مورخان

مشروطه از منظر اسپینوزا؛ وقتی رنج های پراکنده به توان مشترک بدل شدند. ✍🏻 نوراله اکبری تاریخ رسمی غالبا ً مشروطه را از لحظه ای آغاز می کند که مظفرالدین شاه قلم بر کاغذ گذاشت و فرمان تشکیل مجلس را امضا کرد. در قاب شناخته شده ی تاریخ، شاه در مرکز ایستاده است و مردم در حاشیه، منتظرند تا آزادی از دست او به آنان برسد. اما اگر اندکی از میز فرمان فاصله بگیریم و به شهر نگاه کنیم، تصویر دیگری پدیدار می شود: پیش از آنکه فرمان در کاخ نوشته شود، متن واقعی آن در بازارهای بسته، در مسجدها و مهاجرتها، در تلگرافخانه ها، در چادرهای اصناف و در بدنهای مردمی نوشته شده بود که دیگر حاضر نبودند مانند گذشته فرمانبرداری را ادامه دهند. از منظر اسپینوزا، پرسش اصلی این نیست که چه کسی فرمان را امضا کرد؛ این است که چه روابطی امضای آن را ممکن و ناگزیر ساختند. مردم نیز نام موجودی یکپارچه و از پیش آماده نیستند. «مردم»در لحظه هایی ساخته می شوند که رنج های جدا از هم، زبان مشترک پیدا می کنند، ترس تقسیم می شود، امید شکل مادی می گیرد، منابع گرد می آید و بدنها می آموزند در کنار یکدیگر اثری پدید آورند. @movarekhan

. اعتصاب حمامی­‌های مشهد در سال ۱۳۲۳ هفتم امرداد ۱۴۰۵ #محمود_فاضلی_بیرجندی پنجم امرداد ۱۳۲۳ روزنامه دادگستران چاپ مشهد خبری چاپ کرد که پس از هشتاد سال چیزی از شگفتی آن کم نشده. خبر این بود که حمامی­‌ها در مشهد اعتصاب کرده­‌اند و تا وقتی اجازه داده نشود خزینه­‌ها را باز کنند اعتصاب ادامه خواهد داشت.  سال ۱۳۲۲ جنگ جهانی دوم برپا بود و ایران ما در اشغال قشون متفقین. کمبود نان و گندم بود و میهن در آستانه قحطی. برخی از سرزمین­­‌های ایرانی چون آذربایجان به اشغال ارتش سرخ شوروی درآمده بود. از جاهایی از مملکت آواهای شوم جداسری برخاسته بود. در آن میانه، در مشهد غم شست­‌وشوی شرعی یا غیرشرعی بدن چندان بر دل­‌های حمامی­‌ها گران آمده بود که دست از کار کشیدند تا خزینه­‌ها باز شود! حمام خزینه به دستور رضاشاه برچیده شد تا ایرانی از بسیاری بیماری­‌ها رهایی یافت. مهر ۱۳۲۰ یک ماه از رفتن رضاشاه از ایران برنیامده روزنامه اطلاعات خبر داد حمامی‌های جنوب تهران خزینه‌ها را از نو باز کرده‌اند! روزنامه دادگستران نوشت: در قرنی که رادیو اختراع شده و صدای ورق زدن کتابی در آن سوی عالم را توان شنید، شما چه کسانی هستید که دوست دارید صدوهشتاد هزار تن ساکنان مشهد به خزینه بروند و خود را در ادرار و کثافت دیگران بشویند و شهری را در معرض انواع بیماری­‌ها آورند؟ چرا باید خود را در کثافت غوطه بدهیم تا مسخره جهانیان شویم؟  https://t.me/dejnepesht4000

انتشارات فروهر برگزار می‌کند نخستین نشست از نشست‌های بر خوانِ فروهر با موضوع مطالعات مانوی به مناسبت انتشار کتاب متن‌های ایرانی مانوی اطلاعات بیشتر در متن پوستر @movarekhan

مقایسه سیاست های نوسازی ایران عصر رضاشاهی و آمریت در تجدد اروپایی ✍🏻رهام برکچی زاده (بخش نخست) برای به چالش کشیدن فرضیۀ «استثناگرایی ایرانی» در تحلیل نوسازی عصر پهلوی اول، باید به تجربهء تاریخی دولت_ملتهای اروپایی رجوع کرد. این رویکرد نشان می دهد که اقتدار…

مقایسه سیاست های نوسازی ایران عصر رضاشاهی و آمریت در تجدد اروپایی ✍🏻رهام برکچی زاده (بخش نخست) برای به چالش کشیدن فرضیۀ «استثناگرایی ایرانی» در تحلیل نوسازی عصر پهلوی اول، باید به تجربهء تاریخی دولت_ملتهای اروپایی رجوع کرد. این رویکرد نشان می دهد که اقتدار اداری، سرکوب قدرتهای سنتی و یکدست سازی فرهنگی در این دوره نه یک انحراف بومی یا زاییده «استبداد شرقی»، بلکه تکرار همان سازوکارهای شکل گیری دولت_ملت مدرن در غرب است. تحولات آمرانه این عصر شباهت آشکاری به مصادره های خشونت آمیز در انگلستان تودور (انحلال صومعه ها)، سرکوب مذهبی و هویتی در فرانسه و اصلاحات خشن آلمانِ بیسمارک دارد. در واقع دولت جدید ایران، به عنوان یک «دیرآمدۀ تاریخی» مجبور بود برای تضمین بقای ژئوپلیتیک خود، مسیر چند صد ساله کشورهای پیشگام را در زمانی به شدت فشرده و با اتکا به قدرت متمرکز دولت، از بالا طی کند؛ استراتژی ناگزیری که مسیر عبور تمامی دیرآمدگانِ تاریخ از آشفتگی به نظم بوروکراتیک مدرن محسوب می شود. @movarekhan

تاریخ نفت ایران از پایان جنگ جهانی اول تا انقراض قاجاریه سخنران: علی الله جانی یکشنبه ۲۸ تیرماه ۱۴۰۵ @movarekhan

روز جمعه 19 تیرماه 1405، روزنامه اطلاعات صد ساله شد! پرونده کوتاه یکصدسالگی روزنامه اطلاعات را در این صفحه بخوانید. @movarekhan

📜جهان خرمی با کس نماند فلک روزی دهد، روزی ستاند ▪️لینک دریافت فایل PDF مقاله دست‌نوشته‌ی پارسی در ژاپن، سندی که نادیده گرفته شد! @rahaaaavard @movarekhan

‍ ‍ دست‌نوشته‌ی پارسی در ژاپن، سندی که نادیده گرفته شد! ✍🏻فرشید ابراهیمی / نشریه ایرانشناسی امرداد، شماره ۴۶۴، دی‌ماه ۱۴۰۱   📜جهان یادگارست و ما رفتنی به‌ مردم، نماند به‌جز مردمی۱ این سروده‌ی فردوسی که در دست‌نوشته‌ای کهن‌سال در ژاپن پیدا شده، بخشی از سندی است که روزگاری نادیده گرفته شده بود و امروز از نخستین اسنادِ پیوندهای دیرینه‌ی فرهنگی ایران و ژاپن به شمار می‌رود. کیوسه (کِیْسِی یا کِسه) نام راهبی بودایی است که هشتصد سال پیش (سال ۱۲۱۷م -۵۹۵خ- ۶۱۴ ق) این دست‌نوشته را با خود به ژاپن آورد: «سال ۱۲۱۷ در گوانگجو چین با سه بیگانه دیدار کردم و از آن‌ها خواستم که به خط خود (نان بانموجی)۲ چیزی برایم بنویسند، آن‌ها این دست‌خط را نوشتند.» این گفتار را که او در حاشیه‌ی کاغذ نوشته، در حقیقت اشاره به دیداری است که با سه بازرگان ایرانی در بندرِ کوانژو (چین) داشته و هنگام بدرود، آن را از آن‌ها به‌یادگار گرفته و با این پندار که یک سوترای (سوره‌ی) بودایی است، با خود به نیایشگاه کوسانجی در کیوتو (ژاپن) برده است. او برآن بود که این دست‌نوشته را به راهب دیگر این دوره، راهب «میوئی»، پیشکش کند، زیرا میویی بسیار شیفته‌ی زادگاه بودا بود و سال ۱۲۰۳م (۵۸۱خ) تصمیم داشت به هند برود، اما به‌سبب سختی و دشواری راه نتوانسته بود سفر خود را انجام دهد. راهب کیوسه که در سال ۱۱۸۵م (۵۶۳خ) در خانواده‌ای سرشناس زاده شده بود، در همان دوره‌ی نوزادی بر اثر اشتباهِ ناخواسته‌ی دایه، بر زمین افتاد و ستون فقراتش آسیب دید و شکل طبیعی خود را از دست داد. در جوانی خانه را ترک کرد و به معبدی بودایی رفت تا راهب بشود و در ۲۹ سالگی به چین دوره‌ی سونگ۳ رفت که در این سفر کشتی آن‌ها با توفان و بارانی شدید روبه‌رو شد و دکل کشتی شکست، اما آن‌ها با هرگرفتاری که بود، سرانجام به فوجیان چین (جایی که درآنجا سه ایرانی را بدرود گفت) رسیدند. کیوسه در دو معبد بودایی چین آموزش دید و در بازگشت از آنجا، دفترها و نوشتارهای بودایی بسیاری با خود به ژاپن آورد که در آن میان، برگه‌ای به پهنای ۳۳ سانتیمتر و درازای ۵۰ سانتیمتر دیده می‌شود. همان کاغذی که او در  سال ۱۲۱۷م در گوانژو (بندر زیتون) از سه دوست ایرانی خود به ارمغان آورده بود. از سویی دیگر هیچ دور از ذهن نیست که سه ایرانی نامبرده، بیش از آنکه ناخدا یا دریانورد باشند، گویا از مهندسانی بودند که برپایه‌ی آگاهی‌ها، در آن زمان در حال سازماندهی ساختِ شهرکی در بندر بازرگانی و بین‌المللی گوانجو (بندر زیتون) بودند که در آن سرزمین به دستِ ایرانیان ساخته می‌شد. ادامه متن @rahaaaavard @movarekhan

هجوم اعراب به ایران ✍🏻حسین میرزانیا مستنداتی که دو نویسنده کتاب ستیز و سازش و دو قرن سکوت آورده‌اند مبتنی بر منابع دست اول و پژوهش‌های پس از آن دوران تا به امروز است و قطعا این راه دراز تحقیق و پژوهش و تامل و تدبر همچنان و همیشه به روی جستجوگران و پژوهندگان گشوده است. به طور خلاصه می‌توان گفت که به نظر می‌رسد تهاجم عرب‌ها به سرزمین ایران، بر انگیزه‌های مادی استوار بوده است و افراد حاضر در سپاه عرب‌ها - اعم از فرمانده و سربازان- کم‌تر اهداف دینی را دنبال می‌کردند، اما چنین انگیزه‌های مالی و حس منفعت‌جویی فردی و قومی عرب‌های مهاجم، توسط مورخان اسلامی در لفافه‌ای از دین قرار گرفته است. متن کامل ... @movarekhan

شاهنامه و اسطوره شناسی تطبیقی علمی ✍🏻امیر سعادتی (شاهنامه پژوه) اسطوره شناسی تطبیقی علمی با نام «ژرژ دو مزیل» شناخته شده است که بیش از ۲۰سال از عمر خود را صرف آن کرد. او نشان داد که اسطوره شناسی سنتی که فقط به روئین تنی اسفندیار، زیگفرید، اشیل و...بپردازد، راه بجایی نمی‌برد و لاجرم پرسشهای بسیاری را بی پاسخ رها خواهد کرد. به نظر می رسد در بررسی اسطوره های ایرانی؛ بیش از هرچیز بایست به افق گسترده تری از منابع مشترک اقوام هند واروپا یی توجه کنیم. برای این هدف نیاز به معرفی وشناخت آثاری داریم که در این افق گسترده می گنجد. درون مایه ی شاهنامه نیز یکی از منابع اسطوره ای است که پیوند عمیقی با اسطوره ها وحماسه های اقوام هند و اروپایی دارد... . @movarekhan

لازمست که بنده یک عقیده نسبت بشخص آقای رئیس الوزراء (رضاخان پهلوی) اظهار کنم و نسبت بسلاطین قاجار. اولا راجع بسلاطین قاجار بنده عرض می‌کنم که کاملا از آنها مایوس هستم! زیرا آنها دراین مملکت خدماتی نکرده‌اند که بنده بتوانم اینجا از آنها دفاع کنم و گمان هم نمی‌کنم کسی منکر این باشد. همین سلطان احمد شاه قاجار بنده را در فارس گرفتار پلیس جنوب کرد و پس از آنکه من استعفا کردم،نوشت که فوری بطرف طهران حرکت کنید. مقصودش این بوده که من بیایم و مرا حبس کند! بنده مدافع این طور اشخاص نیستم؛ مدافع اشخاصی که برای وطن خودشان کار نکنند و جرات و جسارت حفظ مملکتشان را نداشته باشند؛ در موقع خوب از مملکت استفاده بکنند و در موقع بد از مملکت غایب بشوند نیستم حتی اگر دوست و قوم خویش خودم باشد. اما نسبت به آقای رضا خان پهلوی بنده نسبت به ایشان عقیده مند هستم و ارادت دارم. گمان نمی‌کنم بر احدی پوشیده باشد این مملکت در وضعیتی بوده که اگر کسی می‌خواست مسافرت بکند یا اگر کسی مالک بوده امنیت نداشت و ... ولی ایشان از وقتی که زمام امور را در دست گرفته‌اند یک خدماتی نسبت بامنیت مملکت کرده که ...» @movarekhan

گزارش خبری از قتل ناصرالدین شاه در مجله «اللطائف» سال نهم، شماره پنجم ۱۵ مه ۱۸۹۶ (۲ ذی‌الحجه ۱۳۱۳) «درگذشت ناصرالدین‌شاه در نخستین روز این ماه (مه ۱۸۹۶) خبری منتشر شد که دل‌ها را به لرزه انداخت و همه را شگفت‌زده کرد. این خبر، قتلِ پادشاه ایران، ناصرالدین‌شاه، به دست یک تروریست بود. پادشاهی که نزدیک به پنجاه سال بر ایران حکومت کرده و به نیکی و نیکوکاری در میان مردم شناخته می‌شد. این حادثه مردم را در اندوه و نگرانی، و سراسر ایران را در بهت و حیرت فرو برد. شادی‌هایی که برای برگزاری جشن پنجاهمین سال سلطنت او تدارک دیده شده بود، به عزاداری و ماتم تبدیل شد. سرنوشت چنین خواست که این ملت، به جای تبریک گفتن به پادشاه خود و آرزوی طول عمر و دوام سلطنتش، ناگهان داغدار او شود. این خبر به‌ویژه بر ما نیز تأثیر عمیقی گذاشت؛ زیرا آن پادشاه با نیک‌رفتاری و احسان خود شناخته می‌شد و نشانه‌های محبت و رضایتش نسبت به ما آشکار بود. » خاطرات و خطرات @movarekhan

عصر شنبه‌های بخارا: معرفی و بررسی کتاب «شاه و شطرنج قدرت در خاورمیانه» کتاب شاه و شطرنج قدرت در خاورمیانه نوشتۀ آرش رئیسی‌نژاد است که با ترجمۀ پریسا فرهادی از سوی نشر نی منتشر شده است. با سخنرانی: امین آریان راد آرش رئیسی‌نژاد حمید قزوینی و علی دهباشی‌ شنبه پانزدهم شهریور ۱۴۰۴ شهر کتاب مرکزی تهران @Aminaryanrad

شب جنگ های ایران و روس دوشنبه ۸ تیرماه ۱۴۰۵ @movarekhan

. بازی فوتبال بین انگلیسی‌ها و ارامنه اصفهان 1898 میلادی (سال دوم سلطنت مظفرالدین شاه) بازی در حضور ظل السلطان، حاکم وقت اصفهان و پسر ناصرالدین شاه برگزار شده است. عکس از کتاب Persian children of the royal family @Mollanasraddinx ‌@movarekhan

«قانون برای ترقی کار مفید است اما باید دانست این در صورتیست که در حدود صحیحه باشد و اگر بدون ملاحظه، تمام امور را تحت قانون درآورند ممکن است مضر واقع شود! چه قانون همیشه جلوی ازادی را می گیرد و از این راه به کار ضرر می زند. پس نباید قانون وضع نمود مگر آنکه فایده آن مسلما بیش از ضررهایش باشد. در امور ثروتی (اقتصادی) اختیار افراد بر اقدام دولت، مزیت کلی دارد و باید مردم به آزادی، ثروت را تولید کنند و توزیع نمایند و به مصرف برسانند و اگر دولت بخواهد در این باب مداخله کند و بعضی را ترغیب نماید و از برخی طرفداری کند، سنگ راه مردم می‌شود و ممکن است مرتکب ظلم و تعدی شود». محمدعلی فروغی، کتاب «اصول علم ثروت ملل یعنی اکونومی پلتیک» @tarikh_eghtesaad1 @movarekhan

مقالهٔ من در ماتیکان ۳، مجموعه مقالات امرداد با عنوان فارسی‌زبانان ایران و برساخت قوم فارس. این مقاله را البته چند سال قبل نوشته بودم و به تازگی چاپ شده است.

رژه قوای نظامی از برابر محمدعلی شاه قاجار بنا بر توضیح سایت روسی منتشر کننده این فیلم؛ دو نفری که در ثانیه ۲۷ ویدئو به محمدعلی شاه که روی صندلی زیر چادر نشسته نزدیک میشوند کلنل لیاخوف و احمد میرزای ولیعهد هستند. محل ویدئو نیز ایران و زمان آن ۱۹۰۹ میلادی است. تنها اندکی بعد با فتح تهران توسط مجاهدان گیلانی، قفقازی، بختیاری و قزوینی محمدعلی شاه از سلطنت برکنار و به روسیه تبعید شد. @movarekhan

با نهایت اندوه، درگذشت استاد عبدالمجید ارفعی، پژوهشگر برجسته زبان‌های باستانی ایران را، به جامعه علمی، فرهنگی و دوستداران میراث ایران کهن تسلیت عرض می‌نماییم. روانش شاد 🖤🕯