ETHIO BIOLOGY GRADE 9-12

Human urinary system.pdf

Human blood circulatory system.pdf

Human digestive system.pdf

Attention to grade 11

Principles of inheritance and variation.pdf

Taxonomy.pdf

Human respiratory system.pdf

የጭንቅላት ፈንገስ ምንድነው ?መፍትሔውስ? የጭንቅላት ፈንገስ (Tinea Capitis) በፈንገስ አማካኝነት የራስ ቅልን እና የፀጉር ስሮችን የሚያጠቃ ተላላፊ በሽታ ነው። ይህ ችግር በአብዛኛው በልጆች ላይ የሚታይ ቢሆንም በማንኛውም የዕድሜ ክልል የሚገኙ ሰዎችን ሊያጠቃ ይችላል። የጭንቅላት ፈንገስ ምልክቶች • የራስ ቅል መላጥ ወይም እንደ ድርቅ የነጣ ቆዳ መታየት (Dandruff መሰል)። • ከፍተኛ የማሳከክ ስሜት። • ፀጉር ከሥሩ እየተሰባበረ መሳሳት ወይም መመለጥ (Bald spots)። • አንዳንድ ጊዜ እብጠት፣ መግል መያዝ እና ህመም። ምርጥ 5 የቤት ውስጥ መፍትሔዎች እና አጠቃቀማቸው:- እነዚህ መፍትሔዎች ለቀላል ፈንገስ ወይም ከሕክምና ጎን ለጎን ለማገዝ ይጠቅማሉ፡ 1. የአፕል ሳይደር ቪኔጋር (Apple Cider Vinegar): • ጥቅሙ፦ የፈንገስን እድገት የሚገታ አሲዳማነት አለው። • አጠቃቀም፦ ግማሽ ብርጭቆ አፕል ሳይደር ቪኔጋርን ከአንድ ብርጭቆ ውሃ ጋር መቀላቀል፤ ከዚያም ፀጉርን ተቀብቶ ለ10-15 ደቂቃ ማቆየትና ለሰለሰ ባለ ውሃ መታጠብ። በሳምንት 2-3 ጊዜ ማድረግ። 2.ነጭ ሽንኩርት (Garlic): • ጥቅሙ፦ ተፈጥሯዊ ፀረ-ፈንገስ (Antifungal) ንጥረ ነገር አለው። • አጠቃቀም፦ ነጭ ሽንኩርቱን ፈጭቶ ከወይራ ዘይት ወይም ከኮኮናት ዘይት ጋር መቀላቀል። ፈንገሱ ባለበት ቦታ ላይ ቀብቶ ለ30 ደቂቃ ማቆየትና መታጠብ። (ቆዳዎ የሚለበልብዎት ከሆነ ወዲያውኑ ይታጠቡት)። 3.የኮኮናት ዘይት (Coconut Oil): • ጥቅሙ፦ ቆዳን በማለስለስ ማሳከክን ይቀንሳል፣ የፈንገስ ሴሎችንም ይዋጋል። • አጠቃቀም፦ ጥቂት የኮኮናት ዘይት በየቀኑ ፈንገሱ ባለበት ቦታ ላይ መቀባት። ለተሻለ ውጤት ጥቂት የሎሚ ጠብታ ማከል ይቻላል። 4. የሎሚ ጭማቂ (Lemon Juice): • ጥቅሙ፦ ሲትሪክ አሲድ ስላለው ፈንገስን የማጥፋት አቅም አለው። • አጠቃቀም፦ የሎሚ ጭማቂውን በቀጥታ ወይም ከውሃ ጋር ቀላቅሎ መቀባት። ለ20 ደቂቃ አቆይቶ መታጠብ። (ፀጉርን ሊያነጣ ስለሚችል በጥንቃቄ መጠቀም)። 5. የእንቧይ ፍሬ (ለባህላዊ ህክምና በብዛት የሚታወቅ ነው): • ጥቅሙ፦ በኢትዮጵያ ለፈንገስ በብዛት ጥቅም ላይ የሚውል ተክል ነው። • አጠቃቀም፦ የእንቧይ ፍሬውን ቆርጦ ፈሳሹን ፈንገሱ ባለበት ቦታ ላይ መቀባት። ጥንቃቄ፦ እጅግ ጠንካራ ስለሆነ ጤነኛውን ቆዳ እንዳያቃጥል ጥንቃቄ ማድረግና አይን ውስጥ እንዳይገባ መጠበቅ ያስፈልጋል። በሕክምና (Medical Treatment) የሚሰጡ መፍትሔዎች የጭንቅላት ፈንገስ ከቆዳ በላይ ብቻ ሳይሆን የፀጉር ስር ውስጥ ስለሚገባ በአብዛኛው በቤት ውስጥ ህክምና ብቻ አይጠፋም። የህክምና ባለሙያዎች የሚከተሉትን ያዝዛሉ፡ • የሚዋጡ መድኃኒቶች (Oral Antifungals): • እንደ Griseofulvin, Terbinafine, ወይም Itraconazole ያሉ መድኃኒቶች ታዘው ከ4 እስከ 8 ሳምንታት ሊወሰዱ ይችላሉ። ይህ ዋነኛው እና ውጤታማው መፍትሔ ነው። • የመድኃኒትነት ያላቸው ሻምፖዎች (Medicated Shampoos): • እንደ Ketoconazole ወይም Selenium Sulfide ያሉ ንጥረ ነገሮችን የያዙ ሻምፖዎች ፈንገሱ ወደ ሌላ ሰው እንዳይተላለፍ እና የቆዳ መላላጡን ለመቀነስ ይታዘዛሉ። ተጨማሪ ጥንቃቄዎች • መጋራት ያቁሙ፦ ማበጠሪያ፣ ፎጣ፣ ኮፍያ እና ትራስ ከሌላ ሰው ጋር አይጋሩ። • ንጽህና፦ ማበጠሪያዎችን በፀረ-ተባይ (Disinfectant) ማጽዳት።

🗣️ የዘይቤ ዓይነቶች (Figures of Speech)❕😍 📌​​​​​ዘይቤ ማለት የአንድን ንግግር ጣዕም ለማሳመር፣ መልዕክቱን ጥልቅ ለማድረግና ለአንባቢ ወይም ለአድማጭ ግልጽ ምስል ለመፍጠር የምንጠቀምበት የቋንቋ ጥበብ ነው። ​1. ሰወኛ ዘይቤ (Personification) 📌​​​​​ትርጉም፦ ሰው ያልሆኑ ነገሮች (ግዑዝ አካላት፣ እንስሳት ወይም ረቂቅ ሀሳቦች) እንደ ሰው እንደሚያስቡ፣ እንደሚሰማቸው ወይም እንደሚንቀሳቀሱ ተደርገው የሚገለጹበት ዘይቤ ነው። ​ምሳሌ፦ * ንፋሱ ያፏጫል፤ (ንፋስ እንደ ሰው ማፏጨት አይችልም)። ​ዛፉ ይደንሳል፤ (የዛፉ መወዛወዝ በሰው ዳንስ ተመስሏል)። ​2. አያዎ ዘይቤ (Paradox) 📌​​​​​ትርጉም፦ ሲሰማ እርስ በርሱ የሚቃረን የሚመስል ነገር ግን በጥልቀት ሲታይ እውነተኛ የሆነን ሀሳብ የያዘ አገላለጽ ነው። ​ምሳሌ፦ * "ጥቂት ነገር ብዙ ነው።" (ለምሳሌ በአነስተኛ ቃላት ትልቅ ምስጢር መናገርን ያሳያል)። ​"ዝናብ እየዘነመ ነው፤ እርጥበት ግን የለም።" (ምናልባትም በመንፈሳዊ ወይም በስሜት ድርቀትን ለመግለጽ ሊሆን ይችላል)። ​3. እንቶኔ ዘይቤ (Apostrophe) 📌​​​​​ትርጉም፦ በአቅራቢያ የሌለን ሰው፣ የሞተን አካል ወይም ግዑዝ ነገርን ልክ በህይወት እንዳለና እንደሚሰማ አድርጎ በቀጥታ "አንተ" ወይም "አንቺ" በማለት ማነጋገር ነው። ​ምሳሌ፦ * "አንተ ዛፍ ተናገር!" ​"ዞር በይ አንቺ ሞት!" ​4. ግነት ዘይቤ (Hyperbole) 📌​​​​​ትርጉም፦ አንድን ነገር ከእውነተኛ መጠኑ በላይ በጣም አጋንኖ ወይም አሳብጦ መግለጽ ነው። ዓላማው መልዕክቱን አጥብቆ ለማሳመን ነው። ምሳሌ፦ * "አንድ ሚሊዮን ጊዜ ነግሬሃለሁ!" (ብዙ ጊዜ መናገሩን ለማሳየት የተጠቀመበት ማጋነኛ ነው)። ​"ይህ ከረጢት አንድ ቶን ይመዝናል!" (ከረጢቱ በጣም መክበዱን ለመግለጽ)። ​5. አነፃፃሪ ዘይቤ (Simile) 📌​​​​​ትርጉም፦ ሁለት የተለያዩ ነገሮችን እንደ "ልክ"፣ "እንደ"፣ "ይመስላል" ባሉ አያያዥ ቃላት በመጠቀም ማነፃፀር ነው። 📌​​​​​ምሳሌ፦ * እንደ አንበሳ ደፋር ነው። ​ፈገግታዋ ጨረቃ ይመስላል። ​በረዶው ጨው ይመስላል። ​6. ተለዋጭ ዘይቤ (Metaphor) 📌​​​​​ትርጉም፦ ይህ ዘይቤ አነፃፃሪ ቃላትን (እንደ፣ ይመስላል) ሳይጠቀም፣ የአንዱን ነገር ባህሪ በቀጥታ ለሌላው የሚሰጥ ነው። "ነው" ወይም "ናት" የሚሉ ቃላት በብዛት ይገኛሉ። ምሳሌ፦ * "ጊዜ ሌባ ነው" (ጊዜ ሳይታወቅ ማለፉን ለመግለጽ)። ​"ዓለም መድረክ ናት" (የሰው ልጅ ህይወት በትወና ስለተመሰለ)። ​"አስቴር ንብ ናት" (ትጉህ ሰራተኛ መሆኗን ለመግለጽ)። ​7. ምፀት ዘይቤ (Irony) 📌​​​​​ትርጉም፦ አንድ ሰው የተናገረው ቃል እና በውስጡ የያዘው እውነተኛ ፍቺ ተቃራኒ ሲሆኑ ነው። ብዙ ጊዜ ከሚጠበቀው ውጤት በተቃራኒ የሆነ ነገር ሲከሰት ይገለጻል። ምሳሌ፦ * አውሎ ንፋስና ዶፍ ዝናብ እየጣለ ባለበት ሁኔታ፤ "እንዴት ደስ የሚል ፀሐያማ ቀን ነው!" ብሎ መናገር። የእውቀት ማዕድ