Persian Studies News

🌀Poetics and Politics of Iran’s National Epic, the Shahnameh 🌀بوطیقا و سیاست حماسه ملی ایران، شاهنامه محمود امیدسالار ناشر: Palgrave Macmillan سال انتشار: 2011 این کتاب به بررسی ساختار، روایت و جایگاه فرهنگی و سیاسی شاهنامه می‌پردازد و در عین حال برخی رویکردهای رایج غربی به شاهنامه را نقد می‌کند. امیدسالار به مسائلی مانند منابع فردوسی، انتقال شاهنامه، وحدت حماسه، رابطه شاعر و قدرت سیاسی و نقش اروپامحوری در مطالعات شاهنامه توجه دارد.

‌🌀 ایران‌شناسی | جهان کتاب 🌀 «اسطوره، حماسه و فرهنگ» منتشر شد 🌀کتاب «اسطوره، حماسه و فرهنگ» نوشته ابوالقاسم اسماعیل‌پورمطلق منتشر شد. در معرفی این کتاب می‌خوانیم: مباحث سه‌گانه اسطوره، حماسه و فرهنگ با تعاریف اسطوره و رویکردهای اسطوره‌شناختی در این کتاب به صورت تخصصی مورد بررسی قرار می‌گیرد و سپس به مباحث مهمی همچون اسطوره‌های ایرانی، هندی، بین‌النهرینی و مضامین مشترک اساطیری جهان پرداخته می‌شود تا نقش اسطوره در خلق آثار کهن و مدرن مورد ارزیابی قرار گیرد. پرسش اصلی اثر این است که چرا اسطوره وجود دارد و فواید اسطوره‌شناسی چیست؟ اسطوره جزو نیازهای انسان از آغاز تمدن بوده و هنوز هم در آغاز هزاره سوم اسطوره وجود دارد و بخشی از باورها، ادبیات و هنرهای انسان عصر پسامدرن را تشکیل می‌دهد. حماسه و حماسه‌شناسی در شمار مهم‌ترین گفتارهای ادبی و اساطیری است. بررسی و تحلیل حماسه و رمز و رمزشناسی در روزگاران باستان و عصر جدید به ما می‌آموزد که حماسه چه جایگاه بلندی در ادبیات و فرهنگ دارد و شناختِ حماسه ملی ایران تا چه مایه ضروری است و کاوش در ابعاد اساطیری شاهنامه ما را به درک عمیق‌تر آن یاری می‌رساند. کتاب «اسطوره، حماسه و فرهنگ» حاصل سال‌ها پژوهش و آموزش نگارنده در قالب درس‌گفتارها در دانشگاه‌ها و مراکز پژوهشی است. افزون بر مباحث اسطوره و اسطوره‌شناسی، موضوعاتی چون حماسه و حماسه‌شناسی، نماد و نمادشناسی، بررسی و تحلیل حماسه ملی ایران، مباحث دینی اساطیری چون کیش گنوسی، مانوی و مباحث فرهنگ ایران باستان آمده است. کتاب ابوالقاسم اسماعیل‌پور در ۵۳۹ صفحه وزیری، شمارگان ۵۰۰ نسخه و با قیمت یک میلیون و سیصدهزار تومان توسط انتشارات سروش در اختیار علاقه‌مندان قرار گرفته است.

نامه‌های سیاسی دهخدا

نامه مینوی: مجموعه سی و هشت گفتار در ادب و فرهنگ ایرانی به پاس پنجاه سال تحقیقات و مطالعات مجتبی مینوی زیر نظر حبیب یغمائی؛ ایرج افشار با همکاری محمد روشن

👁‍🗨بررسی باستان‌شناختی خاتم یزد 🔺بررسی باستان‌شناسی منطقه خاتم یزد به شناسایی 220 محوطه فرهنگی-تاریخی، از جمله سازه‌های تاریخی، تپه‌ها و محوطه‌ها، غارها و پناهگاه‌های صخره‌ای، گورستان‌های تاریخی و قنات‌ها شناسایی شد. قدیمی‌ترین محوطه به دوره پارینه‌سنگی میانی برمی‌گردد، درحالی‌که اوج سکونت در این منطقه مربوط به دوران اسلامی، به‌ویژه در دوره‌های صفویه و قاجار است. محمدحسین عزیزی خرانقی در مقاله‌ای در مجلۀ Persica Antiqua به بررسی باستان‌شناختی در یزد پرداخته است. 🔹مقاله از پیوند زیر در دسترس است: 🔺Archaeological Survey at Khatam District, Yazd Province, Iran 🔺Author: Mohammad Hossein Azizi Kharanaghi 🔗 https://www.persicaantiqua.ir/article_223923.html 🔗https://doi.org/10.22034/pa.2025.487897.1109

🌀در جستجوی مسمغان و دژ استوناوند 🔺مسمغان یا مصمغان نامی است که در متن‌های تاریخی سده سوم تا هفتم هجری به‌طور پراکنده بدان اشاره شده است. دودمانی حکومتگر در پیرامون کوه دماوند که بنابر افسانه‌ها نسب‌ِشان به ارمائیل خوالیگر ضحاک می‌رسد. حکومت مسمغان، به‌احتمال با صبغه دینی، تا سده سوم هجری در کوهپایه‌های دماوند ادامه داشت. حمیدرضا دالوند در مقاله‌ای که در مجلۀ Ancient Iranian studies منتشر شده به مسمغان پرداخته‌‌اند. 🔹مقاله از پیوند زیر در دسترس است: 🔺A Quest for MasmoGān and Stunāvand Castle, Iran 🔺Author: Hamidreza ِDalvand 🔗https://www.ancientiranianstudies.ir/article_243965.html?lang=en 🔗https://doi.org/10.22034/ais.2026.552618.1212

‌🌀 ایران‌شناسی 🌀 سلطانیه در پرتو یافته‌های جدید باستان‌شناسی 🌀نشست سلطانیه در پرتو یافته‌های جدید باستان‌شناسی با سخنرانی ابوالفضل عالی برگزار می‌شود. این نشست یکشنبه ۱۱ امردادماه ۱۴۰۵ در پژوهشگاه میراث فرهنگی و گردشگری برگزار خواهد شد.

‌🌀 ایران‌شناسی 🌀 جشن‌‌نامه دکتر فخری دانش‌پور پرور 🌀به پاس خدماتی که فخری دانش‌پور پرور، استاد باستان‌شناسی ایران در راه میـهن و میـراث باستان‌شناختی و عرصۀ فرهنگ ایران انجام داده است، گروه پـژوهشـی بـاستـان‌کـاوی تـیسافرن، جشن‌نامه‌ای دربردارندۀ مقاله‌های علمی به قلم پژوهشگران عرصۀ ایران‌شناسی را در یکی از مجله‌های علمی این گروه پژوهشی منتشر خواهد کرد. ازهمین‌رو از ایران‌شناسان برای همکاری در این جشن‌نامه دعوت می‌شود تا مقاله‌های پژوهشی خود را در زمینۀ باستان‌شناسی و تاریخ و فرهنگ ایران و جهان گرانسنگ ایرانی به گروه پـژوهشـی بـاستـان‌کـاوی تـیسافرن بفرستند. فخری دانش‌پور پرور، زاده ۱۳۱۵ در تهران از نخستین بانوان باستان‌شناس ایرانی است. او در سال ۱۳۴۵ برای آموختن رشته باستان‌شناسی به دانشگاه تهران درآمد و دوره کارشناسی ارشد خود را با رتبه نخست به پایان رساند. وی در هفت تپه خوزستان و شماری دیگر از محوطه‌های باستانی به کاوش باستان‌شناختی پرداخت. او به تشویق سیمین دانشور و عزت‌الله نگهبان به چین و سپس هند رفت و تحصیلات خود را در زمینه باستان‌شناسی پی گرفت. مهلت: ۳۰ دی‌ماه ۱۴۰۵ نشانی ارسال مقاله: Tissaphernes @ yahoo.com

The Oxford History of the Ancient Near East vol 1 نخستین جلد از مجموعه‌ پنج‌جلدی درباره تاریخ خاورنزدیک باستان از دوران نوسنگی تا پایان هزاره‌ اول پیش از میلاد.

دو نما از امامزاده محروق، پیش و پس از بازسازی انجمن آثار ملی

🌀 زبان اوستایی نوشته سرگی نيکالايويچ سوکولوف

🌀 سرود «جان نثاران» ▪️اجرای گروه کر دانشگاه ملی، دهه‌ پنجاه خورشیدی ▫️ما جان نثارانیم در راه وطن قربانیم ما فرزندان سیروس و ساسانیم در دل عشق وطن پرورانیم  در دامان میهن با خون نوشتیم ای وطن گر تو نباشی میهن، نباشیم ما در راه تو…

🌀 Caspian | کاسپی ◾️ به آگاهی نویسندگان گرامی می‌رساند مجله Caspian | کاسپی، هیچ‌گونه پاسخگویی تلفنی در زمینه پیگیری وضعیت مقاله‌ها و داوری آنها ندارد. ▫️نویسندگان مسئول مقاله‌ها می‌توانند وضعیت مقاله فرستاده شده را در صفحه شخصی خود در وبگاه مجله مشاهده کنند و در صورت نیاز به ارتباط با مجله فقط از راه ایمیل مجله به نشانی caspianjournal@hotmail.com مکاتبه کنند. Caspian | کاسپی

‌🔘 چهارمحال و بختیاری | کاوش 🔘 گمانه‌زنی محوطه باستان‌شناسی تپه خرابه‌های دستنا 🔘 سرپرست تیم کاوش در حریم تپه خرابه های دستنا خبر داد: برنامه میدانی گمانه‌زنی با هدف تعیین عرصه و پیشنهاد حریم محوطه باستانی خرابه ها و با حمایت مالی اداره‌کل میراث‌فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی استان چهارمحال و بختیاری در حال انجام است. محسن حیدری با بیان این که این کاوش با مجوز رسمی پژوهشگاه میراث‌فرهنگی و گردشگری و موافقت پژوهشکده باستان‌شناسی به سرپرستی وی به عنوان عضو هیات علمی گروه باستان شناسی دانشگاه شهید چمران اهواز در حال انجام است، گفت: محوطه خرابه‌ها در فاصله ۳۵ کیلومتری شهر شهرکرد و در ۵۵۰ متری شمال شرق شهر دستنا و در شرق امامزاده بی‌بی هاجر و قبرستان دستنا قرار دارد. این محوطه در دامنه جنوبی یک رشته تپه ماهور بلند معروف به کوه بی‌بی هاجر با گستره شرقی غربی واقع شده است. او با اشاره به اینکه طی سالیان اخیر، خسارت‌های جبران ناپذیی بر پیکره این محوطه وارد شده است، تصریح کرد: به طوری که بخش‌هایی از مرکز این محوطه تسطیح و خاکبرداری شده است. با توجه به اجرای پروژه گسترش محور ارتباطی شهر دستنا به شهر شلمزار و احتمال تخریب بخش هایی از این محوطه، تعیین تکلیف عرصه و حریم آن در دستور کار قرار گرفت؛ چراکه در صورت نبود مطالعات دقیق باستان‌شناسی و مشخص نبودن محدوده گسترش آثار، امکان وارد شدن صدمات جبران ناپذیری به نهشته‌های باستانی و بقایای فرهنگی وجود خواهد داشت. به گفته این باستان شناس، هدف اصلی اجرای این برنامه میدانی تعیین دقیق عرصه و پیشنهاد حریم حفاظتی محوطه است تا با ایجاد یک سپر حفاظتی قانونی، از تخریب بیشتر بقایای برجا‌مانده در اثر عوامل مختلف بویژه عوامل انسانی جلوگیری شود. حیدری در پایان خاطرنشان کرد: در این پژوهش میدانی، گمانه‌های کوچک ۱×۵/۱ متر در حریم محوطه برای شناخت محدوده گسترش نهشته‌های فرهنگی و باستانی، حفر می شود تا ضمن روشن شدن محدوده آثار، زمینه حفاظت…

‌🌀 نشست 🌀 نشست فرش ایرانی؛ روایتگر تاریخ، فرهنگ و سبک زندگی ایرانی برگزار می‌شود 🌀نشست تخصصی «فرش ایرانی؛ روایتگر تاریخ، فرهنگ و سبک زندگی ایرانی» در کتابخانه ملی برگزار می‌شود. نهمین نشست از سلسله‌نشست‌های «روزهای ایران‌شناسی» با عنوان «فرش ایرانی؛ روایتگر تاریخ، فرهنگ و سبک زندگی ایرانی» روز سه‌شنبه ۲۶ خرداد ۱۴۰۵، ساعت ۱۰ تا ۱۲ در تالار محدث ساختمان کتابخانه ملی برگزار می‌شود. این نشست با همکاری انجمن علمی فرش ایران و گروه ایران‌شناسی سازمان اسناد و کتابخانه ملی ایران تدارک دیده شده است. در این برنامه، عبدالحسین قاسم‌نژاد با موضوع «فرش دستباف ایران؛ روایتگر سنت نساجی پیشرو» سخنرانی می‌کند و سجاد نوروزی با موضوع «جایگاه سندشناسی موضوعی در تاریخ‌شناسی فرش و فرشبافی در ایران» دیدگاه‌ها و یافته‌های پژوهشی خود را ارائه می‌دهد. نشست تخصصی «فرش ایرانی؛ روایتگر تاریخ، فرهنگ و سبک زندگی ایرانی» فرصتی برای بررسی ابعاد تاریخی، فرهنگی، هنری و اسنادی فرش ایرانی فراهم می‌کند و این دست‌بافته کهن را نه فقط به‌عنوان یک اثر هنری، بلکه به‌مثابه منبعی برای شناخت سبک زندگی، حافظه فرهنگی و سنت‌های بومی ایران مورد توجه قرار می‌دهد. حضور در این نشست برای عموم علاقه‌مندان آزاد است.

‌🌀 همایش 🌀 همایش «خرد سیاسی در جهان اندیشه ایرانی با تمرکز بر شاهنامه» 🌀همایش «خرد سیاسی در جهان اندیشه ایرانی با تمرکز بر شاهنامه» در اندیشگاه فرهنگی سازمان اسناد و کتابخانه ملی ایران برگزار می‌شود. انجمن علمی مطالعات صلح ایران و خردسرای فردوسی تهران با همکاری گروه جامعه‌شناسی تاریخ انجمن جامعه‌شناسی ایران، دانشگاه علامه طباطبایی و اندیشکده کتابخانه ملی ایران، همایش «خرد سیاسی در جهان اندیشه ایرانی با تمرکز بر شاهنامه» را برگزار می‌کنند. این همایش با محوریت بررسی جایگاه خراسان در شکل‌گیری و گسترش اندیشه، فرهنگ و هویت ایرانی برگزار می‌شود و جمعی از استادان و پژوهشگران حوزه‌های تاریخ، فرهنگ و ایران‌شناسی در آن به ارائه دیدگاه‌های خود خواهند پرداخت. حمیدرضا رحمانی‌زاده دهکردی، محمدرضا مرادی طادی، شروین وکیلی، جواد زنجبر درخشیلر، محمد نژادایران، گارنیه کشیشیان و حمید ملک‌زاده سخنرانان این نشست هستند. همچنین روژان حسام‌قاضی مدیریت نشست را به عهده دارد. این همایش سه‌شنبه ۲۶ خردادماه ۱۴۰۵ ساعت ۱۶ در تهران، اتوبان حقانی، بلوار کتابخانه ملی، اندیشگاه فرهنگی سازمان اسناد و کتابخانه ملی ایران برگزار می‌شود. حضور در این نشست فرصتی برای علاقه‌مندان به مطالعات ایران‌شناسی، تاریخ فرهنگی ایران و نقش خراسان در تکوین تمدن و اندیشه ایرانی خواهد بود.

🌀 یعقوب لیث محمد ابراهیم باستانی پاریزی

‌🌀 ایران‌شناسی 🌀 «ساز و آهنگ باستان یا تاریخ موسیقی» منتشر شد 🌀«ساز و آهنگ باستان یا تاریخ موسیقی» تألیف شمس‌العلماء حاج میرزا محمدحسین قریب توسط نشر خُنیاگر بازنشر شد. چاپ نخست کتاب «ساز و آهنگ باستان یا تاریخ موسیقی» به سال ۱۳۲۰ بر می‌گردد و اینک با حروف‌نگاری مجدد و افزودن معنای واژگان دشوار به‌اهتمام نشر خُنیاگر بازنشر شده است. روح‌الله خالقی در مقدمۀ خود بر این اثر چنین می‌نویسد: «چون در کشور ما روی‌هم‌رفته موسیقی بیشتر جنبۀ عملی داشته است، کمتر در این باب تحقیق و تتبع شده و کتاب‌هایی که در این زمینه نوشته‌اند بسیار کم و نسخه‌های آن خطی است که در دسترس همه‌کس نمی‌باشد و برای همه‌کس قابل استفاده نیست و به‌طور کلی در این زمینه کمتر چیز نوشته شده است. به‌همین‌جهت، در آتیه هرچه در این باب گفت‌وگو شده و هرچه مردم موجباتی برای اطلاع از این فن در دست داشته باشند به پیشرفت مقصود بیشتر کمک خواهد شد. مخصوصاً کتاب‌هایی که موسیقی را توصیف کند و جنبه تاریخی داشته باشند تا آنهایی هم که اهل فن نیستند بتوانند از آنها استفاده کنند بسیار جالب و خواندنی خواهد بود و یکی از آن جمله کتاب حاضر است که به‌وسیلۀ دانشمندی مانند مرحوم شادروان محمدحسین قریب، شمس‌العلما، به رشتۀ تحریر درآمده است. مؤلف این کتاب، به‌طوری‌که خود نگاشته است، اهل فن نبوده و تنها به‌ مناسبت علاقه‌ای که به این هنر داشته برای معرفی آن با مطالعۀ کتب قدما فصولی نگاشته است که بیشتر جنبه تاریخی دارد و حقیقتاً بااینکه خود عملاً از این فن بی‌بهره بوده چقدر خوب از عهده انجام مقصود برآمده است. این کتاب هرچند از لحاظ علمی تنظیم نیافته ولی چون راجع‌به‌ موسیقی ملی و به‌طور کلی اهمیت این هنر است برای همه‌کس قابل ملاحظه است و نگارندۀ این سطور نیز نظر به علاقه‌ای که به این فن دارد وقتی شنید که این کتاب به‌وسیلۀ تیمسار سرتیپ عبدالجواد قریب، فرزند ارجمند مؤلف…

👁‍🗨نقدی بر مقاله نوروز و گاهشماری مغانی- مادی رضا مرادی غیاث آبادی 🔘مهرداد ملکزاده همچون آقای وکیلی و در ادعایی مطلق‌گرایانه و برتری‌طلبانه، کل دانش و عقاید و فلسفه و نیز متفکران یونان را بدون هیچگونه مطالعات منبع‌شناسی و معرفی شواهد تاریخی، یکسره تحت تأثیر مغان مادی دانسته‌اند. تنها تفاوت ایشان با آقای وکیلی در این است که او همه را تحت تأثیر پارس‌ها می‌دانست و ایشان همه را تحت تأثیر مادها. در صفحات ۲۰۷ تا ۲۱۵ «مجموعه مقاله‌های دومین همایش منطقه‌ای نوروز» (تهران ۱۳۸۲) که در بردارنده مقاله‌های همایشی است که در اسفندماه ماه ۱۳۷۹ در ارگ بم برگزار شد، مقاله‌ای با عنوان «نوروز و گاهشماری مُغانی- مادی غرب فلات ایران» نوشته آقای مهرداد ملکزاده منتشر شده است. در همین مجموعه مقالات، مقاله‌ای برگرفته از سخنرانی این نگارنده با عنوان «جشن نوروز یا میله گل سرخ در بلخ و مزارشریف» نیز منتشر شده است. مشکل عمده‌ای که مطالعات باستانی در ایران از آن رنج می‌کشد، نگاه توهمی- ایدئولوژیکی به دوران باستان است. با چنین رویکردی است که عده‌ای بجای آنکه با جستجوی منابع لازم و استناد به آنها برای دستیابی به واقعیت‌ها تلاش کنند، ابتدا انگاره‌ و تصورات دلخواه و دوست داشته خود را پیش می‌کشند و سپس می‌کوشند تا آن انگاره را به هر طریق ممکن، اعم از بیان سخنان ذوقی و بدون پشتوانه و شاهد تاریخی، و یا با تغییر و دستکاری در منابع و استنباط‌های ناصحیح از آن، توجیه و قابل پذیرش جلوه دهند. ادامه در: http://ghiasabadi.com/malekzadeh.html