🔥🖋️ચારણ સાહિત્ય🖋🔥

પાદર તારુ પોરહા..!! સૌરાષ્ટ્રની રસધાર || ચારણે ચિત્તભ્રમમાં દુહા ઉપાડ્યાઃ મેં આવી ઉતારો કર્યો, જબ્બર વસીલો જોય, (પણ) કામણગારું કોય, પાદર તારું પોરહા ! હૂતું એ હારી આવ્યો, (મારો) ખજીનો બેઠો ખોય, (એવું) કામણગારું કોય, પાદર તારું, પોરહા ! હૂતું કામણની કોર, છેડેથી છૂટી ગિયું, (મારું) રતન ગિયું રોળ, પાદર તારુ, પોરહા ! સાથે લે ને સંગાથ, વછિયાત આવ્યાં વરતવા, રાખ્યાં રણમાં રાત, પાદર તારે, પોરહા ! ઓચિંતાં આવે, મધરાતે વાદળ ગળ્યાં, રતન ગયું રેલે, પાદર તારે, પોરહા ! કાયા કંકુની લોળ, સાચવતાં સોનાં ના જીં, પડ્યાં રાંકને રોળ, પાદર તારે, પોરહા ! બેઠેલ બઢ્ય કરે, સાંસલેલ સાંસા જીં, (ત્યાં તો) ફડક્યું લે ફાળે, પાદર તારે, પોરહા ! દલને ડામણ દે, ઊભલ ઊંટ વારે, રિયું રાડ્યું દ્યે, પાદર તારે, પોરહા ! કૂવાને કાંઠે, દલ મારું ડોકાય, (પણ) જોયે તરસ્યું ન જાય, પીધા વિણની, પોરહા! બાવળ ને ઝાડ જ બિયાં, વાધે નીર વન્યા, કેળ્યું કોળે ના, પાણી વણ્યાની, પોરહા ! વવારીએં વાળા, તળિયે ટાઢક જોય, (પણ) કેળ્યું કોળે ના, પાણી વણની, પોરહા ! સૂતલ સખ કરે, કણકણ કુંજાં ના જી, માર્યું મધરાતે, પાદર તારે, પોરહા ! વાછરડું, વાળા, ભાંભરતું ભળાય, (પણ) થર આતમ નો થાય, પરસ્યા વણનો, પોરહા ! ઊડી મન આંબર ચડે, ચકલાં ના જીં સદાય, કફરી રાત કળાય. પો’ ન ફાટે, પોરહા ! અમારા ઊડે ગિયા, અધ્ધર ઉચાળા, (હવે) વીસમશું વાળા, પેલા ભવમાં, પોરહા! તરસ્યાં જાય તળાવ, (ત્યાં તો) સરોવર સૂકે ગિયાં, અગનિ કીં ઓલાય, પીધા વિણની, પોરહા ! દેયું દિયાડે, સાંચવતાં સોનાં ના જીં, રોળાણી રાખોડે, પાદર તારે, પોરહા ! સુઘડ હેતાળી સુંદરી, સુખની છાકમછોળ, (હવે) ધોખા ને ધમરોળ, પાદર તારે, પોરહા ! તરિયા ગઈ, તૃષણા રહી, હૈયું હાલકલોલ, રતન ગિયું રોળ, પાદર તારે, પોરહા !

અસાં ગીરિવર જા મોરલા ને કંકર પેટભરા, ઋત આવે નવ બોલીએ તો હૈડા ફાટમરા.. *અષાઢી બીજનાં રામ રામ...*🤝🏻

मेगस्थनीज लिखता है — भारत की युद्ध-परंपरा इतनी सभ्य थी कि दो राजा युद्ध करते थे, पर कोई भी राजा शत्रु देश के किसान, उनके खेत और फसलों को हानि नहीं पहुँचाता था। युद्ध केवल सैनिकों के बीच होता था — निर्दोष जनता सुरक्षित रहती थी। सिकंदर के साथ आए इतिहासकार कर्टियस लिखते हैं कि जब सिंध–पंजाब पर आक्रमण हुआ, तो लगभग 20,000 स्त्रियों और बच्चों ने पराधीनता स्वीकार करने के बजाय मृत्यु को चुना। क्योंकि लोग जानते थे — यूनानी समाज की नैतिकता कैसी थी। जहाँ 6 वर्ष की बालिका को भी विवाह योग्य माना जाता था, वहाँ हमारी बेटियों की अस्मिता कितनी सुरक्षित रहती? भारत की परंपरा सदा मर्यादा की रही है — यहाँ युद्ध में भी धर्म था, शत्रु की नारी को भी माता माना गया। जबकि आक्रांताओं ने खेत जलाए, नगर उजाड़े और नारी शक्ति का अपमान किया। यह उनकी “सभ्यता” की असली पहचान थी। फिर भी इतिहास में उन्हें “महान” कहा गया — जबकि सच यह है कि महान वही होता है जो मर्यादा, करुणा और धर्म के साथ खड़ा हो। चंद्रगुप्त मौर्य ने विदेशी आक्रांताओं को पराजित किया, और सिल्यूकस को संधि के लिए विवश होना पड़ा। बिना हार के कोई अपनी पुत्री का हाथ नहीं देता। इसलिए, अपने इतिहास पर गर्व करो। सत्य को जानो, पहचानो और आगे बढ़ाओ। क्योंकि भारत केवल एक देश नहीं — एक सभ्यता है, एक संस्कार है, एक धर्म है। 🇮🇳✨

https://www.facebook.com/share/r/18YYyDvo8Q/?mibextid=wwXIfr

આ ડિજલ ની મહામારી માં બળદ ની યાદ અને આશ *_ખેડુત દુર્દશા ના દુહા_* *બળદ બોલે છે:* અથરો થા માં આદમી, ધરને થોડીક ધીર, જોડ બળદની જોગડા, વિનવે ખેડુત વિર. ઉગશે સુરજ એક દી, રહે ન ખેડૂત રાત, જોતર ધારી જોગડા, માંનવી કરતા વાત. _________________________ *ખેડુત બોલે છે* ક્યાથી નાણાં કાઢવાં, બીજવારાના બાપ જ્યારે પાકે જોગડા, ભાવ થાતા ત્યા ભાપ. ગીરો પડ્યા ઘર ગામમાં, ખુદની રહી ન ખેર, (તોય) જગત તાત કહી જોગડા, કરતા નેતા કેર. ખોંપ કર્યો છે ખેતરે , કોઈ ધરે નહી કાન, જગત તાતનો જોગડા, મરો પુરો તુ માન. ગણતા જેને ગરીબની, કસતુરી કંઇ કેક, (ઇ) સો એ પોગી છેક, (હવે) જમવુ શેમાં જોગડા? દુધ માટે સૌ દોડતા, છાંટો જડે ન છાસ, જુઓને કેવી જોગડા, અચ્છે દિન ની આસ. ------------------------------ https://t.me/This_Is_Kartavya --------------————————- *કવિ વચન* પાળત કરતો પ્રેમથી, બળદાંને ક્યે બાપ (એની) મોટપ કેરૂ માપ, જડે ન ગોત્યુ જોગડા. *-કવિ શ્રી જોગીદાન ગઢવી (ચડીયા)*

https://www.facebook.com/share/1YqLjda53E/?mibextid=wwXIfr

કુંવરની પ્રીતિના તોરમાં ને તોરમાં રાણો એમ સમજે છે કે મારી નિરાધાર હાલત દેખીને સામો ડુંગર હાંસી કરતો કરતો ઉછાળા મારે છે. એટલે રાણો કહે છે – કુંવર ઊછળે તો મર ઊછળ, (તું) શીદ ઊછળછ સાણા, કુંવરને કાલ્ય મનાવશું, (તું) પડ્યો રે’ને પાણા ! ======================= સ્વામીએ શરીર તપાસ્યું. અબુધ માણસે રોગ પારખ્યો: વહુને સારણગાંઠ થઈ છે ! સાંભળીને મનમાં કુંવર બોલી: સારણગાંઠડું, સગા, કાળજાની કળાય નઈ, (એનાં) ઓહડ અલબેલા, રાણાની આગળ રિયાં.

https://www.facebook.com/share/17iwYKT2HW/?mibextid=wwXIfr

https://www.facebook.com/share/18xQejVLcb/?mibextid=wwXIfr

રાણો રીંછડિયું, રાણા, ભેળી થઈ માથે ભમે, ચડિયું શૈલાણા, કાળજ કાઢવા કુંવરનાં. રામરામિયું રાણા, (મને) પરદેશની પોગે નહિ, છેટાની શેલાણા, વહમી લાગે વાંગરના ધણી! રાખડિયું રાણા, બળેવની બાંધી રહી, છોડને શેલાણા, કાંડેથી કુંવર તણે. સાણે મન સૂતું નહિ, ધુંવાસને ધડે, આવ્યું આંટો લે, રોતું મન રાણો ભણે. આભે ધારાળા કાઢિયા, વાદળ ચમકી વીજ, રુદાને રાણો સાંભર્યો, આવી આષાઢી બીજ. કોટે મોર ટહુકિયા, વાદળ ઝબૂકી વીજ, રુદાને રાણો સાંભર્યો, આવી આષાઢી બીજ.

અષાઢ ગરદે મોર ઝિંગોરિયા, મો’લ થડક્કે માઢ, વરખારી રીત વ્રણવવાં, આયો ઘઘુંબી અષાઢ, આષાઢ ઘઘુંબીય લૂંબીય અંબર વદળ બેવળ ચોવળીયું, મહોલાર મહેલીય, લાડગેહેલીય, નીર છલે ન ઝલે નળિયું, ઇંદ્ર ગાજ અગાજ કરે ઘર ઉપર અંબ નયાં સર ઊભરિયાં, અજમાલ નથુ તણા કુંવર આલણ, સોય તણી રત સંભરિયા, જીય સોય તણી રત સંભરિયાં, મુને સોય તણી રત સંભરિયા. નવખંડ નીલાણીય પાવન પાણીય, વાણીએ દાદૂર મોર વળે, શવદાસ ચડાવણ પૂજાય શંકર, શ્રાવણ માસ જળે સજળે, પ્રશ્નાર કરે નત નાવણ પૂજાય, શંકરરાં વ્રત સંદરિયાં, અજમાલ નથુ તણ કુંવર આલણ, સોય તણી રત સંભરિયા, મુને સોય તણી રત સંભરિયા. રંગ ભાદ્રવ શ્યામ ઘટા રંગ રાતોય, રંગ નીલંબર શ્વેત રજે, ફળફૂલ અપ્રબ્બળ, કમ્મળ ફેલીય, વેલીય નેક અનેક વજે, પરિયાં દન સોળ કિલોળમેં પોખત, કાગરખી મુખ દ્રમ્મ ક્રિયા, અજમાલ નથુ તણ કુંવર આલણ, સોય તણી રત સંભરિયા.

દુહો દશમો વેદ કાળોતરો કરડેલ, અવળી રૂંવાડી અંગશું, દુહાનાં ડંખેલ, ઘેને ઘેઘૂર આંખડી. કામણ કર્યા કમાલ, ખાંભી ખોડી ખળભળે, પાણા કરે પ્રીતાળ, દુહો અમણા દેશનો. દુહો દસમો વેદ, સમજે તેને સાલે, વિંયાતલની વણ્ય, વાંઝણી શું જાણે ! દુહો ત્યાં જઈ કહીએ, જયાં બેઠા હોય સુજાણ, અધૂરો પૂરો કરે, પૂરા કરે વખાણ. ____________________________________ દુહો એક જનપ્રિય કાવ્ય પ્રકાર છે. દુહાના ચાર ચરણ માં કવિ ઇતિહાસો સમાવી દેતા હોય છે. દુહો એટલો જનપ્રિય છે કે એને “દસમો વેદ” કહી નવાજવામાં આવ્યો છે. સંતાનના પ્રસવની પીડા વાંઝણી નારને ના ખબર હોય ? એમ દુહાની સમજણ અમુક ચોક્કસ લોકોમાં જ જોવા મળે છે. https://www.facebook.com/share/p/17KDjeJNQv/?mibextid=wwXIfr

કોટે મોર *( મયુર )* ટહુક્યા, વાદળ ચમકી વીજ, મારા વાલા ને સોરઠ સાંભળ્યો, જોને આવી અષાઢી બીજ. *એ.........સૌને અષાઢી બીજ ના રામ રામ*

અષાઢી બીજ, મથે ચમકેતી વીજ કે મનડો મુજો હેતથી ઉભરાજે , વરસેતો મીં , પંઢકે જલીયાં આંઉ કીં? એનકે નેરી મુજી અખ શરમાજે .. ગજ્જણ જા સૂર ને મોર *( મયુર )* જા ટહુકાર, જાણે નવા કો’ક રાગ પ્યા સોણાજે , મોસમ આય મઠડ઼ી ને મટ્ટી પઇ ફોરે, ઈ કુધરત જો રૂપ કીં ભૂલાજે ? કચ્છડે જો ધોસ્ત મઠો મીં આય આયો , *નવે વરેજીયું વધામણીયું* સોણાજે , મઠડ઼ો વતન ને એનજા મઠડ઼ા ઐં માડ઼ુ, *અસીં કચ્છી ઐંયું ગર્વથી ચોવાજે ..*

મારો સાહ્યબો અષાઢીલો મેઘ છે સખી, એને વરસંતા લાગે છે વાર… પણ, વરસે ત્યારે અનરાધાર… ! મળવા આવે ત્યારે બોલે ના કાંઇ એના શ્વાસોમાં વાગે શરણાઇ આઘે રહીને વ્હાલ વરસાવે વ્હાલમા લાગે કે નખશિખ ભીંજાઇ મારો પીયુજી હૈયાનો હાર, એને વરસંતા લાગે છો વાર… પણ, વરસે ત્યારે અનરાધાર… ! મારો સાહ્યબો અષાઢીલો મેઘ… ઉપરથી લાગે છે કોરોધાકોર એની ભીતર ઘેરાતું આકાશ આષાઢી અણસારો ઓળખતા આવડે તો ચોમાસુ છલકે ચોપાસ ગમે એના વિના ના લગાર એને વરસંતા લાગે છો વાર… પણ, વરસે ત્યારે અનરાધાર… ! મારો સાહ્યબો અષાઢીલો મેઘ…

મઠો અસાંજો કચ્છ, મઠા અસાંજા માડું ને મઠી અસાંજી રીત, મઠી અસાંજી ગાલિયું, ને મઠી અસાંજી અષાઢી બીજ… ગજ્જણ ગરજે ને મોરલા *( મયુર )* બોલેં, મથે ચમકેતી વીજ, હલો પાંજે કચ્છડે મેં, અજ આવઈ અષાઢી બીજ… અન્ન વધે, ધન વધે, શાંતિ ને હેત વધે, વધે દયાભાવ, નવો વરે આંકે ફળે, હી જ અસાંજો શુભભાવ… ખારી ધરતી, ખારો પાણી ને મઠા માડું, હી પાંજી નિશાની, આવઈ અષાઢી બીજ મજાજી, *આંકે નવે વરેં જી જજી વધાઈ…*

આષાઢી સાંજના અંબર ગાજે,  અંબર ગાજે, મેઘાડંબર ગાજે. માતેલા મોરલા *( મયુર )* ના ટૌ'કા બોલે, ટૌ'કા બોલે, ધીરી ઢેલડ ડોલે. ગરવા ગોવાળીયાના પાવા વાગે, પાવા વાગે, સૂતી ગોપી જાગે. વીરાની વાડીઓમાં અમૃત રેલે, અમૃત રેલે, ભાભી ઝરમર ઝીલે. રાતીચોળ ચુંદડી ભીંજે, ચુંદડી ભીંજે, ખોળે બેટો રીઝે.

ગહકે મોર જિંગોરિયા અને વાદળ ગરજે વીજ રુદાને રાણો સાંભર્યો, આતો આવી અષાઢી બીજ