جامعه شناسی فاجعه

دکتر سید وحید شریعت رئیس انجمن علمی روان‌پزشکان ایران حوادث خشونت‌آمیز اخیر در کشور، را نباید صرفاً رویدادی سیاسی یا اجتماعی به شمار آورد. وضعیت‌هایی همانند این حادثه و یا رویدادهایی حتی با شدت و وسعت کمتر، پیامدهای عمیق و ماندگاری بر سلامت روان جامعه بر جای می‌گذارند. در چنین شرایطی، نخستین گام، محکوم کردن خشونت در هر شکل و از سوی هر فرد یا گروه است. پس از آن، توجه ویژه به گروه‌های آسیب‌پذیر، به‌ویژه کودکان و نوجوانان، ضرورت دارد تا از مواجهه مستقیم آنان با تصاویر خشن جلوگیری شود. برای عموم مردم نیز باید بر مدیریت مصرف اخبار تأکید کرد؛ اطلاع کلی از رویدادها کافی است و غرق شدن مداوم در جزئیات و تصاویر خشونت‌بار، تنها بار روانی را افزایش می‌دهد. از سویی با توجه به فضای سرخوردگی و ناامیدی موجود، احتمال افزایش شیوع اختلالات روانی، به‌ویژه افسردگی و اضطراب، در ماه‌های آینده وجود دارد. این وضعیت می‌تواند با افزایش رفتارهای خودکشی نیز همراه شود. این پدیده‌ها باید به‌عنوان پیامد شرایط اجتماعی و اقتصادی در نظر گرفته شوند، نه علت آن. سلامت روان جامعه تابع کیفیت زندگی، احساس عدالت، امنیت و افق آینده است. بهبود آن، مستلزم اصلاح شرایط عینی زندگی مردم و کاهش فشارهای ساختاری است، نه تقلیل مسائل اجتماعی به کمبود خدمات روان‌شناختی. در این میان اظهارات اخیر رئیس‌جمهور مبنی‌بر نقش کمبود خدمات روان‌شناختی در وقوع ناآرامی‌ها هم قابل بررسی است. این تحلیل یک آدرس اشتباه و از نظر علمی کاملاً غلط و بدون پایه است. مطالعات متعدد نشان می‌دهند عوامل ایجادکننده ناآرامی‌های اجتماعی، مسائل اقتصادی، سیاسی، اجتماعی و نابرابری‌ها هستند. وضعیت سلامت روان جامعه بیشتر یک «تابع» و متأثر از این شرایط است، نه یک «علت» برای ایجاد آنها. بهبود شاخص‌های سلامت روان در گرو بهبود شرایط عینی زندگی مردم و کاهش بی‌عدالتی‌ها است. در مورد نحوه‌ی ارائه‌ی خدمات اولیه‌ی روان‌شناختی به افراد در معرض آسیب باید گفت وقتی جمعیتی تحت‌تأثیر یک حادثه قرار می‌گیرد، همه آنها به یک اندازه دچار اختلال نمی‌شوند. ممکن است از هر صد نفر، ۱۰ یا ۱۵ نفر واکنش شدیدتر و آسیب عمیق‌تری را تجربه کنند. این افراد نیازمند شناسایی هوشمندانه و ارائه خدمات تخصصی‌اند. خدمات اولیه روانی، یک ارزیابی کلی از وضعیت سلامت روانی، جسمی و اجتماعی فرد است و شامل توجه به نیازهای اولیه مانند خواب، تغذیه و احساس امنیت نیز می‌شود. ارائه‌دهنده این خدمات حتماً نیازی نیست روان‌پزشک یا روان‌شناس بالینی باشد، بلکه می‌توان به نیروهای داوطلب یا همکاران سایر حرفه‌ها آموزش‌های لازم را داد تا در بستر بحران، افراد پرخطر را شناسایی کنند و به سطوح تخصصی‌تر ارجاع دهند. از سوی دیگر مواجهه‌ی گسترده‌ی مردم با تصاویر دلخراش و اخبار ناگوار، سطح اضطراب و افسردگی را به‌طور محسوسی افزایش می‌دهد و در بسیاری موارد، خود این تصاویر به‌منزله یک تروما عمل می‌کنند؛ به‌گونه‌ای که به شکل خاطرات مزاحم و تکرارشونده در ذهن افراد باقی می‌مانند و عملکرد شغلی، تحصیلی و روابط اجتماعی آنان را مختل می‌کنند. در افراد مستعد، این مواجهه‌ها می‌تواند به بروز اختلال استرس پس از سانحه (PTSD) بینجامد، هرچند در سطح عمومی جامعه، افزایش اضطراب و افسردگی پیامد شایع‌تر است. این فشارهای روانی همچنین ممکن است به شکل علائم جسمانی بروز کند و در افرادی که بیماری‌های زمینه‌ای مانند دیابت، فشار خون یا بیماری‌های قلبی دارند، موجب تشدید یا دشوار شدن کنترل بیماری شود. نکته‌ی مهم دیگر آن است که برخی گروه‌های شغلی بیش از دیگران در معرض آسیب روانی‌اند؛ از جمله پزشکان، پرستاران، امدادگران و خبرنگاران که به‌طور مستقیم با صحنه‌های آسیب‌زا روبه‌رو می‌شوند. این افراد خطر بالاتری برای ابتلا به PTSD دارند و لازم است خدمات «کمک‌های اولیه روان‌شناختی» به‌سرعت و به‌طور سازمان‌یافته در دسترس آنان قرار گیرد. شناسایی افراد پرخطر در میان جمعیت آسیب‌دیده و ارجاع به خدمات تخصصی، بخشی جدایی‌ناپذیر از مدیریت بحران است.

⭕️ اطلاعیه هیات مدیره انجمن جامعه شناسی ایران درباره اتفاقات دی ماه در روزهای گذشته، کشور شاهد موجی گسترده از خشونت و کشته‌شدن هزاران شهروند بوده است؛ رخدادهایی که ابعاد انسانی، اجتماعی و سیاسی آن، جامعه را در وضعیتی عمیقاً نگران‌کننده قرار داده است. این شرایط، اگرچه برای بسیاری تکان‌دهنده و ناگهانی به نظر می‌رسد، اما در واقع بی‌سابقه و غیرقابل‌پیش‌بینی نبوده است. در سال‌های گذشته، تحلیل‌گران حوزه‌های اقتصادی، سیاسی و اجتماعی بارها نسبت به انباشت بحران‌ها و پیامدهای تداوم مسیرهای نادرست هشدار داده و نسبت به رسیدن جامعه به نقطه‌ای مشابه آنچه امروز شاهد آن هستیم، اخطار داده بودند؛ هشدارهایی که عمدتاً با بی‌توجهی ساختاری مواجه شد. در چنین وضعیتی، امکان مدیریت بحران صرفاً از طریق روایت‌سازی و کنترل گفتمانی، عملاً از میان رفته و جامعه وارد چرخه‌ای از خشونت فزاینده شده است؛ چرخه‌ای که نه‌تنها امنیت انسانی، بلکه چشم‌انداز آینده ایران‌زمین را با ابهام و بیمی جدی مواجه کرده است. استمرار این روند، پیامدهایی فراتر از مقاطع کوتاه‌مدت داشته و بنیان‌های همبستگی اجتماعی و اعتماد عمومی را به‌شدت فرسوده می‌کند. با توجه به این پیامدها، انجمن جامعه‌شناسی ایران، در مقام یک نهاد علمی و اجتماعی، وظیفه خود می‌داند نسبت به ابعاد انسانی و اجتماعی این وضعیت موضع‌گیری کرده و بر ضرورت توقف خشونت و بازاندیشی جدی در مسیرهای طی‌شده تأکید کند. این انجمن با تأثر و نگرانی عمیق، تداوم خشونت‌های گسترده و کشته‌شدن چند هزار انسان را که بخش قابل‌توجهی از آنان غیرنظامیان بی‌دفاع بوده‌اند، فاجعه‌ای عمیقاً انسانی و نگران‌کننده می‌داند. ابعاد این رویدادها، فراتر از آمار و ارقام، نشانه فروپاشی مکرر اصول بنیادین کرامت انسانی و تهدیدی جدی برای همبستگی اجتماعی و وجدان جمعی است. از منظر جامعه‌شناختی، عادی‌شدن مرگ گسترده انسان‌ها و تداوم چرخه خشونت، پیامدهایی بلندمدت و ویرانگر برای اعتماد اجتماعی، امنیت انسانی و امکان همزیستی مسالمت‌آمیز در آینده به همراه خواهد داشت. هیچ مصلحت سیاسی یا نظامی نمی‌تواند توجیه‌گر چنین سطحی از رنج و ویرانی انسانی باشد. انجمن جامعه‌شناسی ایران، در چارچوب مسئولیت علمی و اجتماعی خود، بر ضرورت فوری توقف خشونت‌ها، احترام مؤثر به جان غیرنظامیان، و پایبندی عملی به اصول شناخته‌شده حقوق بشر و حقوق بین‌الملل انسانی تأکید می‌کند. بی‌تفاوتی در برابر این حجم از رنج انسانی، نه‌تنها از منظر اخلاقی، بلکه از منظر علمی و اجتماعی نیز غیرقابل‌دفاع است. ما همدردی عمیق خود را با قربانیان و بازماندگان این رویدادهای تلخ اعلام می‌کنیم و بر این باوریم که تنها از مسیر عقلانیت، مسئولیت‌پذیری و تلاش جدی برای یافتن راه‌حل‌های غیرخشونت‌آمیز می‌توان مانع تداوم این چرخه مخرب شد

🔘 همزمان با بیست و دومین سال‌گشت فاجعه بم، شبکه کمک برگزار می‌کند: اگر از گذشته نیاموزیم … (مستندسازی برای مدیریت مخاطرات) ☑️ پنج‌شنبه، ۴ دی ۱۴۰۴ (ساعت ۹ تا ۱۳)؛ سالن کنفرانس مؤسسه نیکوکاری رعد -

What are the Dimensions of “Disasters Are not Natural” Approach in the Context of Iran? Implications for the Health System Sanaz Sohrabizadeh Azadeh Tahernejad Mohammad Palesh Masumeh Kamaledini https://www.jimc.ir/article_236638.html

شب یلداتون خوش یمن و خانه تان پرنور و مهرباد🌹🌹🌹

این همایش با هدف بررسی ابعاد گوناگون مخاطرات طبیعی، زیست‌محیطی و اقلیمی کشور و تبیین تأثیر آن بر امنیت ملی و توسعه پایدار ایران، با مشارکت دانشگاه‌ها، پژوهشگاه‌ها و سازمان‌های تخصصی برگزار می‌شود. محورهای همایش شامل موضوعاتی همچون تغییر اقلیم، مدیریت ریسک، سیاست‌های محیطی، مخاطرات جغرافیایی و فناوری‌های نوین ژئوماتیک است و بستری فراهم می‌آورد تا اندیشه‌ها، یافته‌ها و نوآوری‌های علمی در این زمینه مورد تبادل و نقد سازنده قرار گیرد. 📅 زمان برگزاری: بهمن‌ماه ۱۴۰۴ 🌐 سامانه رسمی همایش https://ners.ihuo.ac.ir 📧 ایمیل دبیرخانه: ners@ihuo.ac.ir

آپارات - سرویس اشتراک ویدیو https://www.aparat.com/v/b431e0h

🔘 سمپوزیوم ترومای بین‌نسلی ☑️ پنجشنبه، بیستم آذر ۱۴۰۴؛ تهران، مرکز همایش‌های رازی @sociologydisaster

✅ صدوسی‌ونهمین نشست از سلسله نشست‌های تخصصی به‌مناسبت *هشتمین سالگرد زلزله سال ۱۳۹۶ سرپل‌ذهاب* توسط پژوهشکده سوانح طبیعی و کرسی یونسکو در مدیریت سوانح طبیعی برگزار می‌گردد 🔰 *اثرات اجتماعی سوانح بر جوامع آسیب‌دیده* ‼️ زمان: چهارشنبه ۲۱ آبان‌ماه ۱۴۰۴؛ ساعت ۱۳:۳۰ الی ۱۵:۳۰ 🔻 اعضای پنل: ▫️مهندس مجید جودی معاون بازسازی و مسکن روستایی بنیاد مسکن انقلاب اسلامی ▫️دکتر معصومه کمال‌الدینی جامعه‌شناس و عضو انجمن جامعه‌شناسی ایران و مدرس دانشگاه ▫️دکتر ستار پروین عضو هیئت‌علمی دانشکده علوم اجتماعی دانشگاه علامه طباطبایی ▫️دکتر مجید کوششی عضو هیئت‌علمی دانشکده علوم اجتماعی دانشگاه تهران 🔸 شرکت در این وبینار برای عموم آزاد است و گواهی حضور به شرکت‌کنندگان اعطا خواهد شد. 🌐 ثبت‌نام در نشست: https://eseminar.tv/wb167560 🌐 اطلاعات بیشتر: https://ndri.ac.ir/unesco-chair-meetings-139 شرکت در نشست https://live3.eseminar.tv/ch/wb167560

✅ فراخوان پذیرش مقاله   " ضمن تبریک آغاز سال تحصیلی 1404-1405"     - نشریه مدیریت‌ رسانه‌ای بحران   آمادگی دارد مقالات علمی و پژوهشی #استادان #پژوهشگران و #دانشجویان را در اسرع وقت داوری و منتشر کند. این نشریه در حوزه‌های میان‌رشته‌ای #رسانه #مدیریت #ارتباطات #مهندسی #کشاورزی #صنایع #منابع_طبیعی #علوم_سیاسی #جامعه‌شناسی #روانشناسی و... منتشر خواهد شد.     📌راه ارتباطی و روش ارسال مقاله از طریق سایت نشریه در سکوی نشر دانش به نشانی : https://sanad.iau.ir/fa/User/Author/SendArticle?journaluserId=3626   🔗 برای کسب اطلاعات بیشتر با شماره 09392004590 ، تماس حاصل فرمایید. دبیرخانه نشریات دانشکده علوم اجتماعی، ارتباطات و رسانه دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران مرکزی

🔰دبیرخانه اخلاق امدادگری نمایندگی ولی فقیه جمعیت هلال احمر استان تهران و کمیته فرهنگ بحران برگزار میکند : 🎙خدمات داوطلبانه در بحران سخنرانان: دکتر سیدنورالدین محمودی دکتر شاهین فتحی دکتر شاهین مظفری دبیر نشست : دکتر معصومه کمال الدینی زمان : چهارشنبه ۱۶ مهرماه ساعت ۱۶ تا ۱۸ مکان : خیابان نجات اللهی جنب هتل هویزه جمعیت هلال احمر استان تهران طبقه ۷ سالن EOC لینک مجازی نشست : https://learn.rcs.ir/course/62359

مشاوره مددکاری اجتماعی یا مشاوره روان‌شناختی: یک چالش هویتی و عملکردی در ایران در حوزه سلامت روان و خدمات اجتماعی، مرزهای بین رشته‌ها گاهی اوقات نامشخص و سیال می‌شوند. در حالی که در بسیاری از نقاط جهان، نقش‌های تخصصی مددکاران اجتماعی و روان‌شناسان به وضوح تعریف شده است، در ایران این مرزبندی‌ها اغلب مخدوش است. این ابهام، به ویژه در زمینه مشاوره‌های اجتماعی، منجر به وضعیتی شده که در آن “همه موارد برعکس هستند”؛ یعنی روان‌شناسان در خط مقدم مسائلی قرار می‌گیرند که در تعریف جهانی، حوزه اصلی فعالیت مددکاران اجتماعی است. این مقاله به بررسی این تفاوت رویکرد در ایران و مقایسه آن با نگاه بین‌المللی می‌پردازد. تعاریف جهانی و مرزهای تخصصی برای درک بهتر این چالش، لازم است ابتدا به تعاریف جهانی و استانداردهای بین‌المللی این دو رشته بپردازیم: مددکاری اجتماعی (Social Work): مددکاران اجتماعی، متخصصان حوزه‌های اجتماعی و رفاهی هستند که رویکردی جامع و سیستمی به مشکلات دارند. تمرکز اصلی آن‌ها بر تعامل فرد با محیط اجتماعی‌اش است. آن‌ها به شناسایی و رفع موانع اجتماعی، اقتصادی و ساختاری می‌پردازند که بر زندگی افراد و خانواده‌ها تأثیر می‌گذارند. حوزه‌های کاری مددکاران اجتماعی بسیار گسترده است و شامل موارد زیر می‌شود: مسائل و چالش‌های خانواده: مشاوره در زمینه تعارضات خانوادگی، مهارت‌های فرزندپروری، خشونت خانگی. مسائل کودک و نوجوان: حمایت از کودکان در معرض خطر، سوءرفتار با کودکان، مشکلات رفتاری و تحصیلی ناشی از عوامل اجتماعی. پیشگیری از طلاق و تبعات آن: ارائه مشاوره‌های قبل و بعد از طلاق، حمایت از کودکان طلاق. پیشگیری و کاهش آسیب اعتیاد: مداخلات اجتماعی، حمایت از خانواده‌های افراد درگیر اعتیاد. جرائم کودک و نوجوان و جوانان: مددکاری در مراکز اصلاح و تربیت، حمایت از خانواده بزهکاران. فقر و نابرابری اجتماعی: ارجاع به منابع، حمایت از گروه‌های محروم. مداخلات در بحران‌های اجتماعی: مانند بلایای طبیعی، مهاجرت و پناهندگی. مددکار اجتماعی، نقش پل ارتباطی بین فرد و منابع اجتماعی را ایفا می‌کند و هدفش توانمندسازی افراد برای غلبه بر مشکلات و بهبود کیفیت زندگی در بستر جامعه است. مداخله آن‌ها در وهله اول بر عوامل محیطی و اجتماعی تمرکز دارد. روان‌شناسی (Psychology): روان‌شناسان بر فرآیندهای ذهنی و رفتاری فرد تمرکز دارند. تخصص آن‌ها شامل تشخیص و درمان اختلالات روانی، بررسی الگوهای فکری، احساسات، و رفتارهایی است که ریشه در ساختارهای شناختی و هیجانی فرد دارند. حوزه‌های کاری روان‌شناسان شامل: تشخیص و درمان اختلالات روانی: افسردگی، اضطراب، اختلالات شخصیت و غیره. مشاوره فردی: کمک به افراد برای حل مشکلات شخصی، بهبود سلامت روان، و توسعه فردی. روان‌درمانی: استفاده از تکنیک‌های تخصصی برای تغییر الگوهای ناسازگار فکری و رفتاری. مشاوره تحصیلی و شغلی: بر اساس ویژگی‌های شخصیتی و توانایی‌های فردی. در رویکرد جهانی، تا زمانی که ریشه‌های روان‌شناختی عمیق در یک مشکل اجتماعی کشف نشود (مثلاً یک اختلال خلقی جدی که منجر به مشکلات خانوادگی شده)، روان‌شناس وارد عمل نمی‌شود. مددکار اجتماعی، اولین نقطه تماس برای مشکلات با ریشه اجتماعی است. وضعیت معکوس در ایران: چرا و چگونه؟ در ایران، این تقسیم‌بندی تخصصی به شدت به هم ریخته است. در بسیاری از موارد، روان‌شناسان به عنوان خط مقدم در مسائلی مانند مشکلات خانوادگی، پیشگیری از طلاق و حتی مسائل اعتیاد، ورود می‌کنند. در حالی که مددکاران اجتماعی، به حاشیه رانده شده و کمتر مورد توجه قرار می‌گیرند. دلایل این واژگونی را می‌توان در عوامل مختلفی جستجو کرد: مشروح مطلب در پایگاه خبری مددکار نیوز https://www.madadkarnews.ir/?p=25797 @socialwork

✅ صدوبیست‌وسومین نشست از سلسله نشست‌های تخصصی توسط پژوهشکده سوانح طبیعی و کرسی یونسکو در مدیریت سوانح طبیعی با همکاری گروه زنان انجمن ایرانی مطالعات فرهنگی و ارتباطات برگزار می‌گردد. 🔰 *تأملی بر جنسیت در سوانح و منازعات؛* *واکاوی تاب‌آوری و کنشگری زنان در بستر جنگ* ‼️ زمان: دوشنبه ۲۰ مردادماه ۱۴۰۴؛ ساعت ۱۵:۳۰ الی ۱۷:۳۰ 🔻 سخنرانان: ▫️دکتر شهره پیرانی عضو هیئت‌علمی دانشگاه شاهد و مشاور رئیس سازمان انرژی اتمی در امور زنان و خانواده ▫️دکتر مینو سلیمی عضو هیئت‌علمی دانشگاه تهران ▫️دکتر سمیه سادات شفیعی عضو هیئت‌علمی پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی ▫️دکتر محمد تقی کرمی استاد دانشگاه علامه طباطبایی 🔸 شرکت در این وبینار برای عموم آزاد است و گواهی حضور به شرکت‌کنندگان اعطا خواهد شد. 🌐 ثبت‌نام در نشست: https://eseminar.tv/wb162277 🌐 کسب اطلاعات بیشتر: https://ndri.ac.ir/unesco-chair-meetings-123

نشست مردم‌شناسی فاجعه و تغییرات اقلیمی سخنرانان مینو سلیمی ژیلا مشیری مهرداد ملکزاده علیرضا حسن‌زاده دبیر نشست منصور مرادی ۱۳ مرداد ساعت ۹ تا ۱۱ سالن پارسه پژوهشگاه میراث فرهنگی حضور برای عموم آزاد است

*نخستین نشست از سلسله نشست‌های مددکاری اجتماعی در بحران جنگ* عنوان نشست: اثرات جنگ بر گروه‌های آسیب پذیر برگزارکننده: دانشگاه علامه طباطبایی زمان: یکشنبه ۱۲ مرداد ۱۴۰۴ ساعت ۱۶ تا ۱۸ لینک شرکت در نشست: https://meeting.atu.ac.ir/ch/socialwork-war حضور عموم آزاد است