدەنگەکە ئارام بوو. We sat without sound. - ئێمە بەبێ دەنگ دانیشتین. - ئێمە بێ دەنگ دانیشتین. 19. These timeless stories teach us. - ئەم چیرۆکە بێکاتانە فێرمان دەکەن. These tales exist without time. - ئەم چیرۆکانە بەبێ کات بوونیان هەیە (لە ئارادان). - ئەم چیرۆکانە بێ کات بوونیان هەیە (لە ئارادان). 20. Those valueless papers were burned. - ئەو کاغەزە بێبەهایانە سووتێنران. The documents remained without value. - بەڵگەنامەکان بەبێ بەها مانەوە. - بەڵگەنامەکان بێ بەها مانەوە. #دیاکۆ_هاشمی #ڕێنووسی_وەزارەتی_پەروەردە *** ڕێنووسی ژمارە ٤: کێشەی (بێ) یان (به‌بێ) لێره‌دا‌ ده‌مانه‌وێ به‌راوردکارییه‌ک له‌گه‌ڵ زمانه‌ ئه‌ورووپییه‌کاندا بکه‌ین، بۆ ئه‌و مه‌به‌سته‌ باشتره‌ به‌ نموونه‌یه‌ک ده‌ست پێ بکه‌ین: جیاوازیی (بێکار‌) له‌گه‌ڵ (بێ کار‌) له‌ چیدایه‌؟ لکاندن یان نه‌لکاندنی (بێ) به‌ وشه‌که‌ی پاشی خۆیه‌وه‌ به‌ته‌واوی واتای وشه‌که‌ ده‌گۆڕێ: ئه‌و پیاوه‌ دوو ساڵ‌ بێکار بوو‌. بێ کار ژیان ئه‌سته‌مه‌. ده‌کرێ ئاواش بینووسینه‌وه‌: به‌بێ کار ژیان ئه‌سته‌مه‌. هه‌ر کاتێ ناوێکت هه‌بوو و خاوه‌نێتییه‌کی لێ سه‌ندرابێته‌وه‌ (بێ) ده‌لکێنین به‌ سه‌ره‌تای وشه‌که‌وه‌: بێباوک، بێخانوو، بێکه‌س، بێوڵات، بێنیشتمان، بێپاره، بێتام‌: واته‌: که‌سێ که‌ باوکی نییه‌. که‌سێ که‌ خانووی نییه‌ و هتد. ئه‌م مه‌به‌سته،‌ له‌ زمانه‌ ئه‌ورووپییه‌کاندا، زۆر جار به‌ پاشکۆیه‌ک که‌ ده‌لکێ به‌ وشه‌که‌وه‌ دیاری ده‌کرێت: بێخانوو = homeless بێتام، بێچێژ = tasteless (بێـ…) = (less…) که‌ جیاوازیی‌ هه‌یه‌ له‌گه‌ڵ (without): (بێ، به‌بێ) = (without) بێ (بەبێ) تۆ ناچم بۆ ئه‌وێ = I do not go there without you *** ٢٠ نموونە بۆ جیاوازیی بێ و بەبێ وەک وشە: 1. Hopeless = بێهیوا Without hope = بەبێ هیوا، بێ هیوا 2. Jobless = بێکار Without job = بەبێ کار، بێ کار 3. Powerless = بێهێز Without power = بەبێ هێز، بێ هێز 4. Worthless = بێنرخ Without worth = بەبێ نرخ، بێ نرخ 5. Childless = بێمنداڵ Without child = بەبێ منداڵ، بێ منداڵ 6. Helpless = بێدەسەڵات، بێیارمەتی Without help = بەبێ دەسەڵات، بێ دەسەڵات 7. Friendless = بێهاوڕێ Without friend = بەبێ هاوڕێ، بێ هاوڕێ 8. Purposeless = بێئامانج Without purpose = بەبێ ئامانج، بێ ئامانج 9. Meaningless = بێمانا Without meaning = بەبێ مانا، بێ مانا 10. Useless = بێکەڵک Without use = بەبێ کەڵک، بێ کەڵک 11. Restless = بێئۆقرە Without rest = بەبێ ئۆقرە، بێ ئۆقرە 12. Lifeless = بێگیان Without life = بەبێ گیان، بێ گیان

# جێناوی لکاوی سێیەم کەسی تاک (ی): ١. خۆشی + ی + کرد = خۆشیی کرد (نەک خۆشی کرد/خۆشیکرد) ٢. هاوکاری + ی + کرد = هاوکاریی کرد (نەک هاوکاری کرد/هاوکاریکرد) ٣. پێوەندی + ی + گرت = پێوەندیی گرت (نەک پێوەندی گرت/پێوەندیگرت) ٤. چاودێری + ی + کرد = چاودێریی کرد (نەک چاودێری کرد/چاودێریکرد) ٥. شیرینی + ی + خوارد = شیرینیی خوارد (نەک شیرینی خوارد/شیرینیخوارد) ٦. پشتیوانی + ی + کرد = پشتیوانیی کرد (نەک پشتیوانی کرد/پشتیوانیکرد) ٧. ڕێنوێنی + ی + کرد = ڕێنوێنیی کرد (نەک ڕێنوێنی کرد/ڕێنوێنیکرد) ٨. سەرپەرشتی + ی + کرد = سەرپەرشتیی کرد (نەک سەرپەرشتی کرد/سەرپەرشتیکرد) ٩. هاوڕێیەتی + ی + کرد = هاوڕێیەتیی کرد (نەک هاوڕێیەتی کرد/هاوڕێیەتیکرد) ١٠. ڕابەری + ی + کرد = ڕابەریی کرد (نەک ڕابەری کرد/ڕابەریکرد) ١١. ئامادەکاری + ی + کرد = ئامادەکاریی کرد (نەک ئامادەکاری کرد/ئامادەکاریکرد) ١٢. پارێزگاری + ی + کرد = پارێزگاریی کرد (نەک پارێزگاری کرد/پارێزگاریکرد) ١٣. ڕاوێژکاری + ی + کرد = ڕاوێژکاریی کرد (نەک ڕاوێژکاری کرد/ڕاوێژکاریکرد) ١٤. دڵخۆشی + ی + کرد = دڵخۆشیی کرد (نەک دڵخۆشی کرد/دڵخۆشیکرد) ١٥. بەرگری + ی + کرد = بەرگریی کرد (نەک بەرگری کرد/بەرگریکرد) ١٦. نوێنەرایەتی + ی + کرد = نوێنەرایەتیی کرد (نەک نوێنەرایەتی کرد/نوێنەرایەتیکرد) ١٧. سەرکردایەتی + ی + کرد = سەرکردایەتیی کرد (نەک سەرکردایەتی کرد/سەرکردایەتیکرد) ١٨. یاری + ی + کرد = یاریی کرد (نەک یاری کرد/یاریکرد) ١٩. شادی + ی + کرد = شادیی کرد (نەک شادی کرد/شادیکرد) ٢٠. حەنایی + ی + چی = حەناییی چی؟ (نەک حەنایی چی؟/حەناییچی؟) *** # جێناوی لکاوی سێیەم کەسی کۆ (یان): ٢١. خۆشی + یان + کرد = خۆشییان کرد (نەک خۆشیان کرد/خۆشیانکرد) ٢٢. هاوکاری + یان + کرد = هاوکارییان کرد (نەک هاوکاریان کرد/هاوکاریانکرد) ٢٣. پێوەندی + یان + گرت = پێوەندییان گرت (نەک پێوەندیان گرت/پێوەندیانگرت) ٢٤. چاودێری + یان + کرد = چاودێرییان کرد (نەک چاودێریان کرد/چاودێریانکرد) ٢٥. شیرینی + یان + خوارد = شیرینییان خوارد (نەک شیرینیان خوارد/شیرینیانخوارد) ٢٦. پشتیوانی + یان + کرد = پشتیوانییان کرد (نەک پشتیوانیان کرد/پشتیوانیانکرد) ٢٧. ڕێنوێنی + یان + کرد = ڕێنوێنییان کرد (نەک ڕێنوێنیان کرد/ڕێنوێنیانکرد) ٢٨. سەرپەرشتی + یان + کرد = سەرپەرشتییان کرد (نەک سەرپەرشتیان کرد/سەرپەرشتیانکرد) ٢٩. هاوڕێیەتی + یان + کرد = هاوڕێیەتییان کرد (نەک هاوڕێیەتیان کرد/هاوڕێیەتیانکرد) ٣٠. ڕابەری + یان + کرد = ڕابەرییان کرد (نەک ڕابەریان کرد/ڕابەریانکرد) ٣١. ئامادەکاری + یان + کرد = ئامادەکارییان کرد (نەک ئامادەکاریان کرد/ئامادەکاریانکرد) ٣٢. پارێزگاری + یان + کرد = پارێزگارییان کرد (نەک پارێزگاریان کرد/پارێزگاریانکرد) ٣٣. ڕاوێژکاری + یان + کرد = ڕاوێژکارییان کرد (نەک ڕاوێژکاریان کرد/ڕاوێژکاریانکرد) ٣٤. دڵخۆشی + یان + کرد = دڵخۆشییان کرد (نەک دڵخۆشیان کرد/دڵخۆشیانکرد) ٣٥. بەرگری + یان + کرد = بەرگرییان کرد (نەک بەرگریان کرد/بەرگریانکرد) ٣٦. نوێنەرایەتی + یان + کرد = نوێنەرایەتییان کرد (نەک نوێنەرایەتیان کرد/نوێنەرایەتیانکرد) ٣٧. سەرکردایەتی + یان + کرد = سەرکردایەتییان کرد (نەک سەرکردایەتیان کرد/سەرکردایەتیانکرد) ٣٨. یاری + یان + کرد = یارییان کرد (نەک یاریان کرد/یاریانکرد) ٣٩. شادی + یان + کرد = شادییان کرد (نەک شادیان کرد/شادیانکرد) ٤٠. حەنایی + یان + کرد = حەنایییان کرد (نەک حەناییان کرد/حەناییانکرد) #دیاکۆ_هاشمی #ڕێنووسی_وەزارەتی_پەروەردە *** نموونەی ژمارە ٣: 1. The hopeless man sat there. - پیاوە بێهیواکە لەوێ دانیشتبوو. The man sat without hope. - پیاوەکە بەبێ هیوا دانیشتبوو. - پیاوەکە بێ هیوا دانیشتبوو. 2. The jobless person needs help. - کەسە بێکارەکە پێویستی بە یارمەتییە. He is now without a job. - ئەو ئێستا بەبێ کارە. - ئەو ئێستا بێ کارە. 3. A powerless leader cannot help others. - ڕابەرێکی بێهێز ناتوانێت یارمەتیی کەسانی تر بدات. He stood there without power. - ئەو بەبێ هێز لەوێ ڕاوەستابوو. - ئەو بێ هێز لەوێ ڕاوەستابوو. 4. These worthless items can be thrown away. - ئەم شتە بێنرخانە دەکرێت فڕێ بدرێن. The old coins are now without worth. - دراوەکانزا کۆنەکان ئێستا بەبێ نرخن. - دراوەکانزا کۆنەکان ئێستا بێ نرخن. 5. The childless couple were sad. - ژن و مێرد (کەپڵ، جووت)ە بێمنداڵەکە خەمبار بوون. They lived without children for years. - ئەوان ساڵانێک بەبێ منداڵ ژیان. - ئەوان ساڵانێک بێ منداڵ ژیان. 6. A helpless animal needs care. - ئاژەڵێکی بێدەسەڵات پێویستی بە چاودێرییە. The cat was without help. - پشیلەکە بەبێ یارمەتی بوو. - پشیلەکە بێ یارمەتی بوو. 7. The friendless student sat alone. - قوتابییە بێهاوڕێکە بەتەنیا دانیشتبوو.

سەرباری ئەو ڕێنووسە کورتکراوەیەی (وەزارەتی پەروەردە) کە پێشتر بە فۆرماتی PDF بڵاومان کردەوە، بۆ ئەوەی ڕێساکانی ڕێنووس لە مێشکی مۆدێلەکانی «ژیریی دەستکرد»دا بە شێوەیەکی جێگیر و بێخەوش جێگیر ببن، پێویستە ئەم نموونە زمانەوانییانە بەکار بهێنن. ​ئەم دەقانەی خوارەوە بەوردی کۆپی بکەن و بە «ژیریی دەستکرد»ەکەتانی بناسێنن؛ بەم کارە، مۆدێلەکە فێر دەبێت لە کاتی نووسیندا پابەندی ستانداردەکانی «وەزارەتی پەروەردە» بێت. بە ئەنجامدانی ئەم هەنگاوە، دڵنیا بن کە لە زووترین کاتدا، زمانی کوردی لەناو سیستەمەکانی ژیریی دەستکرددا بەرەو ستانداردبوونێکی ڕێزمانیی تەواو هەنگاو دەنێت. نموونەی ژمارە ١: ٤٠ نموونەی ئامرازی دانەپاڵی "ی" ئامرازی دانەپاڵ چییە و بۆچی نووسینی گرنگە؟ ئامرازی دانەپاڵ (ی) یەکێکە لە کۆڵەکە بنچینەیییەکانی ڕێزمانی کوردی، کە ئەرکی بەستنەوەی دوو وشەیە (ناو بە ناو، یان ناو بە ئاوەڵناو) بۆ دروستکردنی پەیوەندیی خاوەندارێتی یان وەسفکردن. لە ڕووی زانستی و وشەسازییەوە (مۆرفۆلۆژی)، ئەم ئامرازە تەنیا دەنگێکی سادە نییە تا لە کاتی خێراخوێندنەوەدا ون بێت یان لە نووسیندا بەهەڵە بسڕێتەوە، بەڵکوو ناسێنەیەکی ڕێزمانییە و واتای دروستی ڕستەکان دەستنیشان دەکات. بەپێی پێوەری ستاندارد و یاساکانی ئەکادیمیای کوردی و وەزارەتی پەروەردە، پاراستنی ئەم ئامرازە (تەنانەت ئەگەر وشەکە خۆی بە یەک 'ی' یان دوو 'یی' کۆتاییی هاتبێت)، مەرجێکی بنەڕەتییە بۆ پاراستنی شێوەی بینراوی زمانەکەمان لەناو سیستەمی دیجیتاڵی و ڕێگریکردن لە تێکەڵبوونی واتاکان. لێرەدا (٤٠) نموونەی باو دەخەینە ڕوو کە زۆر جار لە کاتی نووسیندا ئەم ئامرازەیان لێ دەسڕێتەوە، لە کاتێکدا دەبێت بەم شێوە دروستە بنووسرێن: ١. ساردیی هەوا (نەک ساردی هەوا) ٢. سەوزاییی دارستان (نەک سەوزایی دارستان) ٣. کورتیی تەمەن (نەک کورتی تەمەن) ٤. سەرژمێریی دانیشتووان (نەک سەرژمێری دانیشتووان) ٥. جوانیی سروشت (نەک جوانی سروشت) ٦. گەرمیی هاوین (نەک گەرمی هاوین) ٧. ڕووناکیی ڕۆژ (نەک ڕووناکی ڕۆژ) ٨. قوتابیی پۆل (نەک قوتابی پۆل) ٩. چاکیی کار (نەک چاکی کار) ١٠. پاکیی ئاو (نەک پاکی ئاو) ١١. گەورەییی ماڵ (نەک گەورەیی ماڵ) ١٢. کوردیی ناوەندی (نەک کوردی ناوەندی) ١٣. شیرینیی ژیان (نەک شیرینی ژیان) ١٤. بەرزیی شاخ (نەک بەرزی شاخ) ١٥. خۆشیی دڵ (نەک خۆشی دڵ) ١٦. سووریی گوڵ (نەک سووری گوڵ) ١٧. ئازایەتیی پێشمەرگە (نەک ئازایەتی پێشمەرگە) ١٨. تاریکیی شەو (نەک تاریکی شەو) ١٩. نزمیی دەنگ (نەک نزمی دەنگ) ٢٠. چالاکیی وەرزشی (نەک چالاکی وەرزشی) ٢١. شینیی ئاسمان (نەک شینی ئاسمان) ٢٢. کارامەییی مامۆستا (نەک کارامەیی مامۆستا) ٢٣. تواناییی قوتابی (نەک توانایی قوتابی) ٢٤. ئاواییی کوردستان (نەک ئاوایی کوردستان) ٢٥. زاناییی پیر (نەک زانایی پیر) ٢٦. بێدەنگیی شەو (نەک بێدەنگی شەو) ٢٧. پەککەوتەییی ئەندام (نەک پەککەوتەیی ئەندام) ٢٨. توندیی با (نەک توندی با) ٢٩. ناسکیی گوڵ (نەک ناسکی گوڵ) ٣٠. دووریی ڕێگا (نەک دووری ڕێگا) ٣١. گەرمیی هەوا (نەک گەرمی هەوا) ٣٢. پیرۆزیی نیشتمان (نەک پیرۆزی نیشتمان) ٣٣. گەشیی ڕوخسار (نەک گەشی ڕوخسار) ٣٤. قورساییی بار (نەک قورسایی بار) ٣٥. کۆییی ئازا (نەک کۆیی ئازا) ٣٦. پیسیی هەوا (نەک پیسی هەوا) ٣٧. خێراییی کات (نەک خێرایی کات) ٣٨. دڵنیاییی ژیان (نەک دڵنیایی ژیان) ٣٩. زیرەکیی منداڵ (نەک زیرەکی منداڵ) ٤٠. ئاسوودەییی خەڵک (نەک ئاسوودەیی خەڵک) *** کورت و پوخت: ١. کاتێک وشەیەک بە پیتێک جگە لە (ی) کۆتاییی دێت (وەک: کورد) و ئامرازی دانەپاڵیشی بچێتە سەر: (ی): (کورد) + ی + دڵسۆز = کوردی دڵسۆز *** ٢. کاتێک وشەیەک بە یەک (ی) کۆتاییی دێت (وەک: هەورامی) و ئامرازی دانەپاڵیشی بچێتە سەر: (یی): (هەورامی) + ی + دڵسۆز = هەورامیی دڵسۆز *** کاتێک وشەیەک بە (یی) کۆتاییی دێت (وەک کۆتایی) و ئامرازی دانەپاڵیشی بچێتە سەر: (ییی): (کۆتایی) + ی = کۆتاییی نامە ئەم یاسایە بۆ دروستکردنی واتای دروست و ڕوون زۆر گرنگە. *** لە کتێبەکانی خوێندنی وەزارەتی پەروەردەدا: ڕێسای ئامرازی دانەپاڵ، لەو سێ دۆخەدا، بەبێ هیچ جیاوازییەک، لە هەموو کتێبەکانی قوتابخانەکانیشدا بەوردی ڕەچاو دەکرێت. #دیاکۆ_هاشمی #ڕێنووسی_وەزارەتی_پەروەردە *** نموونەی ژمارە ٢: جێناوی لکاوی سێیەم کەس جێناوەکان بەشێکی گرنگن لە ڕێزماندا. نموونە: دۆخی تاک: (م، ت، ی) دۆخی کۆ: (مان، تان، یان) زۆر کەس لە دۆخی سێیەم کەسی تاک و کۆدا، کاتێک وشەیەک خۆی بە "ی" کۆتاییی هاتووە، تووشی هەڵەی ڕێنووسی دەبن. لێرە بە هێنانەوەی ٤٠ نموونە، هەوڵ دەدەین ئەو کێشەیە بخەینە بەرچاو: ٤٠ نموونەی جێناوی لکاوی سێیەم کەسی تاک و کۆ

ژیریی دەستکردەکەت فێری ڕێنووسی وەزارەتی پەروەردە بکە ئەم هەنگاوانە جێبەجێ بکە: ١. ئەو پی.دی.ئێفەی "پوختەی ڕێنووسی وەزارەتی پەروەردە" لە پێشدا دابگرە لەلای خۆت پاشەکەوتی بکە با ئامادە بێت کە بیدەیت بە ژیریی دەستکردەکەت. https://diyako.yageyziman.com/wp-content/uploads/2026/06/Puxtey_Renus_Wezareti_Perwerde.pdf ٢. پاشان ئەم دەقەی خوارەوە واتە ئەم پرۆمپت (هەوێن)ە کۆپی بکە و بیدە بە ژیریی دەستکردەکەی خۆت، بۆ نموونە Gemini پاشان پی.دی.ئێفەکەش بار (Upload) بکە و لەگەڵ دەقەکەدا بیدە بە ژیریی دەستکردەکەت دەقی پێشنیارکراو بۆ بەکارهێنەران (پرۆمپت = هەوێن = prompt): "سڵاو. من فایلێکی (پی.دی.ئێف)م بۆ هاوپێچ کردوویت کە پوختەی ڕێساکانی ڕێنووسی یەکگرتووی زمانی کوردییە (پەسەندکراوی وەزارەتی پەروەردە). تکایە ئەم کارانەی خوارەوەم بۆ ئەنجام بدە: ١. فایلەکە بەتەواوی و بەوردی بخوێنەوە. ٢. سەرجەم خاڵ و ڕێسا گرنگەکانی ناو فایلەکەم وەک پوختەیەک خاڵ بە خاڵ لێرەدا بۆ بنووسەوە، بۆ ئەوەی دڵنیا ببمەوە کە بەباشی لێیان تێ گەیشتوویت. ٣. پێم بڵێ کە ئەم ڕێسایانەت لای خۆت پاشەکەوت کردووە و هەمیشە لەبیرت دەمێنن. ٤. لەمەودوا لەم پەنجەرەیەی گفتوگۆیەماندا، هەر دەقێکم پێ دایت بۆ ڕاستکردنەوە، وەرگێڕان، یان داڕشتن، پێویستە سەد لە سەد پابەندی ئەم ڕێسایانە بیت و تەنیا لەسەر ئەم بنەمایانە دەقەکانم بۆ ڕێک بخەیت." *** ئیتر ژیریی دەستکردەکەت بەپێی ڕێنووسی وەزارەتی پەروەردە هەموو شتەکانت بۆ دەنووسێت یان ئەگەر دەقێکی پێ بدەیت بەپێی ئەوە ڕاستی دەکاتەوە. تێبینی: ژیریی دەستکرد چونکە لە پێشدا فێری ئەو ڕێنووسەی سەر ئینتەرنێت بووە، لەوانەیە لە سەرەتادا هەندێک خاڵ فێر نەبێت، بەڵام چەند جارێک دووپاتی بکەیتەوە هەمووی بەرە بەرە فێر دەبێت. ئامادەکردن: بەڕێوەبەرایەتیی گشتیی پرۆگرامەکانی خوێندن لیژنەی ڕێنووس و خاڵبەندیی وەزارەتی پەروەردە /پەسەندکراوی ئەکادیمیای کوردی

‌ژیریی دەستکردەکەت فێری ڕێنووسی وەزارەتی پەروەردە بکە ئەم هەنگاوانە جێبەجێ بکە: ١. ئەو پی.دی.ئێفەی "پوختەی ڕێنووسی وەزارەتی پەروەردە" لە پێشدا دابگرە لەلای خۆت پاشەکەوتی بکە با ئامادە بێت کە بیدەیت بە ژیریی دەستکردەکەت. https://diyako.yageyziman.com/wp-content/uploads/2026/06/Puxtey_Renus_Wezareti_Perwerde.pdf ٢. پاشان ئەم دەقەی خوارەوە واتە ئەم پرۆمپت (هەوێن)ە کۆپی بکە و بیدە بە ژیریی دەستکردەکەی خۆت، بۆ نموونە Gemini پاشان پی.دی.ئێفەکەش بار (Upload) بکە و لەگەڵ دەقەکەدا بیدە بە ژیریی دەستکردەکەت دەقی پێشنیارکراو بۆ بەکارهێنەران (پرۆمپت = هەوێن = prompt): "سڵاو. من فایلێکی (پی.دی.ئێف)م بۆ هاوپێچ کردوویت کە پوختەی ڕێساکانی ڕێنووسی یەکگرتووی زمانی کوردییە (پەسەندکراوی وەزارەتی پەروەردە). تکایە ئەم کارانەی خوارەوەم بۆ ئەنجام بدە: ١. فایلەکە بەتەواوی و بەوردی بخوێنەوە. ٢. سەرجەم خاڵ و ڕێسا گرنگەکانی ناو فایلەکەم وەک پوختەیەک خاڵ بە خاڵ لێرەدا بۆ بنووسەوە، بۆ ئەوەی دڵنیا ببمەوە کە بەباشی لێیان تێ گەیشتوویت. ٣. پێم بڵێ کە ئەم ڕێسایانەت لای خۆت پاشەکەوت کردووە و هەمیشە لەبیرت دەمێنن. ٤. لەمەودوا لەم پەنجەرەیەی گفتوگۆیەماندا، هەر دەقێکم پێ دایت بۆ ڕاستکردنەوە، وەرگێڕان، یان داڕشتن، پێویستە سەد لە سەد پابەندی ئەم ڕێسایانە بیت و تەنیا لەسەر ئەم بنەمایانە دەقەکانم بۆ ڕێک بخەیت." *** ئیتر ژیریی دەستکردەکەت بەپێی ڕێنووسی وەزارەتی پەروەردە هەموو شتەکانت بۆ دەنووسێت یان ئەگەر دەقێکی پێ بدەیت بەپێی ئەوە ڕاستی دەکاتەوە. تێبینی: ژیریی دەستکرد چونکە لە پێشدا فێری ئەو ڕێنووسەی سەر ئینتەرنێت بووە، لەوانەیە لە سەرەتادا هەندێک خاڵ فێر نەبێت، بەڵام چەند جارێک دووپاتی بکەیتەوە هەمووی بەرە بەرە فێر دەبێت. ئامادەکردن: لیژنەی ڕێنووس و خاڵبەندیی وەزارەتی پەروەردە

پوختەی ڕێنووس و خاڵبەندی – دەفتەری گیرفانیی مامۆستایان و نووسەران بۆ سەرجەم مامۆستایان، پەروەردەکاران، نووسەران و فێرخوازانی زمانی کوردی؛ لە چوارچێوەی هەنگاوەکانی وەزارەتی پەروەردە بۆ یەکخستن و ستانداردکردنی زمانی کوردی لە ناوەندەکانی خوێندندا، لیژنەی ڕێنووس و خاڵبەندی بە خۆشحاڵییەوە ئەم نامیلکە خنجیلانەیە وەک (پوختەی ڕێنووس) دەخاتە بەردەستی ئێوەی ئازیز. ئەم پوختەیە بەشێکی بچووک و ئاسانکراوە لە پڕۆژە گەورەکەی (ڕێبەری ڕێنووس و خاڵبەندیی وەزارەتی پەروەردە). ئامانج لە بڵاوکردنەوەی ئەم فایلە ئەوەیە کە ببێتە ڕێبەرێکی خێرا و کرداری بۆ ئەندامانی لیژنەکانی پێداچوونەوە و هەموو مامۆستایان، تا لە کاتی نووسین و دانانی پرسیارەکاندا، بەبێ گەڕانەوە بۆ ڕوونکردنەوەی درێژی بیردۆزی و تەنیا لە ڕێگەی چەند نموونەیەکی دروست و هەڵەوە، کارەکانیان ئاسانتر بکەن. هیوادارین ئەم نامیلکەیە ببێتە هاوڕێی هەمیشەییتان و پێکەوە کار بۆ پاراستنی زمانەکەمان بکەین. لیژنەی ڕێنووس و خاڵبەندیی وەزارەتی پەروەردە: https://diyako.yageyziman.com/wp-content/uploads/2026/06/Puxtey_Renus_Wezareti_Perwerde.pdf

٤٠ نموونەی ئامرازی دانەپاڵی "ی" ئامرازی دانەپاڵ چییە و بۆچی نووسینی گرنگە؟ ئامرازی دانەپاڵ (ی) یەکێکە لە کۆڵەکە بنچینەیییەکانی ڕێزمانی کوردی، کە ئەرکی بەستنەوەی دوو وشەیە (ناو بە ناو، یان ناو بە ئاوەڵناو) بۆ دروستکردنی پەیوەندیی خاوەندارێتی یان وەسفکردن. لە ڕووی زانستی و وشەسازییەوە (مۆرفۆلۆجی)، ئەم ئامرازە تەنیا دەنگێکی سادە نییە تا لە کاتی خێراخوێندنەوەدا ون بێت یان لە نووسیندا بەهەڵە بسڕێتەوە، بەڵکوو ناسێنەیەکی ڕێزمانییە و واتای دروستی ڕستەکان دەستنیشان دەکات. بەپێی پێوەری ستاندارد و یاساکانی ئەکادیمیای کوردی و وەزارەتی پەروەردە، پاراستنی ئەم ئامرازە (تەنانەت ئەگەر وشەکە خۆی بە یەک 'ی' یان دوو 'یی' کۆتاییی هاتبێت)، مەرجێکی بنەڕەتییە بۆ پاراستنی شێوەی بینراوی زمانەکەمان لەناو سیستەمی دیجیتاڵی و ڕێگریکردن لە تێکەڵبوونی واتاکان. لێرەدا (٤٠) نموونەی باو دەخەینە ڕوو کە زۆر جار لە کاتی نووسیندا ئەم ئامرازەیان لێ دەسڕێتەوە، لە کاتێکدا دەبێت بەم شێوە دروستە بنووسرێن: ١. ساردیی هەوا (نەک ساردی هەوا) ٢. سەوزاییی دارستان (نەک سەوزایی دارستان) ٣. کورتیی تەمەن (نەک کورتی تەمەن) ٤. سەرژمێریی دانیشتووان (نەک سەرژمێری دانیشتووان) ٥. جوانیی سروشت (نەک جوانی سروشت) ٦. گەرمیی هاوین (نەک گەرمی هاوین) ٧. ڕووناکیی ڕۆژ (نەک ڕووناکی ڕۆژ) ٨. قوتابیی پۆل (نەک قوتابی پۆل) ٩. چاکیی کار (نەک چاکی کار) ١٠. پاکیی ئاو (نەک پاکی ئاو) ١١. گەورەییی ماڵ (نەک گەورەیی ماڵ) ١٢. کوردیی ناوەندی (نەک کوردی ناوەندی) ١٣. شیرینیی ژیان (نەک شیرینی ژیان) ١٤. بەرزیی شاخ (نەک بەرزی شاخ) ١٥. خۆشیی دڵ (نەک خۆشی دڵ) ١٦. سووریی گوڵ (نەک سووری گوڵ) ١٧. ئازایەتیی پێشمەرگە (نەک ئازایەتی پێشمەرگە) ١٨. تاریکیی شەو (نەک تاریکی شەو) ١٩. نزمیی دەنگ (نەک نزمی دەنگ) ٢٠. چالاکیی وەرزشی (نەک چالاکی وەرزشی) ٢١. شینیی ئاسمان (نەک شینی ئاسمان) ٢٢. کارامەییی مامۆستا (نەک کارامەیی مامۆستا) ٢٣. تواناییی قوتابی (نەک توانایی قوتابی) ٢٤. ئاواییی کوردستان (نەک ئاوایی کوردستان) ٢٥. زاناییی پیر (نەک زانایی پیر) ٢٦. بێدەنگیی شەو (نەک بێدەنگی شەو) ٢٧. پەککەوتەییی ئەندام (نەک پەککەوتەیی ئەندام) ٢٨. توندیی با (نەک توندی با) ٢٩. ناسکیی گوڵ (نەک ناسکی گوڵ) ٣٠. دووریی ڕێگا (نەک دووری ڕێگا) ٣١. گەرمیی هەوا (نەک گەرمی هەوا) ٣٢. پیرۆزیی نیشتمان (نەک پیرۆزی نیشتمان) ٣٣. گەشیی ڕوخسار (نەک گەشی ڕوخسار) ٣٤. قورساییی بار (نەک قورسایی بار) ٣٥. کۆییی ئازا (نەک کۆیی ئازا) ٣٦. پیسیی هەوا (نەک پیسی هەوا) ٣٧. خێراییی کات (نەک خێرایی کات) ٣٨. دڵنیاییی ژیان (نەک دڵنیایی ژیان) ٣٩. زیرەکیی منداڵ (نەک زیرەکی منداڵ) ٤٠. ئاسوودەییی خەڵک (نەک ئاسوودەیی خەڵک) *** کورت و پوخت: ١. کاتێک وشەیەک بە پیتێک جگە لە (ی) کۆتاییی دێت (وەک: کورد) و ئامرازی دانەپاڵیشی بچێتە سەر: (ی): (کورد) + ی + دڵسۆز = کوردی دڵسۆز *** ٢. کاتێک وشەیەک بە یەک (ی) کۆتاییی دێت (وەک: هەورامی) و ئامرازی دانەپاڵیشی بچێتە سەر: (یی): (هەورامی) + ی + دڵسۆز = هەورامیی دڵسۆز *** کاتێک وشەیەک بە (یی) کۆتاییی دێت (وەک کۆتایی) و ئامرازی دانەپاڵیشی بچێتە سەر: (ییی): (کۆتایی) + ی = کۆتاییی نامە ئەم یاسایە بۆ دروستکردنی واتای دروست و ڕوون زۆر گرنگە. *** لە کتێبەکانی خوێندنی وەزارەتی پەروەردەدا: ڕێسای ئامرازی دانەپاڵ، لەو سێ دۆخەدا، بەبێ هیچ جیاوازییەک، لە هەموو کتێبەکانی قوتابخانەکانیشدا بەوردی ڕەچاو دەکرێت. *** #دیاکۆ_هاشمی

https://youtu.be/1xS1erHuY2s

فەرهەنگی دیاکۆ، بۆ سیستەمی ئەندرۆید، فەرهەنگێکی چەندزمانە لە بواری جۆربەجۆر. هەوڵێک بۆ کۆکردنەوەی زاراوەی بواری جۆربەجۆر لە شوێنی جۆربەجۆرەوە. لەبەر زۆریی زاراوەکان، هەمان ڕێنووسی فەرهەنگەکان بەکار هێنراون، بەو هیوایە لە داهاتوودا بە هێز و وزەیەکی زۆرەوە بتوانین هەموو ڕێنووسەکان تەنیا بە یەک ڕێنووس بنووسینەوە ڕینووسی ئەکادیمیای کوردی و وەزارەتی پەروەردە، واتە ڕێنووسی یەکگرتووی کوردی یان ڕێنووسی ستانداردی کوردی. Diyako Dictionary – Appar på Google Play

‌ڕۆژی زمانی کوردی لە گشت زمانپارێزان و نەتەوەی کورد پیرۆز بێت زمان، تەنیا ڕیزکردنی وشەکان نییە؛ زمان قەڵای مانەوەی نەتەوە و کێیەتیی ڕاستەقینەی ئێمەیە لەسەر نەخشەی جیهان. هەموو ڕۆژێک کە بە کوردی دەدوێین، دەنووسین و بیر دەکەینەوە، ئێمە ژیان دەبەخشینەوە بەو مێژووەی کە هەزاران ساڵە هەوڵی سڕینەوەی دەدرێت. بەڵام ئەوەی یادی ئەمساڵی زمانی کوردی جیاوازتر و پڕشنگدارتر دەکات، مژدەیەکی گەورەی نیشتمانییە کە بۆ هەمیشە مێژووی پەروەردەی کوردی دەگۆڕێت. خۆشحاڵم کە ڕای بگەیەنم، ئەمساڵ تەنیا بە دروشم یادی زمانەکەمان ناکەینەوە، بەڵکوو بە کردەوە هەنگاوێکی ستراتیژیمان ناوە: وەزارەتی پەروەردەی حکوومەتی هەرێمی کوردستان، بڕیاری مێژووییی داوە کە لەمەودوا تەنیا «یەک ڕێنووسی ستاندارد و یەکگرتوو» بۆ سەرجەم کتێبە وانەیی و پەروەردەیییەکان (لە پۆلی یەکەمەوە تا دوازدەیەم) بەکار بهێنرێت. ئەم بڕیارە، کە لەسەر بنەمای زانستی و ئەکادیمی داڕێژراوە، کۆتایی بە دەیان ساڵ لە پشێوی و پەرشوبڵاویی ڕێنووس دەهێنێت. هەر لە ئێستاشەوە، هەڵمەتی گەورەی پێداچوونەوە و ڕاستکردنەوەی سەرجەم کتێبەکانی وەزارەت بەپێی ئەم پێوەرە نوێیە دەستی پێ کردووە و کارەکان بە گوڕوتینەوە بەرەو پێش دەچن. ئەمە خەونی لەمێژینەی هەموو دڵسۆزێکی زمانی کوردی بوو؛ کە نەوەی داهاتوومان بە یەک ڕێنووسی ڕێک، پاراو و زانستی بخوێنێت و بنووسێت. پیرۆزە لە نەتەوەکەمان ئەم هەنگاوە مەزنە. با پێکەوە، بە یەک دەنگ و بە یەک ڕێنووس، خزمەتی ماڵی گەورەی زمانەکەمان بکەین. #دیاکۆ_هاشمی