Current Affairs By WARRIOR OFFICER

​📚 सर्वोत्तम दर्जाच्या नोट्स तुमच्यासाठी! 📚 ​आम्ही तुम्हाला नेहमीच उत्कृष्ट स्टडी मटेरियल देण्याचा प्रयत्न करत आहोत. तरीही, या नोट्समध्ये काही सुधारणा किंवा बदल हवे असल्यास, तुम्ही तुमच्या मौल्यवान सूचना थेट माझ्या इनबॉक्समध्ये पाठवू शकता. ​📥 संपर्क कसा करावा? खाली दिलेल्या ID वर क्लिक करून मला थेट इनबॉक्समध्ये मेसेज करा. तुमच्या प्रत्येक सुचनेचे मनापासून स्वागत आहे! ✨ @digadeshmukh

________________________________________ पॉलिमर बँक नोटांची क्षेत्रीय चाचणी (Polymer Bank Notes Field Trials) ________________________________________ 1. प्रस्तावना (मुख्य परीक्षाभिमुख) रिझर्व्ह बँकेच्या 'स्वच्छ नोट धोरणा'चा (Clean Note Policy) भाग म्हणून आणि चलनाची दीर्घायुष्यता वाढवण्यासाठी केंद्र सरकारने ₹१० आणि ₹२० मूल्याच्या पॉलिमर नोटांच्या क्षेत्रीय चाचणीस प्रशासकीय मान्यता दिली आहे. ________________________________________ 2. पूर्व परीक्षा वस्तुनिष्ठ फॅक्ट-फाईल (Fact-File) • मुख्य तथ्य १: चाचणी स्वरूपात ₹१० आणि ₹२० मूल्याच्या प्रत्येकी १ अब्ज (1 Billion) पॉलिमर नोटा चलनात आणण्यास मंजुरी. • मुख्य तथ्य २: केंद्रीय नियामक संस्था: भारतीय रिझर्व्ह बँक (RBI); सामग्री: बाय-अॅक्सिअली ओरिएंटेड पॉलीप्रॉपिलीन (BOPP). • मुख्य तथ्य ३: पारंपारिक कापूस-आधारित (Cotton-rag) नोटांच्या तुलनेत पॉलिमर नोटांचे आयुष्य २.५ ते ४ पटीने अधिक असते. • घटनात्मक/कायदेशीर तरतूद: भारतीय रिझर्व्ह बँक कायदा, १९३४ चे कलम २५ (बँक नोटांचे स्वरूप, डिझाइन आणि सामग्री ठरवण्याचा अधिकार). • MPSC/UPSC विशेष नोंद: या नोटा कागदी नोटांना तात्काळ पूर्णपणे विस्थापित करणार नसून, समांतरपणे (Parallel circulation) क्षेत्रीय चाचणी म्हणून वितरीत केल्या जातील. ________________________________________ 3. मुख्य परीक्षा विश्लेषणात्मक दृष्टिकोन (Analysis for Mains) • उद्दिष्टे: १) चलनी नोटांच्या छपाई आणि देखभालीवरील वार्षिक सुमारे ₹५,००० कोटी खर्चात कपात करणे, २) बनावट नोटांना (FICN) आळा घालणे व आर्द्रता-प्रतिरोधक क्षमता तपासणे. • आव्हाने: १) सुरुवातीचा उच्च उत्पादन खर्च आणि पर्यावरणीय पुनर्वापर (Recyclability) मर्यादा, २) भारतीय हवामानातील टोकाचे तापमान आणि दुमडण्याच्या सवयींमुळे नोटांवर होणारा भौतिक परिणाम. • परिणाम/प्रभाव: दरवर्षी निष्कासित होणाऱ्या २० ते २४ अब्ज खराब नोटांची विल्हेवाट लावण्याचा भार लक्षणीयरीत्या कमी होईल. ________________________________________ 4. महाराष्ट्र विशेष संदर्भ (Maharashtra-Specific Context) • तुलनात्मक विश्लेषण: मुंबई हे देशाचे वित्तीय केंद्र असल्याने रोख पैशांची तरलता राष्ट्रीय सरासरीपेक्षा ३५% अधिक आहे; त्यामुळे क्षेत्रीय चाचणीचा प्रत्यक्ष डेटा विश्लेषणासाठी महत्त्वाचा ठरेल. • प्रादेशिक प्रभाव: कोकणातील उच्च आर्द्रता आणि विदर्भातील तीव्र उष्णतेमध्ये पॉलिमर नोटांच्या टिकाऊपणाची खरी भौगोलिक व हवामान चाचणी सिद्ध होईल. • राज्यस्तरीय संस्था: सिक्युरिटी प्रिंटिंग प्रेस (SPMCIL, नाशिक) आणि RBI ची नाशिक/मुंबई केंद्रे या मूल्यवर्ग चाचणीच्या लॉजिस्टिक्समध्ये महत्त्वाची भूमिका बजावतील. ________________________________________ 5. मूल्यवर्धन (Value Addition for Extra Marks) ऑस्ट्रेलियाने १९८८ मध्ये सर्वप्रथम पूर्णतः पॉलिमर चलनाची अंमलबजावणी केली; रंगराजन समितीच्या वित्तीय सुधारणांनुसार चलनाचा जीवन-चक्र खर्च (Life-cycle cost) कमी करणे आर्थिक शिस्तीसाठी अत्यावश्यक आहे. ________________________________________ 6. सराव प्रश्न (पूर्व परीक्षा) प्रश्न: पॉलिमर बँक नोटांच्या संदर्भात खालील विधाने विचारात घ्या: A) भारतीय रिझर्व्ह बँक कायदा, १९३४ च्या कलम २५ अंतर्गत या नोटांच्या चाचणीस मंजुरी देण्यात आली आहे. B) या नोटांच्या निर्मितीसाठी द्विअक्षीय पॉलीप्रॉपिलीन (BOPP) चा वापर केला जातो. C) पॉलिमर नोटा जारी केल्याबरोबर सध्याच्या ₹१० व ₹२० च्या कागदी नोटा तात्काळ अवैध ठरतील. पर्याय: १) फक्त A आणि B, २) फक्त B आणि C, ३) फक्त A आणि C, ४) A, B आणि C उत्तर: १) फक्त A आणि B ________________________________________ ≡≡≡≡≡≡≡≡≡≡≡≡≡≡≡≡≡≡≡≡≡≡≡≡≡≡≡≡ ©All Rights Reserved to @digadeshmukh @warriorofficercurrentaffairs ≡≡≡≡≡≡≡≡≡≡≡≡≡≡≡≡≡≡≡≡≡≡≡≡≡≡≡≡

________________________________________ एव्हरेस्ट: भारताचे पहिले खाजगी 800 kN FFSC LOX-मिथेन इंजिन ________________________________________ 1. प्रस्तावना (मुख्य परीक्षाभिमुख) भारतीय अंतराळ अर्थव्यवस्था २०३० पर्यंत ४४ अब्ज डॉलर करण्याचे उद्दिष्ट असताना, इंडियन स्पेस पॉलिसी २०२३ च्या अंतर्गत खाजगी क्षेत्राने विकसित केलेले 'एव्हरेस्ट' (EVEREST) हे स्वदेशी अंतराळ तंत्रज्ञानातील स्वावलंबनाचे (Atmanirbhar Bharat) उत्कृष्ट उदाहरण आहे. 2. पूर्व परीक्षा वस्तुनिष्ठ फॅक्ट-फाईल (Fact-File) • मुख्य तथ्य १: एस्ट्रोबेस स्पेस टेक्नॉलॉजीज (Astrobase) द्वारे विकसित हे ८०० kN क्षमतेचे, ३४० सेकंद स्पेसिफिक इम्पल्स आणि ५०% ते ११०% थ्रॉटल श्रेणी असलेले भारताचे पहिले खाजगी FFSC LOX-मिथेन इंजिन आहे. • मुख्य तथ्य २: नियामक संस्था: IN-SPACe (भारतीय राष्ट्रीय अंतराळ संवर्धन आणि प्राधिकरण केंद्र); सदर प्रकल्पास तंत्रज्ञान स्वीकृती निधी (Technology Adoption Fund) द्वारे पाठबळ प्राप्त आहे. • मुख्य तथ्य ३: प्रक्षेपण क्षमता: ५०० किमी लोअर अर्थ ऑर्बिट (LEO) मध्ये ३ टन पेलोड वाहून नेण्यास सक्षम; नियोजित कक्षीय प्रक्षेपण वर्ष २०२८. • घटनात्मक/कायदेशीर तरतूद: भारतीय अंतराळ धोरण २०२३ आणि अनुच्छेद ५१A(h) (वैज्ञानिक दृष्टिकोन व सुधारणावादाचा विकास). • MPSC/UPSC विशेष नोंद: FFSC (Full-Flow Staged Combustion) तंत्रज्ञान विकसित करणारा भारत हा अमेरिका, रशिया आणि चीननंतर जगातील चौथा देश ठरला आहे; तर एस्ट्रोबेस ही अशी चौथी जागतिक व्यावसायिक कंपनी आहे. ________________________________________ 3. मुख्य परीक्षा विश्लेषणात्मक दृष्टिकोन (Analysis for Mains) • उद्दिष्टे: १) पुनर्वापरयोग्य प्रक्षेपण वाहनांच्या (RLV) साहाय्याने अंतराळ प्रक्षेपण खर्च लक्षणीयरीत्या कमी करणे, २) LOX-मिथेन (Methalox) या हरित व स्वच्छ इंधनाचा वापर करून उच्च कार्यक्षमता साध्य करणे. • आव्हाने: १) जटिल क्रायोजेनिक व प्री-बर्नर धातूशास्त्र (Metallurgy) आणि थर्मल स्ट्रेस व्यवस्थापन, २) व्यावसायिक उड्डाणापूर्वी आवश्यक २० इंजिनांचे हॉट-फायर परीक्षण आणि भांडवली तरलता. • परिणाम/प्रभाव: जागतिक व्यावसायिक प्रक्षेपण बाजारपेठेत भारताचा वाटा वाढेल आणि उच्च-वारंवारता अंतराळ मोहिमांना गती मिळेल. ________________________________________ 4. महाराष्ट्र विशेष संदर्भ (Maharashtra-Specific Context) • तुलनात्मक विश्लेषण: राष्ट्रीय स्तरावर अंतराळ स्टार्टअप्सचे बंगळुरू हे केंद्र असले तरी, महाराष्ट्रातील पुणे-नाशिक एरोस्पेस मॅन्युफॅक्चरिंग क्लस्टर सूक्ष्म सुटे भाग पुरवठ्यात २५% पेक्षा अधिक योगदान देते. • प्रादेशिक प्रभाव: पुणे आणि नागपूर येथील डिफेन्स आणि एरोस्पेस कॉरिडॉरमुळे खाजगी स्पेस-टेक घटकांच्या उत्पादनास चालना. • राज्यस्तरीय योजना: महाराष्ट्र एरोस्पेस आणि संरक्षण उत्पादन धोरण (२०१८) अंतर्गत अंतराळ तंत्रज्ञानातील संशोधन व विकास (R&D) प्रकल्पांना थेट भांडवली अनुदान. ________________________________________ 5. मूल्यवर्धन (Value Addition for Extra Marks) के. कस्तुरीरंगन समितीच्या शिफारशींनुसार इस्रोने केवळ मूलभूत संशोधनावर भर देऊन व्यावसायिक प्रक्षेपण व्यवस्था NewSpace India Limited (NSIL) आणि खाजगी नवउद्योगांकडे सोपवणे जागतिक अंतराळ वर्चस्वासाठी अपरिहार्य आहे. ________________________________________ 6. सराव प्रश्न (पूर्व परीक्षा) प्रश्न: 'एव्हरेस्ट' (EVEREST) रॉकेट इंजिन संदर्भात खालील विधाने विचारात घ्या: A) हे भारताचे पहिले खाजगी 800 kN क्षमतेचे फुल-फ्लो स्टेज्ड कंबशन (FFSC) LOX-मिथेन इंजिन आहे. B) या तंत्रज्ञानाचा विकास करणारा भारत हा जगातील दुसरा देश ठरला आहे. C) सदर इंजिन ५०० किमी लोअर अर्थ ऑर्बिट (LEO) मध्ये ३ टन पेलोड वाहून नेण्यासाठी सक्षम आहे. पर्याय: १) फक्त A आणि B, २) फक्त B आणि C, ३) फक्त A आणि C, ४) A, B आणि C उत्तर: ३) फक्त A आणि C ________________________________________ ≡≡≡≡≡≡≡≡≡≡≡≡≡≡≡≡≡≡≡≡≡≡≡≡≡≡≡≡ ©️All Rights Reserved to @digadeshmukh @warriorofficercurrentaffairs ≡≡≡≡≡≡≡≡≡≡≡≡≡≡≡≡≡≡≡≡≡≡≡≡≡≡≡≡

________________________________________ केंद्रीकृत लोक तक्रार निवारण आणि देखरेख प्रणाली (CPGRAMS) ________________________________________ 1. प्रस्तावना (मुख्य परीक्षाभिमुख) नागरिक-केंद्रित प्रशासन आणि उत्तरदायित्वाच्या बळकटीकरणासाठी CPGRAMS ही प्रशासकीय सुधारणा आणि लोक तक्रार विभाग (DARPG) अंतर्गत कार्यरत असलेली २४×७ चालणारी देशातील अग्रगण्य डिजिटल तक्रार निवारण प्रणाली आहे. ________________________________________ 2. पूर्व परीक्षा वस्तुनिष्ठ फॅक्ट-फाईल (Fact-File) • मुख्य तथ्य १: तक्रारींची वार्षिक नोंदणी २०१४ मधील ३.०१ लाखांवरून २०२४ मध्ये २७ लाखांवर पोहोचली असून तक्रार निवारण अधिकाऱ्यांची संख्या १.११ लाखांपेक्षा अधिक झाली आहे. • मुख्य तथ्य २: DARPG (कार्मिक, सार्वजनिक तक्रारी व निवृत्तीवेतन मंत्रालय) ही केंद्रीय नियामक संस्था असून 'समाधान दीदी' हा भाषिणी (Bhashini) एकात्मिक AI व्हॉईस चॅटबॉट मे २०२६ मध्ये सुरू करण्यात आला. • मुख्य तथ्य ३: हे १००% केंद्र पुरस्कृत डिजिटल गव्हर्नन्स व्यासपीठ असून ५ लाखांहून अधिक CSCs आणि UMANG ॲपशी जोडलेले आहे. • घटनात्मक/कायदेशीर तरतूद: प्रशासकीय उत्तरदायित्व व अनुच्छेद २१ (चांगल्या प्रशासनाचा हक्क) अंतर्गत नागरिक सनद (Citizen's Charter) तत्त्वांवर आधारित. • MPSC/UPSC विशेष नोंद: CPGRAMS अंतर्गत न्यायालयीन प्रकरणाधीन (Sub-judice), आरटीआय (RTI) विषयक आणि भारताच्या सार्वभौमत्वास बाधा आणणाऱ्या बाबी निवारणासाठी स्वीकारल्या जात नाहीत. ________________________________________ 3. मुख्य परीक्षा विश्लेषणात्मक दृष्टिकोन (Analysis for Mains) • उद्दिष्टे: १) सार्वजनिक सेवा वितरणातील त्रुटींचे कालबद्ध व तंत्रज्ञानाधारित निवारण, २) नेक्स्टजेन (NextGen) CPGRAMS द्वारे २२ अनुसूचित भाषांमध्ये AI-आधारित ऑटोमेशन लागू करणे. • आव्हाने: १) तक्रारींचे केवळ संख्यात्मक विल्हेवाट (Disposal) ला Clay-pigeon approach प्रमाणे कागदोपत्री समाधान, २) दुर्गम भागातील डिजिटल निरक्षरता आणि संस्थात्मक क्षमता मर्यादा. • परिणाम/प्रभाव: प्रशासकीय पारदर्शकता वाढून Sevottam Model ची परिणामकारक अंमलबजावणी व 'नागरिक-प्रशासन' अंतरामध्ये लक्षणीय घट. ________________________________________ 4. महाराष्ट्र विशेष संदर्भ (Maharashtra-Specific Context) • तुलनात्मक विश्लेषण: CPGRAMS वरील तक्रार निवारण दरामध्ये महाराष्ट्र राष्ट्रीय सरासरीच्या (सुमारे ८८%) बरोबरीने अग्रगण्य राज्यांत समाविष्ट. • प्रादेशिक प्रभाव: विदर्भ व मराठवाड्यातील ग्रामीण भागातील नागरिकांना महसूल व कृषी अनुदानासंबंधी तक्रारी CSC नेटवर्कद्वारे थेट नोंदवणे सुलभ. • राज्यस्तरीय योजना: राज्य स्तरावर 'आपले सरकार' पोर्टल कार्यरत असून ते CPGRAMS शी पूर्णतः एकात्मिक (Integrated) करण्यात आले आहे. ________________________________________ 5. मूल्यवर्धन (Value Addition for Extra Marks) द्वितीय प्रशासकीय सुधारणा आयोगाच्या (2nd ARC - १२ वा अहवाल: Citizen Centric Administration) शिफारशीनुसार तक्रार निवारण प्रक्रियेचे 'रूट कॉज ॲनालिसिस' (Root Cause Analysis) करून धोरणात्मक सुधारणा करणे सुशासनासाठी अनिवार्य आहे. ________________________________________ 6. सराव प्रश्न (पूर्व परीक्षा) प्रश्न: केंद्रीकृत लोक तक्रार निवारण आणि देखरेख प्रणाली (CPGRAMS) संदर्भात खालील विधाने विचारात घ्या: A) ही प्रणाली केंद्रीय कार्मिक, सार्वजनिक तक्रारी आणि निवृत्तीवेतन मंत्रालयाच्या DARPG विभागाद्वारे नियंत्रित केली जाते. B) न्यायालयीन प्रकरणाधीन (Sub-judice) बाबी CPGRAMS अंतर्गत निवारणासाठी वैध तक्रार म्हणून स्वीकारल्या जातात. C) 'समाधान दीदी' हा AI-सक्षम व्हॉईस चॅटबॉट 'भाषिणी' प्रणालीशी एकात्मिक आहे. पर्याय: १) फक्त A आणि B, २) फक्त B आणि C, ३) फक्त A आणि C, ४) A, B आणि C उत्तर: ३) फक्त A आणि C________________________________________ ≡≡≡≡≡≡≡≡≡≡≡≡≡≡≡≡≡≡≡≡≡≡≡≡≡≡≡≡ ©All Rights Reserved to @digadeshmukh @warriorofficercurrentaffairs ≡≡≡≡≡≡≡≡≡≡≡≡≡≡≡≡≡≡≡≡≡≡≡≡≡≡≡≡

________________________________________ जागतिक सिंह दिन आणि आशियाई सिंह संवर्धन ________________________________________ 1. प्रस्तावना (मुख्य परीक्षाभिमुख) १० ऑगस्ट रोजी पाळला जाणारा 'जागतिक सिंह दिन' हा जागतिक स्तरावर वन्यजीव संवर्धनाविषयी जागरूकता निर्माण करण्याचा एक महत्त्वपूर्ण उपक्रम आहे. पँथेरा लिओ पर्सिका (Panthera leo persica) या आशियाई सिंहाचे नैसर्गिक अस्तित्व केवळ भारतापुरते मर्यादित असल्याने, त्यांच्या संरक्षणासाठी प्रशासकीय पातळीवर शाश्वत आणि वैज्ञानिक धोरणांची नितांत आवश्यकता आहे. ________________________________________ 2. पूर्व परीक्षा वस्तुनिष्ठ फॅक्ट-फाईल (Fact-File) • मुख्य तथ्य १: भारताच्या गीर राष्ट्रीय उद्यानात (गुजरात) आणि लगतच्या सौराष्ट्र प्रदेशात आशियाई सिंहांचा एकमेव नैसर्गिक अधिवास उरला आहे. २०२० च्या गणनेनुसार त्यांची संख्या ६७४ इतकी नोंदवली गेली. • मुख्य तथ्य २: केंद्र सरकारच्या पर्यावरण, वन आणि हवामान बदल मंत्रालयाने १५ ऑगस्ट २०२० रोजी सिंहांच्या अधिवास विकास आणि रोग व्यवस्थापनासाठी 'प्रोजेक्ट लायन' (Project Lion) सुरू केला. • मुख्य तथ्य ३: केंद्र सरकार आणि गुजरात राज्य सरकार यांच्यात या संवर्धन प्रकल्पासाठी ६०:४० या प्रमाणात निधीचे वितरण केले जाते. • घटनात्मक/कायदेशीर तरतूद: वन्यजीव (संरक्षण) कायदा, १९७२ च्या अनुसूची-I (Schedule I) अंतर्गत या प्रजातीला सर्वोच्च संरक्षण प्राप्त आहे. • MPSC/UPSC विशेष नोंद: आशियाई सिंह IUCN रेड लिस्टमध्ये 'धोकाग्रस्त' (Endangered) श्रेणीत आहेत, तर आफ्रिकन सिंह 'असुरक्षित' (Vulnerable) श्रेणीत आहेत. तसेच CITES च्या परिशिष्ट-I मध्ये त्यांचा समावेश आहे. ________________________________________ 3. मुख्य परीक्षा विश्लेषणात्मक दृष्टिकोन (Analysis for Mains) • उद्दिष्टे: १) अधिवास पुनर्संचयन आणि मानवी-वन्यजीव संघर्ष कमी करण्यासाठी बफर झोनची निर्मिती करणे, २) रोग प्रादुर्भाव रोखण्यासाठी अत्याधुनिक वन्यजीव वैद्यकीय पायाभूत सुविधा निर्माण करणे. • आव्हाने: १) भौगोलिक एकाकीपन (Geographic Isolation) ज्यामुळे अनुवांशिक विविधता (Genetic Inbreeding) कमी होण्याचा तीव्र धोका, २) कॅनाईन डिस्टेम्पर व्हायरस (CDV) आणि बबेसिओसिस (Babesiosis) सारख्या प्रादुर्भावामुळे होणारा आकस्मिक मृत्यूदर. • परिणाम/प्रभाव: 'प्रोजेक्ट लायन'मुळे वन्यजीव संवर्धनाबरोबरच स्थानिक समुदायांना पर्यावरणीय पर्यटनाच्या (Eco-tourism) माध्यमातून शाश्वत उपजीविकेची साधने उपलब्ध झाली असून, रोजगार निर्मिती वाढली आहे. ________________________________________ 4. महाराष्ट्र विशेष संदर्भ (Maharashtra-Specific Context) • तुलनात्मक विश्लेषण: महाराष्ट्रात नैसर्गिकरीत्या आशियाई सिंहांचा अधिवास नसला तरी, वन्यजीव संवर्धन आणि व्याघ्र प्रकल्प व्यवस्थापनात (उदा. ताडोबा, पेंच) महाराष्ट्र राष्ट्रीय पातळीवर अग्रगण्य आहे. • प्रादेशिक प्रभाव: संजय गांधी राष्ट्रीय उद्यान (SGNP), बोरिवली येथे गुजरातवरून सिंहांचे स्थलांतर करून 'लायन सफारी' (Lion Safari) आणि बंदिस्त पैदास कार्यक्रम (Captive Breeding Program) राबवला जात आहे. • राज्यस्तरीय योजना: महाराष्ट्र वन्यजीव संवर्धन कृती आराखडा (२०२१-२०३०) अंतर्गत लुप्तप्राय प्रजातींच्या 'एक्स-सीटू' (Ex-situ) संवर्धनासाठी विशेष संस्थात्मक आणि आर्थिक तरतूद करण्यात आली आहे. ________________________________________ 5. मूल्यवर्धन (Value Addition for Extra Marks) सर्वोच्च न्यायालयाने २०१३ मध्ये सेंटर फॉर एन्व्हायर्नमेंट लॉ वि. युनियन ऑफ इंडिया खटल्यात आशियाई सिंहांचे कुनो राष्ट्रीय उद्यान (मध्य प्रदेश) येथे स्थलांतर करण्याचे निर्देश दिले होते. साथीच्या रोगांमुळे एकाच अधिवासातील प्रजाती नष्ट होऊ नये म्हणून 'वन हेल्थ' (One Health) दृष्टिकोन आणि पर्यायी अधिवास निर्मिती अत्यंत निर्णायक आहे. ________________________________________ 6. सराव प्रश्न (पूर्व परीक्षा) प्रश्न: आशियाई सिंहांच्या (Panthera leo persica) संदर्भात खालील विधानांचा विचार करा: A) आशियाई सिंह IUCN च्या रेड लिस्टमध्ये 'अतिसंकटग्रस्त' (Critically Endangered) श्रेणीत समाविष्ट आहेत. B) सध्या भारतात आशियाई सिंहांचा एकमेव नैसर्गिक अधिवास गुजरात राज्यातील गीर राष्ट्रीय उद्यान येथे आहे. C) भारत सरकारने वन्यजीव (संरक्षण) कायदा, १९७२ च्या अनुसूची-I अंतर्गत त्यांना संरक्षण दिले आहे. पर्याय: १) फक्त A आणि B, २) फक्त B आणि C, ३) फक्त A आणि C, ४) A, B आणि C उत्तर: २) फक्त B आणि C ________________________________________ ≡≡≡≡≡≡≡≡≡≡≡≡≡≡≡≡≡≡≡≡≡≡≡≡≡≡≡≡ ©️All Rights Reserved to @digadeshmukh @warriorofficercurrentaffairs ≡≡≡≡≡≡≡≡≡≡≡≡≡≡≡≡≡≡≡≡≡≡≡≡≡≡≡≡

________________________________________ प्रश्न ११: 'आरालम फुलपाखरू अभयारण्य' (Aralam Butterfly Sanctuary) भारतातील कोणत्या राज्यात स्थित आहे? A) तमिळनाडू B) कर्नाटक C) केरळ D) आंध्र प्रदेश उत्तर: C - केरळ स्पष्टीकरण: विविध प्रकारच्या दुर्मीळ आणि स्थलांतरित फुलपाखरांच्या प्रजातींसाठी प्रसिद्ध असलेले 'आरालम अभयारण्य' केरळ राज्यातील कन्नूर जिल्ह्यात स्थित आहे. पश्चिम घाटातील समृद्ध व संवेदनशील जैवविविधतेचे संवर्धन करण्यात या अभयारण्याचा अत्यंत मोलाचा वाटा आहे. ________________________________________ प्रश्न १२: भारतातील पहिल्या 'डब्ल्यूएसएल प्रो ज्युनिअर सर्फिंग' (WSL Pro Junior Surfing) स्पर्धेचे आयोजन कोणत्या ठिकाणी करण्यात आले आहे? A) महाबलीपुरम (तमिळनाडू) B) कोवलम (केरळ) C) कळंगूट (गोवा) D) पुरी (ओडिशा) उत्तर: A - महाबलीपुरम (तमिळनाडू) स्पष्टीकरण: जागतिक सर्फिंग लीगची भारतातील पहिली कनिष्ठ आंतरराष्ट्रीय स्पर्धा तमिळनाडूतील ऐतिहासिक महाबलीपुरमच्या किनारपट्टीवर आयोजित केली गेली आहे. या दर्जेदार स्पर्धेमुळे भारतातील जलक्रीडा क्षेत्राला आंतरराष्ट्रीय स्तरावर नवी ओळख आणि व्यावसायिक व्यासपीठ प्राप्त झाले आहे. ________________________________________ प्रश्न १३: '९ वी भारत-अमेरिका नागरी अंतराळ संयुक्त कार्यगट बैठक' कोठे पार पडली? A) नवी दिल्ली B) वॉशिंग्टन डी.सी. C) बेंगळुरू D) हैदराबाद उत्तर: C - बेंगळुरू स्पष्टीकरण: भारत आणि अमेरिकेदरम्यान अंतराळ क्षेत्रातील धोरणात्मक सहकार्य आणि संयुक्त मोहिमांचा सविस्तर आढावा घेण्यासाठी बेंगळुरू येथे ही ९ वी बैठक आयोजित करण्यात आली होती. यामध्ये प्रामुख्याने पृथ्वी निरीक्षण, ग्रहांचे वैज्ञानिक अन्वेषण आणि अंतराळ सुरक्षेबाबत सखोल विचारमंथन झाले. ________________________________________ प्रश्न १४: विपुल जैवविविधतेने नटलेले 'बिनसर वन्यजीव अभयारण्य' (Binsar Wildlife Sanctuary) कोणत्या राज्यात स्थित आहे? A) हिमाचल प्रदेश B) उत्तराखंड C) सिक्कीम D) अरुणाचल प्रदेश उत्तर: B - उत्तराखंड स्पष्टीकरण: हिमालयाच्या पर्वतरांगांमध्ये वसलेले 'बिनसर वन्यजीव अभयारण्य' उत्तराखंड राज्यातील अल्मोडा जिल्ह्यात स्थित आहे. हे अभयारण्य ओक व बुरांशच्या दाट जंगलांसाठी तसेच विविध दुर्मीळ वन्यप्राणी आणि पक्ष्यांच्या नैसर्गिक अधिवासासाठी प्रसिद्ध आहे. ________________________________________ प्रश्न १५: '४ थी भारत-नामिबिया संयुक्त व्यापार समिती' (JTC) ची बैठक कोणत्या शहरात आयोजित करण्यात आली होती? A) विंडहोक B) नवी दिल्ली C) मुंबई D) जोहान्सबर्ग उत्तर: B - नवी दिल्ली स्पष्टीकरण: भारत आणि नामिबिया यांच्यातील द्विपक्षीय व्यापार, ऊर्जा, पायाभूत सुविधा आणि खनिज क्षेत्रातील सहकार्य वाढवण्यासाठी संयुक्त व्यापार समितीचे चौथे सत्र नवी दिल्लीत पार पडले. या उच्चस्तरीय बैठकीत दोन्ही देशांमधील आर्थिक देवाणघेवाण अधिक सुलभ आणि विस्तारण्यावर विशेष भर देण्यात आला. ________________________________________ ≡≡≡≡≡≡≡≡≡≡≡≡≡≡≡≡≡≡≡≡≡≡≡≡≡≡≡≡ ©All Rights Reserved to @digadeshmukh @warriorofficercurrentaffairs ≡≡≡≡≡≡≡≡≡≡≡≡≡≡≡≡≡≡≡≡≡≡≡≡≡≡≡≡

________________________________________ प्रश्न ६: नुकत्याच झालेल्या खनिज तेल गळतीमुळे चर्चेत आलेली 'हल्लानियात बेटे' (Hallaniyat Islands) खालीलपैकी कोणत्या देशात स्थित आहेत? A) ओमान B) येमेन C) कतार D) कुवेत उत्तर: A - ओमान स्पष्टीकरण: अरबी समुद्रातील ओमानच्या सागरी हद्दीत वसलेली 'हल्लानियात बेटे' तेलवाहू जहाजातून झालेल्या खनिज तेलाच्या गळतीमुळे सागरी पर्यावरणाच्या दृष्टीने चर्चेत आली आहेत. या नैसर्गिक आपत्तीमुळे स्थानिक जलचर आणि संवेदनशील प्रवाळ परिसंस्थेला मोठा धोका निर्माण झाला आहे. ________________________________________ प्रश्न ७: उच्च शिक्षणात विद्यार्थिनींची नोंदणी वाढवण्यासाठी 'मुख्यमंत्री निजुत मोईना २.०' ही योजना कोणत्या राज्य सरकारने सुरू केली आहे? A) त्रिपुरा B) आसाम C) मेघालय D) ओडिशा उत्तर: B - आसाम स्पष्टीकरण: आसाम सरकारने मुलींना उच्च शिक्षणासाठी आर्थिक सहाय्य पुरवून त्यांचे सक्षमीकरण करण्यासाठी 'मुख्यमंत्री निजुत मोईना २.०' योजनेचा आरंभ केला आहे. बालविवाहांना प्रतिबंध करणे आणि महाविद्यालयांमध्ये विद्यार्थिनींचे गळतीचे प्रमाण शून्यावर आणणे हे या योजनेचे मुख्य उद्दिष्ट आहे. ________________________________________ प्रश्न ८: २०२७ मधील 'आयसीसी पुरुष एकदिवसीय क्रिकेट विश्वचषक' स्पर्धेचे संयुक्त यजमानपद कोणत्या तीन देशांकडे सोपवण्यात आले आहे? A) दक्षिण आफ्रिका, झिम्बाब्वे आणि नामिबिया B) ऑस्ट्रेलिया, न्यूझीलंड आणि पापुआ न्यू गिनी C) इंग्लंड, आयर्लंड आणि स्कॉटलंड D) भारत, श्रीलंका आणि बांगलादेश उत्तर: A - दक्षिण आफ्रिका, झिम्बाब्वे आणि नामिबिया स्पष्टीकरण: आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट परिषदेच्या (ICC) २०२७ च्या पन्नास षटकांच्या विश्वचषक स्पर्धेचे आयोजन दक्षिण आफ्रिका, झिम्बाब्वे आणि नामिबिया हे तीन आफ्रिकन देश संयुक्तपणे करणार आहेत. या बहुराष्ट्रीय क्रीडा आयोजनामुळे आफ्रिका खंडातील क्रिकेटच्या पायाभूत सुविधांना मोठी चालना मिळेल. ________________________________________ प्रश्न ९: अंदमान आणि निकोबार बेटांचे नवे मुख्य सचिव म्हणून कोणाची नियुक्ती करण्यात आली आहे? A) राजीव कुमार B) ज्ञानेश भारती C) अनूप चंद्र पांडे D) आलोक शर्मा उत्तर: B - ज्ञानेश भारती स्पष्टीकरण: वरिष्ठ प्रशासकीय अधिकारी ज्ञानेश भारती यांची केंद्रशासित प्रदेश अंदमान आणि निकोबार द्वीपसमूहाचे नवे मुख्य सचिव म्हणून नियुक्ती करण्यात आली आहे. या केंद्रशासित प्रदेशातील विकास प्रकल्प, सामरिक सुरक्षा आणि प्रशासकीय कामकाजाचे समन्वयन करण्याची धुरा आता त्यांच्याकडे असेल. ________________________________________ प्रश्न १०: गांधीनगर लोकसभा मतदारसंघातील विविध ग्रंथालये एकमेकांशी जोडण्यासाठी 'ग्रामीण ज्ञान सेतू ॲप'चे लोकार्पण कोणाच्या हस्ते करण्यात आले? A) भूपेंद्र पटेल B) अमित शाह C) नरेंद्र मोदी D) धर्मेंद्र प्रधान उत्तर: B - अमित शाह स्पष्टीकरण: केंद्रीय गृहमंत्री अमित शाह यांनी गांधीनगर लोकसभा मतदारसंघातील ग्रामीण भागातील ग्रंथालयांचे डिजिटलीकरण करून त्यांना जोडण्यासाठी 'ग्रामीण ज्ञान सेतू ॲप' सुरू केले. या डिजिटल उपक्रमामुळे ग्रामीण भागातील विद्यार्थी व अभ्यासकांना आधुनिक शैक्षणिक साहित्याचा सुलभ लाभ घेता येईल. ________________________________________ ≡≡≡≡≡≡≡≡≡≡≡≡≡≡≡≡≡≡≡≡≡≡≡≡≡≡≡≡ ©️All Rights Reserved to @digadeshmukh @warriorofficercurrentaffairs ≡≡≡≡≡≡≡≡≡≡≡≡≡≡≡≡≡≡≡≡≡≡≡≡≡≡≡≡

________________________________________ प्रश्न १: चंद्रावर कायमस्वरूपी तळ स्थापन करण्याच्या आपल्या महत्त्वाकांक्षी मोहिमेत सहभागी होण्यासाठी 'नासा'ने (NASA) नुकतेच खालीलपैकी कोणत्या अंतराळ संशोधन संस्थेला आमंत्रित केले आहे? A) जाक्सा (JAXA) B) इस्रो (ISRO) C) रॉसकॉसमॉस (Roscosmos) D) ईएसए (ESA) उत्तर: B - इस्रो (ISRO) स्पष्टीकरण: अमेरिकेची अंतराळ संशोधन संस्था 'नासा'ने भारताच्या 'इस्रो'ला चंद्रावर कायमस्वरूपी मानवी चौकी स्थापन करण्याच्या प्रकल्पात सहकार्य करण्याचे आमंत्रण दिले आहे. यामुळे दोन्ही देशांमधील अंतराळ संशोधन क्षेत्रातील द्विपक्षीय संबंध अधिक दृढ होणार असून आंतरराष्ट्रीय चंद्र संशोधनाला नवी गती प्राप्त होईल. ________________________________________ प्रश्न २: मृत्युदंडाची शिक्षा पूर्णपणे रद्द करून त्याऐवजी जन्मठेपेची शिक्षा लागू करणारा पहिला अरब देश कोणता ठरला आहे? A) सौदी अरेबिया B) संयुक्त अरब अमिराती C) लेबनॉन D) इजिप्त उत्तर: C - लेबनॉन स्पष्टीकरण: मानवी हक्कांच्या संरक्षणाच्या दृष्टीने एक ऐतिहासिक कायदेशीर सुधारणा करत लेबनॉनने मृत्युदंडाची तरतूद संपुष्टात आणली आहे. असा पुरोगामी निर्णय घेणारा लेबनॉन हा संपूर्ण अरब जगतातील पहिलाच देश ठरला असून यापुढे गंभीर गुन्ह्यांसाठी जन्मठेप हीच सर्वोच्च शिक्षा असेल. ________________________________________ प्रश्न ३: गार्डन रीच शिपबिल्डर्स अँड इंजिनिअर्सने (GRSE) कोलकाता येथे भारतीय नौदलासाठी कोणत्या 'पुढील पिढीच्या अपतटीय गस्ती नौकेचे' (NGOPV) जलावतरण केले? A) श्रुती B) सुमित्रा C) सरयू D) सुजाता उत्तर: A - श्रुती स्पष्टीकरण: गार्डन रीच शिपबिल्डर्स अँड इंजिनिअर्सने भारतीय नौदलाच्या सागरी सुरक्षा क्षमतेला बळकट करण्यासाठी 'श्रुती' या अत्याधुनिक गस्ती नौकेची बांधणी केली आहे. स्वदेशी बनावटीची ही नौका सागरी गस्त, विशेष आर्थिक क्षेत्राचे रक्षण आणि शोध व बचाव कार्यात महत्त्वाची भूमिका बजावेल. ________________________________________ प्रश्न ४: भारत सरकारने नुकतेच कोणत्या मूल्याच्या पॉलिमर बँक नोटांच्या प्रत्यक्ष चाचण्यांना (Field Trials) मंजुरी दिली आहे? A) ₹५० आणि ₹१०० B) ₹१० आणि ₹२० C) ₹१०० आणि ₹५०० D) ₹२० आणि ₹५० उत्तर: B - ₹१० आणि ₹२० स्पष्टीकरण: चलनी नोटांचे आयुष्य वाढवण्यासाठी आणि बनावट नोटांच्या समस्येला आळा घालण्यासाठी केंद्र सरकारने ₹१० आणि ₹२० मूल्याच्या पॉलिमर नोटांच्या प्रत्यक्ष चाचणीला मान्यता दिली आहे. पारंपारिक कागदी नोटांच्या तुलनेत पॉलिमर नोटा अधिक टिकाऊ, जलरोधक आणि स्वच्छ राहतात. ________________________________________ प्रश्न ५: नायजेरिया येथे आयोजित २३ वर्षांखालील राष्ट्रकुल तलवारबाजी अजिंक्यपद २०२६ मधील महिलांच्या ज्येष्ठ 'एपे' प्रकारात कोणी सुवर्णपदक पटकावले? A) भवानी देवी B) ज्योतिका दत्ता C) तनिष्का खत्री D) राधिका प्रकाश उत्तर: C - तनिष्का खत्री स्पष्टीकरण: भारतीय तलवारबाज तनिष्का खत्री हिने नायजेरियात पार पडलेल्या २३ वर्षांखालील राष्ट्रकुल तलवारबाजी स्पर्धेत सर्वोत्कृष्ट कामगिरी करत सुवर्णपदक पटकावले. आंतरराष्ट्रीय स्तरावर भारताच्या तलवारबाजी या क्रीडा प्रकाराला प्रोत्साहन देणारा हा एक अत्यंत महत्त्वपूर्ण विजय ठरला आहे. ________________________________________ ≡≡≡≡≡≡≡≡≡≡≡≡≡≡≡≡≡≡≡≡≡≡≡≡≡≡≡≡ ©All Rights Reserved to @digadeshmukh @warriorofficercurrentaffairs ≡≡≡≡≡≡≡≡≡≡≡≡≡≡≡≡≡≡≡≡≡≡≡≡≡≡≡≡

🌟 अभिमानाचा क्षण! 🌟 आज आपल्या Warrior Officer परिवारासाठी अत्यंत आनंदाचा आणि अभिमानाचा दिवस! ❤️ आपल्या 100 Days challenge परिवाराच्या सदस्य WARRIOR Pranali यांची STI (State Tax Inspector) पदावर निवड झाली आहे! 🎉🏆 ही केवळ एका पदाची निवड नाही; तर त्यांच्या मेहनतीची, सातत्याची, संयमाची आणि स्वतःवर ठेवलेल्या विश्वासाची ही पावती आहे. 💯 त्यांच्या या यशासाठी मनःपूर्वक खूप खूप अभिनंदन! 💐 तुमच्या मेहनतीचा आज संपूर्ण Warrior Officer परिवाराला अभिमान आहे. आज तुमची निवड झाली… उद्या तुमच्यासारख्या अनेक विद्यार्थ्यांना तुम्ही प्रेरणा द्याल! 🔥 तुझ्या पुढील वाटचालीसाठी मनःपूर्वक शुभेच्छा! Keep rising. Keep inspiring. Keep becoming the Officer you dreamed of! ❤️‍🔥 Congratulations, Warrior Officer Pranali 👮‍♀️🏆 — WARRIOR OFFICER परिवार

😊🙏🙏💐

११ ऑगस्ट ते १५ ऑगस्ट चालू घडामोडी नोट्स उद्या पोस्ट केल्या जातील. @digadeshmukh