skéftomai

Sulton Imom ar-Rofi’iyning qo‘lini o‘pdi. Ammo ar-Rofi’iy bundan sharaf emas, balki jazo ko‘rdi… Qozi Ibn Xallikon rivoyat qiladiki, Xorazmshoh Jaloliddin Tbilisida gruzinlarga qarshi jang qilib, Qazvinga kelganida, Imom Rofe’iy uni kutib olish uchun chiqdi. Imom Rofe’iy sultonga dedi: «Siz kofirlarga qarshi jang qilganingiz, hatto qo‘lingizdagi qon qotib qolguncha kurashganingiz haqida eshitdim. Qo‘lingizni menga uzatsangiz, uni o‘pishni juda istardim». Shunda sulton: «Aksincha, men sizning qo‘lingizni o‘pishni istayman», — dedi. So‘ng sulton Imom Rofe’iyning qo‘lini o‘pdi. Imom Rofe’iy yo‘lga tushdi. Biroz yurgach, ulovi qoqilib ketdi va u yiqilib tushdi. Natijada aynan sulton o‘pgan qo‘li jarohatlandi. Shunda Imom Rofe’iy: «Subhanalloh! Bu sulton mening qo‘limni o‘pdi va qalbimda o‘zim haqimda ozgina ulug‘lik hissi paydo bo‘ldi. Shu sababli darhol mana shu jazo bilan jazolandim», — dedi. Haqiqiy qalb hushyorligining belgisi shuki, inson nafaqat ochiq-oydin gunohlardan, balki qalbda paydo bo‘ladigan eng nozik kibr va manmanlik alomatlaridan ham qo‘rqadi hamda ular ildiz otmasidan oldin o‘z nafsini hisob-kitob qiladi. Manba: Ṭabaqāt al-Shāfiʿiyyah al-Kubrā, 8-jild, 284-bet. t.me/sceftome

Ramazonning ushbu muborak oxirgi kechalarida barcha musulmonlarni duoingizda eslang. Alloh taolodan Ahl ul-Qibla ichida adashgan va yomon yo‘lga kirib qolgan kishilarni hidoyat qilishini, ularning qalblarini to‘g‘ri yo‘lga burishini so‘rang. t.me/sceftome

Yavuz Sulton Selim atigi sakkiz yil ichida uch qit’ada hukmronlik qilgan. U o‘z kuchining manbasini bir hikmatli gap bilan ifoda etgan: “Ey qalb! Boshqalarning yordamiga yoki do‘stligiga umid bog‘lab yashama, dushmandan ham qo‘rqma. Hukmronlik va saltanat faqat Alloh tomonidan beriladi.” @sceftome

Agar biz Quddusni ozod qilmoqchi bo‘lsak, avvalo o‘z dinini chuqur anglagan, shariatga amal qiladigan, jahonda kechayotgan jarayonlardan xabardor va Islomga da’vat olib boradigan avlodni tarbiyalashimiz lozim. –Alloma Shayx Hasan Hito ‏رحمه الله

Pravoslav Cherkovi, Rossiya Ba’zi yurtlarda bu kabi sahnalar “tinchlik”, boshqa yurtlarda esa “xavf” deb talqin qilinadi…

Sa’id ibn Musayyab aytdi: «Agar bir olimni hukmdorlar atrofida yurganini ko‘rsang, (bilgilki) u o‘g‘ridir». 📚 Imom G‘azzoliy, Ihyo’ ulum ad-din, [1/270].

Dinni faqat shaxsiy tanlov deb ko‘rsatishadi, chunki uni kuch va ta’sirdan mahrum etishni istashadi. Iymon faqat sajdagohingda qolsa, ularning saltanati hech qachon xavf ostida bo‘lmaydi. t.me/sceftome

“Men 27 yil qozilik qildim va shuni ko‘rdimki, ajrim ishlarining ko‘pchiligi erkakning ko‘r-ko‘rona g‘azabi va ayolning nodonona javoblari sababli yuz beradi.” — ʿAlī al-Ṭanṭāwī (vaf. 1999) [Fuṣūl Ijtimāʿīya]

Radikal sekulyarlik Soʻnggi paytlarda Oʻzbekistonda oʻtkazilgan bir qator tadbirlarda, xususan, pivo festivallari kabi xalqaro madaniy taʼsirga ega boʻlgan ommaviy yigʻinlarda ishtirok etganlar koʻpaydi. Ushbu festivallarda turli xil pivo turlari, musiqiy chiqishlar namoyish etilib, ko‘plab yoshlar va liberallar o‘zlarini erkinlik ramzi sifatida namoyish qildilar. Ularda “Biz erkinmiz!” kabi shiorlar yangradi. Biroq, bu jarayonni chuqurroq tahlil qilganda, sekulyarlik kontseptsiyasining asl mohiyati va maqsadiga zid bo‘lgan radikal yondashuvlar namoyon bo‘layapti. Bir tomondan, diniy jamiyatni tanqid qilish, ularni oʻzgarmaslikda ayblash va hatto “radikalizm”ga yoʻgʻrilash bu yondashuvning notoʻgʻri ekanligini koʻrsatadi. Sekulyarlik — bu jamiyatda din va davlat ishlari ajralishini taʼminlash, fuqarolarning diniy erkinliklarini kafolatlashdir. Biroq, bugungi amaliyotda diniy eʼtiqod va qadriyatlar chetlab qolmoqda, aksincha, ular bosim ostiga olinmoqda. Masalan, aholining 85 foizdan ortig‘i musulmon boʻlgan mamlakatda, diniy qadriyatlarga zid ravishda pivo festivallari, xorijiy madaniyat elementlari targ‘ib qilinmoqda. Bu esa radikal dunyoviylikning asl koʻrinishidir. Shuningdek, ayollarning pasport suratlarida boshlarini yopishlariga taqiq qo‘yilishi, diniy kiyim-kechak, soch, soqol uchun amalga oshirilayotgan cheklovlar, diniy faol shaxslarning, masalan, Ustoz Mubashshir Ahmadning qamoqqa olinishi, bu jarayonning qatʼiyligi va diniy jamiyatga qarshi kurashining ochiq ko‘rinishi hisoblanadi. Shu bilan birga, radikal sekulyarlik orqali liberallar va sekulyar faollar jamiyatda madaniy va axloqiy bo‘linishlarni kuchaytirmoqda, o‘zgarishga ochiq boʻlmaganlarni “ortda qolgan”, “radikal” deb atash orqali jamiyatni yanada parchalashga intilmoqda. Natijada, bugungi O‘zbekistonda ro‘y berayotgan jarayonlar aslida erkinlik va sekulyarlik emas, balki diniy qadriyatlarni kamaytirish, madaniyat va urf-odatlarga zarar yetkazishdir. Shu bois, biz jamiyatda haqiqiy, barqaror sekulyarlikni taʼminlash uchun diniy hurmat va milliy qadriyatlarni muvozanatlash zarurligini tushunishimiz lozim. t.me/sceftome

Betaraf ta’lim — bu bir safsata. Har bir ta’lim tizimi sizning sadoqatingizni bir yo‘nalishga yo‘naltiradi. Agar Alloh ta’lim asoslarida bo‘lmasa, Uning qonunlari sizga begona bo‘lib qolishiga ajablanmang. t.me/sceftome

Shayxul Islom Zohid al-Kavsariy al-Hanafiy aytadilar: «Ilmga ega bo‘lgan, lekin (masalan, sekulyarizm kabi) halokatli zamonlarda haqiqatni qo‘llab-quvvatlash o‘rniga sukut saqlagan olimlarga kelsak — ular, aslida, murtadlarni qo‘llab-quvvatlayotgan kar shaytonlardan boshqa narsa emaslar.» 📖 Maqolat al-Imom al-Kavsariy, 331 t.me/sceftome

G‘arbning eng katta g‘alabasi qurol bilan emas, musulmon ongiga islomni faqat masjid devorlari ichidagina mavjud bo‘lishi kerak degan g‘oyani singdira olganidadir — davlatdan, hayotdan, jamiyatdan ajratilgan holda. t.me/sceftome

Islom — adolat, rahmat va ayolga munosib ehtirom dinidir. «Bir kishi Rosululloh ﷺ bilan birga edi. O‘g‘li kelib qoldi. U o‘g‘lini o‘pib, tizzasiga o‘tqazdi. Keyin qizi keldi, uni esa yoniga o‘tqazdi. Shunda Payg‘ambarimiz ﷺ aytdilar: "Nega ularni teng tutmading?"» 📖 Sharh Maʿani al-Asar, 3838 Rosululloh ﷺ bizga o‘rgatdilar: Qiz farzand — otasi uchun Jannat eshigini ochadi. Soliha ayol — erining dinini yarmiga to‘ldiradi. Va Onaning oyog‘i ostida — Jannat joylashgan. t.me/sceftome

​«Sevgi insonning ixtiyoriga bo‘ysunmaydi; shu bois, bunda u ma’zur hisoblanadi va unga ayb qo‘yilmaydi.» —Tafsīr al-Rāzī, 18/423 t.me/sceftome

Yana bir muhim jihat: “Allohni isbotlab bo‘lmaydi” degan gapning o‘zi ham isbotlab bo‘linmaydi. U ham metafizik da’vodir va bu kabi gaplar o‘z-o‘zidan isbot bo‘la olmaydi — u yoki dalil talab qiladi, yoki umuman obyektiv fikr sifatida o‘z kuchini yo‘qotadi. Demak, aql va mantiqqa suyanadigan tafakkur Alloh borligiga isbot talab qilishni nafaqat mumkin deb biladi, balki bunga falsafiy asoslar ham taqdim etadi.

​Yaratganni isbotlab bo‘lmaydimi? Xudoni isbotlab bo‘lmaydi degan da’vo ko‘pincha faqat tajribaga asoslangan, tor doiradagi isbot tushunchasiga tayanadi — ya’ni faqat seziladigan narsalarni haqiqat deb bilish. Biroq falsafa va mantiqda isbot faqat tajribaga emas, balki aql orqali, tajribadan mustaqil ravishda anglanadigan dalillarga ham tayanadi. Axir biz sababiyat, mantiq qoidalari yoki ong mavjudligini tajriba bilan isbotlashni talab qilmaymiz-ku — ularni aql bilan tushuniladigan haqiqatlar sifatida qabul qilamiz. Yaratganning borligini isbotlovchi mashhur falsafiy dalillar — kosmologik, teleologik yoki axloqiy dalillar — kuzatiladigan ma’lumotlar va mantiqiy tahlil asosida quriladi. Masalan, olamning boshlanishi borligi va u o‘z-o‘zidan paydo bo‘lolmasligi — uni zarur, materiyaga bog‘liq bo‘lmagan tashqi manba yaratganini ko‘rsatadi. Bu esa — Allohdir ﷻ. t.me/sceftome

Imom al-Buxoriy (رحمه الله) hazratlari o‘zining mashhur “Tarix” asarini Payg‘ambarimizga ﷺ bo‘lgan ulug‘ hurmat va ehtirom ila, avvalo ismi Muhammad bo‘lgan zotlarning tarjimai hollari bilan boshlab berganlar. Shundan so‘nggina odatiy alifbo tartibiga — alif, ba, ta kabi — qaytganlar. U zotdan keyingi ko‘plab muhaddis va tarixchilar ham bu go‘zal an’anani davom ettirishgan. t.me/sceftome

G‘arb psixologiyasi, boshqa G‘arb ijtimoiy fanlari kabi, Islomning aqidasi, hayot tarzi va dunyoqarashiga mos kelmaydigan sekulyar (dinsiz) asoslarga qurilgan. G‘arb texnologik jihatdan ustun bo‘lgani sababli, ko‘plab Islomiy va rivojlanayotgan mamlakatlar 'ilm-fan' nomi bilan kelayotgan har qanday fikrni hech qanday shubhasiz qabul qilishga odatlanib qolgan. Psixologiya fani ham, shu “ilmiy” ko‘rinishda taqdim etilgani uchun, uning asl mazmuni va uni belgilab turgan G‘arbcha qarashlar tanqidiy fikr yuritmasdan qabul qilinmoqda — ya’ni, foydali bilim bilan birga zararli g‘oyalar ham yutilmoqda. Bu muammo bizdagi ta’lim tizimi bilan yanada og‘irlashmoqda. Chunki bizning maktab va universitetlarimizda mustaqil o‘ylash emas, balki o‘qituvchining yoki darsliklarning aytganini ko‘r-ko‘rona qabul qilish odatiy holga aylangan. t.me/sceftome

«الحب في الإسلام ليس نظرات عابرة أو كلمات فارغة، بل هو عهدٌ بالرحمة، وميثاقٌ على الوفاء، وسعيٌ إلى الجنة معًا.» «Islomda muhabbat bu shunchaki o‘tkinchi nigohlar yoki bo‘sh so‘zlar emas. Bu — rahmatga asoslangan ahd, sadoqat bilan berilgan so‘z, va birgalikda jannat sari yurishdir.» -S t.me/sceftome

«Ko‘rish uchun yuksal, ko‘zga ko‘rinish uchun emas.»