Iranian Studies News پژوهش‌های ایرانی

🌀Poetics and Politics of Iran’s National Epic, the Shahnameh 🌀بوطیقا و سیاست حماسه ملی ایران، شاهنامه محمود امیدسالار ناشر: Palgrave Macmillan سال انتشار: 2011 این کتاب به بررسی ساختار، روایت و جایگاه فرهنگی و سیاسی شاهنامه می‌پردازد و در عین حال برخی رویکردهای رایج غربی به شاهنامه را نقد می‌کند. امیدسالار به مسائلی مانند منابع فردوسی، انتقال شاهنامه، وحدت حماسه، رابطه شاعر و قدرت سیاسی و نقش اروپامحوری در مطالعات شاهنامه توجه دارد.

🌀 بهشت روی زمین: نیایشگاه‌ها، آیین‌ها و نمادگرایی کیهانی در جهان باستان Heaven on Earth: Temples, Ritual, and Cosmic Symbolism in the Ancient World. Edited by Deena Ragavan. 2013.

🌀 باستان‌شناسی و هنر ساسانی یعقوب محمدی‌‌فر فرهاد امینی

نامواره محمود افشار جلد چهارم به کوشش ایرج افشار با همکاری کریم اصفهانیان

نامواره محمود افشار جلد سوم به کوشش ایرج افشار با همکاری کریم اصفهانیان

نامواره محمود افشار جلد دوم به کوشش ایرج افشار با همکاری کریم اصفهانیان

نامواره محمود افشار جلد یکم به کوشش ایرج افشار با همکاری کریم اصفهانیان

نامه مینوی: مجموعه سی و هشت گفتار در ادب و فرهنگ ایرانی به پاس پنجاه سال تحقیقات و مطالعات مجتبی مینوی زیر نظر حبیب یغمائی؛ ایرج افشار با همکاری محمد روشن

کتیبه‌های ایلامی خطی و سایر متون میخی وابسته نوشته فرانسوا دوسه و همکاران

‌● باستان‌شناسی و موزه 🔘 معماری نظامی ساسانی؛ میراثی میان روم، بیزانس و استپ‌ها 🔘 پژوهشگر معماری و باستان‌شناسی فرانسوی تبار، در نشستی تخصصی با عنوان «معماری نظامی ساسانی؛ میان روم، بیزانس و استپ‌ها؛ وام‌گیری‌ها و سازگاری‌ها»، که ۱۰ مرداد در پژوهشگاه برگزار شد،‌به بررسی روند شکل‌گیری، تحول و ویژگی‌های معماری نظامی دوره ساسانی پرداخت و تأکید کرد که این حوزه، با وجود اهمیت فراوان، همچنان از موضوعات کمتر پژوهش‌شده در مطالعات ایران باستان به شمار می‌رود. ژان-کلود ووآزن، با اشاره به بیش از ۲۵ سال پژوهش میدانی خود در خاورمیانه، گفت: بررسی استحکامات ساسانی نشان می‌دهد که این معماری حاصل تعامل میان شرایط جغرافیایی ایران، نیازهای دفاعی و تأثیرپذیری از سنت‌های معماری جهان رومی، بیزانسی و آسیای مرکزی است. ووآزن با بیان اینکه ناهمواری‌های ایران، از کوهستان‌ها تا دشت‌های میان‌کوهی و مناطق کویری، نقش تعیین‌کننده‌ای در شیوه ساخت استحکامات داشته‌اند، افزود: در دشت‌ها استفاده از خشت خام و آجر رواج داشته، در حالی که در مناطق کوهستانی سنگ به مصالح اصلی تبدیل شده است؛ ویژگی‌ای که معماری نظامی ایران را از سنت‌های معماری استپ‌ها و جهان یونانی ـ رومی متمایز می‌کند. وی با اشاره به تهدیدهای نظامی میان سده دوم پیش از میلاد تا سده ششم میلادی، از جمله هجوم هپتالیان، آلان‌ها، سرمت‌ها، قبایل عرب و امپراتوری روم و بیزانس، اظهار کرد: این شرایط موجب توسعه شبکه گسترده‌ای از استحکامات برای حفاظت از مرزها، راه‌های ارتباطی و مراکز جمعیتی شد. همچنین قرار گرفتن ایران در مسیر شاهراه‌های تجاری موسوم به جاده ابریشم، زمینه انتقال فناوری‌ها و تبادل اندیشه‌های معماری را فراهم کرد. این پژوهشگر درباره روش‌شناسی تحقیق خود توضیح داد: مطالعات بر پایه منابع مورخان و جغرافی‌دانان سده‌های نهم تا یازدهم میلادی، از جمله یعقوبی، طبری و اصطخری، همچنین گزارش‌های سیاحان اروپایی و افسران نظامی انگلیسی قرن نوزدهم و یافته‌های جدید باستان‌شناسان ایرانی و خارجی انجام شده است. به گفته او، بخش قابل توجهی از پژوهش‌های جدید به زبان فارسی منتشر شده و…

صدوبیستمین سال صدور فرمان مشروطیت ایران مظفرالدین‌شاه در حال امضای قانون مشروطه است و عثمانی در حال آتش زدن آن. کسانی از ایران نیز قصد رساندن کبریت به عثمانی را دارند. مجله ملانصرالدین باکو

🌀مرگ جلال آل‌احمد از زبان کاظم ودیعی دکتر کاظم ودیعی استاد جغرافیای انسانی و روستایی در کتاب ملت و حاکمیت، خاطرات کاظم ودیعی (۱۳۹۷) می‌گوید: «روزی من در روستاهای اردبیل بودم و برای کار مطالعات تقسیمات کشوری به سمت تالش می‌آمدم. رسیدم به جایی، دیدم کسی صدایم می‌زند؛ یک‌دفعه دیدم که اِ، فلان مدیرکل وزارت کشاورزی است و آن یکی هم معاون آن‌جاست. دکتر احمدعلی احمدی گفت «کاظم، این‌جا چه کار می‌کنی؟ بیا پیش ما». گفتم کجا؟ گفت «خانه جلال؛ همین جاهاست، در تالش». آل‌احمد رفته بود در تالش، در منطقه‌ای که مگس غوغا می‌کرد، تکه‌ای زمین خریده و خانه‌ای ساخته بود. کارش هم این بود که روزی یک بطری، یک‌ونیم بطری ودکا می‌خورد. آن روز، بعد از این‌که ناهار خوردیم، در پلاژ، بنده با کت و شلوار و آل‌احمد با مایو، قدم زدیم. گفت: «امروز یک خبر خوش به من رسیده». گفتم چه؟ گفت «دو تا ناشر تقاضای تجدید چاپ کتابم را کرده‌اند». گفتم حالا چرا این‌قدر خوشحالی؟ گفت «سر این خانه شانزده هزار تومان بدهکارم». شب که شد همراه با خانم مهری آهی، استاد زبان روسی در دانشگاه، با لندرور من به تهران برگشتیم. به خانه که رسیدم، دو ساعت بعد [رضا] براهنی به من زنگ زد، گفت «آل‌احمد فوت کرد». تلفن کردم به خانمش، سیمین دانشور. نمی‌توانست حرف بزند. گفتم جریان چیست؟ گفت «کاظم، قضیه این است که از دریا که آمد، مشروب زیاد خورد. وقتی شما رفتید، گرفت خوابید. مهمان‌ها که رفتند، رفتم پیشش، دیدم دهنش کج است. جلال عادت داشت به من نیشتک می‌انداخت، شوخی می‌کرد. فکر کردم باز دارد شوخی می‌کند؛ همه‌اش گفتم جلال ادا در نیاور. بعد یک‌دفعه دیدم نه، اصلا مرده، سکته کرده».

👁‍🗨جانوران وحشی و ارواح در تقویم‌های ارمنی و ایرانی باستان 🔺سال ارمنی مانند سال ایرانی، با اعتدال بهاری، در 20 مارس، آغاز می‌شد و به دوازده ماه سی روزه، به علاوه پنج روز کبیسه، تقسیم می‌شد. قدیمی‌ترین نام ماه‌های ارمنی شامل واژه‌های بومی ارمنی است. در طول دوره نفوذ ایران که از دوران اشکانیان (سده سوم پیش از میلاد تا سده سوم میلادی) آغاز شد، چندین اصطلاح ایرانی وارد گاهشماری ارمنی شده است. هراچ مارتیروسیان، مانه قوکاسیان، آنوشیک ملیکیان در مقاله‌ای در مجلۀ Persica Antiqua به تقویم ارمنی و ایرانی پرداخته‌اند. 🔹مقاله از پیوند زیر در دسترس است: 🔺Wild Animals and Spirits in the Ancient Armenian and Iranian Calendars 🔺Authors: Hrach Martirosyan, Mane Ghukasyan, Anooshik Melikian 🔗 https://www.persicaantiqua.ir/article_244014.html 🔗https://doi.org/10.22034/pa.2026.558238.1167

🌀جوامع کوچ‌نشین آغازایلامی در زاگرس جنوبی: شواهدی تازه از ده‌دومن 🔺در اواخر هزاره‌ چهارم پیش‌ازمیلاد، در بخش‌های گسترده‌ای از فلات ایران، فرهنگی همگن پدیدار شد که در پژوهش‌های باستان‌شناسی با عنوان دوره یا افق آغازایلامی شناخته می‌شود. از ویژگی‌های برجسته‌ این فرهنگ می‌توان به استفاده از گونه‌های سفالی مشابه، رواج نقش‌مهرهای همسان و ابداع نظام نگارشی اولیه اشاره کرد. باوجود کاوش‌های گسترده در منطقه‌های فارس و خوزستان، بخش‌های وسیعی از زاگرس جنوبی، به‌ویژه ناحیه‌ای که امروزه استان کهگیلویه‌وبویراحمد را دربرمی‌گیرد، همچنان از نظر شواهد آغازایلامی کمتر شناخته شده است. رضا ناصری و مرتضی خانی‌پور در مقاله‌ای که در مجلۀ Ancient Iranian studies منتشر شده به ده‌دومن پرداخته‌‌اند. 🔹مقاله از پیوند زیر در دسترس است: 🔺Mobile Communities of the Proto-Elamite Period in the Southern Zagros: New Evidence from Deh Dumen, Iran 🔺Authors: Reza Naseri, Morteza Khanipour 🔗https://www.ancientiranianstudies.ir/article_244062.html?lang=en 🔗https://doi.org/10.22034/ais.2026.556383.1218

‌‌💠 مجله 💠 مجلۀ جهانی خلیج‌فارس منتشر شد 💠 ششمین شماره مجلۀ جهانی Sinus Persicus (خلیج‌فارس) به یاد رییسعلی دلواری قهرمان ایرانی و فرمانده مقاومت جنوب ایران در برابر استعمار بریتانیا در خلیج فارس منتشر شد. در این شماره از مجله به سردبیری شاهین آریامنش و معاون سردبیری هوشنگ رستمی؛ مقاله‌های زیر منتشر شده است: ▪️توپ‌های ایرانِ صفوی در زنگبار؛ اسنادی گویا از راندن پرتغالیان از خلیج‌فارس ▫️امیربهرام عرب احمدی ▪️Shoghab Cemetery in Bushehr, Iran: A Cultural Testament to the Persian Gulf Littoral and Its Hinterlands ▫️Mostafa Dehpahlavan ▪️Food and Cultural Exchange: The Fish Sauces of Southern Iran and the Role of the Persian Gulf ▫️Yaghoub Mohammadifar, Khadijeh Gholami ▪️Shami, Kal-i Chendar of Khuzestan ▫️Shahin Aryamanesh

🌀بزرگداشت کورش: مجموعه مقالات کنگره شیراز (۱۹۷۱) و پژوهش‌هایی به مناسبت دوهزار و پانصدمین سال بنیان‌گذاری شاهنشاهی ایران 🌀 Commémoration Cyrus: Actes du Congrès de Shiraz 1971 et autres études rédigées à l'occasion du 2500e anniversaire de la fondation de l'Empire perse (Hommage Universel III) به کوشش ژاک دوشن گیمن Jacques Duchesne-Guillemin

پل خواجو، سال ۱۳۳۸ خورشیدی